
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<itemContainer xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://archives.nrct.go.th/histdept/items?output=omeka-xml&amp;page=51&amp;sort_field=Dublin+Core%2CCreator" accessDate="2026-11-20T17:34:08+07:00">
  <miscellaneousContainer>
    <pagination>
      <pageNumber>51</pageNumber>
      <perPage>10</perPage>
      <totalResults>632</totalResults>
    </pagination>
  </miscellaneousContainer>
  <item itemId="275" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="383">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/1e13a4493d6e78bc936c1e1a42cbb996.tiff</src>
        <authentication>b9074c3ba2ea287273300f0a317c54b5</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2">
                  <text>เกาหลีใต้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4867">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย 16</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4868">
                <text>ทัศนียภาพ -- ประเทศไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4869">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4870">
                <text>หอจดหมายเหตุแห่งชาติเกาหลีใต้</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4871">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4872">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4873">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the National Archives of Korea</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4874">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4875">
                <text>tiff</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4876">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4877">
                <text>Image</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4878">
                <text>CET0057464-46</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4879">
                <text>2022-24-26</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4880">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4881">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4882">
                <text>1,262kb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4883">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="143">
        <name>ทัศนียภาพ</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="276" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="384">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/4652d52d19933e331644408de2be8011.tiff</src>
        <authentication>72334c5cceabba1ecbb12be6c3b440f5</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2">
                  <text>เกาหลีใต้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4885">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย 22</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4886">
                <text>ทัศนียภาพ -- ประเทศไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4887">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4888">
                <text>หอจดหมายเหตุแห่งชาติเกาหลีใต้</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4889">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4890">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4891">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the National Archives of Korea</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4892">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4893">
                <text>tiff</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4894">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4895">
                <text>Image</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4896">
                <text>CET0057464-47</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4897">
                <text>2022-04-26</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4898">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4899">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4900">
                <text>1,262kb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4901">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="143">
        <name>ทัศนียภาพ</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="277" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="385">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/5f7277442b656802135defd12a07f0f1.tiff</src>
        <authentication>d93fae31e8ded03c46b6ab034762c6de</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2">
                  <text>เกาหลีใต้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4910">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย 17</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4911">
                <text>ทัศนียภาพ -- ประเทศไทย </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4912">
                <text>ทัศนียภาพในเมืองของประเทศไทย </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4913">
                <text>หอจดหมายเหตุแห่งชาติเกาหลีใต้</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4914">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4915">
                <text>ฝ่ายผลิตภาพ กรมประชาสัมพันธ์และกิจการสาธารณะ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4916">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the National Archives of Korea</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4917">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4918">
                <text>tiff</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4919">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4920">
                <text>Image</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4921">
                <text>CET0057464-45                    </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4922">
                <text>2022-04-26</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4923">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4924">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4925">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4926">
                <text>1,262kb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="143">
        <name>ทัศนียภาพ</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="287" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="397">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/f63eaa7c9de258845f9084a5e49d5a7f.png</src>
        <authentication>408486e0fe07e0ca69426d02dec434ba</authentication>
      </file>
      <file fileId="398">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/75098758ee893ff1249784a4b0ea177d.png</src>
        <authentication>6768671ec048025bb22cb1966aa0a8f5</authentication>
      </file>
      <file fileId="970">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/bd8c3e8b85688ea129de290fd963a133.pdf</src>
        <authentication>077329a42b762e3ae560865321a94e65</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="14">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="4908">
                  <text>ไต้หวัน</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5112">
                <text>คำบอกเล่าของหางลี่อู่ เอกอัครราชทูตไต้หวันประจำไทยช่วง ค.ศ. 1956 – 1964</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6847">
                <text>Hang Liwu xian sheng fang wen ji lu</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6848">
                <text>杭立武先生訪問紀錄</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5113">
                <text>ไทย -- ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ – ไต้หวัน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5114">
                <text>นักการทูต</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5115">
                <text>คำบอกเล่าของหางลี่อู่ เอกอัครราชทูตไต้หวันประจำไทยช่วง ค.ศ. 1956 – 1964 โดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเขากับนายทหารระดับสูงของไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5116">
                <text>หาง ลี่อู่</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5117">
                <text>หนังสือ 杭立武先生訪問紀錄 (บันทึกการเข้าพบคุณหางลี่อู่) ค.ศ. 1990</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5118">
                <text>Institue of Modern History, Academia Sinica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5119">
                <text>1956 – 1964 </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5120">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5121">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5122">
                <text>png</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6852">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5123">
                <text>cn</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5124">
                <text>Image</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5157">
                <text>text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5125">
                <text>005.png</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5126">
                <text>006.png</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6853">
                <text>口述历史丛书23，杭立武先生访问纪录 (口述历史丛书23，杭立武先生访问纪录)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5127">
                <text>2022-04-27</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5128">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5129">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5130">
                <text>67.2 KB</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5131">
                <text>65.4 KB</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6855">
                <text>5.67 MB</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5132">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6849">
                <text>Han, Lih-wu</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6850">
                <text>Wang, Ping</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6851">
                <text>Kuan, Manli</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="92">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6854">
                <text>The reminiscences of Mr. Han Lih-Wu.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="187">
        <name>ทูตไต้หวัน</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="289" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="401">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/a1e9475de12ee5e97757caa395a7a370.png</src>
        <authentication>d8820bb33bba1c918ac94531c552e02c</authentication>
      </file>
      <file fileId="402">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/c6a1e8147882758ba05678580e4caa97.png</src>
        <authentication>bdde18d5387cecdbf84c8b9ae8286416</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="14">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="4908">
                  <text>ไต้หวัน</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5158">
                <text>บันทึกสรุปการสนทนาระหว่างพลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ เสนาธิการทหาร กับเจี่ยงจิงกั๋ว นายกรัฐมนตรีไต้หวัน ณ กรุงไทเป เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน ค.ศ. 1975</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5159">
                <text>ไทย -- ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ – ไต้หวัน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5160">
                <text>ไทย -- ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ – จีน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5161">
                <text>การเมืองไทย</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5162">
                <text>นักการเมืองไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5163">
                <text>บันทึกสรุปการสนทนาระหว่างพลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ เสนาธิการทหาร กองบัญชาการทหารสูงสุด กับเจี่ยงจิงกั๋ว นายกรัฐมนตรีไต้หวัน ณ กรุงไทเป เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน ค.ศ. 1975 ซึ่งสะท้อนความพยายามของรัฐบาลไต้หวันที่จะให้กองทัพไทยยับยั้งการเปิดความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีนของหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี แต่ไม่สำเร็จ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5164">
                <text>เจี่ยง จิงกั๋ว </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5165">
                <text>Academia Historica กรุงไทเป</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5166">
                <text>Academia Historica กรุงไทเป </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5167">
                <text>1975-06-3</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5168">
                <text>เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ </text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5169">
                <text>คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5170">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5171">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5172">
                <text>png</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5173">
                <text>ch</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5174">
                <text>text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5175">
                <text>005-010502-00399-001</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5176">
                <text>009.png</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5177">
                <text>010.png</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5178">
                <text>2022-04-27</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5179">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5180">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5181">
                <text>547 kb</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5182">
                <text>489 kb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5183">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="189">
        <name>การเมืองไทย</name>
      </tag>
      <tag tagId="190">
        <name>นักการเมืองไทย</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="290" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="403">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/e7b303ad26b6036e8a48b2a2d92ff7d9.png</src>
        <authentication>39c48b3843f7b07cfcfae52da95d541d</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="14">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="4908">
                  <text>ไต้หวัน</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5184">
                <text>จดหมายจากเจี่ยงจิงกั๋ว นายกรัฐมนตรีไต้หวัน เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1976 แสดงความยินดีต่อนายธานินทร์ กรัยวิเชียร ที่ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5185">
                <text>ไทย -- ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ – ไต้หวัน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5186">
                <text>การทูต</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5187">
                <text>การเมืองไทย</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5188">
                <text>นักการเมืองไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5189">
                <text>จดหมายจากเจี่ยงจิงกั๋ว นายกรัฐมนตรีไต้หวัน เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1976 แสดงความยินดีต่อนายธานินทร์ กรัยวิเชียร ที่ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ทั้งนี้นโยบายต่อต้านคอมมิวนิสต์อย่างสุดโต่งของนายธานินทร์เป็นสัญญาณทางบวกสำหรับไต้หวันที่ต้องการกระชับความสัมพันธ์กับไทย แม้จะตัดความสัมพันธ์ทางการทูตไปแล้วก็ตาม</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5190">
                <text>เจี่ยง จิงกั๋ว </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5191">
                <text>Office of the Premier, Republic of China</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5192">
                <text>Academia Historica กรุงไทเป </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5193">
                <text>1976-11-05</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5194">
                <text>ธานินทร์ กรัยวิเชียร</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5195">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5196">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5197">
                <text>png</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5198">
                <text>en</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5199">
                <text>text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5200">
                <text>005-010502-00397-001</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="5201">
                <text>011.png</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5202">
                <text>2022-04-27</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5203">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5204">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5205">
                <text>512 kb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="5206">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="189">
        <name>การเมืองไทย</name>
      </tag>
      <tag tagId="190">
        <name>นักการเมืองไทย</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="353" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="944">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/5b892a127dc66bedc07f2929ee56c691.jpg</src>
        <authentication>05981b184bc3b64543e3a9c714777807</authentication>
      </file>
      <file fileId="945">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/1c0f95d5b030acb55834342f77ec85f4.pdf</src>
        <authentication>3b7b5d93d4907f5dce84adb3dc748993</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="5">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2878">
                  <text>คลังความรู้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6491">
                <text>54 ปีการก่อตั้ง “อาเซียน” และปฏิกิริยาจากโลกมหาอำนาจและเพื่อนบ้าน : มุมมองจากเอกสารหอจดหมายเหตุต่างประเทศและนักวิชาการอาวุโส</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6492">
                <text>หนังสือการสัมมนาทางวิชาการเฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในโอกาสเจริญพระชนมายุครบ 66 พรรษา 2 เมษายน 2564  ได้นำเสนอรายละเอียดการจัดสัมมนาวิชาการ และบทความจากนักวิชาการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยและอาเซียนในประเด็นต่าง ๆ โดยเฉพาะความสัมพันธ์กับประเทศต่าง ๆ จากเอกสารจดหมายเหตุของต่างประเทศ อาทิ สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส ไต้หวัน  ออสเตรเลีย รัสเซีย เกาหลีใต้ อินเดีย จีน เวียดนาม กัมพูชา เป็นต้น </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6493">
                <text>เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า เจ้าฟ้า กรมสมเด็จพระ, 2498-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6494">
                <text>2564</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6495">
                <text>โครงการหอจดหมายเหตุกองวิชาประวัติศาสตร์ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6510">
                <text>สุรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6511">
                <text>อภิเษก มนเทียรวิเชียรฉาย</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6512">
                <text>สมโชติ วีรภัทรเวช</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6513">
                <text>พีรพล สงนุ้ย</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6514">
                <text>ณุทยา ณุตตรกุล</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6515">
                <text>สิทธิพล เครือรัฐติกาล</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6516">
                <text>ภูริ ฟูวงศ์เจริญ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6517">
                <text>คัททิยากร ศศิธรามาศ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6518">
                <text>ศุภศิษฏ์ สิทธิสิงห์</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6519">
                <text>จิราพร ตรีวิเศษศร</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6520">
                <text>ธนนันท์ บุ่นวรรณา</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6521">
                <text>ณัฐพร ไทยจงรักษ์</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6522">
                <text>ปิยณัฐ สร้อยคำ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6523">
                <text>เกษราภรณ์ หาญแกล้ว</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6524">
                <text>ชัยพร พยาครุฑ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6496">
                <text>Text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6501">
                <text>อาเซียน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6502">
                <text>ความร่วมมือระหว่างประเทศ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6503">
                <text>ASEAN</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6504">
                <text>Association of Southeast Asian Nation</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6505">
                <text>จดหมายเหตุ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6506">
                <text>Archives</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6507">
                <text>International cooperation</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6508">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6509">
                <text>กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6525">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6526">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6527">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6528">
                <text>2022-05-19</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6529">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6530">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6531">
                <text>336 หน้า</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="6532">
                <text>8.53 mb</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="6533">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="332">
        <name>ASEAN</name>
      </tag>
      <tag tagId="333">
        <name>การสัมมนาวิชาการ</name>
      </tag>
      <tag tagId="330">
        <name>ความร่วมมือ</name>
      </tag>
      <tag tagId="207">
        <name>ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ</name>
      </tag>
      <tag tagId="334">
        <name>จดหมายเหตุ</name>
      </tag>
      <tag tagId="329">
        <name>นักวิชาการอาวุโส</name>
      </tag>
      <tag tagId="331">
        <name>ประวัติศาสตร์อาเซียน</name>
      </tag>
      <tag tagId="324">
        <name>อาเซียน</name>
      </tag>
      <tag tagId="326">
        <name>เอกสารหอจดหมายเหตุต่างประเทศ</name>
      </tag>
      <tag tagId="335">
        <name>โครงการหอจดหมายเหตุ กปศ.สกศ.รร.จปร</name>
      </tag>
      <tag tagId="325">
        <name>โลกมหาอำนาจ</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="10172" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="15115">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/dc5445cdfc8d36a88cb3bbf41176c6c4.pdf</src>
        <authentication>c76af12bdc39be6176bd43aab0893fb8</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="135">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="227813">
                    <text>ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง
และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖

พลเอกหญิง ศ.ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
บรรณาธิการ
๒๕๖๖

�ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง
และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖

พลเอกหญิง ศ.ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
บรรณาธิการ
๒๕๖๖

�พระราชปรัชญาและวิธีการทางประวัติศาสตร์
วิธีการทางประวัติศาสตร์เป็นวิธีการศึกษาเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นแล้วในอดีต
โดยจะต้องมีจุดประสงค์ชัดเจนว่า จะศึกษาอะไร เพื่ออะไร ตั้งคำถามหรือตั้งชุดคำถาม
ไว้เพื่อเป็นแนวทางการศึกษาอย่างมีประเด็น …บางครั้งอาจจะมีการตั้งสมมติฐาน (ใช้
การสันนิษฐานคาดคะเนตอบคำถามไว้ล่วงหน้าตามข้อมูลเบื้องต้นที่มีอยู่ หรือทฤษฎีที่
มีมาก่อน) เพื่อพิสูจน์ว่าถูกต้องหรือไม่
การศึกษาเรื่องราวในอดีตจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพึ่งหลักฐาน เพื่อให้ได้ข้อมูล
หรือข้อสนเทศที่จะนำมาใช้ในการศึกษาวิจัย การหาข้อมูลมีได้หลายวิธี อาจใช้การอ่าน
หลักฐานที่เป็นเอกสารลายลักษณ์ การสัมภาษณ์ การสังเกต การสำรวจพื้นที่ร่องรอยที่
เกิดเหตุ ตรวจดูสิ่งของเครื่องใช้ ภาพแผนที่ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับหัวข้อที่เราจะศึกษาค้นคว้า
การหาข้อมูลหรือหลักฐาน ควรหาหลักฐานให้ได้มากที่สุดและหลากหลาย เพื่อ
ตรวจสอบ ตรวจทานกันและกัน ให้มั่นใจว่าจะจำลองภาพในอดีตได้ใกล้เคียง
ข้อผิดพลาดทางประวัติศาสตร์ (historical fallacy) ประการหนึ่งคือ การมุ่ง
ค้นคว้าหลักฐานประเภทเดียว มองไปในทางเดียว และละเลยหลักฐานอื่นๆ ที่มีอยู่ จะ
ทำให้ไม่ได้คำอธิบายที่รอบด้านและมีน้ำหนักน่าเชื่อถือ
ส่ ว นหนึ่ ง จากพระราชนิ พนธ์คำสอน ๓๐ เมษายน ๒๕๕๖ หั ว ข้ อ เรื่อง
“ไทยกั บ เพื ่ อ นบ้ า น : จุ ด มุ ่ ง หมายและขอบเขตการศึ ก ษา และวิ ธ ี ก ารทาง
ประวัติศาสตร์” วิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ไทย : ไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน
(HI 4106) สายธารแห่งประวัติวิทยา รวมบทพระราชนิพนธ์คำสอน ณ โรงเรียน
นายร้อยพระจุล จอมเกล้า ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร.สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จัดพิมพ์เพื่อ
เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘
2

�สารบัญ
หน้า
พระราชปรัชญา

2

สารบัญ

3

โครงการสัมมนา

4

กำหนดการ

9

คำกราบบังคมทูลของผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

11

คำกราบบังคมทูลรายงาน การสนับสนุนโครงการหอจดหมายเหตุ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในพระราชดำริ ฯ
ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
13
พระราชนิพนธ์
“ย่ำแดนมังกร : พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เยือนจีนมากกว่า 50 ครัง้ ”
พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

15

ความเป็นมาของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ :
พระราชดำริและพระราชประสงค์
พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ

24

คู่มือการใช้ระบบคลังสารสนเทศหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
รศ.ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน และคณะวิจัย

32

คำกราบบังคมทูลรายงานพิธีปิด

50

ภาคผนวก

51

�โครงการการจัดสัมมนาทางวิชาการประจำปี
เฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๘ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๖
เรื่อง
“ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖”
ณ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
วันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๖

ชื่อโครงการ การจัดสัมมนาทางวิชาการประจำปี เฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จ
พระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ
ครบ ๖๘ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๖ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จาก
มุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และการเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อม
อาจารย์ ครั้งที่ ๖”
หัวหน้าโครงการ พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ
ที่ปรึกษาโครงการ
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ผู้อำนวยการส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ผู้อำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
สถาบันผู้จัดสัมมนา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
งบประมาณ
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
๑. หลักการและเหตุผล
พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม
บรมราชกุมารี ทรงเข้ารับราชการเป็นอาจารย์ประจำ ส่วนการศึกษา โรงเรียน นายร้อยพระจุลจอมเกล้า ตั้งแต่
4

�ปี พ.ศ. ๒๕๒๓ ปัจจุบันพระองค์ทรงดำรงพระยศพลเอกหญิง ตำแหน่ง ศ.เกียรติคุณ ทรงเป็นผู้บัญชาการพิเศษ
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และทรงเป็นอาจารย์พิเศษ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า วิชาที่ทรงร่วมสอนได้แก่ วิชาไทยศึกษา วิชาประวัติศาสตร์ไทย วิชาประวัติศาสตร์
เอเชียตะวันออก วิชาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วิชาเอเชียใต้ วิชาประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกา วิชา
ประวัติศาสตร์ยุโรป วิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ และวิชาประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม
บรมราชกุมารี ทรงเป็น “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ของนักเรียนนายร้อยมานานมากกว่า ๔๐ ปีแล้ว ในช่วง
ยาวนานนี้พระองค์ทรงทุ่มเทให้กับการสอนและนักเรียนนายร้อยอย่างทรงมิรู้จักเหน็ดเหนื่อย ทรงให้ความรั ก
ความเมตตากับนักเรียน ทรงรักที่จะเรียนรู้และทรงพัฒนาตนเองอยู่เสมอ รวมถึงทรงรักในชีวิตครูอย่างแท้จริง
ซึ่งแสดงถึงพระวิริยะอุตสาหะและพระปรีชาญาณของพระองค์ท่านอย่างสำคัญยิ่ง เพื่อการพัฒนาศักยภาพของ
ผู้เรียนไปสู่การเป็นคนมีมุมมองกว้างและเข้าใจสรรพสิ่ งเชิงสร้างสรรค์บนฐานความรู้ที่ถูกหลักวิชา ที่เป็นผลมา
จากการรู้จักประยุกต์ใช้ความรู้วิชาประวัติศาสตร์อย่างชาญฉลาด คือการเน้นการเรียนรู้และฝึกฝนวิธีการนำ
เนื้อหาความรู้ทางประวัติศาสตร์ เพื่อการพัฒนาคนในมิติต่างๆ ทั้งด้านรู้จักคิด รู้จักอภัยและรู้จักทบทวนตนเอง
เสมอ เพื่อให้ปัจจุบันมีความมั่นคงและสันติ และเพื่ออนาคตที่ดีงามยั่งยืน
นอกจากพระราชกิจด้านการเรียนการสอนแล้ว พระองค์ยังทรงเป็นแบบอย่างอันประเสริฐ ของ
“ทหารวิชาการ” โดยทรงสนับสนุนการวิจัย การบริการทางวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมอย่าง
สม่ำเสมอ และในการดำเนินการด้านนี้ พระองค์ทรงมีพระราชดำริดำเนินโครงการหอจดหมายเหตุของกองวิชา
ประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๕ ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทาน
นามใหม่ว่า “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๖๕ เพื่อรวบรวมและจัดเก็บ
เอกสารที่เกี่ยวกับประเทศไทยจากกองจดหมายเหตุของต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส
รัสเซีย เยอรมันและจีน ทั้งนี้ นอกจากพระองค์ทรงมีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน การวิจัยของ
อาจารย์โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าแล้ว ยัง ทรงมีพระราชประสงค์เปิดบริการให้นักวิชาการ อาจารย์
นิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรี โทและเอก และประชาชนผู้สนใจสามารถค้นอ่านและนำเอกสารดังกล่าวไป
ใช้ได้อย่างทั่วถึง
ในการนี้ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้ดำเนินการตามพระราชดำริ โดยการจัดสัมมนาทาง
วิชาการประจำปี เฉลิมพระเกียรติและแนะนำเอกสารของโครงการหอจดหมายเหตุ กปศ.สกศ.รร.จปร. ใน
พระราชดำริฯ หรือ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” มาแล้วหลายครั้ง
ครั้งแรก เรื่อง “๗๐ ปีแห่งการสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่ ๒: ไทยจากเอกสารกองจดหมายเหตุ
ต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย เยอรมัน และจีน” ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๐
พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๕๘
ครั้งที่ ๒ เรื่อง “๑๒๐ ปีแห่งความสัมพันธ์ระหว่างราชอาณาจักรไทย-รัสเซีย จากมุมมองของเอกสาร
รัสเซีย สหรัฐอเมริกา และนักวิชาการไทย-รัสเซียศึกษา” ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๒ พรรษา
๒ เมษายน ๒๕๖๐
5

�ครั้งที่ ๓ เรื่อง “๗๐ ปี สงครามเกาหลี จากมุมมองของเอกสารเกาหลี จีน ฝรั่งเศส รัสเซีย และ
สหรัฐอเมริกา” ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๕ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๓ และครบรอบ ๔๐ ปีแห่ง
การทรงสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ครั้งที่ ๔ เรื่อง “๕๔ ปี การก่อตั้ง “อาเซียน” และปฏิกิริยาจากโลกมหาอำนาจและเพื่อนบ้าน: มุมมอง
จากเอกสารหอจดหมายเหตุ ต ่ า งประเทศและนั ก วิ ช าการอาวุ โ ส” ในโอกาสทรงเจริ ญ พระชนมายุ ค รบ
๖๖ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๔
ครั ้ ง ที ่ ๕ เรื ่ อ ง“ไทยกั บ อิ น โดจี น สมั ย ประชาคมอาเซี ย น: มุ ม มองจากเอกสารหอจดหมายเหตุ
ต่างประเทศของเพื่อ นบ้ านและชาติม หาอำนาจ และนักวิชาการ” ในโอกาสทรงเจริญ พระชนมายุ ค รบ
๖๗ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๕ ณ ศูนย์การประชุมศรีโคตรบูรณ์ มหาวิทยาลัยนครพนม วันที่ ๒๓ พฤศจิกายน
๒๕๖๕
หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ มีคณะอาจารย์และนิสิตนักศึกษามาใช้ บริการบ้าง
แล้ว อาทิ คณาจารย์ นิสิตปริญญาโทและเอกจากภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
และคณะอาจารย์ แ ละนั ก ศึ ก ษาปริ ญ ญาโทและเอกจากภาควิ ช าประวั ต ิ ศ าสตร์ คณะศิ ล ปศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และคณะอาจารย์และนิสิตนักศึกษาจากสถาบันการศึกษาอื่นๆ อีก ไม่น้อยกว่า ๓๐
แห่งทั่วประเทศในปี พ.ศ. ๒๕๖๕
เพื่อเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๘ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๖ โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ จึงเห็นควรจัดสัมมนาทางวิชาการประจำปี เรื่อง
“ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖” ณ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า วันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๖
ทั ้ งนี ้ เพื่ อเป็ นการสื บสานและต่ อยอดพระราชดำริ ในการนำเอกสารสำคั ญของไทยจากหอจดหมายเหตุ
ต่างประเทศกลับมาจัดเก็บและให้ประชาชนไทยสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์อย่างทั่วถึง และ
เพื่อการเผยแพร่ต้นแบบ (Idol) ความเป็น “ทหารวิชาการ” ของพระองค์ ที่มีลักษณะก้าวหน้าและสร้างสรรค์
บนฐานความรู ้ม านานมากกว่ า สี ่ท ศวรรษแล้ว และเพื ่ อ เป็ น การแนะนำ “หอจดหมายเหตุต ่ า งประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์” ในพระราชดำริของ พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรม
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อย่างเป็นทางการเป็น ครั้งที่ ๖ สำหรับเป็นแหล่งข้อมูล
ค้นคว้าและการทบทวนองค์ความรู้ของประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ พร้อมกันนี้เพื่อเป็นการแสดงความสำนึกใน
พระมหากรุณาธิคุณพ้นพรรณนาที่ทรงมีต่อโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและวงวิชาการ และการสืบสาน
การศึกษาวิชาประวัติศาสตร์ที่พระองค์พระราชทานไว้แก่นักเรียนนายร้อยว่า “รู้จักอดีต เข้าใจปัจจุบัน และ
ก้าวทันอนาคต”
๒. วัตถุประสงค์
๑. เพื่อเฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖๘ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๖ และ
6

�เพื่อเผยแพร่ต้นแบบ (Idol) ความเป็น “ทหารวิชาการ” ของพระองค์ ที่มีลักษณะก้าวหน้าและสร้างสรรค์
บนฐานความรู้มานานกว่าสี่ทศวรรษแล้วให้เป็นที่ประจักษ์แก่สังคมไทย
๒. เพื่อเป็นการแนะนำ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ในพระราชดำริของ
พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราช
กุมารี อย่างเป็นทางการเป็นครั้งที่ ๖ สำหรับเป็นแหล่งข้อมูลค้นคว้าและการทบทวนองค์ความรู้ของประวัติศาสตร์ ไทย
สมัยใหม่ให้แก่นักวิชาการ นิสิตนักศึกษาและผู้สนใจ
๓. เพื่อให้นักวิชาการภายนอกและนิสิตนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ได้พบปะแลกเปลี่ยนความรู้
ความคิดเห็นกับอาจารย์ ข้าราชการและนักเรียนนายร้อยอย่างกว้างขวางฉันมิตร
๔. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการนำเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยจากหอจดหมายเหตุ ต่างประเทศใน
ประเทศต่างๆ มาจัดเก็บไว้ในประเทศไทยและดำเนินการแปล การวิจัยเชิงลึก และงานเขียนสร้างสรรค์ความรู้
ใหม่ๆ เพื่อเผยแพร่ให้ชาวไทยทั่วไปสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ไทยดังกล่าวได้อย่างทั่วถึง
๓. วัน เวลา และสถานที่จัดสัมมนา
วันพฤหัสบดีที่ ๒๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๖ เวลา ๐๗.๐๐-๑๒.๐๐ น.
กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
๔. รายการสัมมนา
๐๗.๓๐-๐๘.๓๐ - ลงทะเบียน
๐๘.๓๐
- พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จถึงกองวิชาประวัติศาสตร์
ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
๐๙.๐๐
- เสด็จไปยังห้องเรียน ๒๐๖
- พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ หัวหน้าโครงการวิจัยเอกสารฯ ทูลเกล้าฯ
ถวายหนังสือประกอบการสัมมนา
- ผู้บญ
ั ชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า กราบบังคมทูลรายงาน
วัตถุประสงค์การจัดสัมมนาทางวิชาการประจำปี เบิกคณะบุคคลเข้ารับ
พระราชทานของที่ระลึก และกราบบังคมทูลเชิญทรงแสดงปาฐกถาพิเศษ
๐๙.๑๐
- ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กล่าวถึงที่มาของการ
สนับสนุน “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ใน
พระราชดำริของพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และการสนับสนุน
การรวบรวมและจัดเก็บเอกสารสำคัญของไทยจากหอจดหมายเหตุ
ต่างประเทศในอนาคต
7

�๐๙.๒๐-๑๐.๐๐ - พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงแสดงปาฐกถาพิเศษ
เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จาก
มุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง”
๑๐.๐๐-๑๐.๓๐ - พัก อาหารว่าง
๑๐.๓๐-๑๒.๐๐ - การสัมมนาเรื่อง “การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖ : ภาพรวมของเอกสาร การจัดเก็บและ
การให้บริการ และวิธีการค้นคว้าเบื้องต้นและก้าวหน้า” วิทยากร ๔ ท่าน
๑. พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ หัวหน้าโครงการวิจัยเอกสารฯ
๒. นางสาวรัชฎา เสนอคำ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
๓. รองศาสตราจารย์ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
๔. นางสาวกนกวรรณ บัวงาม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
พันโท ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อภิเษก มนเทียรวิเชียรฉาย ผู้ดำเนินรายการ
๑๒.๐๐-๑๓.๓๐ - อาหารกลางวัน
ผู้เข้าร่วมการสัมมนา
นักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรี โทและเอกจากมหาวิทยาลัย จำนวน
๑๒๐-๑๕๐ คน
ข้าราชการ อาจารย์และนักเรียนนายร้อย รร.จปร. ข้าราชการของทบ. วช. และหน่วยอื่นๆ
จากกรุงเทพฯ จำนวน ๑๐๐ คน
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
๑. ได้เผยแพร่ต้นแบบ (Idol) ความเป็น “ทหารวิชาการ” ของพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จ
พระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่มีลักษณะก้าวหน้าและ
สร้างสรรค์บนฐานความรู้มานานมากกว่าสี่ทศวรรษแล้วให้เป็นที่ปรากฏแก่สังคมไทย
๒. ได้ เ ผยแพร่ ก ารดำเนิ น การของ “หอจดหมายเหตุ ต ่ า งประเทศ ทู ล กระหม่ อ มอาจารย์ ” ใน
พระราชดำริของพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี สำหรับเป็นแหล่งข้อมูลค้นคว้าและการทบทวนองค์ความรู้ของประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่
โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ สมัยสงครามเย็นและยุคหลังสงครามเย็น แก่นักวิชาการ นิสิต
นักศึกษาและผู้สนใจ ที่สามารถเข้ามาใช้บริการในโอกาสต่อไป
๓. ได้แลกเปลี่ยนความรู้และแหล่งข้อมูลสำหรับการศึกษาประวัติศาสตร์ไทยสมัยสงครามโลกฯ
สงครามเย็ น และยุ ค หลั ง สงครามเย็ น ซึ ่ ง จะเป็ น ประโยชน์ ต ่ อ นั ก วิ ช าการ นิ ส ิ ต นั ก ศึ ก ษาและถื อ เป็ น
ความก้าวหน้าของการศึกษาวิจัยเชิงลึกในขั้นต่อๆ ไป
8

�กำหนดการการสัมมนาทางวิชาการเฉลิมพระเกียรติ
พลเอกหญิง ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ ๖๘ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๖๖
เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖”
ณ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
วันพฤหัสบดีที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๖
---------------------------------๐๗.๓๐ นาฬิกา
๐๘.๓๐ นาฬิกา

๐๙.๐๐ นาฬิกา

๐๙.๑๐ นาฬิกา

๐๙.๒๐ นาฬิกา

๑๐.๐๐ นาฬิกา

- ลงทะเบียน
- พลเอกหญิง ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
เสด็จถึงกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
- เสด็จเข้าห้องทรงงาน ชั้น ๒
- เสด็จไปยังห้องเรียน ๒๐๖
- ประทับพระราชอาสน์บนเวที
- พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ หัวหน้าโครงการวิจัยฯ ทูลเกล้าฯ ถวายหนังสิอ
ประกอบการสัมมนา
- ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า กราบบังคมทูลรายงาน
วัตถุประสงค์การจัดสัมมนาทางวิชาการ เบิกผู้มีอุปการคุณและวิทยากรเข้ารับ
พระราชทานของที่ระลึก และกราบบังคมทูลเขิญทรงแสดงปาฐกถาพิเศษ
- ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กราบบังคมทูลรายงานการสนับสนุน
โครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” และการสนับสนุน
การรวบรวมและจัดเก็บเอกสารสำคัญของไทยจากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
ในอนาคต
- พลเอกหญิง ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปาฐกถาพิเศษ
เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของ
ผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง”
- เสด็จออกจากห้อง ๒๐๖ ไปยังห้องทรงงาน
- ทรงพักพระอิริยาบถ
9

�๑๐.๓๐ นาฬิกา

๑๑.๕๐ นาฬิกา
๑๒.๐๐ นาฬิกา

- เสด็จไปยังห้อง ๒๐๖
- ประทับพระราชอาสน์
- ทรงร่วมการสัมมนาเรื่อง “การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖ : ภาพรวมของเอกสาร การจัดเก็บและการ
ให้บริการ และวิธีการค้นคว้าเบื้องต้นและก้าวหน้า” โดยวิทยากร ๔ ท่าน
๑. พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ หัวหน้าโครงการวิจัยเอกสารฯ
๒. นางสาวรัชฎา เสนอคำ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
๓. รองศาสตราจารย์ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
๔. นางสาวกนกวรรณ บัวงาม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
พันโท ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อภิเษก มนเทียรวิเชียรฉาย ผู้ดำเนินรายการ
- ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า กราบบังคมทูลรายงานสรุป
และขอพระราชทานพระราชานุญาตปิดการสัมมนาฯ
- เสด็จออกจากห้อง ๒๐๖
- ฉายพระฉายาลักษณ์ร่วมกับคณะกรรมการจัดงานสัมมนา และวิทยากร
(จำนวน ๓ ชุด)
- ประทับรถยนต์พระที่นั่งออกจากกองวิชาประวัติศาสตร์
----------------------------------

10

�คำกราบบังคมทูลรายงาน
การสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖”
ณ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จังหวัดนครนายก
วันพฤหัสบดีที่ ๒๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๖
โดยผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
--------------------------------------------ขอพระราชทานกราบบังคมทูลทรงทราบฝ่าละอองพระบาท
ข้าพระพุทธเจ้า พลโท ไกรภพ ไชยพันธุ์ ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พร้อมด้วยผู้ร่วม
สัมมนา ต่างปลื้มปิติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่ใต้ฝ่าละอองพระบาท เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็น
ประธานการสัมมนาวิชาการ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่
เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และการเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖” ใน
วันนี้
ปีพุทธศักราช ๒๕๖๖ โครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” กองวิชาประวัติศาสตร์
ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในพระราชดำริของใต้ฝ่าละอองพระบาท ได้รับการสนับสนุนจาก
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นปีที่ ๓ และได้พัฒนาขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง วันนี้จึงนับเป็นวันแห่งความภาคภูมิใจของ
ปวงข้าพระพุทธเจ้าที่ได้ร่วมมือกันจัดงานสัมมนาทางวิชาการขึ้นอีกครั้ง นับเป็นการสนองพระราชดำริและพระมหา
กรุณาธิคุณอย่างเป็นรูปธรรม
การสัมมนาวิชาการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ๔ ประการ คือ
ประการที่ ๑ เพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสที่ใต้ฝ่าละอองพระบาท ทรงเจริญพระชนมายุ ๖๘ พรรษา
วันที่ ๒ เมษายน ที่ผ่านมา และครบ ๔๓ ปีแห่งการทรงสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า อีกทั้งเพื่อ
เผยแพร่ต้นแบบความเป็น “ทหารวิชาการ” ของใต้ฝ่าละอองพระบาท ที่มีลักษณะก้าวหน้าและสร้างสรรค์ บน
ฐานความรู้มานานกว่าสี่ทศวรรษ ให้เป็นที่ประจักษ์แก่สังคมไทย
ประการที่ ๒ เพื่อแนะนำ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” สำหรับเป็นแหล่งค้นคว้า
ข้อมูลและการทบทวนองค์ความรู้ของประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ ให้แก่นักวิชาการ นิสิต นักศึกษา และผู้สนใจ
ประการที่ ๓ เพื่อให้นักวิชาการภายนอกและนิสิตนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ได้พบปะแลกเปลี่ยน
ความรู้ ความคิดเห็นกับอาจารย์ ข้าราชการ และนักเรียนนายร้อยอย่างกว้างขวางฉันมิตร
ประการสุดท้าย เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการนำเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยจากหอจดหมายเหตุ
ต่างประเทศในประเทศต่างๆ มาจัดเก็บไว้ในประเทศไทยและดำเนินการแปล การวิจัยเชิงลึก และงานเขียน
11

�สร้างสรรค์ความรู้ใหม่ๆ เพื่อเผยแพร่ให้ชาวไทยทั่วไปสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ไทยดังกล่าวได้
อย่างทั่วถึง
บัดนี้ ได้เวลาอันสมควรแล้ว ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานพระราชานุญาตเบิก ผู้ให้การสนับสนุน และ
วิทยากร เข้ารับพระราชทานของที่ระลึก ดังนี้
ศาสตราจารย์ เ กี ย รติ ค ุ ณ ดร. นายแพทย์ สิ ร ิ ฤ กษ์ ทรงศิ ว ิ ไ ล อดี ต ปลั ด กระทรวงการอุ ด มศึ ก ษา
วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
พลเอก สุรสิทธิ์ ถนัดทาง ผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ หัวหน้าโครงการวิจัยฯ
นางสาวรัชฎา เสนอคำ วิทยากร สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
รองศาสตราจารย์ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน วิทยากร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
นางสาวกนกวรรณ บัวงาม วิทยากร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ลำดับต่อไป ข้าพระพุท ธเจ้าขอพระราชทานพระราชานุญาตเบิก ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการ
สำนั ก งานการวิ จ ั ย แห่ ง ชาติ กราบบั ง คมทู ล รายงานการสนั บ สนุ น โครงการ “หอจดหมายเหตุ ต ่ า งประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์” และการสนับสนุนการรวบรวมและจัดเก็บเอกสารสำคัญของไทย จากหอจดหมายเหตุ
ต่างประเทศในอนาคต และกราบบังคมทูลเชิญใต้ฝ่าละอองพระบาททรงแสดงปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร:
พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง ” ตามลำดับต่อไป
พระพุทธเจ้าข้าขอรับ
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม

12

�คำกราบบังคมทูลถวายรายงาน
พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
การเปิดตัวของ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ครั้งที่ ๖
ในพระราชดำริของพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
วันพฤหัสบดีที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๖
ณ กองประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จังหวัดนครนายก
ขอพระราชทานกราบบังคมทูลทรงทราบฝ่าละอองพระบาท
ข้าพระพุทธเจ้า ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มีความปลาบปลื้มเป็นล้นพ้นในการ
ร่วมสนับสนุนการดำเนินงานอันทรงคุณค่าต่อประวัติศาสตร์และประเทศชาติเพื่อสืบสาน
พระราชดำริ ข องใต้ ฝ ่ า ละอองพระบาทและต่ อ สำนั ก งานการวิ จ ั ย แห่ ง ชาติ กระทรวง
การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยการสนับสนุน “โครงการการวิจัยเอกสาร
สำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ” เพื่อมุ่งสืบสาน
โครงการหอจดหมายเหตุในพระราชดำริของใต้ฝ่าละอองพระบาท ตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2563
โดยมี พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ และคณะ เป็นผู้ดำเนินการซึ่ง โครงการการวิจัย
เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศนี้ ถือว่าเป็น
โครงการสำคั ญ ที ่ แ สดงให้ เ ห็ น ถึ ง “นวั ต กรรมต้ น แบบของการค้ น คว้ า รวบรวม จั ด เก็ บ
เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยจากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ” โดยผ่านกระบวนการ
ค้นคว้า รวบรวม จัดเก็บเอกสารต่างประเทศที่ มีความสำคัญและทรงคุณค่าต่อประวัติศาสตร์
ของไทย เพื่อนำมาบรรจุไว้ในระบบหอจดหมายเหตุอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการ
13

�เผยแพร่ เ อกสารประวั ต ิ ศ าสตร์ ไ ทยจากหอจดหมายเหตุ ต่ างประเทศทั ่ วโลกให้ แก่ ผ ู ้ สนใจ
และพัฒนา สร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ให้มีความสมบูรณ์และทันสมัย
ยิ่งขึ้น ซึ่งปัจจุบันได้มีการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลจากเอกสารและแปลงเป็นเอกสารดิจิทัล
และนำมาวิเคราะห์ จัดหมวดหมู่บรรจุลงใน “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อม
อาจารย์” จำนวนกว่า 300,000 แผ่น และการดำเนินงานในปีพุทธศักราช 2566 ได้มีการ
จัดทำคำอธิบายชุดรับข้อมูลหรือ meta data ตามมาตราฐานสากลจำนวนมากกว่า 6,000
รายการ เพื่อให้ชุดข้อมูลดังกล่าวสามารถระบุรายละเอียด แหล่งข้อมูล และมีคำอธิบายทำให้
ผู้ใช้ข้อมูลสามารถทราบได้ว่าข้อมูลมาจากที่ใดมี รูปแบบอย่างไร และสะดวกในการสืบค้นและ
ใช้ประโยชน์ในการจัดทำบัญชี ข้อมูลของประเทศ เกิดการเปิดเผยเชื่ อมโยงและแลกเปลี่ยน
ร่วมกับเครือข่าย เช่น สำนั ก หอจดหมายเหตุ แ ห่ ง ชาติ แ ละห้ อ งสมุ ด มหาวิ ท ยาลั ย ต่ า งๆ
นอกจากนี้เอกสารต่างประเทศที่ได้ มีการรวบรวมได้มีการเผยแพร่ไปสู่ผู้สนใจใน
วงกว้าง อีกทั้งได้จัดทำสรุปเป็นบทความเชิงวิเคราะห์จากมุมมองทางเอกสารของแต่ละแห่ง
และนำเสนอในการจัดสัมมนาของโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าเป็น ประจำทุกปี ทั้งนี้ใน
การดำเนินการขั้นถัดไปของโครงการวิจัยเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่จาก
หอจดหมายเหตุต่างประเทศจะดำเนินการจัดทำเอกสารเข้าสู่ระบบใหม่ตามมาตรฐานสากล
รวมทั้งมีการแปล การวิจัยเชิงลึก พัฒนางานเขียนสร้างสรรค์ และให้บริการความรู้แก่ผู้สนใจ
เอกสารดังกล่าวต่อไป
ในนามของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์
วิ จ ั ย และนวั ต กรรม รู ้ ส ึ ก สำนึ ก ในพระมหากรุ ณ าธิ ค ุ ณ ของใต้ ฝ ่ า ละอองพระบาท
ที่ได้ทรงริเริ่มโครงการอันเป็นประโยชน์ต่อพสกนิกรชาวไทย และขอร่วมสืบสานพระราชดำริ
ดั ง กล่ า ว เพื ่ อ ให้ น ำไปสู่ ก ารมี แ หล่ ง ข้ อ มู ล อั น ทรงคุ ณ ค่ า ทางปั ญ ญาและหลั ก ฐานทาง
ประวัติศาสตร์ที่สำคัญต่อประเทศและชาวไทยนับรุ่นสู่รุ่นสืบไป
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม

14

�ย่ำแดนมังกร : พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เยือนจีนมากกว่า 50 ครั้ง
พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
วันนี้จะบรรยายเน้นเรื่องจีน เพราะประเทศในเอเชียตะวันออกที่ได้ไปล่าสุด คือ จีน อาจมีเรื่องมาเล่า
ได้บ้าง
ปกติมักจะเดินทางไปจีนในเดือนเมษายน เพราะเป็นช่วงที่โรงเรียนปิด ออกไปได้โดยไม่เสียเวลาสอน
แต่ครั้งนี้ทางสภาวิทยาศาสตร์จีน แจ้งมาว่าการไปดูงานสถานีตรวจวัดอนุภาคนิวทริโนใต้ดินเมืองเจียงเหมิน
(ภาษาอังกฤษเรียกว่า Jiangmen Underground Neutrino Observatory : JUNO) เป็นโครงการความ
ร่วมมือนานาชาติระดับโลกมีประเทศ 16 ประเทศเข้าร่วม มีภารกิจตรวจจับและศึกษาอนุภาคนิวทริโน ช่วงต้น
เดือนมิถุนายนเป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุด จึงเตรียมตัวไปช่วงนี้ (1 มิถุนายน ถึง 6 มิถุนายน ค.ศ. 2023)
นิวทริโนเป็นอนุภาคที่มีมาก แต่มีขนาดเล็กมองไม่เห็น ทั้งมีในโลกนีแ้ ละมาจากนอกโลก มี 3 ชนิด
อิเล็กตรอนนิวทริโน มิวออนนิวทริโน และเทานิวทริโน แต่ก่อนนี้เชื่อกันว่าไม่มีมวลแต่ปัจจุบันว่ามีมวลแต่
น้อยมาก เมื่อหกปีกว่ามาแล้ว ได้ไปสถาบันฟิสิกส์พลังงานสูง (IHEP) ที่ปกั กิ่ง เห็นว่าควรร่วมมือกัน ไทยได้รับ
หน้าที่สร้างระบบขดลวดลดทอนสนามแม่เหล็กที่รบกวนงานวิจัย หน่วยงาน 3 หน่วยงานของไทยจึงร่วมกัน มี
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี การทดลองอยู่ใต้ดินลึก
700 เมตร นอกจากนักวิทยาศาสตร์แล้ว นักศึกษาปริญญาเอกมีโอกาสเข้าร่วมโครงการด้วย ไทยเองไม่มีโอกาส
ทำโดยลำพัง
ที่มณฑลกวางตุ้งได้ไปดูอีกหลายอย่าง เช่น พิพิธภัณฑ์ยาจีนโบราณ จะเห็นว่ายาจีนโบราณนั้นจะ
มาจากจีนตอนใต้มากกว่าทางเหนือ ที่ไปดูพิพิธภัณฑ์ยาจีนโบราณนั้น เพราะที่จังหวัดอุทัยธานีมีร้านยาจีนชื่อ
ฮกแซตึ๊ง ไม่มีใครใช้ประโยชน์ ทายาทจึงเอามายกให้ เตรียมทำพิพิธภัณฑ์ยาจีนเพื่อการศึกษาของชุมชน โดย
ร่วมมือกับ กศน. และร้านยาจีนในเยาวราช ช่วยอยู่
พิพิธภัณฑ์ยาจีนโบราณประกอบด้วย ห้องนิทรรศการ ห้องประวัติศาสตร์ทางการแพทย์ ห้องการ
แพทย์แผนจีน สมุนไพรหลิ่งหนาน คือแถบแม่น้ำจูเจียง สมุนไพรทางทะเล ห้องการฝังเข็ม การบำรุงสุขภาพ
เป็นต้น
เรื่องของยาจีนเป็นเรื่องน่าศึกษา มีวารสารน่าสนใจคือ วารสารการแพทย์แผนจีนในประเทศไทย
(Thailand Journal of Traditional Chinese Medicine)

15

�บริเวณที่ขายเครื่องปั้นดินเผา อยู่ในเขตสือวาน (Shiwan) เมืองโฝซาน (Foshan) ซึ่งได้รับขนานนาม
ว่า “เมืองหลวงแห่งเครื่องปั้นดินเผาของสาธารณรัฐประชาชนจีนตอนใต้” เคยไปนานแล้ว คราวนี้หาเครื่อง
ปั้นดินเผาเพื่อหาเครื่องประดับบอนไซ เขตนี้มีชื่อเสียงมากเพราะช่วงที่ชนชาติมองโกลเข้ามารุกรานสมัยซ่งใต้
ช่างปั้นมีฝีมือจากทางเหนือมาอยู่บริเวณนี้
มีบริษัทใหญ่ชอื่ โฝซาน นิวสือวานอาร์ติสติก เซรามิคจำกัด มีการผลิตเครื่องปั้นดินเผา มีช่างระดับ
ศิลปินแห่งชาติทำงานอยู่มาก ปั้นรูปเกี่ยวกับธรรมชาติ บุคคลมีชื่อในนิยายปรัมปรา และประวัติศาสตร์
ตัวอย่าง รูปจงขุย เป็นผู้ปราบผี ที่จริงเป็นคนเก่ง แต่สอบรับราชการไม่ได้เพราะหน้าตาน่าเกลียด
เขาผิดหวังจึงฆ่าตัวตาย เจ้านรกเห็นว่าเป็นผีที่เก่งจึงให้เป็นเจ้าแห่งผี ใช้อำนาจคุ้มครองจักรพรรดิ
รูปตั๊กม้อ จีนกลางเรียก ต๋าหมอ ภาษาสันสกฤตเรียกว่า พระโพธิธรรม เป็นพระภิกษุมหายานผู้ก่อตั้ง
นิกายฉาน (เซ็น) หรือ Dhyana ในประเทศจีน
บริเวณนี้เคยมีดินคุณภาพดี แต่ในปัจจุบันใช้จนหมดแล้ว ต้องซื้อดินจากที่อื่นๆ
ได้ไปที่ตลาดที่ขายเครื่องปั้นดินเผาทั่วๆ ไป
เรื่องกำเนิดพรรคคอมมิวนิสต์จีนเมื่อ 102 ปีมาแล้ว
เมื่อสองปีที่แล้วเป็นวันครบ 100 ปีพรรคคอมมิวนิสต์จีน คิดว่าจะนำเรื่องนี้มาเล่าให้นักเรียนฟัง แต่หา
ภาพไม่ทัน ในสมัยก่อนความเป็นมาเรื่องนี้ได้อ่านจากหนังสือ The Search for Modern China ของ
Jonathan Spence (ถึงแก่กรรมแล้ว เมื่อ ค.ศ. 2021)
ปีนี้ (ค.ศ. 2023) ได้ไปหอนิทรรศการประวัติศาสตร์พรรคคอมมิวนิสต์จีนที่สร้างขึ้นในโอกาสเฉลิม
ฉลองครบรอบ 100 ปีแห่งการสถาปนาพรรคคอมมิวนิสต์จีน ค.ศ. 1921-2021 ตั้ง อยู่ ณ บริเวณสวนโอลิมปิก
ปักกิ่ง ใกล้สถานที่สำคัญระดับชาติ เช่น สนามกีฬาแห่งชาติปักกิ่ง (สนามกีฬารังนก) พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์
และเทคโนโลยีแห่งชาติจีน พิพิธภัณฑ์ศิลปะจีน สร้างเสร็จใน ค.ศ. 2021 ประธานาธิบดีสีจิ้นผิงให้ความสำคัญ
แก่การสร้างหอนิทรรศการนีม้ าก การออกแบบหอทำให้เหมาะกับสถานการณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์ เช่น มีเสา
28 ต้น หมายถึงพรรคคอมมิวนิสต์สถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนหลังจากผ่านสงครามนองเลือด 28 ปี
การแสดงแบ่งเป็น 4 ส่วน ได้แก่
1) การสถาปนาพรรคคอมมิวนิสต์จีน
2) การสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีน
3) การปฏิรูปและเปิดประเทศ และการเริ่มต้นพัฒนาระบอบสังคมนิยมทีม่ ีอัตลักษณ์แบบจีน
4) การเข้าสู่ยุคสังคมนิยมที่กินดีอยู่ดี และการเริ่มต้นการพัฒนาเป็นประเทศสังคมนิยมทีท่ ันสมัยอย่าง
รอบด้าน
มีการแสดงวัตถุต่างๆ ภาพถ่าย เอกสาร และสิ่งมีค่าหายากอื่นๆ

16

�นิทรรศการที่ดเู กี่ยวกับเรื่องยุคที่ประเทศตะวันตกล่าอาณานิคม ราว ค.ศ. 1840 จีนเป็นสมัยราชวงศ์ชิง
ครึ่งหนึ่งของประเทศเป็นประเทศราช อีกครึ่งเป็นสังคมศักดินา จีนต้องทำสนธิสัญญาที่ไม่เท่าเทียมกับประเทศ
ตะวันตก เช่น สนธิสัญญานานกิง (หนานจิง) จีนต้องยกเกาะฮ่องกงให้อังกฤษ (สนธิสัญญาจริงอยู่ที่ไต้หวัน) ค.ศ.
1839-1860
ประเทศตะวันตกรุกรานจีน คนจีนที่รวมตัวกัน เป็นกลุ่มต่อสู้ เรียกว่ากบฏนักมวย หรือ Boxer
Rebellion ภาษาจีนว่าอีเ้ หอถวน ยุ่นต้ง แต่สู้ตะวันตกไม่ได้ต้องเสียค่าปรับ ต้องออกพันธบัตรเพื่อหาเงิน
มีแผนที่ประเทศจีนที่เขียนรูปสัตว์ต่างๆ กำลังจะขย้ำจีน เปรียบเป็นประเทศต่างๆ
ประชาชนต่อสู้ ไท่ผิงเทียนกว๋อ
สนธิสัญญาหม่ากวน ใน ค.ศ. 1895 คนจีนเรียกว่าเป็นข้อตกลงแห่งความอัปยศของชาวจีน มีชื่อเรียก
อีกอย่างว่าชิโมโนเซกิ ตัดไต้หวันให้ญี่ปุ่น คนจีนโกรธหลี่หงจาง ขุนนางที่ราชวงศ์ชิงส่งไปเจรจา
มีการปฏิวัติกฎหมาย
การปฏิวัติซินไฮ่ (Xinhai Geming) ใน ค.ศ. 1911 เป็นการปฏิวัติโค่นล้มราชวงศ์ชิง ผู้นำคือ
ดร.ซุนยัดเซ็น เป็นหมอ
หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 มีการประชุมทำสนธิสัญญาแวร์ซายส์ สำหรับจีนเป็นความอัปยศเพราะ
ดินแดนที่เยอรมันยึดครองควรกลับเป็นของจีน แต่กลับยกให้ญี่ปุ่น ประชาชนมีพวกมหาวิทยาลัยปักกิ่งนำตั้ง
กระบวนการ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1919 คนสำคัญมี ไช่หยวนเผย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยปักกิ่ง เฉินตู๋ซิ่ว
หลี่ต้าเจา (มาร์กซิสต์คนแรกของจีน) หูชื่อ (Hushi ซึ่งเป็นลูกศิษย์ของ John Dewey ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย)
นักเขียนที่มีชื่อคือหลู่ซุ่น ที่เขียนเรื่อง A Madman’s Diary มีการออกนิตยสาร La Nouvelle Jeunesse
การก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีนตอนแรกจัดที่เขตเช่าฝรั่งเศสที่เซี่ยงไฮ้ เริม่ ประชุมหารือกันในเดือน
กรกฎาคม ค.ศ. 1921 แต่ทราบว่ารัฐบาลส่งสายลับมาดูจึงไปจัดในเรือ ไปประชุมกันอีกหลายที่ เช่น ปักกิ่ง อู่ฮั่น
ฉางชา กว่างโจว เป็นต้น
วันที่ 7 สิงหาคม ประชุมทหาร
ประธานเหมาเจ๋อตงนำลุกฮือที่หูหนาน และเจียงซี ต่อมาจัดที่กว่างโจว ไม่ค่อยประสบความสำเร็จ
ต่อมาคิดว่าใช้วิธีการแบบโซเวียตไม่ได้ ต้องใช้ยุทธศาสตร์แบบจีน
สมาชิกพรรคบางคนไปประชุมที่มอสโก เป็นครั้งเดียวที่ไปประชุมต่างประเทศ มีรูปของสีจิ้นผิงตอนไป
เปิดหอนิทรรศการที่รัสเซีย
ส่วนที่ 2
หวงเหอซ่ง เป็นเพลงสรรเสริญแม่น้ำหวงเหอ
ประธานเหมาเจ๋อตงไปจิ่งกังซาน คิดเรื่องชนบทล้อมเมืองโดยใช้อาวุธ ผู้ปฏิบัติงานมีประธานเหมาเจ๋อตง และจูเต๋อ ค.ศ. 1928 ตั้งกองทัพแดง

17

�ค.ศ. 1931 ญี่ปุ่นรุกรานจีน สงครามปลดปล่อย รบกัน 14 ปี ตั้งฐานทัพ มี 700 กว่าแห่ง ใน ค.ศ.
1936 สีจ้งซุน พ่อของสีจิ้นผิงก็เป็นบุคคลสำคัญในพรรคคอมมิวนิสต์ (จึงเรียกพวกที่มีพ่อเป็นคนสำคัญในพรรค
ว่าเป็นเจ้าชายน้อย princelings มีหลายท่านด้วยกัน เช่น โป๋ซีไหล เป็นลูกโป๋อีโป้)
การเดินทางไกล Long March (Chang zheng) ค.ศ. 1934-1935 กองทัพเดินทางลำบากมาก เช่น
ข้ามแม่น้ำที่คลื่นแรงด้วยสะพานโซ่ ปีนเขาหิมะ ทหารเสียชีวิตมาก
ซุนยี่ (Zunyi) เป็นชัยชนะของพรรค และกองทัพแดง เป็นเมืองในมณฑลกุ้ยโจว ประธานเหมาคุมทั้ง
พรรคและกองทัพ ค.ศ. 1935
ส่วนที่ 3 ไม่ได้ดูเพราะไม่มีเวลา ขึ้นไปชั้นบนตอนที่ 4 เป็นยุคสาธารณรัฐประชาชนจีนเลย
วันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1949 เวลาประมาณบ่ายสามโมง ที่จัตรุ ัสเทียนอันเหมิน กรุงปักกิ่ง ประธานเหมา
เจ๋อตงประกาศปลดแอก เจี่ยฟ่าง (Jie fang) ที่ดแู ล้วรู้สึกตลกดีคือมีเสื้อของประธานเหมาเจ๋อตงที่แต่งในวันนั้น
เขาว่าเป็นของจริงแต่ตัวเล็กนิดเดียว ประธานเหมาเจ๋อตงที่เห็นในภาพตัวโต ไกด์อธิบายว่า เสื้อตัวนี้เมื่อไม่ใช้
แล้ว ประธานเหมาเจ๋อตงยกให้ลูกน้องซึ่งตัวเล็ก เขาก็เลยเอาไปทำให้ตัวเล็ก
สงครามเกาหลี (ค.ศ. 1950-1953) ค.ศ. 1951 เกาหลีเหนือขอให้จีนช่วย แสดงปืนที่ใช้เวลานั้นจริงๆ
เกาหลีใต้มีสหรัฐอเมริกาช่วย (ตอนนั้นไทยอยู่ฝ่ายสหรัฐอเมริกา) มีจดหมายคิมอิลซุงประธานาธิบดีเกาหลีเหนือ
ที่ขอความช่วยเหลือจากจีน จีนส่งทหารไป 300,000 คน เหมาอั้นอิงลูกประธานเหมาเจ๋อตงก็ถึงแก่กรรมใน
การรบครั้งนี้ ประธานเหมาเจ๋อตงเก็บเสื้อผ้าของเขาไว้เป็นที่ระลึก
การปฏิรูปที่ดิน สำเร็จ ค.ศ. 1952
เอกสารกฎหมายเกี่ยวกับการแต่งงาน
เรื่องทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
รถที่จีนสร้างใน ค.ศ. 1958 ชื่อรถหงฉี (แปลว่าธงแดง) ใช้ในพิธีต้อนรับแขกและสวนสนาม (ตอนเยือน
จีนครั้งแรก ค.ศ. 1981 ได้นั่ง) รถที่ผลิตในจีนอีกแบบหนึ่งชื่อ “ตงเฟิง” (ลมตะวันออก) ยังผลิตอยู่
ค.ศ. 1959 พบบ่อน้ำมันทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน (ที่ต้าชิ่ง) นายหวังจิ้นจี เป็นผู้พบ
พวกนักเรียนนอกชาวจีนกลับมาสร้างคุณูปการให้แก่ชาติ
เรื่องจรวด อวกาศ การแพทย์ บุคคล เช่น เหลยเฟิง (เป็นทหารในกองทัพปลดแอก ทำประโยชน์ต่างๆ)
ประวัติวีรบุรุษต่างๆ เป็นวิดโี อ
ค.ศ. 1971 จีนเข้ามาเป็นสมาชิกสหประชาชาติแทนไต้หวัน
Gang of Four (Si ren bang) กลุ่มการเมืองของพวกประธานเหมาเจ๋อตง มีอำนาจช่วงการปฏิวัติ
วัฒนธรรม (ค.ศ. 1966-1976) (ไม่มีใครแน่ใจว่าเป็นคำสั่งของประธานเหมาหรือพวกนี้วางแผนกันเอง เมื่อ
เติ้งเสี่ยวผิงขึ้นมามีอำนาจ นายกรัฐมนตรีคนเก่าคือหัวโก๊ะฝงก็ลดอำนาจลง)
ค.ศ. 2008 จีนเป็นเจ้าภาพมหกรรมกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน

18

�60 ปี สาธารณรัฐประชาชนจีน ใน ค.ศ. 2009 ประธานาธิบดีหูจิ่นเทาตรวจแถวทหาร
จีนยุคใหม่
วันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 2012 เลือกเลขาธิการใหญ่ของพรรค และประธานกรรมาธิการการทหาร
ส่วนกลางของพรรค สีจิ้นผิงได้ดำรงตำแหน่งสำคัญทั้งสอง
ความฝันจีน (Zhongguo Meng) เป็นการสร้างสังคมที่ดีขึ้น คืนพลังชาติ การพัฒนา การดำรงชีวิต
ของประชาชน ความมั่งคั่ง การสร้างสังคมที่ดีกว่า และการเสริมกำลังทหาร เยาวชนควรกล้าฝันและทำงานเพื่อ
เติมเต็มฝัน มีส่วนให้ชาติกลับมีชีวิตอีกครั้ง เป็นการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ผู้นำเยี่ยมประชาชนที่ยากจน
หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง อีไต้อีลู่
เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2015 ได้รับคัดเลือกเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูหนาวใน ค.ศ. 2022
ความสามารถทางการทหาร
มีการจำหน่ายแสตมป์
การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ภูเขาเขียว แม่น้ำใส ภูเขาทอง แม่น้ำเงิน
ค.ศ. 2016 มีการประชุมเต็มคณะ ครั้งที่ 6 มีสีจิ้นผิง เป็นผู้นำ (core leader) ปฏิบัติงาน
ค.ศ. 2017 สมัชชาครั้งที่ 19 เห็นความสำคัญของชนบทก่อน
ประชุม Asian Civilization
การมอบรางวัลในโอกาสของสาธารณรัฐประชาชนจีน ครบ 70 ปี เมื่อ 29 กันยายน ค.ศ. 2019 (จะเล่า
รายละเอียดต่อไป)
การพัฒนาด้านการเกษตร
การสำรวจ ใช้ยานอวกาศฉางเอ๋อ 5 จรวดฉางเจิ้ง 5 (Long March)
ใต้ทะเลลึก เรือดำน้ำเฟิ่นโต้วเจ่อ (Fendouzhe) เก็บ samples จากใต้น้ำมา
เทียนเวิน่ 1 ยานอวกาศไปดาวอังคาร เดินทางไป ค.ศ. 2020-2021
จู้หรง (เป็นชื่อเทพแห่งไฟ) ยานสำรวจศึกษาดาวอังคาร ค.ศ. 2021
เรือบรรทุกเครือ่ งบินซานตง (Shandong)
รถไฟความเร็วสูงฟู่ซิง (Fuxing) หรือชื่อเต็มคือ ฟู่ซิงห้าว (Fuxing Hao)
สถานีอวกาศเทียนกง มีนักบินอวกาศที่เป็นพลเรือน และนักบินอวกาศหญิงขึ้นไปปฏิบัติงานด้วย
ชีวิตยุคใหม่
ค.ศ. 1921-1949
ค.ศ. 1978 ปฏิรูป
ค.ศ. 2012 ประชุมสมัชชา

19

�ค.ศ. 2021 พรรคคอมมิวนิสต์ครบ 100 ปี
หม้อ 3 ขา - ฉลองพรรคคอมมิวนิสต์ครบ 100 ปี
FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope) เป็น radio telescope อยู่ใน
กุ้ยโจว (เคยไปเมื่อวันที่ 11 เมษายน ค.ศ. 2017 และมีการร่วมมือกัน)
เรื่องการรับอิสริยาภรณ์ รัฐมิตราภรณ์ สรุปจาก China Daily วันจันทร์ที่ 30 กันยายน ค.ศ. 2019
สีจิน้ ผิง ให้อิสริยาภรณ์แก่วีรบุรุษ และบุคคลตัวอย่าง
เหรียญแห่งชาติ และอื่นๆ เป็นเหรียญที่มอบให้บุคคลทีใ่ ช้การปฏิบัติงานแสดงความยิ่งใหญ่มาจากคน
ธรรมดาๆ
ประธานาธิบดีสีจิ้นผิงกล่าวสุนทรพจน์ ขอให้สมาชิกพรรคและประชาชนทั้งประเทศมุ่งมั่นทำงานหนัก
เหมือนกับวีรบุรุษ และบุคคลตัวอย่างที่ได้รับรางวัลระดับชาติ
สีจิ้นผิงซึ่งเป็นเลขาธิการใหญ่ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน และประธานกรรมาธิการการทหารส่วนกลาง
ของพรรค กล่าวในพิธีมอบเหรียญเชิดชูเกียรติ
ชาวจีนและชาวต่างประเทศ 42 รายได้รับเกียรติเนื่องจากการทำงานเพื่อจีนในห้วงเวลา 70 ปี คนที่
ได้รับการเชิดชูเกียรติ เช่น “บิดาแห่งข้าวพันธุ์ผสม” หยวนหลงผิง และผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบลถูโยวโยว ผู้ที่พบ
ยาอาเทมิสซินิน ป้องกันโรคมาลาเรีย
สีจิ้นผิงแสดงความยินดีต่อวีรบุรุษ และบุคคลตัวอย่างที่ได้รับเหรียญแห่งสาธารณรัฐและการขนานนาม
เกียรติยศ และมิตรชาวต่างชาติที่รับเหรียญรัฐมิตราภรณ์ บุคคลเหล่านี้เป็นผู้ทำงานให้พรรคและประเทศชาติ
สีจิ้นผิงกล่าวว่า ความดีของบุคคลเหล่านี้จะจารึกอยู่ในประวัติศาสตร์สืบไป
เมื่อประชาชนเคารพและชมเชยวีรบุรุษจะมีวีรบุรุษมากขึ้น พรรคและรัฐจะต้องให้ความสำคัญแก่บุคคล
เหล่านี้
“ในวันนี้ เราให้เกียรติวีรบุรุษ และบุคคลตัวอย่างซึ่งมีมาตรฐานความซื่อสัตย์ มุ่งมัน่ และอ่อนน้อม
ถ่อมตน”
สีจิ้นผิงกล่าวว่า บุคคลเหล่านี้ซื่อสัตย์ต่อพรรคและประชาชน ตั้งใจทำงานหนักในงานที่สำคัญสำหรับ
พรรคและประชาชนด้วยความอ่อนน้อม ทำงานธรรมดาๆ ไม่ได้ต้องการชื่อเสียงหรือผลประโยชน์ส่วนตัว
“พวกวีรบุรุษและบุคคลตัวอย่างแสดงด้วยการกระทำว่าความยิ่งใหญ่มาจากเรื่องธรรมดาๆ ด้วยอุดมการณ์และความเชื่อจึงทำงานอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย คนธรรมดาๆ อาจจะมีชีวิตที่พิเศษ งานธรรมดาอาจ
ประสบความสำเร็จที่พิเศษ”
สีจิ้นผิงกระตุ้นให้ผู้รับเกียรติให้สร้างอิทธิพลต่อผู้อื่นด้วยความเชื่อมั่น เขายังกล่าวว่า “เรายังขอบคุณ
อย่างจริงใจต่อผู้ที่รับเหรียญมิตรภาพ หรือรัฐมิตราภรณ์ที่สนับสนุนให้จีนพัฒนาก้าวหน้า” และเสริมว่าชาวจีน

20

�ตั้งใจร่วมงานกับประชาชนทุกชาติ สร้างชุมชนที่มีอนาคตร่วมกัน เพื่อให้มนุษยชาติและโลกนี้เป็นสถานที่สุข
สบายยิ่งขึ้น
นายหวงซูหัว หัวหน้าผู้ออกแบบเรือดำน้ำนิวเคลียร์รุ่นแรกของจีน เป็นผู้แทนผู้ได้รับเหรียญสาธารณรัฐ
หรืออิสริยาภรณ์แห่งชาติจีนกล่าวว่า เหรียญนี้ไม่เป็นเกียรติของเขาคนเดียวแต่เป็นของทุกคนที่ทำงานร่วมกัน
“ผมและผู้ร่วมงานอุทิศชีวิตเพื่อชาติ ไม่มีอะไรที่จะต้องเสียใจ” คนปรบมือกันใหญ่
เจ้าหญิงไทย มหาจักรีสิรินธรกล่าวแทนผู้รับเหรียญรัฐมิตราภรณ์ว่า เราทั้งหกเป็นมิตรแท้ของจีนอยาก
อุทิศตนเพื่อสร้างมิตรภาพระหว่างประเทศของตนและจีน
“ระยะทางไม่สามารถแยกเพื่อนแท้ที่จะใกล้ชิดกัน แม้จะอยู่หา่ งกันเป็นพันๆ ไมล์” เป็นการอ้างบทกวี
จีนของจางจิ่งหลิง สมัยราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618-907)
แนวคิดต่างๆ เรื่องจีน
แนวคิดของ จอร์จ เยียว (George Yeo) เป็นอดีตนักการเมืองสิงคโปร์ เคยเป็นรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงการต่างประเทศของสิงคโปร์ระหว่าง ค.ศ. 2004-2011 เคยทำงานในกระทรวงกลาโหมได้รับยศเป็น
พลจัตวา เคยทำงานบริษัท Kerry Logistics Network เคยอยู่ในกลุ่มฟื้นฟูมหาวิทยาลัยพุทธศาสนาโบราณ คือ
มหาวิทยาลัยนาลันทา ในแคว้นพิหาร อินเดีย
จากปาฐกถาเรือ่ ง China in Europe’s Future and Europe in China’s Future ที่แสดงเมื่อ
วันที่ 23 พฤษภาคม ค.ศ. 2023 ที่ European University Institute (ฟังจาก YouTube) จอร์จ เยียวพูดว่า
สื่อมวลชนตะวันตกว่าจีนดูแลปัญหาโควิดแย่มาก ที่จริงแล้วทำได้ดี เศรษฐกิจของจีนก็พอจะไปได้ คนตายไม่ได้
มากกว่าที่อื่น (ข้อมูล WHO) มีวิกฤตการณ์ห่วงโซ่อุปทาน คือขั้นตอนการผลิต ทุกสมัยมีโรคระบาด แต่จีนมี
วัฒนธรรมที่ทนทานต่อสู้ได้ เป็นวัฒนธรรม 2,000 ปี ยุโรปมีกฎหมายโรมันที่สืบทอดกันมา จีนมีปรัชญา
กฎหมายหลายอย่าง วัฒนธรรมยุโรปมีหลากหลายแม้ในเรือ่ งศาสนา จีนใช้เวลาที่มีปัญหาโควิดสร้างสรรค์ เช่น
ทำรถไฟฟ้า 5G สมัยนี้ไม่ได้ใช้หลักของ Marxist - Leninist ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 บาทหลวงเจซูอิตมาที่จีน
Matteo Ricci บาทหลวงชาวอิตาเลียนมาช่วยจีนเรื่องที่จักรพรรดิสนพระทัย เช่น ดาราศาสตร์ เรื่องนาฬิกา
และปฏิทิน เรือ่ งคณิตศาสตร์ ได้แก่ เรขาคณิตของยูคลิด บาทหลวงแปลเป็นภาษาจีน และแปลงานคลาสสิกจีน
เป็นภาษาละติน เป็นการประสมประสานระหว่างวัฒนธรรม
จีนกับตะวันตกมีความสัมพันธ์กัน ชาวจีนก็ได้ไปเรียนและทำงานในยุโรป หลังสงครามโลกครั้งที่ 1
ชาวจีนจะผิดหวังกับสิ่งที่เกิดขึ้นจากสนธิสัญญาแวร์ซายส์ นำสู่กระบวนการ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1919
มาในระยะหลังจีนประสบความสำเร็จทางเศรษฐกิจ ที่เรียกว่า The Rise of China (Zhongguo
Jueqi)
แนวคิดของ เควิน รัดด์ (Kevin Rudd) นักการทูต และนักการเมือง เคยเป็นนายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย
ศึกษาด้านเอเชียศึกษา วิชาเอกภาษาจีน เคยไปศึกษาที่ไต้หวัน หนังสือเล่มล่าสุดคือ The Avoidable War :

21

�The Dangers of a Catastrophic Conflict between the US and Xi Jinping’s China, 2022
เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน วิธีการจัดการการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจทั้งสองเพื่อ
หลีกเลี่ยงความขัดแย้งที่อาจจะมีผลเป็นความหายนะ
ศัพท์ที่ใช้หลายครั้งในหนังสือนี้คือ Thucydides Trap กล่าวถึง Peloponnesian War ระหว่าง
เอเธนส์กับสปาร์ตา ในยุคหลังใช้อธิบายความขัดแย้งทางการทหารที่อาจจะเกิดได้ระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน
อาจจะมาจากปัญหาขัดแย้งทางเศรษฐกิจ เรื่องไต้หวัน เรื่องสงครามไซเบอร์ เกาหลีเหนือ เรื่องทะเลจีนใต้
เรื่องสิทธิมนุษยชนในซินเกียง ทิเบต ฮ่องกง
หนังสือนี้กล่าวว่า ผู้นำจีนยังศึกษา Marxism - Leninism (เรื่องนี้ไม่ทราบว่าใช้หลักนี้ในการบริหาร
ประเทศอยู่หรือเปล่า เป็นหลัก Material Dialectical Analysis คือ Thesis, Antithesis ออกมาเป็น
Synthesis เมือ่ สมัยก่อนมีละคร 5 แผ่นดิน คือสังคมบุพกาล สังคมทาส สังคมฟิวดัลหรือศักดินา สังคมนายทุน
ต่อไปจะเป็นสังคมคอมมิวนิสต์)
หนังสืออีกเล่มที่น่าสนใจคือ เรื่อง Chip War ของ Chris Miller พิมพ์ ค.ศ. 2022 Part 7 China’s
Challenges หนังสือเล่มนี้กล่าวถึงการต่อสู้เพื่อควบคุมสิง่ ที่สำคัญที่สุดของโลกอย่างหนึ่งคือ เทคโนโลยีไมโครชิป สหรัฐอเมริกากับจีนขัดแย้งกันเพิ่มขึ้นทุกที โลกสมัยใหม่ต้องพึ่งไมโครชิปทั้งด้านการทหาร เศรษฐกิจ
ขีปนาวุธ ไมโครเวฟ สมาร์ตโฟน ต้องใช้ semiconductor จีนต้องนำเข้ามากกว่าน้ำมัน (จีนน่าจะผลิตไมโครชิปให้ได้เองมากกว่านี้หรือไม่)
The China Questions 2 Critical Insights into US- China Relations edited by Maria
Adelele Carrai, Jennifer Rudolph and Michael Szonyi, 2022 เล่มที่หนึ่งเคยนำมาสอนนักเรียนแล้ว
เป็นเรื่องสั้นๆ ในประเด็นต่างๆ
Fragile Cargo China Wartime Race to Save the Treasures of the Forbidden City
ของ Adam Brookes, 2022 เล่าเรื่องในระหว่างสงครามตั้งแต่ ค.ศ. 1933 กองทำญี่ปุ่นกำลังจะบุกจีน
ผู้อำนวยการพระราชวังหลวง (กู้กง ที่ฝรั่งเรียกว่า Forbidden City) เกรงว่าของมีค่าในวังจะถูกทำลายจึงย้าย
ของไปไว้ในถิ่นห่างไกลทุรกันดาร)
China After Mao the Rise of a Superpower ของ Frank Dikotter, 2022 จีนเปลี่ยนแปลง
จากประเทศยากจนในทศวรรษ 1970 มาเป็นมหาอำนาจในทุกวันนี้ ใช้เอกสารต่างๆ ในหอจดหมายเหตุที่ยัง
ไม่เคยมีใครใช้ บางส่วนเป็นเอกสารลับ เหตุการณ์หลังสมัยประธานเหมาเจ๋อตงในประเทศจีน หลายฝ่ายเห็นว่า
เป็นความมหัศจรรย์ทางเศรษฐกิจ (economic miracle) จีนเปิดประเทศและกลายเป็นมหาอำนาจโลก จีน
ทำอย่างไรเมื่อมีปัญหาเศรษฐกิจใน ค.ศ. 2008 จีนมีปญ
ั หากับโลกตะวันตกมากขึ้น

22

�Accidental Conflict America, China, and the Clash of False Narratives ของ
Stephen Roach, 2022 ในสี่ปีนี้อเมริกาและจีนเกิดสงครามการค้า สงครามเทคโนโลยี และเหมือนกับเป็น
สงครามเย็นยุคใหม่ เป็นอันตรายต่อทั้งสองประเทศ ควรพยายามแก้ไข
นักข่าวจีนที่มาสัมภาษณ์ 5 มิถุนายน ค.ศ. 2023 ให้หนังสือที่น่าสนใจมา 3 เล่ม พิมพ์ในเดือน
พฤษภาคม ค.ศ. 2023
จับจ้องมองจีน Thai People in China เปิดชีวิตคนไทยในแดนมังกร
จับจ้องมองจีน China Talk คุยศาสตร์นา่ รู้ สังคม เศรษฐกิจ การลงทุน เทคโนโลยี นวัตกรรม ฯลฯ
ทั้งไทยและจีน
จับจ้องมองจีน China Thai Special สัมผัสวิถีประเพณีและวัฒนธรรมของไทยและจีนไปด้วยกัน
เมื่อวันอังคารที่ 25 กรกฎาคม ค.ศ. 2023 ได้ไปที่สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ 98 (องค์การ
มหาชน) เปิดอาคารปฏิบัติการเครื่องโทคาแมค และกดปุ่มปล่อยพลาสมาจากเครือ่ งโทคาแมคครั้งแรกใน
ประเทศไทย และในอาเซียน เราไปรับชิ้นส่วนที่ประเทศจีน วันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 2018 แต่ทมี่ าติดตั้งช้า
ไปเพราะปัญหาโควิด-19
ที่ไทยทำยังเป็นแม่เหล็กขดลวดธรรมดา ที่จีน และที่ ITER (International Nuclear Fusion
Research and Engineering) หน่วยงานนานาชาติอยู่ที่ฝรั่งเศส ใช้ตัวนำยิ่งยวด superconductor ต่อไป
ไทยจะทำและออกแบบเอง อีกสัก 5-7 ปี ใช้ superconductor เช่นเดียวกัน
ที่ ITER ว่าจะเดินเครื่อง ค.ศ. 2025 ที่จริงประมาณ ค.ศ. 2027 ไทยส่งนักวิจัยระดับปริญญาเอก และ
หลังปริญญาเอกไปอบรมแล้ว เป็นเรื่องการผลิตพลังงานในลักษณะของดวงอาทิตย์ มีมหาวิทยาลัยเข้าร่วม 21
แห่ง ขณะนีใ้ ช้ประโยชน์ในแง่ต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ
การเกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ ฯลฯ

23

�ความเป็นมาของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ :
พระราชดำริและพระราชประสงค์
พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ
“ตั้งแต่เรียนปริญญาตรีข้าพเจ้าได้ศึกษาเรื่องการใช้ข้อมูลเอกสาร ที่มีทั้งเอกสารชั้นต้นที่
ตีพิมพ์แล้ว เอกสารชั้นต้นที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์ และเอกสารชั้นรองที่มีนักวิจัยค้นคว้าเอกสารชั้นต้น
แล้ ว มาตี ค วามเขี ย นเป็ น บทความหรื อ หนั ง สื อ อาจารย์ ใ ห้ พ วกเราได้ ใ ช้ เ อ กสารชั ้ น ต้ น ที่
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ จะเขียนเรื่องใดก็ใช้แฟ้มของกระทรวงที่เกี่ยวข้อง เมื่อเข้ามาทำงานที่
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ได้รับมอบหมายให้สอนวิชาประวัติศาสตร์ไทยก็ต้องใช้เอกสาร
ในลักษณะเดียวกันนี้
นอกจากเอกสารที่มีอยู่ในประเทศไทยแล้ว มีเอกสารเกี่ยวกับประเทศไทย ที่เก็บไว้ที่
หอจดหมายเหตุในต่างประเทศไม่น้อย…”
(พระราชนิพนธ์คำนำ “70 ปีแห่งการสิ้นสุดสงครามโลกครัง้ ที่ 2:
ไทยจากเอกสารจดหมายเหตุต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ
ฝรั่งเศส รัสเซีย เยอรมนี ญี่ปุ่น ตุรกี และจีน” 31 สิงหาคม 2558)
บทนำ
“…นอกจากเอกสารที่มีอยู่ในประเทศไทยแล้ว มีเอกสารเกี่ยวกับประเทศไทย ที่เก็บไว้ที่หอจดหมายเหตุใน
ต่างประเทศไม่น้อย…” ตามพระราชนิพนธ์คำนำนี้ สะท้อนพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพลเอกหญิง
ศาสตราจารย์ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในเรื่องการ
รวบรวมเอกสารสำคัญของไทยจากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ และต่อมาเป็นที่มาของการดำเนินการโครงการ
หอจดหมายเหตุ ข องกองวิ ช าประวั ต ิ ศ าสตร์ ส่ ว นการศึ ก ษา โรงเรี ย นนายร้ อ ยพระจุ ล จอมเกล้ า (โครงการ
หอจดหมายเหตุ กปศ.สกศ.รร.จปร ในพระราชดำริฯ) หรือก็คือ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อม
อาจารย์” ที่พระองค์ทรงริเริ่มและดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตลอดสามทวรรษ ทั้งในการรวบรวม จัดเก็บและ

24

�เผยแพร่เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ตั้งแต่ พ.ศ. 2534-35 เป็นต้นมาจนถึง
ปัจจุบัน
ผลการดำเนินการของโครงการหอจดหมายเหตุ กปศ.สกศ.รร.จปร ในพระราชดำริฯ ในรอบสามทศวรรษ
ที่ผ่านมา และได้รับพระราชทานนามว่า “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ” เมื่อปี 2565 นั้น
ถือได้ว่าเป็นการริเริ่มที่ท้าท้ายและสร้างสรรค์พื้นฐานที่สำคัญให้แก่คนไทยและสังคมไทยอย่างดียิ่ง เนื่องจากในการ
ทบทวนวรรณกรรมหรือการสำรวจงานที่เกี่ยวข้อง ยังไม่พบว่ามีงานเขียนงานศึกษาที่เกี่ยวข้องหรือจัดอยู่ ใน
ลักษณะเดียวกันกับโครงการนี้มาก่อน ทั้งด้านการรวบรวมและจัดเก็บตัวเอกสารต่างประเทศ และด้านการนำ
เอกสารดังกล่าวไปใช้ประโยชน์หรือการประยุกต์ใช้ในทางต่างๆ เช่น ด้านการเรียนการสอน การวิจัยในเชิงลึกทาง
ประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ การจัดงานสัมมนาทางวิชาการ และการเปิดให้บริการความรู้และเผยแพร่เอกสาร
สำคัญจากต่างประเทศแก่นักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาและผู้สนใจทั่วไป สามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลดังกล่าว
ทางห้องสมุด online หรือห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์
ในโอกาสที่พระองค์ทรงริเริ่มและดำเนินการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ”
ครบรอบ 30 ปีในปี 2565 และในปี 2566 นี้ ทางโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
ได้ร่วมจัดงานสัมมนาทางวิชาการประจำปี เฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราช
เจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ 68 พรรษา 2
เมษายน 2566 เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีน
มากกว่า 50 ครั้ง และการเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ 6” ผู้เขียนในฐานะ
ที่มีโอกาสเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในโครงการดังกล่าวและต่อเนื่องตลอดมา เนื่องจากทรงส่งเสริมและสนับสนุนให้
ผู้เขียนไปค้นคว้าเอกสารของหอจดหมายเหตุแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา (NARA) ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. มาแล้วหลาย
ครั้ง ตั้งแต่ปี 2538 เป็นต้นมา ทั้งยังทรงสนับสนุนให้มีการจัดงานสัมมนาทางวิชาการเพื่อนำเอกสารต่างประเทศ
เผยแพร่แก่ผู้สนใจ ตั้งแต่ปี 2558-ปัจจุบัน จึงขอนำประสบการณ์และความรู้ที่พอมีอยู่บ้างมาเล่าสู่กันฟัง ผ่านการ
เสนอบทความสั้นๆ เพื่อแนะนำพระราชกรณียกิจของทูลกระหม่อมอาจารย์ กับโครงการนี้ ที่มีประโยชน์มหาศาล
ต่อทั้งนักเรียนนายร้อย อาจารย์และผู้สนทั่วไป
การแนะนำนี้มีวัตถุประสงค์ สำคัญคือ เพื่อการสืบสานพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพระองค์ใน
การรวบรวม จัดเก็บและเผยแพร่เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง
ต่อไป ทั้งในด้านการรวบรวม จัดเก็บ นำเสนองานในการสัมมนาทางวิชาการ การแปล การวิจัยในเชิงลึกต่อไป
รวมทั้งการสัมมนากลุ่มย่อยและการให้บริการความรู้ทางเอกสารต่างประเทศแก่อาจารย์ นิสิตนักศึกษาและผู้สนใจ
25

�ทั่วไป และการเปิดให้บริการทางห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ของห้องสมุด กปศ.สกศ.รร.จปร และการนำเสนอบทความ
นี้จะได้กล่าวเล่าถึงความเป็นมาของ“หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” เพื่อเป็นการปูพื้นความรู้
ความเป็นมาและการดำเนินการที่ผ่านมา
ในฐานะทรงเป็นองค์ผู้ บริหารของกปศ.สกศ.รร.จปร ทูลกระหม่อมอาจารย์ ทรงมีพระราชดำริในการ
ดำเนินการโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ตั้งแต่ พ.ศ. 2534-35 เป็นต้นมา เพื่อ
รวบรวม จั ด เก็ บ และเผยแพร่ เ อกสารที ่ เ กี ่ ย วกั บ ประเทศไทยจากหอจดหมายเหตุ ข องต่ า งประเทศ เช่ น
สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย เยอรมันและจีน ทั้งนี้นอกจากทรงมีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนการ เรียนการ
สอนแก่นักเรียนนายร้อย และการวิจัยของอาจารย์โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าแล้ว พระองค์ทรงยังมีพระ
ราชประสงค์เปิดบริการให้แก่นักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรี โทและเอก รวมถึงประชาชน
ผู้สนใจทั่วไปสามารถเข้าถึง อ่านและใช้เอกสารดังกล่าวได้สะดวก
ในด้านการสนับสนุนการเรียนการสอนแก่นักเรียนนายร้อย และการวิจัยของอาจารย์โรงเรียนนายร้อยพระ
จุลจอมเกล้านั้น ผลงานที่เด่นของโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ที่เคยทำมาแล้ว
เช่น ได้เน้นการค้นคว้าและรวบรวมเอกสารชั้นความลับ ระดับความลับมาก- ลับสูงสุด-ลับที่สุด (Top secret) ที่
ได้รับการเปิดเผยให้อ่าน หรือเป็นเอกสารที่ปลดความลับแล้ว (declassified documents) จำนวนหนึ่งจากหอ
จดหมายเหตุต่างประเทศของจีน เยอรมนี ฝรั่งเศส รัสเซีย สหรัฐอเมริกา และอังกฤษ เพื่อเป็นตัวอย่างประกอบการ
เรียนการสอน สำหรับการเปิดเผยความรู้และข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของไทยในเหตุการณ์สมัยสงครามโลกครั้งที่
2 และสมัยสงครามเย็นให้มีความก้าวหน้า มีความรู้ใหม่ๆ ที่ทันสมัยและใช้เป็นบทเรียนสำหรับสังคมไทยได้
ดังตัวอย่างเช่น กรณีองค์ความรู้และบทเรียนจากแนวทางการบริหารจัดการกับชาติมหาอำนาจที่ผ่านมา
เช่น นโยบายการทูตนำการทหาร ยังคงสะท้อนความรักชาติและความชาญฉลาดของผู้นำไทยบนเวทีโลก และเป็น
ประโยชน์ต่อสังคมไทยในปัจจุบันและอนาคต โดยเฉพาะยุทธศาสตร์และยุทธวิธีในการรักษาชาติบ้านเมืองและแนว
ทางการพัฒนาประเทศให้มั่นคง
สำหรับในด้านการเปิดบริการให้แก่นักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรี โทและเอก
รวมถึงประชาชนผู้สนใจทั่วไปสามารถเข้าถึง อ่านและใช้เอกสารดังกล่าวได้สะดวกนั้น มีการดำเนินการหลายด้าน
ด้วยกัน เช่น การจัดเก็บข้อมูลเข้าสู่ระบบใหม่ที่ทันสมัย เพื่อเปิดให้บริการแก่ผู้สนใจทั่วไป การให้บริการความรู้แก่
อาจารย์และนิสิตนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ทั้งระดับปริญญาตรี โทและเอก ในลักษณะการสัมมนากลุ่มย่อย
และหรือการบรรยายพิเศษ และการจัดงานสัมมนาทางวิชาการประจำปี เป็นต้น
26

�ภายหลังจากมีการรวมรวมและจัดเก็บเอกสารต่างประเทศในระยะหนึ่งแล้ว จึงทำให้มีเอกสารดังกล่าว
เพิ่มขึ้นทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ ซึ่งปัจจุบันมีจำนวนเอกสารต่างประเทศ ประกอบด้วยเอกสารจากเกาหลี จีน
ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมนี ตุรกี พม่า เวียดนามและออสเตรเลีย ประมาณ 3 แสนแผ่น ส่วน
ใหญ่เป็นเอกสารของหอจดหมายเหตุแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา (US National Archives, USNA หรือ National
Archives &amp; Records Administration, NARA) และมีข้อมูลสำคัญ ข้อมูลใหม่ที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาวิจัย
สำหรับนักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาและประชาชนผู้สนใจทั่วไป ในการนี้ทูลกระหม่อมอาจารย์ทรงมีพระราช
ประสงค์เผยแพร่ข้อมูลสำคัญนี้ไปสู่ผู้สนใจในวงกว้างขึ้น โดยเฉพาะนักวิชาการ นิสิตนักศึกษาด้านประวัติศาสตร์
รวมทั ้ ง แวดวงทางมนุ ษยศาสตร์แ ละสัง คมศาสตร์ จึ ง เป็ น ส่ ว นสำคั ญ ที ่น ำไปสู ่ก ารสัมมนาทางวิ ช าการตาม
พระราชดำริฯ ตั้งแต่ปี 2558 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน
ในการจัดสัมมนาทางวิชาการตามพระราชดำริฯ นี้ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และหน่วยงาน
ภายนอก เช่น สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ได้เคยร่วมจัดสัมมนาทางวิชาการเฉลิมพระเกียรติ และแนะนำ
เอกสารของโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” อย่างเป็นทางการมาแล้วหลายครั้ง
ครั ้ ง แรกเรื ่ อ ง “70 ปี แ ห่ ง การสิ ้ น สุ ด ของสงครามโลกครั ้ ง ที ่ 2: ไทยจากเอกสารกองจดหมายเหตุ
ต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย เยอรมัน และจีน” ในโอกาสเจริญพระชนมายุ 60 พรรษา 2
เมษายน 2558 ครั้งที่ 2 เรื่อง “120 ปีแห่งความสัมพันธ์ระหว่างราชอาณาจักรไทย-รัสเซีย จากมุมมองของเอกสาร
รัสเซีย สหรัฐอเมริกา และนักวิชาการไทย-รัสเซียศึกษา” ในโอกาสเจริญพระชนมายุ 62 พรรษา 2 เมษายน 2560
และครั้งล่าสุด เรื่อง “70 ปี ไทยกับสงครามเกาหลี” เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2563 และทูลกระหม่อมอาจารย์ทรง
มีพระเมตตาและพระมหากรุณาธิคุณยิ่งฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานและทรงบรรยายพิเศษ เรื่อง
“หน่ ว ยบรรเทาทุ ก ข์ ส ภากาชาดไทยในสงครามเกาหลี ” และในงานนี ้ ม ี ผ ู ้ เ ข้ า ร่ ว มสั ม มนาจำนวน 250 คน
ประกอบด้วยนักวิจัย นักวิชาการ อาจารย์ นิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรี โทและเอก และประชาชนผู้สนใจ จาก
23 สถาบันซึ่งเป็นสถาบันการศึกษา 15 แห่งและสถาบันเอกชน 8 แห่ง
วัตถุประสงค์ของการจัดงานสัม มนาทางวิชาการทุกครั้ง นี้ ก็เพื่อให้นักวิชาการ นิสิตนักศึกษาและ
ประชาชนชาวไทยทั่วไปมีโอกาสเข้าถึงแหล่งข้อมูลสำคัญเหล่านี้ได้อย่างทั่วถึง และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ใน
การพัฒนาความรู้ ความคิดอ่านต่อไปในทิศทางที่ถูกที่ควร เพื่อเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการพัฒนาคุณภาพของ
ประชากร สังคมและประเทศชาติต่อไปอย่างมั่นคง
ดังนั้น การนำรวบรวมและจัดเก็บเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยจากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
กลับมาสู่สังคม ตามการดำเนินการของโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” เพื่อนำ
27

�เอกสารสำคัญดังกล่าวมาเผยแพร่และใช้ประโยชน์ในการพัฒนาความรู้ความคิดอ่านสำหรับ เยาวชน นักเรียนนาย
ร้อย นิสิตนักศึกษา อาจารย์และนักวิชาการ รวมถึงประชาชนผู้สนใจทั่วไป จึงถือเป็นเรื่องพื้นฐานที่น่าสนใจยิ่งของ
ประชาคมในแวดวงวิชาการประวัติศาสตร์ การศึกษาและการพัฒนาประเทศบนฐานความรู้ให้มั่นคงสืบต่อไป
การดำเนินการและความต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน
ในปัจจุบัน การดำเนินการของโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ยังคงมีมา
อย่างต่อเนื่อง และทูลกระหม่อมอาจารย์ทรงยังเป็นแกนกลางสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินการดังกล่าว แม้ว่า
ทรงเกษียณอายุราชการแล้วก็ตาม แต่พระองค์ยังคงทรงให้การส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนากิจกรรมต่างๆ ที่ทรง
ริเริ่มและวางรากฐานไว้อย่างต่อเนื่องตลอดมา และพระองค์ยังคงทรงจะสนับสนุนต่อไปในอนาคต พระองค์ทรง
เน้นไว้ก่อนเกษียณอายุราชการ ความตอนหนึ่งว่า “…สิ่งที่เราทำมาเป็นประโยชน์คุ้มค่า ถึงข้าพเจ้าจะเกษียณอายุ
ราชการแล้ว ก็คิดจะเป็นอาสาสมัครโครงการนี้ต่อไป” (พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ “ข้อมูล
จดหมายเหตุ ” ใน 70 ปี แ ห่ ง การสิ ้ น สุ ด สงครามโลกครั ้ ง ที ่ 2: ไทยจากเอกสารจดหมายเหตุ ต ่ า งประเทศ
สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย เยอรมนี ญี่ปุ่น ตุรกี และจีน” 31 สิงหาคม 2558)
นอกเหนือจากทรงดำเนินการตามพระราชภารกิจด้านการให้บริการทางวิชาการอย่างมุ่งมั่นแล้ว พระองค์
ยังทรงมีพระราชประสงค์กระตุ้นให้นักวิชาการรุ่นใหม่ มีการต่อยอดจากเอกสารสำคัญที่นำกลับมาจากต่างประเทศ
ต่อไปในทางการศึกษาวิจัย เพื่อขยายองค์ความรู้ในเชิงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ประวัติศาสตร์การเรียนการสอนทาง
การทหาร และสร้างความรู้ใหม่ๆ ทางประวัติศาสตร์ไทยและความสัมพันธ์ไทยกับประเทศต่างๆ อีกด้วย เพราะการ
ทรงริเริ่มโครงการด้านการให้บริการทางวิชาการต่างๆ นั้น ก็คือการวางรากฐานสำคัญของการพัฒนาทางวิชาการ
ทางการศึกษาวิจัยต่อไปให้กับอาจารย์ นิสิ ตนักศึกษาและผู้สนทั่วไปสามารถนำองค์ความรู้ทั้งจากหลักวิชาการ
งานวิจัยเดิมและข้อมูลใหม่ๆ จากเอกสารสำคัญจากต่างประเทศดังกล่าวไปพัฒนาต่อไป “เพื่อให้ความรู้วิชาการ
งอกเงยขึ้นมาอีก” และพระองค์ยังคงทรงเป็นกำลังหลักในเรื่องนี้ต่อไปแม้ว่าพระองค์ทรงเกษียณแล้วก็ตาม
ดังความอีกตอนหนึ่งที่พระองค์ทรงกล่าวไว้ เมื่อปี 2558 ความว่า
“ข้าพเจ้าดีใจที่มีนักศึกษาสถาบันต่างๆ เริ่มมาใช้เอกสารที่เราไปรวบรวมมาตั้งแต่เมื่อ 20 ปี
มาแล้ว และจะพยายามรวบรวมมาเพิ่มเติมอีก ในครั้งนี้ได้จัดการประชุมวิชาการเรื่องเอกสารจดหมายเหตุ
เป็นครั้งแรก นอกจากความร่วมแรงร่วมใจในกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระ
จุลจอมเกล้าแล้ว ยังได้รับความสนับสนุนจากอาจารย์ นักศึกษา และผู้รู้ภายนอกอีกหลายท่านที่ช่วยส่ง
บทความ และมาร่วมประชุมทั้งเป็นผู้พูด และผู้ฟัง ซึ่งเราหวังว่าจะร่วมคิด ร่วมวิจารณ์เพื่อให้ความรู้
วิชาการงอกเงยขึ้นมาอีก
28

�ถึงข้าพเจ้าจะอำลาชีวิตราชการในเดือนหน้า แต่ว่าจะตั้งใจทำงานและสนับสนุนงานนี้ต่อเท่าที่จะ
มีความสามารถ เพื่อมีส่วนร่วมพัฒนาวิชาการสืบต่อไป”
(พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ “พระราชนิพนธ์คำนำ” 70 ปีแห่งการสิ้นสุด
สงครามโลกครั้งที่ 2: ไทยจากเอกสารจดหมายเหตุต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส
รัสเซีย เยอรมนี ญี่ปุ่น ตุรกี และจีน” 31 สิงหาคม 2558)
ข้อคิดที่น่าสนใจนี้สะท้อนพระราชดำริผู้ใฝ่รู้และความเป็นครูของพระองค์ และอยู่ในกระบวนการในการ
ทรงงานของพระองค์ตลอดมา ดังจะเห็นได้ว่า การทรงงานตามพระราชภารกิจของพระองค์ในด้านต่างๆ ทั้งด้าน
ปรัชญาการเรียนการสอน การบริหาร การทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม การให้บริการทางวิชาการ และการวิจัยด้าน
ประวัติศาสตร์นั้น พระองค์ทรงมีเป้าหมายและการดำเนินการอย่างสอดคล้องซึ่งกันและกันในการให้ความรู้และ
พัฒนาทางความคิดอ่าน เพื่อปลูกฝังให้นักเรียนนายร้อย “เป็นผู้รักวิชาความรู้ทั้งศาสตร์และศิลป์” ตลอดมากกว่า
40 ปีที่ผ่านมาอย่างมุ่งมั่น และทรงถ่ายทอดสิ่งดีๆ นี้สู่โลกภายนอกเสมอ
การจัดสัมมนาทางวิชาการและทรงถ่ายทอดสิ่งดีๆ นี้สู่โลกภายนอกนั้น พระองค์ยังคงทรงสนับสนุนให้มี
การดำเนินการอย่างต่อเนื่องตลอดมา ตามโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ดังในปี
พ.ศ. 2564 พระองค์ทรงสนับสนุนให้มีการจัดสัมมนาทางวิชาการ ครั้งที่ 4 เรื่อง “54 ปี การก่อตั้ง “อาเซียน” และ
ปฏิกิริยาจากโลกมหาอำนาจและเพื่อนบ้าน: มุมมองจากเอกสารหอจดหมายเหตุฯ ต่างประเทศและนักวิชาการ
อาวุโส” และในการจัดสัมมนาครั้งล่าสุด คือ การจัดสัมมนาครั้งที่ 5 เรื่อง “ไทยกับอินโดจีนสมัยประชาคมอาเซียน:
มุมมองจากเอกสารหอจดหมายเหตุต่างประเทศของเพื่อนบ้านและชาติมหาอำนาจ และนักวิชาการ” ในโอกาสทรง
เจริญพระชนมายุครบ 67 พรรษา 2 เมษายน 2565 ณ มหาวิทยาลัยนครพนม วันที่ 23 พฤศจิกายน 2565 ซึ่งการ
จัดสัมมนาทั้งสองครั้งนี้ ก็ยังคงได้รับการตอบรับอย่างดีเช่นเดิม แม้การระบาดของโรค Covid-19 ยังคงอยู่ก็ตาม
โดยสรุป การดำเนินการของโครงการ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” ยังคงมีมา
อย่างต่อเนื่องในปัจจุบัน แม้ว่าทูลกระหม่อมอาจารย์ทรงเกษียณอายุราชการแล้วก็ตาม แต่พระองค์ยังคงทรงให้
การส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนากิจกรรมต่างๆ ที่ทรงริเริ่มและวางรากฐานไว้อย่างต่อเนื่องตลอดมา และพระองค์
ยังคงทรงจะสนับสนุนต่อไปในอนาคต “…สิ่งที่เราทำมาเป็นประโยชน์คุ้มค่า…”
หากมีการรวบรวมผู้สนใจเข้าร่วมสัมมนาตลอด 5 ครั้งที่ผ่านมา และผู้มาใช้บริการความรู้ทางเอกสาร
ต่างประเทศ ตั้งแต่ปี 2556 ถึงปัจจุบัน ประมาณได้ว่ามีผู้สนใจเข้าร่วมมากกว่า 4-5,000 คน และเชื่อว่าผู้ฟังผู้ร่วม
ในจำนวนนี้ รวมทั้งวิทยาการ คณะค้นคว้า/วิจัย ผู้รับบริการและผู้ร่วมสัมมนาทั้งหลาย น่าจะได้รับประโยชน์จาก
29

�แหล่งข้อมูลเอกสารต่างประเทศ ทั้งในด้านการเรียนการสอน การพัฒนาความคิดอ่าน และการศึกษาวิจัยในขั้น
ต่อๆ ไป ตามพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพระองค์ และย่อมจะส่งผลที่ดีต่อไปในกาลข้างหน้า
บทสรุปและส่งท้าย
จากการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น ประวัติศาสตร์ รัฐศาสตร์ บรรณารักษ์ศาสตร์ ฯลฯ ยังไม่
พบว่ามีงานเขียนงานศึกษาที่เกี่ยวข้องหรือจัดอยู่ในลักษณะเดียวกันกับโครงการนี้ ยกเว้นโครงการการวิจัยเอกสาร
สำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ (Research on Significant Historical
Documents on the Topic of Modern Thai History From Overseas Archives) ของผู ้ เ ขี ย นในปี 2563ปัจจุบัน โดยได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และมีวัตถุประสงค์เพื่อ สืบสานต่อจากโครงการ
“หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์”
ดังนั้นทั้งสองโครงการนี้ จึงถือได้ว่าเป็นงานบุกเบิกในด้านการค้นคว้า รวบรวมและจัดเก็บเอกสารสำคัญ
ทางประวัติศาสตร์ไทยจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติของประเทศต่างๆ ทั่วโลก เพื่อเปิดบริการให้แ ก่ชาวไทย ทั้ง
นักวิชาการ นิสิตนักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป สามารถเข้าถึงข้อมูลเอกสารดังกล่าวในรูปแบบต่างๆ เช่น การเข้า
ร่วมงานสัมมนาทางวิชาการประจำปี การสัมมนากลุ่มย่อยหรือการรับบริการความรู้เอกสารดังกล่าวเป็นกลุ่มคณะ
ทั้งในและนอกสถานที่ของโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า การแปลเอกสารสำคัญและการวิจัยเชิง ลึก รวมทั้ง
การเข้าถึงต้นฉบับของเอกสารดังกล่าวผ่านทางห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ของห้องสมุด กปศ.สกศ.รร.จปร
ผลผลิตของโครงการนี้ตามเป้าหมายในระยะยาวแล้ว จึงมีความสำคัญต่อทั้งนักวิชาการ ประชาชนทั่วไป
และประเทศไทย เพราะเป็นการจัดทำโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญด้านข้อมูลในลักษณะตัวเอกสาร/ข้อมูลสำคัญทาง
ประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศทั่วโลก ทั้งเอกสารของ ประเทศมหาอำนาจและ
ประเทศเพื่อนบ้านที่เกี่ยวกับประเทศไทย ในจำนวนที่มากพอทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพสำหรับการพัฒนา
ความรู้ความเข้าใจทางประวัติศาสตร์ ความคิดอ่านของผู้คน การเรียนการสอนในระดับต่างๆ และการเปิดประเด็น
ใหม่ๆ ของการศึกษาวิจัยทางประวัติศาสตร์ไทยในหัวเรื่ องหรือช่วงนั้นๆ ได้ ทั้งก่อน ระหว่างและหลังสงครามโลก
ครั้งที่ ๒ โดยเฉพาะสมัยสงครามเย็นจนถึงปัจจุบัน
กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ผลผลิตของโครงการวิจัยนี้ มีทั้งผลในระยะสั้นและระยะยาว ซึ่งในระยะยาวคงปฏิเสธ
ไม่ได้ว่า เอกสารข้อมูลสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศจำนวนมากมายและ
หลากหลายนั้น ย่อมจะส่งผลในเชิงการพัฒนาทางปัญญา คือเป็นเรื่องของกระบวนการพัฒนาความรู้ความคิดอ่าน
ที่เกิดขึ้นเป็นลูกโซ่ เริ่มจากการได้รับข้อมูลสำคัญ ข้อมูลใหม่ เกิดประเด็นใหม่ เกิดการศึกษาวิจัยสร้างความรู้ใหม่ๆ
ทำให้คนไทยเข้าถึงและตระหนักในความสำคัญของหลักฐานชั้นต้น และเกิดความคิดอ่านใหม่ที่อ้างอิงบนหลักฐาน
30

�อย่างมีเหตุผล ซึ่งเป็นกระบวนการที่ช่วยพัฒนาความคิดอ่านให้ผู้คนมีคุณภาพและพัฒนาก้าวไปสู่สังคมแห่งความรู้
ที่มีเหตุผลและคิดอ่านบนฐานความรู้อย่างมั่นคงและยั่งยืนสืบต่อไป
ดังนั้น เราในฐานะคนไทย ไม่ว่านักวิชาการ นิสิตนักศึกษา ผู้สนใจทั่วไป หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน
จึงควรอย่างยิ่งที่จะร่วมมือร่วมใจช่วยกันรักษาและสืบสานพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพระองค์ในเรื่องนี้
ต่อๆ ไป เพื่อขยายข่ายงานที่พระองค์ทรงวางรากฐานไว้แล้วให้เติบโตยิ่งๆ ขึ้น ทั้งในด้านการรวบรวมและจัดเก็บตัว
เอกสารต่างประเทศ และการนำไปใช้ประโยชน์หรือการประยุกต์ใช้ให้เกิดการพัฒนาในด้านต่างๆ ต่อไป ที่สำคัญยิ่ง
ก็คือ การพัฒนาต่อยอดจากแหล่งเอกสารข้อมูลต่างประเทศหรือ “คลังข้อมูล” ที่พระองค์ทรงดำเนินการมานาน
กว่าสามทศวรรษแล้ว เพื่อการจัดทำโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ (Critical Research Infrastructure) สำหรับการ
วิจัยด้านประวัติศาสตร์ไทย รวมทั้งการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ในอนาคตต่อไป

31

�คู่มือการใช้ระบบคลังสารสนเทศหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
รศ.ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน และคณะวิจัย

https://archives.nrct.go.th/archives-histdept/

32

�ระบบคลังสารสนเทศหอจดหมายเหตุตา่ งประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
ระบบคลังสารสนเทศจดหมายเหตุทางประวัติศาสตร์จากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์ ได้พัฒนาโดยสร้างเว็บพอร์ทัลที่เชื่อมโยงกับแพลตฟอร์ม Open-Source ของ
โปรแกรมโอเมก้า (Omeka) ที่รองรับการลงรายการข้อมูล 2 ภาษา (ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ)
รวมถึงการลงรายการตามมาตรฐานดับลินคอร์เมทาดาทา (Dublin Core Metadata)
การเข้าใช้ระบบคลังสารสนเทศ หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
การเข้าเว็บพอร์ทัลระบบคลังสารสนเทศ หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
มี 2 วิธี ดังนี้
วิ ธ ี ท ี ่ 1 สื บ ค้ น ด้ ว ยเครื ่ อ งมื อ ช่ ว ยค้ น (Search Engine) เช่ น Google โดยใช้ ค ำว่ า
“หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” จะแสดงผลที่คลิกลิงค์ได้ ดังภาพที่ 1

ภาพที่ 1 แสดงผลการใช้เครือ่ งมือช่วยค้นสำหรับเข้าถึงเว็บพอร์ทลั ระบบคลังสารสนเทศหอ
จดหมายเหตุตา่ งประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
วิธีที่ 2 เข้าสู่ เว็บพอร์ทัลโดยตรง ด้วย URL: https://archives.nrct.go.th/archiveshistdept/ จะปรากฎ “ข้อกำหนดในการใช้บริการ” โดยผู้ใช้บริบริการจะต้องอ่านและคลิกปุ่ม
“ยอมรับ” จึงจะสามารถเข้าสู่เว็บพอร์ทัลเพื่อสืบค้นข้อมูล

33

�ภาพที่ 2 แสดงการเข้าสู่เว็บพอร์ทัลโดยตรงด้วย
URL: https://archives.nrct.go.th/archives-histdept/
พร้อมข้อกำหนดในการใช้บริการ และการยืนยันก่อนเข้าสู่ระบบการสืบคลังสารสนเทศฯ
ส่วนประกอบของระบบคลังสารสนเทศ หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
ส่วนประกอบของระบบคลังสารสนเทศ หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
มีส่วนประกอบ ดังนี้
ส่วนที่ 1 โลโก้และเมนูของหน้ าเว็บไซต์

ภาพที่ 3 แสดงส่วนที่ 1 โลโก้และเมนูของหน้ าเว็บไซต์
ส่วนที่ 2 เนื้ อหาของเอกสารจดหมายเหตุในภาพรวม

ภาพที่ 4 แสดงส่วนที่ 2 เนื้ อหาของเอกสารจดหมายเหตุในภาพรวม
ส่วนที่ 3 การเชื่อมโยงไปยังเอกสารจดหมายเหตุของประเทศต่าง ๆ
34

�ภาพที่ 5 แสดงส่วนที่ 3 การเชื่อมโยงไปยังเอกสารจดหมายเหตุของประเทศต่าง ๆ
ส่วนที่ 4 การเชื่อมโยงข้อมูลผ่าน API ในระบบ Omeka

ภาพที่ 6 แสดงส่วนที่ 4 การเชื่อมโยงข้อมูลผ่าน API ในระบบ Omeka
ส่วนที่ 5 คลังความรู้ของหอจดหมายเหตุตา่ งประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์

ภาพที่ 7 แสดงส่วนที่ 5 คลังความรู้ของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อม
อาจารย์
35

�ส่วนที่ 6 สถิติการใช้งานของระบบ

ภาพที่ 8 แสดงส่วนที่ 6 สถิ ติการใช้งานของระบบ
ส่วนที่ 7 ข่าวประชาสัมพันธ์และการเชื่อมโยงไปหน่วยงานต่าง ๆ

ภาพที่ 9 แสดงส่วนที่ 7 ข่าวประชาสัมพันธ์และการเชื่อมโยงไปหน่ วยงานต่าง ๆ

36

�ส่วนที่ 8 ส่วนท้ายของหน้าเว็บไซต์และการเชื่อมโยงกับระบบ Pre-Catalog for
Archives

ภาพที่ 10 แสดงส่วนที่ 8 ส่วนท้ายของหน้ าเวบ็ไซตแ์ละการเชื่อมโยงกบัระบบ
Pre-Catalog for Archives

ประเภทของเอกสารจดหมายเหตตุ่างประเทศ
เอกสารจากหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ มีการแบ่งเน้ือหา
ของเอกสารออกเป็ น 13 คอลเล็กชนั (เป็ นเอกสารจาก 12 ประเทศ และ 1 คลงัความรู้) โดย
เอกสารท่ี ไ ด้ ร ับ มาของแต่ ล ะประเทศจะน าลงรายการเมทาดาทาตามมาตรฐานสากล
ประกอบด้วย
1) สหรฐัอเมรกิา 2) กมัพชูา 3) ญ่ปี่ ุน 4) ออสเตรเลยี 5) องักฤษ 6) รสัเซยี 7) เยอรมนั 8) จนี
9) อนิเดยี 10) ไตห้วนั 11) เวยีตนาม และ 12) เกาหลใีต้ สว่นใหญ่ขอ้มลูเอกสารจดหมายเหตุท่ี
คน้หาไดผ้า่นระบบเป็ นขอ้มลูเป็ นของสหรฐัอเมรกิา

ภาพที่ 11 แสดงประเภทของเอกสารจดหมายเหตุต่างประเทศ จานวน 12 คอลเล็กชัน่

37

�การสื บค้นระบบคลังสารสนเทศหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อม
อาจารย์
การสืบค้นระบบคลังสารสนเทศหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ มี
2 แนวทาง ดังนี้
แนวทางที่ 1 การสืบค้นข้อมูลอย่างง่ายโดยใช้เว็บพอร์ทัล
ประกอบด้วย การใช้คำสำคัญ การสืบค้นตามกลุ่มคอลเลกชันผ่านภาพธงชาติของแต่ละ
ประเทศ การสื บ ค้ น ตามป้ า ยกำกั บ ( Tags) โดยการคลิ ก ที ่ https://archives.nrct.go.th/
archives-histdept/
การสืบค้นข้อมูลอย่างง่ายผ่านเว็บพอร์ทัล ดำเนินการได้ 3 วิธี ดังนี้
วิธีที่ 1 การสืบค้นด้วยการใช้คำสำคัญ
การสืบค้นด้วยการใช้คำสำคัญ (Keyword) เป็นการสืบค้นด้วยการพิมพ์คำค้นที่
ต้ อ งการซึ ่ ง อาจจะเป็ น คำหรื อ วลี ท ี ่ ก ำหนดขึ ้ น เอง เพื ่ อ ค้ น หารายการเอกสารจดหมายเหตุ ฯ
ที่ต้องการในช่องค้นหาเอกสาร หอจดหมายเหตุต่างประเทศ

พิ มพ์คาสาคัญเพื่อสืบค้น

ภาพที่ 12 แสดงหน้าจอช่องการค้นหาเอกสารจากหอจดหมายเหตุตา่ งประเทศ
ที่มา: https://archives.nrct.go.th/archives-histdept/
วิธีที่ 2 การสืบค้นตามกลุ่มคอลเลกชันผ่านภาพธงชาติของแต่ละประเทศ
การสืบค้นตามกลุ่มคอลเลกชันผ่านภาพธงชาติของแต่ละประเทศ เป็นการสืบค้นโดยเลือก
จากเอกสารจดหมายเหตุตามกลุ่มประเทศทีต่ ้องการ ซึ่งในระบบหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
38

�ทูลกระหม่อมอาจารย์ จัดกลุ่มไว้ 12 ประเทศได้แก่ เวียดนาม ไต้หวัน อินเดีย จีน เยอรมัน รัสเซีย
อังกฤษ ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น กัมพูชา สหรัฐอเมริกา และเกาหลีใต้

เลือกกลุ่มประเทศที่
ต้องการ

ภาพที่ 13 แสดงหน้าจอการค้นหาเอกสารกลุ่มประเทศผ่านธงชาติ
วิธีที่ 3 การสืบค้นตามป้ายกำกับ
การสืบค้นตามป้ายกำกับ(Tags) เป็นการสืบค้นเอกสารจดหมายเหตุจากป้ายกำกับ
หรือ Tags ที่กำหนดไว้

ภาพที่ 14 แสดงหน้าจอป้ายกำกับ (Tags) ที่กำหนดขึ้น

39

�แนวทางที่ 2 การสืบค้นข้อมูลโดยใช้แพลตฟอร์ม Open-Source ของโปรแกรมโอเมก้า
(Omeka)
ประกอบด้ ว ย 1) การสื บ ค้ น โดยใช้ ค ำสำคั ญ 2) การสื บ ค้ น โดยเลื อ กเมนู “เรี ย กดู
คอลเลกชัน” 3) การสืบค้นโดยเมนู “เรียกดูรายการ” 4) การสืบค้นโดยเลือกจากป้ายกำกับ และ
5) การสืบค้นขั้นสูง
การสืบค้นผ่านโปรแกรมโอเมก้าดำเนินการได้ 5 วิธี ดังนี้
วิธีที่ 1 การสืบค้นโดยใช้คำสำคัญ
เมื่อเข้าที่เว็บไซต์ https://archives.nrct.go.th/histdept/ โดยการพิมพ์คำสำคัญ
ที่ต้องการสืบค้นได้ที่ช่องสืบค้น

พิ มพ์คาสาคัญที่ต้องการ
สืบค้น

ภาพที่ 14 แสดงเมนูการสืบค้นด้วยคำสำคับในโปรแกรมโอเมก้า
วิธีที่ 2 การสืบค้นโดยเลือกเมนู “เรียกดูคอลเลกชัน”
การสืบค้นโดยเลือกเมนู “เรียกดูคอลเลกชัน” เป็นการสืบค้นตามกลุ่มเอกสาร
จดหมายเหตุที่กำหนดไว้ในระบบหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ปัจจุบันมี
ทั้งหมด 13 กลุ่ม ได้แก่ เวียดนาม ไต้หวัน อินเดีย จีน เยอรมัน รัสเซีย อังกฤษ ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น
กัมพูชา สหรัฐอเมริกา เกาหลีใต้ และคลังความรู้

40

�เลือกดูตาม
คอลเลกชัน

ภาพที่ 15 แสดงเมนูการเรียกดูตามคอลเลกชันในโปรแกรมโอเมก้า

ภาพที่ 16 แสดงคอลเลกชันที่มีการจัดกลุ่มไว้

41

�วิธีที่ 3 การสืบค้นโดยเมนู “เรียกดูรายการ”
การสืบค้นโดยเมนู “เรียกดูรายการ”เป็นการค้นหาเอกสารจดหมายเหตุ แต่ล ะ
รายการ โดยระบบจะเรียงลำดับรายการเอกสารจดหมายเหตุที่มีการนำเข้าระบบล่าสุดไว้ลำดับแรก

เลือกดู
รายการ

ภาพที่ 17 แสดงเมนูการเรียกดูรายการในโปรแกรมโอเมก้า
วิธีที่ 4 การสืบค้นโดยเลือกจากป้ายกำกับ
การสืบค้นโดยเลือกจากป้ายกำกับ (Tags) โดยเลือกที่แถบเมนู Browse by tag
จะปรากฏคำสำคัญที่มีการกำหนดไว้ในระบบหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์
เลือกดูตามป้ ายกากับ (Browse by
tags)

ภาพที่ 18 แสดงเมนูการเรียกดูตามป้ายกำกับในโปรแกรมโอเมก้า
วิธีที่ 5 การสืบค้นรายการเอกสารจดหมายเหตุฯแบบขั้นสูง
42

�ประกอบด้วย การค้นโดยใช้คำสำคัญและหัวเรื่อง การค้นโดยเลขทะเบียน การค้นตาม
คอลเล็กชัน การค้นโดยใช้ Tags (ป้ายกำกับ) การค้นเพื่อจัดทำนิทรรศการ การค้นข้อมูลเพื่อจัดทำ
Timeline มีรายละเอียด ดังนี้
การสืบค้นขั้นสูงผ่านโปรแกรมโอเมก้าเป็นการสืบค้นที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการ
สืบค้นให้ได้รายการที่ตรงกับความต้องการมากยิ่งขึ้น และยังเป็นการเพิ่มทางเลือกการสืบค้น
นอกเหนือจากการสืบค้นอย่างง่ายที่สืบค้นได้จากคำสำคัญหรือการเรียกดูตามคอลเลกชันหรือการ
เลือกดูตามป้ายกำกับ หรือการเรียกดูตามรายการที่บันทึกไว้ในระบบหอจดหมายเหตุต่างประเทศ
ทูลกระหม่อมอาจารย์

ภาพที่ 19 แสดงเมนูการสืบค้นผ่านโปรแกรมโอเมก้า
การสืบค้นรายการเอกสารจดหมายเหตุฯ แบบขั้นสูง (Advance Search) โดยเลือก
ที่เมนู “เรียกดูรายการ”จากนั้นเลือกที่แถบเมนู “สืบค้นรายการ” จะปรากฏหน้าจอให้กำหนดหน่วย
ข้อมูลที่ต้องการสืบค้นหรือ การเพิ่มกล่องสืบค้นเพื่อกำหนดหน่วยข้อมูลที่ต้องการสืบค้นเพิ่มเติมมาก
ขึ้น และเชื่อมโยงการสืบค้นด้วยคำเชื่อม และ (And) / หรือ (Or) เป็นต้น

43

�สืบค้นรายการ

ภาพที่ 20 แสดงเมนูการสืบค้นรายการขั้นสูงผ่านโปรแกรมโอเมก้า
การสืบค้นรายการเอกสารจดหมายเหตุฯ แบบขั้นสูงทำได้ดังนี้
1. การสืบค้นด้วยการจำกัดเขตข้อมูลเฉพาะ เลือกหน่วยข้อมูลที่ต้องการสืบค้นได้
เช่น ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง รายละเอียดเพิ่มเติม ผู้สร้างสรรค์ข้อมูล แหล่งที่มา สำนักพิมพ์ วันที่ ผู้ร่วม
สร้างสรรค์ผลงาน ลิขสิทธิ์ เรื่องที่เกี่ยวข้อง เป็นต้น และยังเพิ่มเงื่อนไขในการสืบค้นเพิ่มเติมได้อีกด้วย
ไม่ว่าจะเป็น ข้อมูลที่ตรงกัน starts with ends with

44

�ภาพที่ 21 แสดงเมนูส่วนต่าง ๆ ที่เลือกสืบค้นเฉพาะเจาะจงในโปรแกรมโอเมก้า
นอกจากนั ้ น ยั ง เพิ ่ ม หรื อ ลดช่ อ งสื บ ค้ น เพื ่ อ กำหนดหน่ ว ยข้ อ มู ล ที ่ ต ้ อ งการสื บ ค้ น แบบ
เฉพาะเจาะจงมากยิ่งขึ้น โดยคลิกเลือกที่ปุ่ม “เพิ่มเขตข้อมูล” ในกรณีที่ต้องการเพิ่มหน่วยข้อมูล
ที่ต้องการสืบค้นในกรณีที่ต้องการ ลด หน่วยข้อมูลที่สืบค้นให้คลิกที่ปุ่ม X เพื่อลดช่องสืบค้นข้อมูล

เพิม่ เขตข้อมูลในการสืบค้น

ภาพที่ 22 แสดงส่วนการเพิ่มเขตข้อมูลในการสืบค้นให้เฉพาะเจาะจงในโปรแกรมโอเมก้า

45

�2. การสืบค้นด้วยขอบเขตของ ID (เลขทะเบียน) เป็นการสืบค้นเฉพาะเจาะจงโดยใช้
หมายเลขทะเบียน

ภาพที่ 23 แสดงเมนูการสืบค้นโดยจำกัดด้วยเลขทะเบียน (ID) ในโปรแกรมโอเมก้า
3. การสื บ ค้ น ตาม Collections (คอลเลกชั น ) เป็ น การสื บ ค้ น เฉพาะเจาะจงโดย
กำหนดกลุ่มคอลเลกชันที่กำหนดไว้ในระบบหอจดหมายเหตุต่างประเทศฯ

ภาพที่ 24 แสดงเมนูการสืบค้นโดยจำกัดด้วยคอลเลกชันในโปรแกรมโอเมก้า
4. การสืบค้นตาม Type (ประเภท) เป็นการสืบค้นเฉพาะเจาะจงด้วยประเภทของ
เอกสารจดหมายเหตุ

ภาพที่ 25 แสดงเมนูการสืบค้นโดยจำกัดด้วยประเภทเอกสารในโปรแกรมโอเมก้า
46

�5. การสืบค้นตาม Tags (ป้ายกำกับ) เป็นการสืบค้นเฉพาะเจาะจงตามป้ายกำกับ หรือ
คำสำคัญที่กำหนดในเอกสารจดหมายเหตุ
6. การสืบค้นนิทรรศการออนไลน์ เป็นการสืบค้นเฉพาะเจาะจงในนิทรรศการออนไลน์
ที่จัดทำขึ้น

ภาพที่ 26 แสดงเมนูการสืบค้นขั้นสูงในโปรแกรมโอเมก้า
ที่มา : https://archives.nrct.go.th/histdept/items/search
47

�ข้อแนะนำเพิม่ เติม
1. การแสดงรายการเอกสารที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
หลั ง จากสื บ ค้ น รายการและคลิ ก เลื อ กรายการเอกสารที ่ ต ้ อ งการเรี ย บร้ อ ยแล้ ว
โปรแกรมโอเมก้าอำนวยความสะดวกด้วยการจัดทำรายการที่ใกล้เคียงมานำเสนอเพื่อให้เลือกรายการ
เพิ่มเติม โดยจะแสดงรายการเอกสารที่เกี่ยวข้องหรือใกล้เคียงมานำเสนอด้านล่างรายการข้อมูลของ
เอกสารนั้น ๆ

ภาพที่ 27 แสดงเมนูรายการเอกสารที่ใกล้เคียงในโปรแกรมโอเมก้า
2. การแสดงรูปแบบรายการอ้างอิงของเอกสารจดหมายเหตุ
เอกสารจดหมายเหตุที่จัดเก็บในโปรแกรมโอเมก้า ยังมีส่วนแนะนำรายการอ้างอิงของ
แต่ละรายการไว้ด้วย เพื่อช่วยให้นักวิจัยนำไปใช้ในการลงรายการอ้างอิงเอกสารที่กำลังดำเนินการอยู่
ได้

ภาพที่ 28 แสดงรายการอ้างอิงของเอกสารจดหมายเหตุในโปรแกรมโอเมก้า

48

�การเข้าถึงข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุต่างประเทศฉบับเต็ม
กรณีทต่ี อ้ งการเข้าถึงข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุต่างประเทศสาหรับอ่านข้อมูลฉบับ
เต็ม จะต้องเข้าสูร่ ะบบก่อน มีวธิ กี ารดังนี้
เข้า เว็บ พอร์ท ลั https://archives.nrct.go.th/histdept/users/login คลิก Login และ
กรอก Username และ Password ดังนี้
Username: histdept
Password: histdept2023

ภาพที่ 29 แสดงการเข้าสู่ระบบ (Login) สำหรับการเข้าถึงข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ
ต่างประเทศฉบับเต็ม

49

�คำกราบบังคมทูลรายงานพิธีปิด
การสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์
จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง และ
การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ ๖”
ณ กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จังหวัดนครนายก
วันพฤหัสบดีที่ ๒๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๖
โดยผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
--------------------------------------------ขอพระราชทานกราบบังคมทูลทรงทราบฝ่าละอองพระบาท
ข้าพระพุทธเจ้า พลโท ไกรภพ ไชยพันธุ์ ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พร้อมด้วยผู้ร่วม
สัมมนา ต่างปลื้มปิติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่ใต้ฝ่าละอองพระบาท เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธาน
และทรงแสดงปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่
เคยเยือนจีนมากกว่า ๕๐ ครั้ง” อีกทั้งยังทรงร่วมฟังการสัมมนาตลอดรายการในวันนี้
การสัมมนาทางวิชาการครั้งนี้ มีผู้เข้าร่วมสัมมนาจากหลากหลายสถาบัน นับเป็นโอกาสอันดีสำหรับการ
แนะนำ “หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์” เพื่อเป็นแหล่งค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไ ทย
สมัยใหม่ ให้แก่นักวิชาการ นิสิต นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป อีกทั้งเป็นโอกาสสำหรับการพบปะ แลกเปลี่ยนความรู้
ความคิดเห็น ระหว่างนักวิชาการ นิสิตนักศึกษาจากสถาบันต่างๆ กับข้าราชการ อาจารย์ และนักเรียนนายร้อย
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ซึ่งจะเป็นประตูสู่ความร่วมมือกันทำงานวิจัยและสร้างสรรค์ความรู้ใหม่ๆ ต่อไป
ในอนาคต
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ขอขอบคุณ
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์ สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง
พลเอก สุรสิทธิ์ ถนัดทาง
พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ
วิทยากรทั้งสามท่าน ผู้เข้าร่วมงานสัมมนา ตลอดจนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ร่วมกันทำให้การสัมมนา
ครั้งนี้ได้เกิดผลและสำเร็จด้วยดี ตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ทุกประการ
ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานพระราชานุญาตปิดการสัมมนาแต่เพียงเท่านี้ พระพุทธเจ้าข้าขอรับ
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม

���������������พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
บรรณาธิการ

พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ
พันเอกหญิง ดร.เมธินี เฉลิมวัฒน์
บรรณาธิการผู้ช่วย

กองบรรณาธิการ
รศ.ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน และคณะวิจัย
พันเอก มนตรี อินทรสูต
พันเอก ภัทรพล แว่วสอน
พันเอก ผศ.ประวิทย์ ทองพูน
พันโท ผศ.ดร.อภิเษก มนเทียรวิเชียรฉาย
พันโท ผศ.สมโชติ วีรภัทรเวธ
พันตรี ณรงค์ ภูมิสขุ
พันตรีหญิง ทิพย์พาพร อินคุ้ม
ร้อยเอกหญิง พอฤทัย นิลประพัฒน์
ร้อยโทหญิง วงตะวัน นาคโชติ
นางสาวกุนทินี สมบูรณ์ยิ่ง
นางสาวภัททากร สุทธิสมณ์

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="5">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2878">
                  <text>คลังความรู้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <itemType itemTypeId="1">
      <name>Text</name>
      <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
    </itemType>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227814">
                <text>ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า 50 ครั้ง และการเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ 6</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227815">
                <text>จีน -- ภาวะสังคม</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227816">
                <text>China -- Social conditions</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227817">
                <text>จีน -- ประวัติศาสตร์</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227818">
                <text>China -- History</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227819">
                <text>จดหมายเหตุ</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227820">
                <text>Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227821">
                <text>เอกสารประกอบการบรรยายโครงการการจัดสัมมนาทางวิชาการประจำปี เฉลิมพระเกียรติพลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ 68 พรรษา 2 เมษายน 2566 เรื่อง ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า 50 ครั้ง และการเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ 6 ณ กองประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า วันที่ 23 พฤศจิกายน 2566</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227822">
                <text>เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า เจ้าฟ้า กรมสมเด็จพระ, 2498-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227823">
                <text>2023</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227824">
                <text>กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227825">
                <text>สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227826">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227827">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227828">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227829">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227830">
                <text>Text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="94">
            <name>Table Of Contents</name>
            <description>A list of subunits of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227831">
                <text>- พระราชปรัชญา&#13;
- โครงการสัมมนา&#13;
- กำหนดการ&#13;
- คำกราบบังคมทูลรายงาน การสนับสนุนโครงการหอจดหมายเหตุ กองประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในพระราชดำริฯ ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ&#13;
- พระราชนิพนธ์ "ย่ำแดนมังกร: พัฒนาการจีนใหม่ภายใต่พรรคคอมมิวนิสต์ จากมุมมองของผู้ที่เคยเยือนจีนมากกว่า 50 ครั้ง" พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
- ความเป็นมาของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์: พระราชดำริและพระราชประสงค์ พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ&#13;
- คู่มือการใช้ระบบคลังสารสนเทศจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ รศ.ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน และคณะวิจัย&#13;
- คำกราบบังคมทูลรายงานพิธีปิด&#13;
- ภาคผนวก</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227832">
                <text>2023-11-30</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227833">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227834">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution- NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227835">
                <text>66 หน้า</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227860">
                <text>1.51 MB</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227836">
                <text>Chulachomklao Royal Military Academy</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="92">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227859">
                <text>การเปิดตัวของหอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์ ครั้งที่ 6</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="544">
        <name>จีน</name>
      </tag>
      <tag tagId="2681">
        <name>พรรคคอมมิวนิสต์</name>
      </tag>
      <tag tagId="9396">
        <name>พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี</name>
      </tag>
      <tag tagId="9394">
        <name>สัมมนาทางวิชาการ</name>
      </tag>
      <tag tagId="454">
        <name>หอจดหมายเหตุต่างประเทศ ทูลกระหม่อมอาจารย์</name>
      </tag>
      <tag tagId="9395">
        <name>แดนมังกร</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="10176" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="15128" order="1">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/c5ae486b6413ff973a2f43fd25181d73.jpg</src>
        <authentication>94429da17be39722eb774e3ab25dea47</authentication>
      </file>
      <file fileId="15119" order="2">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/183cd4c273fd709a23a5f3b864154175.pdf</src>
        <authentication>57a9669e08dbcda5d58cd02838cefd8b</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="135">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="227857">
                    <text>รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
&#13;
จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ&#13;
๒ เมษายน ๒๕๕๘&#13;
&#13;
�รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ&#13;
๒ เมษายน ๒๕๕๘&#13;
&#13;
�รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ: รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
ชื่อผู้แต่ง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
จัดพิมพ์โดย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
พิมพ์ครั้งที่ ๑&#13;
จ�ำนวนพิมพ์ ๑,๐๐๐ เล่ม&#13;
&#13;
ข้อมูลทางบรรณานุกรมของส�ำนักหอสมุดแห่งชาติ&#13;
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data&#13;
เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ, ๒๔๙๘- .&#13;
รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ: รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙.-นครนายก: โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า สังกัดกระทรวงกลาโหม, ๒๕๖๑.&#13;
๒๑๖ หน้า.&#13;
๑. เพลงพระราชนิพนธ์. I. ชื่อเรื่อง.&#13;
782.42&#13;
ISBN 978-616-8035-40-5&#13;
&#13;
พิมพ์ที่ หจก. อรุณการพิมพ์&#13;
๔๕๗/๖-๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐&#13;
โทร. ๐-๒๒๘๒-๖๐๓๓-๔ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๒๑๘๗-๘&#13;
E-mail: art_aroonprinting@hotmail.com&#13;
www.aroonkarnpim.co.th&#13;
&#13;
�“รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ” รวมบทร้องไพเราะเหมาะขับขาน&#13;
กึ่งศตวรรษพระราชนิพนธ์หลากผลงาน พระราชทานจารึกไว้ในแผ่นดิน&#13;
(พันเอก จิระ เหล่าจิรอังกูร: ร้อยกรอง)&#13;
&#13;
��สารจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงรับราชการ&#13;
เป็นอาจารย์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๓ - ๒๕๕๘&#13;
พระยศทางทหารสุดท้ายก่อนทรงเกษียณอายุราชการคือ พลเอกหญิง (อัตราจอมพล)&#13;
ต� ำ แหน ่ ง ทางวิ ช าการคื อ ศาสตราจารย ์ ต� ำ แหน ่ ง ทางบริ ห ารคื อ ผู ้ อ� ำ นวยการกอง&#13;
วิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา และผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
(พ.ศ. ๒๕๕๓ - ปัจจุบัน) เนื่องจากปีที่ทรงเกษียณอายุราชการ ตรงกับวาระโอกาส&#13;
ฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ โรงเรี ย นนายร ้ อ ยพระจุ ล จอมเกล ้ า&#13;
จึงขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์บทพระราชนิพนธ์ส�ำคัญเพื่อเฉลิมพระเกียรติ&#13;
รวม ๒ เล ่ ม ได ้ แ ก ่ รวมบรรเลงเพลงดนตรี มี่ เ สนาะ: รวมพระราชนิ พ นธ ์ บ ทร ้ อ ง&#13;
เพลงไทย และ สายธารแห่งประวัติวิทยา: รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียน&#13;
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
เมือ่ พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับราชการ&#13;
นอกจากทรงสอนแล้ ว ยั ง มี พ ระราชกรณี ย กิ จ อี ก นานั ป การที่ ก ่ อ เกิ ด คุ ณู ป การ&#13;
ใหญ่หลวงหลายด้านแก่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและชุมชนจังหวัดนครนายก&#13;
พระราชกรณียกิจส�ำคัญด้านหนึ่งที่ต่อเนื่องตลอดการทรงรับราชการคือ ทรงพระราชนิพนธ์&#13;
บทร้องเพลงไทยถวายราชสดุดีพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทาน&#13;
ชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าเพือ่ ขับร้องและบรรเลง&#13;
ดนตรี ไ ทยเนื่ อ งในวั น ป ิ ย มหาราช ๒๓ ตุ ล าคม เริ่ ม ทรงพระราชนิ พ นธ ์ พ ระราชทาน&#13;
ครั้งแรกปีพุทธศักราช ๒๕๒๔ และโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานเป็นประจ�ำทุกปี&#13;
มาจนถึงปัจจุบัน รวม ๓๖ บท&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
5&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์จ�ำนวน ๓๖ บทนี้ เป็นชุดที่ใหญ่ที่สุดในงานพระราชนิพนธ์&#13;
บทร ้ อ งเพลงไทยและเป็ น หลั ก ฐานทางประวัติศาสตร์แสดงถึงการทรงงานที่โรงเรียน&#13;
นายร้อยพระจุลจอมเกล้าอย่างเอาพระทัยใส่ และมีคุณค่ายิ่ง ใน ๔ ด้าน ได้แก่ เนื้อหา&#13;
พระราชด�ำริ วรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ ทั้ง ๔ ด้านนี้แสดงถึงพระอัจฉริยภาพในพระองค์&#13;
ได้เป็นอย่างดียิ่ง ในแง่เนื้อหาและพระราชด�ำริ ทรงพรรณนาเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์&#13;
เกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในการปฏิรูปบ้าน&#13;
เมืองด้านต่าง ๆ ตามพระราชด�ำริหรือมุมมองของพระองค์ที่มีต่อประวัติศาสตร์ไทย&#13;
ในห้วงเวลาดังกล่าว ส่วนในแง่วรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ การทรงพระราชนิพนธ์ด้วย&#13;
ร้อยกรองเพือ่ ใช้ขบั ร้อง ซึง่ ต้องให้สอดคล้องกับท�ำนองดนตรีไทยนัน้ แสดงถึงพระอัจฉริยภาพ&#13;
ด้านศิลปะแห่งการแต่ง คือวรรณศิลป์ และศิลปะแห่งการดนตรี คือดุริยางคศิลป์ได้อย่างดี&#13;
โดยเฉพาะด้านดุริยางคศิลป์นั้น นอกจากพระองค์ทรงก�ำหนดเพลงหรือร่วมบรรจุเพลง&#13;
กับครูดนตรีไทยแล้ว ยังทรงบรรเลงดนตรีรว่ มกับชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อยเป็นประจ�ำ&#13;
ทุกปีอย่างต่อเนื่องเช่นกัน หรือบางปีทรงขับร้องด้วย นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่าง&#13;
หาที่สุดมิได้แก่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ตลอดจนวงวรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์&#13;
ของไทย&#13;
ในการจัดพิมพ์หนังสือ รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ: รวมพระราชนิพนธ์&#13;
บทร้องเพลงไทย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้กราบบังคมทูลขอพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตอัญเชิญพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยถวายราชสดุดีพระบาทสมเด็จ&#13;
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวข้างต้น และบทร้องเพลงไทยที่โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม&#13;
พระราชทานแก่บุคคลหรือหน่วยงานอื่น ๆ ในโอกาสต่าง ๆ มาจัดพิมพ์รวมกันเป็นชุดเดียว&#13;
เพื่อการศึกษาและการใช้ประโยชน์ด้านวรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์สืบไป&#13;
โรงเรี ย นนายร ้ อ ยพระจุ ล จอมเกล ้ า ขอขอบพระคุ ณ บุ ค คลจ� ำ นวนมากท่ี ร ่ ว ม&#13;
เฉลิมพระเกียรติครั้งนี้ด้วยการให้ความช่วยเหลือในทุกด้านในการจัดเตรียมต้นฉบับและ&#13;
การตีพิมพ์ ดังมีรายนามส่วนหนึ่งปรากฏตอนท้ายเล่ม และหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือ&#13;
รวมบรรเลงเพลงดนตรีมเี่ สนาะ: รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย จะมีสว่ นสนับสนุน&#13;
วงวรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ของไทยตามรอยพระบาทในพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพ&#13;
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งทรงเป็นองค์ราชูปถัมภ์ส�ำคัญตลอดมา&#13;
&#13;
6&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ส�ำคัญยิ่งเหนืออื่นใด โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้ารู้สึกส�ำนึกในพระมหา&#13;
กรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตให้โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าด�ำเนินการจัดพิมพ์พระราชนิพนธ์&#13;
บทร้องเพลงไทยชุดนี้ อีกทั้งทรงพระกรุณาไขข้อสงสัยในบางประเด็น จนกระทั่งหนังสือ&#13;
รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ: รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ส�ำเร็จเป็นรูป&#13;
เล่มด้วยดี โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือนี้จักเป็นประโยชน์&#13;
แก่ผู้สนใจโดยทั่วกัน&#13;
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
7&#13;
&#13;
�สารบัญ&#13;
หน้า&#13;
&#13;
สารจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
พระราชประวัติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
&#13;
๕&#13;
๑๕&#13;
&#13;
เริ่มบรรเลงเพลงดนตรี&#13;
ล�ำน�ำกวีไพเราะเสนาะบรรเลง&#13;
&#13;
๒๓&#13;
๓๕&#13;
&#13;
ส่วนที่ ๑ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๑๖&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับประถมศึกษาตอนปลาย - มัธยมศึกษาตอนปลาย&#13;
		&#13;
- กลางพนา : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ความฝัน : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- คืนวันเพ็ญ : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ชายทะเลพัทธยา : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ชมทะเล : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ดอกบัว : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ไปไกล : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- พลบค�่ำ : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ไม่ลืม : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- ยามจาก : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- รัก : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- รักร้าง : ๒๕๑๐&#13;
- แลจันทร์ : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
		&#13;
- ลอยกระทง : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- เสียดาย : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- หนาว : ๒๕๑๐&#13;
		&#13;
- หวนคิด : ๒๕๑๐&#13;
&#13;
๓๕&#13;
&#13;
8&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
๓๙&#13;
๓๙&#13;
๔๐&#13;
๔๑&#13;
๔๒&#13;
๔๓&#13;
๔๔&#13;
๔๔&#13;
๔๕&#13;
๔๕&#13;
๔๖&#13;
๔๗&#13;
๔๘&#13;
๔๙&#13;
๔๙&#13;
๕๐&#13;
๕๐&#13;
&#13;
�		&#13;
		&#13;
		&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
-&#13;
&#13;
หน้า&#13;
๕๒&#13;
๕๔&#13;
๕๕&#13;
๕๖&#13;
๕๗&#13;
&#13;
ส้มต�ำ : ๒๕๑๓&#13;
เพ็ญจันทร์ : ๒๕๑๔&#13;
โลกปัจจุบัน : ๒๕๑๔&#13;
ปิตุเรศมารดร : ๒๕๑๕&#13;
ดุจบิดามารดร : ๒๕๑๖&#13;
&#13;
ส่วนที่ ๒ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๗ - ๒๕๒๓&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับอุดมศึกษา ปริญญาตรี - ปริญญาโท&#13;
		&#13;
- พระราชาเป็นประมุขของประชาชน : ๒๕๑๗&#13;
		&#13;
- อาทร : ๒๕๑๗&#13;
- นกขมิ้น : ๒๕๑๗&#13;
		&#13;
		&#13;
- เมนูไข่ : ๒๕๑๘&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์พระราชทาน อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน&#13;
			 เนื่องในวันเกิด&#13;
			 พัดชา - นางนาค - ขึ้นพลับพลา : ๒๕๑๘&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์จากการทรงศึกษาวิชา “วรรณคดีกับดนตรีไทย”&#13;
			 สมิงทอง - จ�ำปานารี - ลมพัดชายเขา เถา : ๒๕๑๙&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์พระราชทานชมรมดนตรีไทย&#13;
			 สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (สจม.)&#13;
			 ลมพัดชายเขา - กล่อมนารี - สร้อยเพลง : ๒๕๑๙&#13;
		&#13;
- เต่าเห่ : ๒๕๑๙&#13;
		&#13;
- เต่ากินผักบุ้ง : ๒๕๒๐&#13;
		&#13;
- ปลาทอง เถา : ๒๕๒๐&#13;
- อกทะเล : ๒๕๒๐&#13;
		&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์ “รับขวัญบัณฑิตใหม่”&#13;
			 เนื่องในงานฉลองปริญญาบัตรของบัณฑิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 ขึ้นพลับพลา - แขกบรเทศ : ๒๕๒๐&#13;
		&#13;
- ต�ำนานลอยกระทง : ๒๕๒๑&#13;
		&#13;
- ไทยด�ำเนินดอย : ๒๕๒๓&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
๕๙&#13;
๖๐&#13;
๖๑&#13;
๖๒&#13;
๖๓&#13;
๖๕&#13;
๖๖&#13;
๗๐&#13;
๗๒&#13;
๗๔&#13;
๗๖&#13;
๗๘&#13;
๘๐&#13;
๘๒&#13;
๘๓&#13;
&#13;
9&#13;
&#13;
�หน้า&#13;
๘๔&#13;
&#13;
ส่วนที่ ๓ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๕ - ๒๕๒๘&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับอุดมศึกษา ปริญญาเอก&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์ค�ำฉันท์ดุษฎีสังเวยและกาพย์ขับไม้สมโภช&#13;
๘๕&#13;
			 พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร 		&#13;
			 กินนรร�ำ - เอกบท - เหาะ - ฉิ่งพระฉัน - มอญแปลง - มหาฤกษ์ : ๒๕๒๕&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
๘๘&#13;
			 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
			 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๒๖ : ๒๕๒๖&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
๘๙&#13;
			 สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เนื่องในโอกาส&#13;
			 ทรงเจริญพระชนมายุ ๗ รอบ : ๒๕๒๗&#13;
		&#13;
- ไอยราชูงวง เถา : ๒๕๒๘&#13;
๙๐&#13;
		&#13;
- ตับชมสวนขวัญ&#13;
๙๑&#13;
			 เทวาประสิทธิ์ - ดอกไม้ไทร - ดอกไม้ไพร - ดอกไม้ร่วง 			 ไทรหวน - มาลีหวน - คลื่นกระทบฝั่ง : ๒๕๒๘&#13;
		&#13;
- ชื่นชุมนุมกลุ่มดนตรี : ๒๕๒๘&#13;
๙๓&#13;
&#13;
รื่นรสบทเพลงพระราชทานต่างโอกาส&#13;
ส่วนที่ ๔ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๙ - ๒๕๕๙&#13;
		&#13;
- พระอาทิตย์ชิงดวง : ๒๕๒๙&#13;
		&#13;
- วิหคเหิน เถา : ๒๕๓๐&#13;
		&#13;
- อนงค์สุชาดา เถา : ๒๕๓๐&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
			 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
			 เนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
		 “มหาราชาศิรวาท”&#13;
			 มหาราชะ - อาศิรวาท : ๒๕๓๐&#13;
&#13;
10&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
๙๕&#13;
๙๕&#13;
๙๖&#13;
๙๘&#13;
๙๙&#13;
๑๐๐&#13;
&#13;
�		&#13;
			&#13;
			&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
		&#13;
		&#13;
-&#13;
&#13;
บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในปีมหามงคล&#13;
เฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
พระราชทานกรมศิลปากร&#13;
มหานิมิต - ทยอยนอก - ปลาทอง : ๒๕๓๐&#13;
บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในปีมหามงคล&#13;
เฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
พระราชทานสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์&#13;
อัครราชกุมารี : ๒๕๓๐&#13;
บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์ จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษา ๖ รอบ&#13;
ครอบจักรวาล - สะสม : ๒๕๓๑&#13;
บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้าดวงจิตร จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษาครบ ๘๐ ปี&#13;
นกกระจอกทอง - น�้ำลอดใต้ทราย : ๒๕๓๑&#13;
บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้ากรณิกา จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษา ๖ รอบ&#13;
มหาชัย - ตะลุ่มโปง - กราวร�ำ - ตระนิมิต - แขกลพบุรี : ๒๕๓๑&#13;
ฟังเพลงกวี : ๒๕๓๒&#13;
อาศิรวาทราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติ&#13;
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย&#13;
ชมดงกลาง - ลีลากระทุ่ม - สะสม : ๒๕๓๓&#13;
จีนเด็ดดอกไม้ เถา : ๒๕๓๓&#13;
แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก : ๒๕๓๗&#13;
ทะเลหนาว : ๒๕๓๗&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
หน้า&#13;
๑๐๑&#13;
&#13;
๑๐๓&#13;
&#13;
๑๐๔&#13;
๑๐๕&#13;
๑๐๖&#13;
๑๐๘&#13;
๑๐๙&#13;
๑๑๐&#13;
๑๑๑&#13;
๑๑๒&#13;
&#13;
11&#13;
&#13;
�		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
		&#13;
			&#13;
		&#13;
-&#13;
&#13;
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปี&#13;
วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี&#13;
ขึ้นพลับพลา - น�้ำลอดใต้ทราย - กล่อมพญา - กระบองกัน : ๒๕๔๓&#13;
เพลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า : ๒๕๕๕&#13;
บทพระราชทานพรแด่ผู้มีมุทิตาจิต&#13;
ขึ้นพลับพลา : ๒๕๕๘&#13;
เพลงภาษา : ๒๕๕๙&#13;
&#13;
ส่วนที่ ๕ บทพระราชนิพนธ์พระราชทานวงสายใยจามจุรี&#13;
ในรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์&#13;
เนื่องในโอกาสวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๗๒ ปี&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 นกกระจอกทอง - น�้ำลอดใต้ทราย - กระบองกัน : ๒๕๓๒&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๘๖ ปี&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 แสนค�ำนึง เถา : ๒๕๔๖&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๐ ปี&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 อาหนู - อาซิ้ม : ๒๕๕๐&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๒ ปี&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 แขกขาว เถา ออกเพลงระบ�ำนางโคปีและระบ�ำอาบัง : ๒๕๕๒&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๓ ปี&#13;
		&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 ตับนางซิน ตอนท�ำครัว : ๒๕๕๓&#13;
		&#13;
- บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๔ ปี&#13;
			 แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
			 เกษตร - กษัตริย์ : ๒๕๕๔&#13;
&#13;
12&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
หน้า&#13;
๑๑๔&#13;
๑๑๖&#13;
๑๑๘&#13;
๑๒๐&#13;
๑๒๔&#13;
๑๒๕&#13;
๑๒๖&#13;
๑๒๗&#13;
๑๒๙&#13;
๑๓๒&#13;
๑๓๔&#13;
&#13;
�		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
		&#13;
			&#13;
			&#13;
&#13;
หน้า&#13;
๑๓๘&#13;
&#13;
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๕ ปี&#13;
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
พระผู้ให้ : ๒๕๕๕		&#13;
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๖ ปี&#13;
๑๔๒&#13;
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
หม่องปอกกะเยี่ยง : ๒๕๕๖&#13;
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๗ ปี&#13;
๑๔๗&#13;
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
ไผ่รวกกับทานตะวันผู้ยโส : ๒๕๕๗&#13;
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๙ ปี&#13;
๑๕๐&#13;
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
นเรนทราทิตย์ วีรกษัตริย์ผู้ทรงคุณธรรม : ๒๕๕๙&#13;
&#13;
ส่วนที่ ๖ บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี&#13;
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว&#13;
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย&#13;
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พ.ศ. ๒๕๒๔ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
๑๕๕&#13;
&#13;
13&#13;
&#13;
�14&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�พระราชประวัติ ๑&#13;
&#13;
สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ&#13;
สยามบรมราชกุมารี เป็นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระองค์ที่ ๓ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั&#13;
ภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงพระราชสมภพ&#13;
เมื่อวันที่ ๒ เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๘&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงส�ำเร็จการศึกษาขัน้ พืน้ ฐาน&#13;
จากโรงเรียนจิตรลดา ทรงสอบไล่ได้อนั ดับที่ ๑ ในการสอบทัว่ ประเทศ ทัง้ ในระดับประถมศึกษา&#13;
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๑ และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (สายศิลป์) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๖ ทรงศึกษา&#13;
ต่อระดับอุดมศึกษาในคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิชาเอกประวัติศาสตร์&#13;
วิชาโทภาษาไทย และภาษาบาลี - สันสกฤต จนทรงส�ำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทาน&#13;
ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต เกียรตินยิ มอันดับ ๑ และทรงรับพระราชทานรางวัลเหรียญทอง&#13;
สาขาประวัติศาสตร์พร้อมครุยกิตติมศักดิ์ในฐานะที่ทรงได้คะแนนสูงสุดในชั้น&#13;
ในระดับบัณฑิตศึกษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ทรงรับพระราชทานปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก&#13;
มหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๒ และปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชา&#13;
บาลี - สันสกฤต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๔ ต่อมาทรงศึกษาต่อระดับ&#13;
ปริญญาเอก ทรงรับพระราชทานปริญญาการศึกษาดุษฎีบณ&#13;
ั ฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษาศาสตร์&#13;
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๙&#13;
&#13;
เรียบเรียงและปรับปรุงจาก Connect The World : Empowering People using ICT,&#13;
Ministry of Information and Communication Technology, 2008.&#13;
๑&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
15&#13;
&#13;
�สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ใฝ่พระราชหฤทัยยิ่งในด้าน&#13;
การศึกษา แม้ทรงส�ำเร็จการศึกษาแล้วยังทรงเรียนรู้ตลอดเวลา ทรงใฝ่เรียนรู้ศาสตร์ใหม่ ๆ&#13;
อยู่เสมอ พระราชปณิธานที่จะทรงช่วยเหลือประชาชนเป็นแรงบันดาลพระทัยให้ทรงค้นหา&#13;
แนวทางและวิธีการใหม่ ๆ อยู่เป็นนิจ&#13;
ด้วยความสนพระราชหฤทัยในศิลปะและวัฒนธรรมไทย จึงทรงศึกษาดนตรีไทย&#13;
และนาฏศิลป์ไทย รวมทั้งศิลปะและหัตถกรรมไทยเกือบทุกแขนง ทรงเป็นเลิศทางวรรณคดี&#13;
ไทยและวรรณคดีต่างประเทศ และมีพระอัจฉริยภาพด้านการประพันธ์อย่างยอดเยี่ยม&#13;
ทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง ทรงศึกษาภาษาต่างประเทศหลายภาษา ได้แก่ อังกฤษ ฝรั่งเศส&#13;
เยอรมัน จีน เขมร บาลี สันสกฤต และละติน และเสด็จพระราชด�ำเนินเยือนประเทศต่าง ๆ&#13;
มากมาย นอกจากนี้ ทรงสร้างสรรค์ผลงานจิตรกรรมฝีพระหัตถ์ทั้งที่เป็นศิลปะดั้งเดิม&#13;
และศิลปะร่วมสมัย&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นเจ้าฟ้าที่ทรงงานหนัก&#13;
เพื่อความอยู่ดีกินดีของประชาชนมาโดยตลอด เมื่อทรงพระเยาว์ได้โดยเสด็จพระบาท&#13;
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชินีนาถไปยังถ่ินทุรกันดารในชนบท จึงทรง&#13;
เข้าพระทัยในความต้องการของประชาชน ทรงทราบดีว่าการที่จะยกระดับมาตรฐานความ&#13;
เป็นอยู่ของประชาชน ต้องอาศัยความรู้ด้านภูมิศาสตร์ พฤกษศาสตร์ การปรับปรุงพันธุ์พืช&#13;
การจัดการแหล่งน�ำ้ แผนที่ และอืน่ ๆ ทรงเชีย่ วชาญการใช้เทคโนโลยีและทรัพยากรธรรมชาติ&#13;
อย่างเหมาะสมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ทรงเน้นเรื่องสุขอนามัยและโภชนาการด้วยมีบทบาท&#13;
ส�ำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต รวมทั้งทรงส่งเสริมงานศิลปะและหัตถกรรมเพื่อให้&#13;
ประชาชนมีรายได้เสริม&#13;
ด้วยเหตุทที่ รงตระหนักถึงความส�ำคัญของศาสตร์ตา่ ง ๆ ในการพัฒนา จึงทรงศึกษา&#13;
ค้นคว้าวิทยาการต่าง ๆ ทั้งด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมทั้งด้านสังคมศาสตร์และ&#13;
มานุษยวิทยา แล้วน�ำไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อประโยชน์สุขของ&#13;
ประชาชนดังเป็นทีป่ ระจักษ์แจ้งชัดโดยทัว่ ไป โครงการตามพระราชด�ำริมที งั้ โครงการพัฒนา&#13;
เด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งเน้นด้านการศึกษาและโภชนาการในโรงเรียนกันดาร&#13;
ห่างไกล โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช และโครงการธนาคารพืชพรรณอันเนื่องมาจาก&#13;
&#13;
16&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�พระราชด�ำริ เป็นต้น ด้านการช่วยเหลือผูพ้ กิ าร ทรงน�ำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสือ่ สาร&#13;
(ICT) มาช่วยพัฒนาทักษะการเรียนรู้ของผู้พิการ รวมทั้งช่วยให้พวกเขาช่วยเหลือตนเอง&#13;
ได้มากขึ้นด้วย&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงงานในองค์กรการกุศล&#13;
และมูลนิธิต่าง ๆ มากมาย ทรงเป็นอุปนายิกาสภากาชาดไทยตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๐ และ&#13;
ทรงเป็นประธานมูลนิธิต่าง ๆ อาทิ มูลนิธิชัยพัฒนาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งดูแล&#13;
โครงการพัฒนาและโครงการอนุรกั ษ์สงิ่ แวดล้อม มูลนิธอิ านันทมหิดลเพือ่ ส่งเสริมการศึกษา&#13;
ระดับอุดมศึกษา มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย&#13;
เพื่ออนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมไทย มูลนิธิสายใจไทยเพื่อช่วยเหลือทหารที่ได้รับ&#13;
บาดเจ็ บ หรื อ พิ ก ารจากภารกิ จ เพื่ อ ความมั่ น คงของประเทศ และมู ล นิ ธิ ร างวั ล สมเด็ จ&#13;
เจ ้ า ฟ ้ า มหิ ด ลเพื่ อ มอบรางวั ล ระดั บ นานาชาติ แ ก ่ ผู ้ มี ผ ลงานดี เ ด ่ น สาขาการแพทย ์ แ ละ&#13;
สาธารณสุข ทรงเป็นที่ปรึกษาของคณะกรรมการสารานุกรมไทยส�ำหรับเยาวชนตาม&#13;
พระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อีกทั้งทรงเป็นประธานกิตติมศักดิ์&#13;
ของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เพื่อพระราชทานรางวัลระดับนานาชาติ Princess&#13;
Maha Chakri Award ครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๕๕๘ แก่ครูผู้เป็นแบบอย่างที่ดีเยี่ยมแก่ครู&#13;
ทุกชาติทุกภาษา เป็นต้น&#13;
ในระดับนานาชาติ ทรงเป็นทีป่ รึกษาพิเศษด้านสุขภาพของประชากรกลุม่ ชายขอบ&#13;
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแปซิฟิกตะวันตกขององค์การอนามัยโลก (World&#13;
Health Organization) กรรมการกิตติมศักดิ์ของคณะกรรมการที่ปรึกษาสาขาสุขภาพ&#13;
ของ Bloomberg School of Public Health, Johns Hopkins University มนตรีของ&#13;
Refugees Education Trust ทูตพิเศษด้านอาหารในโรงเรียนของ World Food Program&#13;
แห่งสหประชาชาติ สมาชิกสภากิตติมศักดิ์ (Honorary Senate) ของทีป่ ระชุมนักวิทยาศาสตร์&#13;
รางวัลโนเบล (Lindau Nobel Laureate Meetings) อุปถัมภกกิตติมศักดิ์ (Honorary&#13;
Patron) ในโครงการ Connect the World ของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ&#13;
(International Telecommunication Union : ITU) สมาชิกรางวัลผู้น�ำการจัดการ&#13;
เทคโนโลยีขององค์กรการประชุมนานาชาติ ด้านการจัดการวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี&#13;
แห่งนครพอร์ตแลนด์ (Portland International Conference on Management of&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
17&#13;
&#13;
�Engineering and Technology : PICMAT) และสมาชิกกิตติมศักดิข์ องสถาบันเอเชียตะวัน&#13;
ออกเฉียงใต้ศึกษา (Institute of Southeast Asian Studies : ISEAS) เป็นต้น&#13;
เป็นทีท่ ราบกันดีทงั้ ภายในประเทศและต่างประเทศว่า สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ&#13;
สยามบรมราชกุมารี ทรงอุทิศพระวรกายทรงงานอย่างหนักเพื่อช่วยเหลือประชาชนอย่าง&#13;
ต่อเนื่อง จึงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลแมกไซไซด้านการบริการสาธารณะเมื่อ พ.ศ.&#13;
๒๕๓๔ นักโภชนาการดีเด่นจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ เมื่อ พ.ศ.&#13;
๒๕๓๕ ด ้ ว ยพระราชกรณี ย กิ จ โครงการเกษตรเพื่ อ อาหารกลางวั น โล ่ เ กี ย รติ ย ศจาก&#13;
The International Council of Iodine Deficiency Disorders เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๗&#13;
ในฐานะที่ทรงอุทิศพระองค์เป็นผู้น�ำในการก�ำจัดภาวะบกพร่องไอโอดีนให้หมดไปจาก&#13;
ประเทศไทยอย่างยั่งยืน รางวัลอินทิรา คานธีจากรัฐบาลอินเดีย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๗ ด้วย&#13;
พระราชกรณียกิจดีเด่นด้านสันติภาพและการพัฒนา ทูตสันถวไมตรีด้านการศึกษาของ&#13;
UNESCO เม่ือ พ.ศ. ๒๕๔๘ รางวัลพิเศษสหพันธ์โภชนาการนานาชาติ (International&#13;
Union of Nutritional Sciences, IUNS) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ ในฐานะทรงอุทิศพระองค์&#13;
เพื่อพัฒนาโภชนาการและคุณภาพชีวิตของผู้ยากไร้ เหรียญและโล่สดุดีพระเกียรติคุณ ๑๐&#13;
มิตรชาวต่างชาติที่ดีที่สุดในโลกของจีน จากสภาที่ปรึกษาทางการเมืองของจีน (Chinese&#13;
People’s Political Consultative Conference : CPPCC) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ และรางวัล&#13;
ดิอาร์แพดบ็อกซ์ เมมโมรี่ เมดัล พร้อมประกาศนียบัตร จากสมาพันธ์นักประดิษฐ์นานาชาติ&#13;
(International Federation of Inventor’s Association : IFIA) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๔&#13;
ในฐานะที่ทรงสนับสนุนการสร้างสรรค์นวัตกรรมในประเทศไทยอย่างต่อเนื่องตลอดมา&#13;
โดยเฉพาะในด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นต้น&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเริ่มพระราชกรณียกิจ&#13;
ด้านการสอนเมือ่ พ.ศ. ๒๕๒๒ ระยะแรกทรงร่วมสอนในหมวดวิชาศึกษาทัว่ ไปทีจ่ ฬุ าลงกรณ์&#13;
มหาวิทยาลัย ปลายปีถัดมาทรงเข้ารับราชการสังกัดกองวิชากฎหมายและสังคมศาสตร์&#13;
ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ทรงด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการกองวิชา&#13;
ประวัติศาสตร์ ซึ่งโปรดเกล้าฯ ให้มีการปรับปรุงหลักสูตรให้ทันสมัยอยู่เสมอ และทรง&#13;
ส่งเสริมชมรมดนตรีไทยของสถาบันการศึกษานี้ด้วย นอกจากนั้นทรงรับเชิญบรรยาย&#13;
ในหลายสถาบัน และทรงเข้าร่วมประชุมสัมมนาวิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศ&#13;
อยู่เป็นนิจ&#13;
18&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระปรีชายิ่งด้าน&#13;
อักษรศาสตร์และการประพันธ์ พระราชนิพนธ์จ�ำนวนมากที่พิมพ์เผยแพร่ทั้งบทกวี ภาษา&#13;
วรรณคดี ประวัตศิ าสตร์ โบราณคดี ศาสนา โภชนาการ การพัฒนาชนบท และอืน่ ๆ สะท้อน&#13;
ให้เห็นอย่างเด่นชัด พระราชนิพนธ์ชดุ เสด็จพระราชด�ำเนินเยือนต่างประเทศได้รบั ความนิยม&#13;
อย่างมาก รายได้จากการจ�ำหน่ายพระราชทานเข้ามูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา&#13;
เพื่อสนับสนุนการศึกษานักเรียนและนักศึกษาทั้งสายอาชีวะและสายสามัญที่ขาดแคลน&#13;
ทุนทรัพย์&#13;
ผู้ที่ศึกษาพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ&#13;
สยามบรมราชกุมารี จะประทับ ใจในความสนพระราชหฤทัยใฝ ่ศึกษาแสวงหาความรู้&#13;
และซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ที่ทรงถ่ายทอดและประยุกต์ความรู้ด้วย&#13;
พระวิริยอุตสาหะเพื่อช่วยเหลือประชาชนทุกหมู่เหล่าให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
19&#13;
&#13;
����เริ่มบรรเลงเพลงดนตรี&#13;
ในวันศิลปินแห่งชาติ วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๖ คณะกรรมการวัฒนธรรม&#13;
แห่งชาติ ได้น้อมเกล้าฯ ถวายพระสมัญญาแด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม&#13;
ราชกุมารีว่า “วิศิษฏศิลปิน” ซึ่งมีความหมายว่า ผู้เป็นเลิศทางศิลปะ ประเสริฐกว่าศิลปิน&#13;
ทั้ ง ปวง เพื่ อ เทิ ด พระเกี ย รติ แ ละยกย ่ อ งพระอั จ ฉริ ย ภาพพระปรี ช าสามารถในศิ ล ปะ&#13;
หลากหลายสาขา ทั้งวรรณศิลป์ คีตศิลป์ วิจิตรศิลป์ รวมถึงความเป็นปราชญ์เมธีด้วยทรง&#13;
รอบรู้ศาสตร์สาขาต่าง ๆ อย่างดี เช่น ภาษา ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ฯลฯ การทรงเป็น&#13;
“วิศิษฏศิลปิน” นี้นับได้ว่ามีคุณูปการอย่างยิ่งต่อศิลปินและศิลปวัฒนธรรมของชาติไทย&#13;
กล่าวเฉพาะงานวรรณศิลป์ ซึ่งหมายถึง ศิลปะในการประพันธ์หนังสือ ศิลปะ&#13;
ทางวรรณกรรม วรรณกรรมที่ถึงข้ันเป็นวรรณคดี และหนังสือที่ได้รับยกย่องว่าแต่งดีนั้น&#13;
งานพระราชนิพนธ์ทั้งร้อยแก้วและร้อยกรองซึ่งมีจ�ำนวนมากและหลากหลายประเภท&#13;
เป็นหลักฐานยืนยันถึงพระอัจฉริยภาพและพระปรีชาสามารถด้านนี้เป็นอย่างดี&#13;
การ “แต่งดี” ในงานพระราชนิพนธ์ตา่ ง ๆ นัน้ ไม่ใช่เพียงการมีศลิ ปะในการประพันธ์&#13;
แต่หมายถึงการน�ำเสนอเนื้อหาที่มีการผสานหรือบูรณาการความรู้ศาสตร์สาขาต่าง ๆ&#13;
เข้าด้วยกันอย่างตกผลึก โดยเฉพาะอย่างยิง่ บทพระราชนิพนธ์รอ้ ยกรอง ไม่เพียงดีดว้ ยวิธกี าร&#13;
ประพันธ์และเนื้อหาที่น�ำเสนอ แต่ยังสามารถน�ำไปผสานใช้ได้ดีกับงานศิลปะแขนงอื่น&#13;
เช่น ดนตรี ซึ่งช่วยขับสุนทรียภาพแห่งบทพระราชนิพนธ์ให้ปรากฏเด่นชัดและท�ำให้ผู้ฟัง&#13;
ซึมซาบได้ด้วยการฟังอีกโสดหนึ่ง&#13;
พระอัจฉริยภาพด้านการประพันธ์ร้อยกรอง ปรากฏชัดเจนตั้งแต่ทรงพระเยาว์&#13;
ขณะทรงศึกษาในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๗ โรงเรียนจิตรลดา ปีการศึกษา ๒๕๑๐ ดังปรากฏ&#13;
ในหนังสือ “วรรณวลี”(พ.ศ. ๒๕๑๑) ซึ่งคณะ ป.ศ. ๗ (พระองค์และพระสหาย) ได้ช่วยกัน&#13;
จั ด ท� ำ ขึ้นเพื่อเผยแพร่ผลงานร้อยกรองของเพื่อนนักเรียนร่ว มชั้นเรียน บทร้อยกรอง&#13;
ในหนังสือมีทั้งหมด ๓๓ บท เป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระองค์ ๑๖ บท และทรงแต่งร่วมกับ&#13;
พระสหาย ซึง่ ใช้นามปากกา “คลืน่ กระทบฝัง่ ” (ภักดีพร สุจริตกุล) ๖ บท และของพระสหาย&#13;
ร่วมชัน้ เรียน ๑๑ บท อีก ๒๐ ปีตอ่ มาได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชานุญาตให้อญ&#13;
ั เชิญ&#13;
บทพระราชนิพนธ์ไปใส่ท�ำนองเพลงรวม ๑๗ บท&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
23&#13;
&#13;
�เมื่อแรกนั้น มิได้ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อยกรองเพื่อเป็นบทร้อง แต่ภายหลัง&#13;
มีผู้ขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญไปใส่ท�ำนองเพลงไทย ที่เรียกว่าบรรจุเพลง&#13;
หรือแต่งท�ำนองขึ้นใหม่เพื่อขับร้องในวงดนตรีไทย และอัญเชิญไปใส่ท�ำนองเพลงไทยสากล&#13;
หรือเพลงไทยลูกทุ่งที่ประพันธ์ขึ้นใหม่ ท�ำให้บทพระราชนิพนธ์เหล่านั้นกลายเป็นบทรอ้ ง&#13;
เพลงแรกคือ แลจันทร์ (พ.ศ. ๒๕๑๐) ซึ่งนายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล ขอพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตอัญเชิญไปขับร้องด้วยการบรรจุเพลงไทย เพลงแขกปัตตานี (ห่วงอาลัย)&#13;
ต่อมาได้อัญเชิญไปใส่ท�ำนองเพลงไทยสากลด้วย๑&#13;
ส�ำหรับบทที่ทรงพระราชนิพนธ์ให้เป็นบทร้อง เพลงแรกคือ ส้มต�ำ (พ.ศ. ๒๕๑๓)&#13;
ใส่ท�ำนองเพลงไทยลูกทุ่ง ขณะนั้นทรงศึกษาอยู่ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ส่วนบทร้อง&#13;
ส�ำหรับท�ำนองเพลงไทยนัน้ เริม่ ทรงพระราชนิพนธ์ครัง้ แรกใน พ.ศ. ๒๕๑๙ คือ เพลงสมิงทอง&#13;
เพลงจ�ำปานารี เพลงลมพัดชายเขาเถา ทรงพระราชนิพนธ์หลังจากทรงศึกษาวิชา “วรรณคดี&#13;
กับดนตรีไทย” กับอาจารย์เด่นดวง พุม่ ศิริ ซึง่ ถวายการสอนวิธแี ต่งเนือ้ ร้องส�ำหรับเพลงเถา๒&#13;
(บทพระราชนิพนธ์ส่วนที่ ๑) ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๒๔ ได้เริ่มทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง&#13;
และพระราชทานแก่ชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
เพื่ อ ขั บ ร ้ อ งและบรรเลงถวายราชสดุ ดี พ ระบาทสมเด็ จ พระจุ ล จอมเกล ้ า เจ ้ า อยู ่ หั ว&#13;
ในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม พระองค์ยังทรงพระราชนิพนธ์บทร้องชุดนี้พระราชทาน&#13;
ชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อยมาจนถึงปัจจุบัน (บทพระราชนิพนธ์ส่วนที่ ๖)&#13;
ส�ำหรับการอัญเชิญบทพระราชนิพนธ์รอ้ ยกรองไปใส่ทำ� นองเพลงไทยสากล เริม่ ใน&#13;
ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ เมื่อนายสมาน กาญจนผลิน ได้อัญเชิญบทร้อยกรอง แลจันทร์ (พ.ศ. ๒๕๑๐)&#13;
ไปใส่ท�ำนองเพลงที่ประพันธ์ขึ้นใหม่๓ ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๓๓ สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย&#13;
ในพระบรมราชูปถัมภ์ ร่วมกับบริษัทผู้ผลิตและจ�ำหน่ายเทปเพลง ๓ บริษัทคือ บริษัท&#13;
คีตาแผ่นเสียงและเทป จ�ำกัด บริษัท แกรมมี่ เอ็นเตอร์เทนเม้นต์ จ�ำกัด และบริษัท&#13;
รถไฟดนตรี จ�ำกัด ขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญบทพระราชนิพนธ์อื่น ๆ ไปใส่&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, มณีพลอยร้อยแสง : รวมพระราชนิพนธ์&#13;
ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี (กรุงเทพฯ : เหรียญทองการพิมพ์, ๒๕๓๓),&#13;
หน้า ๑๙๐.&#13;
๒&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๑๙๔ - ๑๙๖.&#13;
๓&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๑๙๐.&#13;
๑&#13;
&#13;
24&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
25&#13;
&#13;
�เสด็จพระราชด�ำเนินไปทรงเป็นประธานในงานมหกรรมมหาดุริยางค์ไทย&#13;
การแสดงดนตรีไทยมัธยมศึกษาครั้งที่ ๑๐&#13;
ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ๓ มกราคม ๒๕๒๘&#13;
&#13;
26&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ท�ำนองเพลงไทยสากล จัดท�ำเป็นเทปและจ�ำหน่ายเพื่อหารายได้สมทบทุนมูลนิธิสายใจไทย&#13;
ในพระบรมราชูปถัมภ์ในโอกาสที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ทรงเจริญพระชนมายุ ๓ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๓๓ จึงเกิดเพลงพระราชนิพนธ์รวม ๑๒ เพลง&#13;
ได้แก่ กลางพนา เสียดาย ลอยกระทง ความฝัน ยามจาก คืนวันเพ็ญ ชายทะเลพัทธยา&#13;
ชมทะเล รักร้าง แลจันทร์ ดอกบัว (บทพระราชนิพนธ์ส่วนที่ ๑) บทพระราชนิพนธ์นี้&#13;
รวบรวมไว้ครั้งแรกในจุลสาร “วรรณวลี” (พ.ศ. ๒๕๑๑) และเพลงแรกในเทปชุดนี้ คือ&#13;
พระราชาเป็นประมุขของประชาชน เป็นบทพระราชนิพนธ์ในหนังสือ “พุทธศาสนสุภาษิต&#13;
ค�ำโคลง” พระราชนิพนธ์ในพระองค์ (พ.ศ. ๒๕๑๗) (บทพระราชนิพนธ์ส่วนที่ ๒)&#13;
ในปี พ.ศ. ๒๕๓๗ สมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทยได้ขอพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตจัดท�ำเทปเพลงพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม&#13;
ราชกุมารี ชื่อชุด “มณีพลอยร้อยแสง” จ�ำนวน ๑๒ เพลง ได้แก่ ส้มต�ำ ไม่ลืม ไปไกล&#13;
โลกปัจจุบัน นกขมิ้น รักร้าง หวนคิด หนาว รัก อาทร ฟังเพลงกวี และปิตุเรศมารดร&#13;
(บทพระราชนิพนธ์ส่วนที่ ๑, ๒ และ ๔)&#13;
ต่อมา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามพระบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ&#13;
พระราชทานพระราชานุญาตให้อัญเชิญบทพระราชนิพนธ์ร้อยกรองอื่น ๆ ไปบรรจุเพลง&#13;
หรือประพันธ์ทำ� นอง และทรงพระราชนิพนธ์บทร้องส�ำหรับขับร้องในโอกาสต่าง ๆ กันขึน้ ใหม่&#13;
โดยเฉพาะทีพ่ ระราชทานแก่จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัยเนือ่ งในโอกาสวันสถาปนามหาวิทยาลัย&#13;
(บทพระราชนิ พ นธ ์ ส ่ ว นที่ ๕) พระราชนิ พ นธ ์ บ ทร ้ อ งเพลงไทยในสมเด็ จ พระเทพ&#13;
รัตนราชสุดา ฯ สยามพระบรมราชกุมารีจึงมีการอัญเชิญไปขับร้องในหลากหลายท�ำนอง&#13;
ทั้งเพลงไทย เพลงไทยสากล หรือเพลงไทยลูกทุ่ง ในโอกาสต่าง ๆ กัน แสดงถึงการ&#13;
สอดประสานกลมกลืนระหว่างวรรณศิลป์และคีตศิลป์ ซึ่งสะท้อนถึงพระอัจฉริยภาพ&#13;
ของพระองค์ได้อย่างชัดเจน&#13;
เนือ่ งในโอกาสทีส่ มเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามพระบรมราชกุมารี ทรงเจริญ&#13;
พระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าจึงได้ขอ&#13;
พระราชทานพระราชานุญาตรวบรวมบทพระราชนิพนธ์ร้อยกรองซึ่งอัญเชิญมาเป็นบทร้อง&#13;
ภายหลัง และบทพระราชนิพนธ์ที่มีสถานะเป็นบทร้องตั้งแต่ต้น หรือเรียกให้ชัดเจนคือ&#13;
“บทร้องเพลงไทย” มาจัดพิมพ์รวมทั้งสิ้น ๑๐๖ บท&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
27&#13;
&#13;
�พระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยนี้จัดแบ่งตามที่มาได้เป็น ๒ ประเภท คือ&#13;
ประเภทแรก มิได้ทรงพระราชนิพนธ์ให้เป็นบทร้องตั้งแต่แรก ต่อมาภายหลัง จึงมี&#13;
ผู้ขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญไปบรรจุเพลง แต่งท�ำนองหรือประพันธ์ท�ำนอง&#13;
ขึน้ ใหม่เพือ่ น�ำมาขับร้อง เช่น “เพ็ญจันทร์” (๒๕๑๐) “ต�ำนานลอยกระทง” (พ.ศ. ๒๕๒๑) ฯลฯ&#13;
ประเภทที่สอง ทรงพระราชนิพนธ์ให้เป็นบทร้องตั้งแต่ต้น เพื่อพระราชทาน&#13;
ในโอกาสต่าง ๆ เช่น บทร้องเพลงไทยพระราชทานวงดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียน&#13;
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า ส�ำหรับน�ำไปขับร้องเนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม หรือตาม&#13;
ที่มีผู้กราบบังคมทูลขอพระมหากรุณาธิคุณ ส่วนการบรรจุเพลงหรือประพันธ์ท�ำนองนั้น&#13;
โปรดเกล้าฯ ให้ครูดนตรีก�ำหนดแต่เนื่องจากพระองค์มีพระปรีชาสามารถด้านดนตรี&#13;
โดยเฉพาะดนตรีไทย บางครั้งจึงทรงก�ำหนดเพลงหรือมีพระราชวินิจฉัยท�ำนองเพลงร่วมกับ&#13;
ครูดนตรีด้วย&#13;
พระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยที่น�ำมาบรรจุเพลงหรือประพันธ์ท�ำนองมีทั้ง&#13;
เพลงไทย เพลงไทยสากล และเพลงไทยลูกทุ่ง ส�ำหรับเพลงไทย เมื่อพิจารณาในด้านเนื้อหา&#13;
ของเนื้อเพลงพระราชนิพนธ์พบว่า มีความหลากหลายขึ้นอยู่กับวาระและโอกาสที่ทรง&#13;
พระราชนิพนธ์ พระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยที่รวบรวมไว้ แบ่งเป็น ๒ ภาค ได้แก่&#13;
ล�ำน�ำกวีไพเราะเสนาะบรรเลง เป็นบทพระราชนิพนธ์ทฉี่ ายให้เห็นพระอัจฉริยภาพ&#13;
ด้านการประพันธ์ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ได้อย่างชัดเจน และทรงมีพัฒนาการมากขึ้นเป็นล�ำดับ&#13;
อย่างไรก็ดีปีพุทธศักราชที่ระบุไว้ในแต่ละส่วน เป็นปีที่ทรงพระราชนิพนธ์ ไม่ใช่ปีการศึกษา&#13;
แบ่งเป็น ๓ ส่วน ดังนี้&#13;
ส่วนที่ ๑ บทพระราชนิพนธ์ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๑๖ ขณะทรงศึกษาระดับ&#13;
ประถมศึกษาตอนปลาย - มัธยมศึกษาตอนปลาย รวม ๒๒ บท&#13;
ส่วนที่ ๒ บทพระราชนิพนธ์ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๗ - ๒๕๒๓ ขณะทรงศึกษาระดับ&#13;
ปริญญาตรีและปริญญาโท รวม ๑๔ บท&#13;
ส่วนที่ ๓ บทพระราชนิพนธ์ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๕ - ๒๕๒๘ ขณะทรงศึกษาระดับ&#13;
ปริญญาเอก รวม ๖ บท&#13;
&#13;
28&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ทรงโทน - ร�ำมะนา ในงานพระราชทานเลี้ยงอาหารค�่ำ เนื่องในวันพระราชสมภพ&#13;
๒ เมษายน ๒๕๒๐ ณ พระต�ำหนักเรือนต้น สวนจิตรลดา&#13;
&#13;
ซ้อมทรงระนาดเอก ที่บ้านครูประสิทธิ์ ถาวร โดยใช้ผ้าคลุมผืนระนาดไว้&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
29&#13;
&#13;
�ทรงระนาดเอก ในงานดนตรีไทยอุดมศึกษา ที่จังหวัดเชียงใหม่ พุทธศักราช ๒๕๒๙&#13;
&#13;
ลองทรงซอด้วงขนาดเล็กส�ำหรับเด็กซึ่งครูเตือน พาทยกุล สร้าง ทูลเกล้าฯ ถวาย&#13;
เมื่อครั้งเสด็จพระราชด�ำเนินไปทรงเปิดงานดนตรีไทยมัธยมศึกษา ครั้งที่ ๗&#13;
ณ หอประชุมสตรีวิทยา ๑๙ ธันวาคม ๒๕๒๔&#13;
30&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ส�ำคัญใน ล�ำน�ำกวีไพเราะเสนาะบรรเลง ได้แก่ “รัก” (พ.ศ.&#13;
๒๕๑๐) “เมนูไข่” (พ.ศ. ๒๕๑๘) ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
มีพระมหากรุณาธิคุณพระราชนิพนธ์ท�ำนองเพลงพระราชทาน และ “ส้มต�ำ” (พ.ศ. ๒๕๑๓)&#13;
เนื่องจากเป็นบทพระราชนิพนธ์ซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรง&#13;
พระราชนิพนธ์ใ ห้เ ป ็นบทร้องตั้ง แต่ต้น ตามพระราชกระแสรับสั่งในพระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ยังทรงขับร้องเพลงส้มต�ำนี้เป็นปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ ๑๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๑๓ ครั้งที่พระบาท&#13;
สมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ภูมพิ ลอดุลยเดชเสด็จพระราชด�ำเนินเป็นการส่วนพระองค์ไปทรงดนตรี&#13;
ณ วิทยาลัยวิชาการศึกษา ประสานมิตร (มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ)&#13;
รืน่ รสบทเพลงพระราชทานต่างโอกาส เป็นบทพระราชนิพนธ์ทที่ รงพระราชนิพนธ์&#13;
ในโอกาสส�ำคัญเฉพาะกิจ เช่น “มหาราชาศิรวาท” เพือ่ ถวายพระพรชัยมงคลพระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม&#13;
๒๕๓๐ “แด่ผู้มีมุทิตาจิต” พระราชทานในการแสดงดนตรีไทยครูอาวุโสแห่งรัตนโกสินทร์&#13;
วงบ้านปลายเนิน เพือ่ พระราชทานพรและขอบใจชาวไทยทุกหมูเ่ หล่าทีไ่ ด้รว่ มกันน้อมเกล้าฯ&#13;
ถวายพระพรชัยมงคลในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ ฯลฯ รวมถึง&#13;
บทพระราชนิพนธ์ที่พระราชทานต่อเนื่องมา ด้วยเป็นงานที่จัดขึ้นเป็นประจ�ำ ได้แก่&#13;
บทพระราชนิพนธ์ที่โปรดเกล้าฯ พระราชทานชมรมดนตรีไทยสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์&#13;
มหาวิทยาลัย และชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
แบ่งเป็นอีก ๓ ส่วน ดังนี้&#13;
ส่วนที่ ๔ บทพระราชนิพนธ์พระราชทาน ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๙ - ๒๕๕๙ รวม ๑๘ บท&#13;
ส่วนที่ ๕ บทพระราชนิพนธ์พระราชทานวงสายใยจามจุรีในรายการแสดงดนตรี&#13;
ไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม&#13;
รวม ๑๐ บท&#13;
ส่วนที่ ๖ บทพระราชนิ พ นธ ์ ถ วายราชสดุ ดี พ ระบาทสมเด็ จ พระจุ ล จอมเกล ้ า&#13;
เจ้าอยูห่ วั พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
พ.ศ. ๒๕๒๔ - ๒๕๕๙ รวม ๓๖ บท&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
31&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ส�ำคัญใน รื่นรสบทเพลงพระราชทานต่างโอกาส ได้แก่&#13;
บทพระราชนิพนธ์ซึ่งพระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อย&#13;
พระจุ ล จอมเกล ้ า ส� ำ หรั บ น� ำ ไปเป ็ น บทร ้ อ งเนื่ อ งในวั น ป ิ ย มหาราช จ� ำ นวน ๓๖ บท&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์เป็นประจ�ำทุกปี&#13;
ตัง้ แต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ขณะทรงรับราชการในส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า&#13;
(พ.ศ. ๒๕๒๓ - ๒๕๕๘) และหลังทรงเกษียณอายุราชการ ในปี พ.ศ. ๒๕๕๙ ก็ยังทรง&#13;
พระราชนิพนธ์พระราชทานมา โดยพระราชนิพนธ์บทร้องนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับพระมหา&#13;
กรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่มีต่อประเทศชาติ ยิ่งไปกว่านั้น&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารียังทรงร่วมบรรเลงดนตรีไทยกับชมรม&#13;
ดนตรี ไ ทยนั ก เรี ย นนายร ้ อ ยทุ ก ป ี บางครั้ ง ก็ ท รงร ่ ว มขั บ ร ้ อ งด ้ ว ยในรายการร� ำ ลึ ก ถึ ง&#13;
พระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ออกอากาศทางสถานี&#13;
โทรทัศน์กองทัพบก ในวันปิยมหาราชเป็นประจ�ำทุกปี&#13;
การรวบรวมพระราชนิ พ นธ ์ บ ทร ้ อ งเพลงไทยครั้ ง นี้ ได ้ อ าศั ย “วรรณวลี ”&#13;
(พ.ศ. ๒๕๑๑) ซึ่งเป็นจุลสารรวบรวมบทร้อยกรองของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๗&#13;
ปีการศึกษา ๒๕๑๐ โรงเรียนจิตรลดา และ “มณีพลอยร้อยแสง” ซึ่งเป็นหนังสือรวม&#13;
พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี (พ.ศ. ๒๕๓๒)&#13;
เป็นฐานในการรวบรวมบทพระราชนิพนธ์และอรรถาธิบายต่าง ๆ แต่ได้ค้นคว้าเพิ่มเติมและ&#13;
ตรวจทานกับหนังสือและแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ตลอดจนกราบบังคมทูลถามสมเด็จพระเทพ&#13;
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี และผู้รู้เท่าท่ีจะสามารถท�ำได้ จึงมีการแก้ไขบท&#13;
พระราชนิพนธ์ที่คลาดเคลื่อนบางแห่งให้เป็นไปตามต้นฉบับเดิมและปรับอรรถาธิบายให้&#13;
ชัดเจนยิ่งขึ้น&#13;
&#13;
“มณีพลอยร้อยแสง”&#13;
ภาพฝีพระหัตถ์ ทรงวาดเมื่อ ๒๘ กันยายน ๒๕๓๓&#13;
ตามค�ำกราบบังคมทูลขอของพระสหาย เพื่ออัญเชิญขึ้นปกหนังสือ&#13;
รวมบทพระราชนิพนธ์ มณีพลอยร้อยแสง ที่พระสหายอักษรศาสตร์&#13;
รนุ่ ที่ ๔๑ รว่ มกบั ธนาคารไทยพาณชิ ย์ จดั ทำ� เพอื่ เปน็ ของขวญั ทลู เกลา้ ฯ ถวาย&#13;
ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบสามรอบ พุทธศักราช ๒๕๓๔&#13;
&#13;
32&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ประทับบนผาหมอน พระต�ำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ พุทธศักราช ๒๕๒๘&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
33&#13;
&#13;
�34&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ล�ำน�ำกวีไพเราะเสนาะบรรเลง&#13;
ส่วนที่ ๑ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๑๖&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับประถมศึกษาตอนปลาย - มัธยมศึกษา&#13;
ตอนปลาย&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงศึกษาระดับประถมศึกษา&#13;
ตอนต ้ น (ป.๑ - ๔) ประถมศึ ก ษาตอนปลาย (ป.๕ - ๗) ระดั บ มั ธ ยมศึ ก ษาตอนต ้ น&#13;
(ม.ศ.๑ - ๓) และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.ศ.๔ - ๕) แผนกศิลปะ ที่โรงเรียนจิตรลดา&#13;
พระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยในส่วนที่ ๑ นี้ เกือบทั้งหมดมีที่มาจากบทร้อยกรองท่ีทรง&#13;
พระราชนิพนธ์เพื่อฝึกฝนทักษะด้านวรรณศิลป์ขณะทรงศึกษาอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๗&#13;
ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ระหว่างปีการศึกษา ๒๕๑๐ - ๒๕๑๕ (พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๑๖)&#13;
แม้ยงั ทรงพระเยาว์ พระองค์กท็ รงสามารถใช้ลลี าภาษาทีส่ อื่ ถึงอารมณ์กวีได้อย่างกระจ่างชัด&#13;
ไม่ว่าอารมณ์สนุกสนานหรืออารมณ์เศร้า รวมทั้งทรงสอดแทรกแนวคิดต่าง ๆ ไว้ได้อย่าง&#13;
แนบเนียน&#13;
พระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยในส่วนที่ ๑ นี้ มี ๒๒ บท ได้แก่ กลางพนา&#13;
ความฝัน คืนวันเพ็ญ ชายทะเลพัทธยา ชมทะเล ดอกบัว ไปไกล พลบค�่ำ ไม่ลืม ยามจาก&#13;
รัก รักร้าง แลจันทร์ ลอยกระทง เสียดาย หนาว หวนคิด ส้มต�ำ เพ็ญจันทร์ โลกปัจจุบัน&#13;
ปิตเุ รศมารดร และดุจบิดามารดร ส่วนใหญ่เป็นบทพระราชนิพนธ์ใน พ.ศ. ๒๕๑๐ ซึง่ รวบรวม&#13;
อยู่ในจุลสาร “วรรณวลี” ยกเว้นส้มต�ำ เพ็ญจันทร์ โลกปัจจุบัน ปิตุเรศมารดร และ&#13;
ดุจบิดามารดร แต่ทั้ง ๒๒ บท ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้อัญเชิญไปใส่ท�ำนอง&#13;
เพลงไทยสากลหรือเพลงไทยลูกทุ่ง ทั้งนี้แลจันทร์เป็นบทพระราชนิพนธ์แรกที่ได้อัญเชิญ&#13;
ใส่ท�ำนองเพลงไทยสากล เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๒ ส่วนบทอื่น ๆ อยู่ในเทปเพลงพระราชนิพนธ์&#13;
ซึ่งด�ำเนินการโดยสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๓๔&#13;
และสมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๓๗๕&#13;
ไดแ้ ก่ กลางพนา ความฝนั คนื วนั เพญ&#13;
็ ชายทะเลพทั ธยา ชมทะเล ดอกบวั ยามจาก รกั รา้ ง แลจนั ทร์&#13;
ลอยกระทง เสียดาย และพระราชาเป็นประมุขของประชาชน (ทรงพระราชนิพนธ์ใน พ.ศ. ๒๕๑๗)&#13;
๕&#13;
ได้แก่ ไปไกล ไม่ลืม รัก รักร้าง หนาว หวนคิด ส้มต�ำ โลกปัจจุบัน และปิตุเรศมารดร&#13;
๔&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
35&#13;
&#13;
�ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๕๘ บทร้องเพลงไทยในส่วนนี้ ๑๐ บทได้อัญเชิญไปขับร้อง&#13;
ร้อยเรียงบอกเรือ่ งราวเกีย่ วกับพระราชกรณียกิจต่าง ๆ ครัง้ กองทัพบกและโรงเรียนนายร้อย&#13;
พระจุลจอมเกล้าจัดการแสดง “คอนเสิร์ตเฉลิมพระเกียรติ ๕ รอบ สยามบรมราชกุมารี&#13;
สืบสานบทกวีเพลงพระราชนิพนธ์: คีตาบรมราชกุมารี” เนือ่ งในโอกาสทีส่ มเด็จพระเทพรัตน&#13;
ราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงเจริญพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ บทเพลง&#13;
พระราชนิพนธ์ที่ปรากฏในการแสดงทั้ง ๖ องก์ คือ&#13;
องก์ที่ ๑ ทูลกระหม่อมอาจารย์ เพลง โลกปัจจุบัน๖&#13;
องก์ที่ ๒ สืบสานภูมิแผ่นดิน เพลง ปิตุเรศมารดร๗&#13;
องก์ที่ ๓ รักดังจินตนา เพลง รัก๘ และเพลง ดอกบัว๙&#13;
องก์ที่ ๔ หรรษาหฤทัย เพลง ส้มต�ำ๑๐ เพลง เมนูไข่๑๑ เพลง แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก๑๒&#13;
เพลง ลอยกระทง๑๓ และ เพลง หวนคิด๑๔&#13;
องก์ที่ ๕ พระราชหฤทัยพัฒนา เพลง ยามจาก๑๕&#13;
องก์ที่ ๖ ราษฎร์ รัฐ กษัตรา เพลง กลางพนา๑๖ และเพลง ดุจบิดามารดร๑๗&#13;
การแสดงคอนเสิร์ตเฉลิมพระเกียรติครั้งนี้จัดขึ้น ณ โรงละครแห่งชาติ กรุงเทพฯ&#13;
เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
มีพระมหากรุณาธิคุณเสด็จพระราชด�ำเนินไปทอดพระเนตรการแสดงด้วย&#13;
&#13;
๖&#13;
๗&#13;
๘&#13;
๙&#13;
๑๐&#13;
๑๑&#13;
๑๒&#13;
๑๓&#13;
๑๔&#13;
๑๕&#13;
๑๖&#13;
๑๗&#13;
&#13;
36&#13;
&#13;
กองทัพบก, คีตาบรมราชกุมารี (กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์, ๒๕๕๘), หน้า ๒๘.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๔๒.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๔๘.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๕๐.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๕๘.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๑.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๒.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๓.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๔.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๗๘.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๘๔.&#13;
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๘๗.&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
37&#13;
&#13;
�38&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�กลางพนา&#13;
โอ้คืนนี้หฤทัยแสนสุดเศร้า&#13;
มองดูดวงเพ็ญจันทร์ดวงดารา&#13;
      รัตติกรเคลื่อนคล้อยลอยสว่าง&#13;
อยู่เดียวดายกลางป่าพนาลัย&#13;
      พยัคฆาค�ำรามเสียงดังก้อง&#13;
ทั้งหนาวใจหนาวกายสุดจาบัล&#13;
&#13;
สุดจะเหงาเปลี่ยวใจให้ผวา&#13;
ในวิญญาณ์ระทมตรมดวงใจ&#13;
สุดอ้างว้างดวงจิตมิสดใส&#13;
วิหคไพรร่อนร้องก้องอรัญ&#13;
ดวงจิตหมองหวั่นใจไม่สุขสันต์&#13;
ดวงชีวันเกือบม้วยมรณา&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : มงคล อมาตยกุล&#13;
&#13;
ความฝัน&#13;
ยามนิทรา&#13;
ในดวงจิต&#13;
ในห้วงฝัน&#13;
สุขวิญญาณ์&#13;
ยามตื่นนอน&#13;
แสนโศกา&#13;
คิดถึงฝัน&#13;
ชีวิตนี้&#13;
&#13;
พาใจ&#13;
พร�่ำเพ้อ&#13;
เรืองรอง&#13;
อารมณ์&#13;
พลันคิด&#13;
ยามตื่น&#13;
ยิ่งอาดูร&#13;
ไม่ใช่ฝัน&#13;
&#13;
คะนึงคิด&#13;
ละเมอหา&#13;
ชื่นอุรา&#13;
สมฤดี&#13;
จิตผวา&#13;
ไม่สุขศรี&#13;
พูนทวี&#13;
อันภิรมย์&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
39&#13;
&#13;
�คืนวันเพ็ญ&#13;
จันทร์เพ็ญลอยเด่นฟ้า&#13;
จันทร์เด่นงามสุกใส&#13;
แสนเศร้าโศกหทัย&#13;
พี่คะนึงเจ้าต้อง&#13;
ดวงจันทร์คืนวันเพ็ญ&#13;
ใจพี่สุดอาลัย&#13;
จากไปไกลสุดไกล&#13;
ใจพี่สุดอาวรณ์&#13;
เพ็ญจันทร์คืนวันเพ็ญ&#13;
หวนคิดถึงน้องยา&#13;
ค�่ำคืนจันทร์วันเพ็ญ&#13;
งามซึ้งตรึงจิตใจ&#13;
โอ้วันเพ็ญคืนนี้&#13;
แสนเศร้าเฝ้าแต่ตรม&#13;
ดูจันทร์คืนวันเพ็ญ&#13;
โอ้เจ้าดวงจันทรา&#13;
วันเพ็ญดวงจันทรา&#13;
คะนึงถึงเจ้าพลาง&#13;
เสียดายนวลหน้าน้อง&#13;
เหมือนจันทร์เพ็ญเด่นดวง&#13;
&#13;
นภาลัย&#13;
เช่นน้อง&#13;
ยามจาก&#13;
ร�่ำไห้ถึงเธอ&#13;
จันทร์ลอยเด่นงามสดใส&#13;
คิดถึงคืนวันเพ็ญก่อน&#13;
แสนอาลัยเมื่อจากจร&#13;
หทัยรอนจ�ำคลาดคลา&#13;
จันทร์ลอยเด่นในนภา&#13;
พี่ต้องจ�ำจากดวงใจ&#13;
จันทร์ลอยเด่นงามสุกใส&#13;
ดวงหทัยสุดระทม&#13;
ดวงฤดีไม่สุขสม&#13;
เจ้าอยู่ไกลสุดนัยน์ตา&#13;
จันทร์ลอยเด่นงามโสภา&#13;
ช่างวิไลเหมือนนวลนาง&#13;
เด่นนภาแสนอ้างว้าง&#13;
ช่างเหมือนจันทร์เพ็ญเด่นดวง&#13;
งามมิหมองพี่สุดหวง&#13;
สว่างแสงยามราตรี&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
40&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ชายทะเลพัทธยา&#13;
ชายทะเล&#13;
รื่นฤดี&#13;
เฝ้าฟังเสียง&#13;
ทั้งลมพา&#13;
แลเรือใบ&#13;
เรือแล่นลิ่ว&#13;
คิดถึงพัท -  &#13;
ในดวงใจ&#13;
&#13;
พัทธยา&#13;
เกษม&#13;
คลื่นซัด&#13;
พัดเย็น&#13;
ลอยเรื่อย&#13;
จดเวหา&#13;
ธยา&#13;
สุขสันต์&#13;
&#13;
พาสุขี&#13;
เปรมหรรษา&#13;
รื่นอุรา&#13;
แสนชื่นใจ&#13;
เฉื่อยเฉื่อยฉิว&#13;
ที่สดใส&#13;
สุดอาลัย&#13;
นิรันดร์เอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนองเพลงไทย เพลงคลื่นกระทบฝั่ง&#13;
&#13;
“แลจันทร์”&#13;
ภาพฝีพระหัตถ์ ทรงวาดเมื่อ ๗ มกราคม ๒๕๒๖&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
41&#13;
&#13;
�ชมทะเล&#13;
โอ้ตัวเรานี้ไซร้&#13;
สมคิดสุขหทัย&#13;
ได้ชมทะเลใส&#13;
เรานั่งเรือแต่เช้า&#13;
โอ้ว่าตัวเรานี้&#13;
สมคิดจิตมิหมอง&#13;
ได้ชมทะเลงาม&#13;
นั่งเรือลอยไปไกล&#13;
นกทะเลตัวน้อยน้อย&#13;
ดูซิช่างน่าชม&#13;
มองในสายนที&#13;
น�้ำใสดังดวงใจ&#13;
ท้องฟ้าจะมืดแล้ว&#13;
พราวพร่างดวงดารา&#13;
นาวาแล่นท้าลม&#13;
เกษมเปรมจิตปอง&#13;
ลมเรื่อยเฉื่อยเฉื่อยฉิว&#13;
แว่วยินเสียงปักษี&#13;
ดูดาวเด่นโสภา&#13;
เมฆเคลื่อนเลื่อนบังครัน&#13;
&#13;
ชื่นใจ&#13;
ไม่เศร้า&#13;
สวยสด ครามนา&#13;
นั่งเฝ้าชมปลา&#13;
ชื่นชีวีสุขใจปอง&#13;
สุดล�ำพองสุขหทัย&#13;
น�้ำสีครามสวยสดใส&#13;
ในจิตใจแสนภิรมย์&#13;
บินเคลื่อนคล้อยตามสายลม&#13;
ไม่ระทมชื่นหทัย&#13;
ปลาเร็วรี่เร่งว่ายไป&#13;
ที่สดใสสุขวิญญาณ์&#13;
อาทิตย์แคล้วเหลี่ยมภูผา&#13;
น�้ำค้างพาโปรยละออง&#13;
ช่างงามสมไม่มีสอง&#13;
น�้ำเนืองนองมองวารี&#13;
เรือแล่นลิ่วสุดโสภี&#13;
ลืมความโศกวิโยคศัลย์&#13;
บนเวหาล้อมดวงจันทร์&#13;
ควรนิทราขอลาเอย&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
42&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ดอกบัว&#13;
เมื่อยามเช้า&#13;
ปทุมา&#13;
สีชมพู&#13;
ผุดอยู่ใน&#13;
ครั้นสิ้นแสง&#13;
แลชื่นแช่ม&#13;
แสนสงบ&#13;
โกมุทมี&#13;
ครั้นรุ่งเช้า&#13;
กลีบก็ช�้ำ&#13;
ต้องกล�้ำกลืน&#13;
คนเขาไม่&#13;
&#13;
อาทิตย์&#13;
เบ่งบาน&#13;
ดูงาม&#13;
คงคา&#13;
สุริยัน&#13;
ไปทั่ว&#13;
วังเวง&#13;
หอมหวน&#13;
กลีบเจ้า&#13;
โอ้ยามนี้&#13;
ชลนา&#13;
ปรารถนา&#13;
&#13;
เยี่ยมขอบฟ้า&#13;
แลไสว&#13;
อร่ามไป&#13;
แหล่งวารี&#13;
จันทร์เจิดแจ่ม&#13;
ทุกวิถี&#13;
ยามราตรี&#13;
รัญจวนใจ&#13;
พลอยหมองคล�้ำ &#13;
ไม่สดใส&#13;
สุดอาลัย&#13;
ตัวเจ้าเอย&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
“ดอกบัวที่สวนปทุม”&#13;
ภาพฝีพระหัตถ์ ทรงวาดเมื่อ ๑๔ เมษายน ๒๕๓๘&#13;
ที่พระต�ำหนักบ้านสวนปทุม&#13;
อ�ำเภอเมือง จัหวัดปทุมธานี&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
43&#13;
&#13;
�ไปไกล&#13;
จากไปไกลสุดไกล&#13;
ทนทุกข์เฝ้าล�ำเค็ญ&#13;
สุดจะอาลัยจาก&#13;
ยอดรักในวิญญาณ์&#13;
ยามนอนก็ฝันคิด&#13;
เมื่อตื่นร้างยาใจ&#13;
&#13;
เธอไปไหนไม่ให้เห็น&#13;
มาเหินห่างรักร้างรา&#13;
ยามต้องพรากละเมอหา&#13;
ฉันใฝ่หาเมื่อลาไกล&#13;
ในดวงจิตโศกไฉน&#13;
ดวงหทัยแสนจาบัลย์&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : ประยูร เวชชประสิทธิ์&#13;
&#13;
พลบค�่ำ&#13;
ครั้นพลบค�่ำ &#13;
เย็นพระพาย&#13;
ทิฆัมพร&#13;
สว่างลิ่ว&#13;
รัตติกร&#13;
สุดอ้างว้าง&#13;
โอ้ว่าเธอ&#13;
ดวงวิญญาณ์&#13;
แลดูจันทร์&#13;
ถูกบังบด&#13;
เห็นดาวน้อย&#13;
อกฉันตรม&#13;
&#13;
แสงอุทัย&#13;
กระพือพัด&#13;
เกลื่อนด้วย&#13;
ทิวทัศน์&#13;
เคลื่อนคล้อย&#13;
หนาวใจ&#13;
อยู่ไหน&#13;
คืนนี้&#13;
เหมือนหนึ่ง&#13;
ด้วยเมฆา&#13;
ล่องลอย&#13;
เหมือนดาว&#13;
&#13;
ก็เหือดหาย&#13;
มาเฉื่อยฉิว&#13;
ดาวเป็นทิว&#13;
เทิดนภา&#13;
ลอยสว่าง&#13;
เฝ้าใฝ่หา&#13;
ไม่คืนมา&#13;
สุดระบม&#13;
ดวงใจข้า&#13;
ให้ขื่นขม&#13;
สุดระทม&#13;
ที่อยู่ไกล&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : วิเชียร ค�ำเจริญ (ลพ บุรีรัตน์)&#13;
&#13;
44&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ไม่ลืม&#13;
จะจากกัน&#13;
แล้วหนอ&#13;
ขอลาก่อน&#13;
ต้องจ�ำจร&#13;
จากไป&#13;
ใจคิดถึง&#13;
แสนสงสาร&#13;
น้องเจ้า&#13;
เฝ้าร�ำพึง&#13;
จิตคะนึง&#13;
ถึงกัน&#13;
ทุกวันคืน&#13;
แม้ยามนอน&#13;
ก็ฝัน&#13;
ถวิลหา&#13;
ในวิญญาณ์&#13;
อาลัย&#13;
ใจสุดฝืน&#13;
แสนเทวษ&#13;
เหลือล�้ำ &#13;
ทนกล�้ำกลืน&#13;
ทุกทุกคืน&#13;
คะนึง&#13;
ถึงเธอเอย&#13;
					&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : พนม เพชรสงคราม&#13;
&#13;
ยามจาก&#13;
จะจากกันแล้วหนอ&#13;
ใจพี่สุดอาวรณ์&#13;
โอ้เห็นใจพี่บ้าง&#13;
ระบมตรมอุรา&#13;
หวนคิดถึงวันเก่า&#13;
ความรักสมใจปอง&#13;
ยามนี้พี่ต้องจาก&#13;
โอ้ว่าใจเอ๋ยใจ&#13;
จ�ำจรจ�ำลาแล้ว&#13;
โปรดตอบด้วยวาจา&#13;
&#13;
น�้ำตาคลอเมื่อจากจร&#13;
นิราศรอนร้างแก้วตา&#13;
เมื่อจ�ำร้างพี่ใฝ่หา&#13;
ชลนาหลั่งเนืองนอง&#13;
วันที่เราเคียงคู่สอง&#13;
สุขล�ำพองสองหทัย&#13;
จ�ำต้องพรากสุดอาลัย&#13;
เจ้าปล่อยให้พี่ผวา&#13;
เจ้าน้องแก้วพี่ขอลา&#13;
ให้วิญญาณ์พี่ชื่นชม&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
45&#13;
&#13;
�รัก&#13;
รักทะเล&#13;
รักท้องฟ้า&#13;
รักท้องทุ่ง&#13;
รักป่าเขา&#13;
รักพฤกษา&#13;
รักปักษา&#13;
รักอุทัย&#13;
รักทั้งรัต -  &#13;
รักดารา&#13;
รักน�้ำค้าง&#13;
รักทั้งหมด&#13;
รักนวลนาง&#13;
&#13;
อันกว้าง&#13;
โอฬาร&#13;
ท้องนา   &#13;
ล�ำเนาไพร&#13;
รุกขชาติ&#13;
ร้องกู่&#13;
สว่าง&#13;
ติกร&#13;
ส่องแสง&#13;
อย่างมณี&#13;
ทั้งสิ้น&#13;
รักจน&#13;
&#13;
ใหญ่ไพศาล&#13;
สีสดใส&#13;
ดังดวงใจ&#13;
แสนสุนทร&#13;
ที่ดาษป่า&#13;
บนสิงขร&#13;
กลางอัมพร&#13;
ในนภดล&#13;
สุกสว่าง&#13;
มีโภคผล&#13;
ที่ได้ยล&#13;
หมดสิ้นใจ&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐๑๘&#13;
ท�ำนอง : พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชด�ำรัสกับพระสหายที่จัดท�ำหนังสือ&#13;
มณีพลอยร้อยแสงใน พ.ศ. ๒๕๓๓ ว่า พระองค์ทรงเป็นผู้แต่งบทกลอนชื่อ รัก แต่การพิมพ์เผยแพร่&#13;
ครั้งแรกในจุลสาร วรรณวลี พิมพ์ผิดพลาดไปว่า ผู้แต่งคือ คลื่นกระทบฝั่ง (นามปากกาของภักดิพร&#13;
สจุ รติ กลุ พระสหายรว่ มชนั้ เรยี นทโี่ รงเรยี นจติ รลดา) สว่ นบทกลอนทชี่ อื่ วา่ แลจนั ทร์ ซงึ่ พมิ พว์ า่ พระองคท์ รง&#13;
แต่งนั้น ที่ถูกต้องแล้ว ทรงแต่งร่วมกับ คลื่นกระทบฝั่งอ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๑๕.&#13;
		 ในปี พ.ศ. ๒๕๓๗ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาท&#13;
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชขอให้ทรงพระราชนิพนธ์ท�ำนองเพลงส�ำหรับบทพระราชนิพนธ์&#13;
รัก นี้ เพื่อให้วง อ.ส. วันศุกร์ บรรเลงทุกวันศุกร์และวันอาทิตย์ตลอดเดือนธันวาคม ต่อมาพระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวทรงปรับปรุงท�ำนองเพลง แล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นายแมนรัตน์ ศรีกรานนท์&#13;
น�ำไปแยกและเรียบเรียงเสียงประสานเพื่อทรงดนตรีร่วมกับวง อ.ส. วันศุกร์ ในงานพระราชทานเลี้ยงส่ง&#13;
ท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๘ ณ พระที่นั่งบรมพิมาน ในพระบรมมหาราชวัง และทรงพระกรุณา&#13;
โปรดเกล้าฯ ให้น�ำออกอากาศทางสถานี จ.ส. ๑๐๐ ในต้นปี พ.ศ. ๒๕๓๘ จากนั้นมีการอัญเชิญ&#13;
เพลงรักไปขบั รอ้ งในงานตา่ ง ๆ อยา่ งแพรห่ ลาย อา่ นรายละเอยี ดใน “เพลงพระราชนพิ นธ,์ ทม่ี า : https://&#13;
th.wikipedia.org/wiki/รกั&#13;
๑๘&#13;
&#13;
46&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�รักร้าง&#13;
โอ้ว่าความรักเอย&#13;
ยามรักร้างห่างไกล&#13;
โอ้เราเคยชื่นชิด&#13;
ยามห่างแสนระบม&#13;
ไยพี่นี้มาจาก&#13;
ช่างลืมเหมือนอุทัย&#13;
เมื่อพี่มาจากน้อง&#13;
ยามน้องห่างพี่ยา&#13;
ใจน้องยามนี้หนา&#13;
พี่หนีจากตัวฉัน&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ไม่ชื่นเชยสมหทัย&#13;
ดวงหทัยน้องสุดตรม&#13;
ในดวงจิตมิระทม&#13;
ไม่ภิรมย์จิตอาลัย&#13;
ต้องมาพรากน้องไปไกล&#13;
มาห่างไกลลืมนภา&#13;
ใจสุดหมองเศร้าอุรา&#13;
ในวิญญาณ์แสนจาบัล&#13;
เหมือนท้องฟ้าไร้ดวงจันทร์&#13;
ปล่อยให้น้องเฝ้าระทม&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : นคร ถนอมทรัพย์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
47&#13;
&#13;
�แลจันทร์&#13;
ครั้นสิ้นแสง&#13;
แสนอ้างว้าง&#13;
น�้ำค้างพรม&#13;
เหมือนน�้ำตา&#13;
โอ้อกข้า&#13;
นวลน้องเจ้า&#13;
เหมือนพระจันทร์&#13;
กระต่ายห่วง&#13;
&#13;
สุริยัน&#13;
จิตใจ&#13;
ลมพัด&#13;
ที่ไหล&#13;
ยามนี้&#13;
ผ่องผุด&#13;
วันเพ็ญ&#13;
ชะแง้&#13;
&#13;
จันทร์กระจ่าง&#13;
เฝ้าใฝ่หา&#13;
กระพือมา&#13;
ลงในทรวง&#13;
ฤดีเศร้า&#13;
เรียมสุดหวง&#13;
เด่นเต็มดวง&#13;
แลดูเดือน&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐๑๙&#13;
ท�ำนองเพลงไทย เพลงแขกปัตตานี (ห่วงอาลัย)&#13;
&#13;
นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล ขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญไปขับร้อง ใช้ท�ำนองเพลง&#13;
แขกปัตตานี (ห่วงอาลัย) เพราะเห็นว่าเนื้อร้องนี้มีอารมณ์เศร้าเหมาะกับท�ำนองเพลง และได้บันทึกเสียง&#13;
มีวงดนตรี “คณะเสริมมิตรบรรเลง” บรรเลงดนตรี แล้วน�ำออกอากาศทางสถานีวิทยุ จ.ส. เอฟเอ็ม&#13;
ปรากฏเป็นที่ถูกใจผู้ฟัง และมีผู้ขอจดเนื้อร้องจ�ำนวนมาก&#13;
		 ในปี พ.ศ. ๒๕๓๒ สมาน กาญจนผลนิ ไดอ้ ญ&#13;
ั เชญ&#13;
ิ ไปประพนั ธท์ ำ� นองเพลงไทยสากล มอบใหท้ นงศกั ดิ์&#13;
ภักดีเทวา ขับร้องถวายหน้าที่นั่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในครั้งที่พระองค์&#13;
เสด็จพระราชด�ำเนินไปทรงเป็นประธานในงานแสดงของศิลปินแห่งชาติ เนื่องในโอกาสเสนอผลงานของ&#13;
สมาน กาญจนผลิน&#13;
		 ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ เมื่อสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทยฯ ร่วมกับบริษัทผู้ผลิตและจ�ำหน่าย&#13;
เทปเพลง ๓ บริษัท คือ คีตา แกรมมี่ และรถไฟดนตรี จัดท�ำและจ�ำหน่ายเทปเพลงพระราชนิพนธ์จ�ำนวน&#13;
๑๒ เพลง เพื่อหารายได้สมทบทุนมูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ขอให้บรมครูและผู้เชี่ยวชาญ&#13;
ด้านดนตรีรว่ มกันประพันธ์ทำ� นอง เพลงแลจันทร์อยูใ่ นเทปเพลงพระราชนิพนธ์ชดุ นีด้ ว้ ย มี บุปผา ธรรมบุตร&#13;
เป็นผู้ขับร้อง อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๑๙๐.&#13;
๑๙&#13;
&#13;
48&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ลอยกระทง&#13;
เดือนสิบสอง&#13;
เราชายหญิง&#13;
เทวดา&#13;
ดวงหทัย&#13;
ดวงพระจันทร์&#13;
มองไปทาง&#13;
กระทงน้อย&#13;
ประชากร&#13;
&#13;
น�้ำนอง&#13;
จัดกระทง&#13;
อารักษ์&#13;
เกษม&#13;
วันเพ็ญ&#13;
ธารา&#13;
ลอยมา&#13;
ทุกคน&#13;
&#13;
เต็มตลิ่ง&#13;
บรรจงไหว้&#13;
คงคาลัย&#13;
เปรมกมล&#13;
เด่นกระจ่าง&#13;
ทุกแห่งหน&#13;
ช่างน่ายล&#13;
ก็เบิกบาน&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
เสียดาย&#13;
เสียดายกาล&#13;
เสียดายเรา&#13;
เสียดายรัก&#13;
เเสนเสียดาย&#13;
เเสนเสียดาย&#13;
ยังครุ่นคิด&#13;
ยามรักร้าง&#13;
เหมือนดวงจันทร์&#13;
ยามเเรกรัก&#13;
ดวงฤดี&#13;
ยามรักโรย&#13;
พิภพพัง&#13;
&#13;
เวลา&#13;
รักกัน&#13;
ภักดี&#13;
ไมตรี&#13;
ความรัก&#13;
เฝ้านึก&#13;
สร่างสุข&#13;
ยามเมฆา&#13;
ปักใจ&#13;
มีเเต่&#13;
โหยไห้&#13;
ชาวโลก&#13;
&#13;
พาใจเศร้า&#13;
มั่นไม่หาย&#13;
ที่มลาย&#13;
มีต่อกัน&#13;
ที่ปักจิต&#13;
ตรองตรึกฝัน&#13;
แสนจาบัล&#13;
มาบดบัง&#13;
ให้สุขขี&#13;
ถวิลหวัง&#13;
ดุจดัง&#13;
โศกโศกา&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
49&#13;
&#13;
�หนาว&#13;
โอ้เหมันต์&#13;
นี้หนา&#13;
พาใจเศร้า&#13;
สุดจะเหงา&#13;
ในจิต&#13;
คิดสงสัย&#13;
โอ้นวลน้อง&#13;
แก้วตา&#13;
ยอดยาใจ&#13;
เจ้าท�ำไม&#13;
จากพี่&#13;
มิคืนมา&#13;
ยามลมหนาว&#13;
พัดมา&#13;
พาดวงจิต&#13;
ให้หวนคิด&#13;
จิตคอย&#13;
ละห้อยหา&#13;
แสนจะเศร้า&#13;
หนาวใน&#13;
ดวงชีวา&#13;
หนาวกายา&#13;
ไม่ร้าว&#13;
เท่าหนาวทรวง&#13;
					&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : สมาน กาญจนผลิน&#13;
&#13;
หวนคิด&#13;
จ�ำใจจ�ำจากเจ้า&#13;
ไปไกล&#13;
ต้องคร�่ำครวญฤทัย&#13;
ร�่ำร้อง&#13;
จ�ำจรจากดวงใจ&#13;
แสนโศก เศร้าแฮ&#13;
ดวงจิตคิดถึงน้อง&#13;
แทบม้วยมรณา&#13;
จ�ำใจจากดวงใจ&#13;
สุดอาลัยหวนไห้หา&#13;
แสนเศร้าเฝ้าโศกา&#13;
โอ้แก้วตาต้องลาไกล&#13;
คิดถึงแต่นวลน้อง&#13;
ดวงจิตหมองเธอไปไหน&#13;
ยามห่างร้างยาใจ&#13;
ดวงหทัยแทบม้วยมรณ์&#13;
							&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ร่วมกับ “คลื่นกระทบฝั่ง” พ.ศ. ๒๕๑๐&#13;
ท�ำนอง : นาวาอากาศเอก สมชาย ขาวส�ำอางค์&#13;
&#13;
50&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
51&#13;
&#13;
�ส้มต�ำ&#13;
ต่อไปนี้จะเล่า&#13;
คือส้มต�ำกินบ่อย&#13;
วิธีการก็ง่าย&#13;
มันเป็นวิธี&#13;
ไปซื้อมะละกอ&#13;
สับสับเฉาะเฉาะ&#13;
ต�ำพริกกับกระเทียม&#13;
มะนาวน�้ำปลาน�้ำตาลทราย&#13;
ปรุงรสให้เยี่ยมหนอ&#13;
อ้ออย่าลืมใส่&#13;
มะเขือเทศเร็วเข้า&#13;
เสร็จสรรพแล้วซี&#13;
กินกับข้าวเหนียว&#13;
กลิ่นหอมยวนยั่ว&#13;
จดต�ำราจ�ำ&#13;
ใครหม�่ำเกินอัตรา&#13;
ขอแถมอีกนิด&#13;
ไก่ย่างด้วยเป็นไร&#13;
		&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ถึงอาหารอร่อย&#13;
รสชาติแซ่บจัง&#13;
จะกล่าวได้ดังนี้&#13;
วิเศษเหลือหลาย&#13;
ขนาดพอเหมาะเหมาะ&#13;
ไม่ต้องมากมาย&#13;
ให้ยอดเยี่ยมกลิ่นอาย&#13;
น�้ำตาลปี๊บถ้ามี&#13;
ใส่มะละกอลงไป&#13;
กุ้งแห้งป่นของดี&#13;
ถั่วฝักยาวเร็วรี่&#13;
ยกออกจากครัว&#13;
เที่ยวแจกให้ทั่ว&#13;
น่าน�้ำลายไหล&#13;
ส้มต�ำลาวเอาต�ำรามา&#13;
ระวังท้องจะพัง&#13;
แล้วจะติดใจใหญ่&#13;
อร่อยแน่จริงเอย&#13;
		&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๓๒๐&#13;
ท�ำนองเพลงไทยลูกทุ่ง&#13;
&#13;
เหตทุ ที่ รงพระราชนพิ นธเ์ พลง “สม้ ตำ� ” กเ็ นอื่ งมาจากในชว่ งเวลานนั้ พระองคโ์ ปรดเขา้ ครวั ทำ� อาหาร&#13;
เป็นงานอดิเรก และโปรดส้มต�ำ เพราะท�ำได้ง่าย เครื่องปรุงหาได้ไม่ยาก รสชาติดี จึงทรงน�ำวิธีท�ำส้มต�ำ&#13;
มาเรียบเรียงให้คล้องจองเป็นเพลง ทรงเล่าถึงเรื่องนี้ในพระราชนิพนธ์ เรื่อง “ลูกทุ่งกับเพลงไทย” ว่า&#13;
“...เมื่อยังเรียนชั้นมัธยม คราวหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะเสด็จพระราชด�ำเนินทรงดนตรี&#13;
ทมี่ หาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ ขา้ พเจา้ จะตอ้ งรอ้ งเพลง ความทเี่ คยชนิ กบั เพลงลกู ทงุ่ นกึ ทำ� นองแหลไ่ ดแ้ ลว้&#13;
๒๐&#13;
&#13;
52&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�นึกถึงส้มต�ำอีสาน ก็เข้าครัวถามป้า ๆ ให้แน่ใจว่าใส่อะไรกันบ้างจะได้ครบเครือ่ ง แล้ววันนัน้ ก็ได้เพลงลูกทุง่&#13;
ชอื่ “สม้ ตำ� ” ออกมารอ้ งได้ เปน็ ทสี่ นกุ สนานกนั มาก ตอ่ มากม็ คี นมาขอเอาไปใชใ้ นภาพยนตรไ์ ทยเรอื่ งหนงึ่&#13;
กใ็ หไ้ ป ทำ� ใหม้ คี วามภมู ใิ จวา่ เรากม็ สี ว่ นรว่ มอยกู่ บั เพลงลกู ทงุ่ เหมอื นกนั ...” อา่ นรายละเอยี ดใน วศิ ษิ ฏศลิ ปนิ&#13;
สรรพศลิ ปส์ โมสร (กรงุ เทพฯ : บรษิ ทั อมรนิ ทรพ์ รนิ้ ตงิ้ แอนดพ์ บั ลชิ ชงิ่ จำ� กดั (มหาชน), ๒๕๕๘), หนา้ ๒๑๖.&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
53&#13;
&#13;
�เพ็ญจันทร์&#13;
อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑&#13;
เพ็ญจันทร์ ณ คืนนี้&#13;
เหลืองแจ่มแฉล้มแข&#13;
พรายแสงสว่างส่อง&#13;
น�้ำค้างประธานี&#13;
ยินจักจั่นเสียง&#13;
กลิ่นพฤกษในไพร&#13;
&#13;
รชนีก็ชวนแล&#13;
และกระจ่าง ณ ราตรี&#13;
ศศิต้อง ณ วารี&#13;
ฆรเขตประเทศไทย&#13;
เพราะเจรียงสราญใจ&#13;
กลกลิ่นสุคนธา&#13;
&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๔&#13;
ท�ำนอง : สมนึก ทองมา (ชลธี ธารทอง)&#13;
&#13;
54&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�โลกปัจจุบัน&#13;
วิชชุมมาลาฉันท์ ๘&#13;
&#13;
โลกเราวันนี้&#13;
ผิดกับแรกแรก&#13;
ตึกรามบ้านช่อง&#13;
ตึกสูงเทียมฟ้า&#13;
&#13;
มักมีแปลกแปลก&#13;
ที่โลกเกิดมา&#13;
หอห้องโสภา&#13;
ปานแข่งดวงดาว&#13;
&#13;
นักปราชญ์ทั้งหลาย&#13;
สร้างยานดัดแปลง&#13;
เดินทางไปมา&#13;
เที่ยวไปทุกคราว&#13;
&#13;
มากมายคิดแต่ง&#13;
ส่งขึ้นสู่หาว&#13;
เวลาไม่ยาว&#13;
ไม่มีทุกข์ทน&#13;
&#13;
การเจ็บการป่วย&#13;
เจ็บป่วยโรคร้าย&#13;
แพทย์เก่งรักษา&#13;
คนป่วยช่วยชนม์&#13;
&#13;
หมอช่วยให้หาย&#13;
ไม่ตายทุกคน&#13;
หยูกยาคิดค้น&#13;
ให้ดลสุขี&#13;
&#13;
เครื่องเล่นมากมาย&#13;
ดนตรีรื่นเริง&#13;
ส�ำราญทุกอย่าง&#13;
คนเราเดี๋ยวนี้&#13;
&#13;
หลากหลายบันเทิง&#13;
ภาพยนตร์ก็มี&#13;
อย่าร้างความดี&#13;
ชักหลงมัวเมา&#13;
&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๔&#13;
ท�ำนอง : นคร ถนอมทรัพย์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
55&#13;
&#13;
�ปิตุเรศมารดร&#13;
ปิตุเรศมารดรให้ก�ำเนิด&#13;
ท่านถนอมกล่อมเกลี้ยงเลี้ยงลูกมา&#13;
เมื่อท่านเฒ่าแก่ชราอย่าทิ้งทอด&#13;
หวังลูกยาเป็นผู้สืบสกุล&#13;
&#13;
แสนประเสริฐกว่าใครในทิศา&#13;
บุตรธิดาควรจ�ำร�ำลึกคุณ&#13;
เพราะท่านเลี้ยงเรารอดทั้งน�ำหนุน&#13;
จะหาใครการุญเท่าไม่มี&#13;
&#13;
ท่านรักใคร่ในบุตรสุดสวาท&#13;
ให้โอกาสศึกษามีศักดิ์ศรี&#13;
เมื่อลูกรักสบสุขสุดเปรมปรีดิ์&#13;
ด้วยอารีสุดแสนทั้งห่วงใย&#13;
บุญคุณท่านนั้นมีมากล้นเหลือ&#13;
ลูกที่เชื่อท่านชีวิตจิตแจ่มใส&#13;
ท่านเมตตาเรามาจนเจริญวัย&#13;
ได้อาศัยท่านสุขทุกทิวา&#13;
							&#13;
		 ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๕ ๒๑&#13;
		&#13;
ท�ำนอง : สง่า อารัมภีร์&#13;
&#13;
๒๑&#13;
&#13;
56&#13;
&#13;
พิมพ์ครั้งแรกในหนังสือ วันเด็ก พ.ศ. ๒๕๑๗ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๓๓.&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ดุจบิดามารดร&#13;
รักชาติยอมสละแม้&#13;
รักเกียรติจงเจตน์พลี&#13;
รักราชมุ่งภักดี&#13;
รักศาสน์ราญเศิกไสร้&#13;
อันสยามเป็นบ้านเกิด&#13;
ดุจบิดามารดร&#13;
ยามสุขสโมสร&#13;
ยามศึกทุกข์ยากไร้&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ชีวี&#13;
ชีพได้&#13;
รองบาท&#13;
เพื่อเกื้อพระศาสนา&#13;
เมืองนอน&#13;
เปรียบได้&#13;
ทุกเมื่อ&#13;
ปลาตเร้นฤ ควร&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๖๒๒&#13;
ท�ำนอง : หม่อมหลวงพวงร้อย อภัยวงศ์&#13;
&#13;
เดิมเป็นโคลงสี่สุภาพ ๒ บท ในบทพระราชนิพนธ์ค�ำโคลงเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จ&#13;
พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราช ซงึ่ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงพระราชนพิ นธ์&#13;
ระหว่างทรงเรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ โรงเรียนจิตรลดา ปีการศึกษา ๒๕๑๕ เนื่องจากในวิชา&#13;
การประพันธ์ ต้องทรงพระราชนิพนธ์โคลงส่งครูบ่อย ๆ จึงมีพระราชด�ำริที่จะทรงพระราชนิพนธ์ลิลิตหรือ&#13;
บทประพันธ์ค�ำโคลง และทรงเริ่มพระราชนิพนธ์ระหว่างโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพล&#13;
อดุลยเดชแปรพระราชฐานไปจังหวัดเชียงใหม่ในเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๕๑๖ เมื่อทรงพระราชนิพนธ์&#13;
เสร็จแล้ว อาจารย์ก�ำชัย ทองหล่อ ผู้ถวายพระอักษรวิชาภาษาไทย ณ โรงเรียนจิตรลดา ตั้งช่ือ&#13;
ถวายว่า “กษัตริยานุสรณ์” ต่อมาในวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๑๖ สมเด็จ&#13;
พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงน�ำบทพระราชนิพนธ์นี้ทูลเกล้าฯ ถวายเป็นพระของขวัญ&#13;
แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งโปรดโคลงบทที่ขึ้นต้นว่า “รักชาติยอมสละแม้ ชีวี”&#13;
มากทสี่ ดุ จงึ ทรงพระกรณ&#13;
ุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหห้ มอ่ มหลวงพวงรอ้ ย อภยั วงศ์ ประพนั ธท์ ำ� นองและพระราชทาน&#13;
ชือ่ เพลงว่า “ดุจบิดามารดร” อ่านรายละเอียดใน “ดุจบิดามารดร,” วิกพิ เี ดีย, ทีม่ า : https://th.wikipedia.&#13;
org/wiki/ดุจบิดามารดร&#13;
๒๒&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
57&#13;
&#13;
�เสด็จพระราชด�ำเนินไปทรงดนตรีไทยร่วมกับวงของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
บันทึกเทปออกอากาศรายการสังคีตภิรมย์&#13;
ณ สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง ๙ บางล�ำพู ๑๕ ธันวาคม ๒๕๒๐&#13;
&#13;
58&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ส่วนที่ ๒ 	บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๗ - ๒๕๒๓&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับอุดมศึกษา ปริญญาตรี - ปริญญาโท&#13;
สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อทรงศึกษาในระดับ&#13;
อุดมศึกษา พระองค์ทรงศึกษาระดับปริญญาตรีทคี่ ณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
ระหว่างปีการศึกษา ๒๕๑๖ - ๒๕๑๙ (พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๒๐) หลังจากนั้นทรงศึกษาต่อ&#13;
ในระดับปริญญาโท ในมหาวิทยาลัย ๒ แห่งพร้อมกัน ได้แก่ มหาวิทยาลัยศิลปากร&#13;
ระหว่างปีการศึกษา ๒๕๒๐ - ๒๕๒๑ (พ.ศ. ๒๕๒๐ - ๒๕๒๒) และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
ระหว่างปีการศึกษา ๒๕๒๐ - ๒๕๒๓ (พ.ศ. ๒๕๒๐ - ๒๕๒๔)&#13;
บทพระราชนิพนธ์ส่วนนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ทรงพระราชนิ พ นธ ์ ข ณะทรงศึ ก ษาในระดั บ ปริ ญ ญาตรี แ ละปริ ญ ญาโท พระองค ์ ท รง&#13;
พระราชนิพนธ์ไว้หลายบท แบ่งเป็น ๒ กลุ่ม กลุ่มแรกทรงพระราชนิพนธ์ขณะทรงศึกษา&#13;
ระดับปริญญาตรี มีทั้งหมด ๓ บท ได้แก่ อาทร นกขมิ้น และเมนูไข่ ต่อมาอาทรและนกขมิ้น&#13;
ได้ตีพิมพ์ในนิตยสารชาวกรุง และทั้ง ๓ บทมีผู้น�ำไปประพันธ์ท�ำนองส�ำหรับขับร้อง&#13;
กลุ่มที่ ๒ เป็นบทร้องซึ่งทรงพระราชนิพนธ์ต่างโอกาสกัน เช่น เพื่อพระราชทานอาจารย์&#13;
เจริญใจ สุนทรวาทิน เนื่องในวันเกิด เพื่อทรงส่งพระอาจารย์ในวิชาวรรณคดีกับดนตรีไทย&#13;
เพื่อพระราชทานวงดนตรีไทยของชมรมดนตรีไทย สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
(สจม.) เพื่อพระราชทานแก่องค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ ส�ำหรับเป็นแบบ&#13;
ให้เด็กอ่านท�ำนองเสนาะในการประกวดหนูน้อยนพมาศ ในงานลอยกระทง ฯลฯ มีทั้งหมด&#13;
๑๓ บท&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
59&#13;
&#13;
�พระราชาเป็นประมุขของประชาชน&#13;
ทะเลเป็นเจ้าแห่ง&#13;
ทิวะสุริยฉัน&#13;
รัตติรัศมีจันทร์&#13;
สงฆ์ประมุขแห่งชาวหล้า&#13;
&#13;
นทีมหันต์&#13;
แจ่มจ้า&#13;
เรืองจรัส&#13;
เหล่าผู้พึ่งบุญ&#13;
&#13;
ผู้ใหญ่ในแว่นแคว้น&#13;
ผู้บ�ำบัดทุกข์ประชา&#13;
เป็นประมุขนาครา&#13;
ทรงทศพิธธรรมเอื้อ&#13;
&#13;
คือรา ชาแล&#13;
ช่วยเกื้อ&#13;
ในรัฐ&#13;
ราษฎร์ให้สวัสดี&#13;
&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
60&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๗&#13;
ท�ำนอง : นคร ถนอมทรัพย์&#13;
&#13;
�อาทร&#13;
		&#13;
หอมกลิ่นดอกไม้ชายป่า&#13;
ดึกแล้วหนาเรไรไม่ส่งเสียง&#13;
สายลมอ่อนพัดอยู่เป็นคู่เคียง&#13;
พฤกษาเรียงรายประดับรับราตรี&#13;
ใจมนุษย์บางครั้งช่างสับสน&#13;
เคยกังวลบางครั้งยังคิดหนี&#13;
อุปสรรคดังศิลากั้นวารี&#13;
หรือความดียุติธรรม์นั้นคือเงา&#13;
แต่มีคนมากระตุ้นรุนให้สู้&#13;
เราจึงรู้สึกกายหายเงียบเหงา&#13;
มองดูแล้วแววตาอาทรเรา&#13;
ที่ยังเขลาไม่รู้ธรรมประจ�ำใจ&#13;
จันทรา….................&#13;
จะล่วงเลยลับฟ้าหรือไฉน&#13;
วานบอกคนที่เราเฝ้าห่วงใย&#13;
ว่าตัวไกลแต่จิตอยู่คู่นิรันดร์&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๗๒๓&#13;
ท�ำนอง : เนรัญชรา&#13;
&#13;
ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. ๒๕๑๗ บรรณาธิการวารสารอักษรศาสตรพิจารณ์ไม่สามารถเขียนค�ำประพันธ์&#13;
ลงพมิ พใ์ นหนา้ “รอ้ ยกรอง” ของวารสารฉบบั เดอื นกนั ยายน ๒๕๑๗ เนอื่ งจากตดิ ภารกจิ อนื่ จงึ กราบบงั คมทลู&#13;
ขอพระกรุณาให้ทรงพระราชนิพนธ์แทนหลังจากทรงพระราชนิพนธ์เสร็จ ทรงมอบให้พระสหายน�ำไปให้&#13;
บรรณาธิ ก าร ก ่ อ นที่ จ ะโดยเสด็ จ พระบาทสมเด็ จ พระเจ ้ า อยู ่ หั ว ภู มิ พ ลอดุ ล ยเดชแปรพระราชฐาน&#13;
ไปประทับแรม ณ พระต�ำหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส เพือ่ ทรงเยีย่ มราษฎรในจังหวัดภาคใต้ใน&#13;
เดือนเดียวกัน แต่เนื่องจากวารสารปิดเล่มไปแล้ว จึงไม่ได้ตีพิมพ์ จนกระทั่งเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๑&#13;
จึงทรงส่งให้นิตยสารชาวกรุง ในพระนามแฝงว่า “แว่นแก้ว” และได้ตีพิมพ์ในนิตยสารชาวกรุง ปีที่ ๒๗&#13;
ฉบับที่ ๙ เดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๑ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๓๘.&#13;
๒๓&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
61&#13;
&#13;
�นกขมิ้น&#13;
โอ้เจ้านกขมิ้นสีเหลืองอ่อน&#13;
ท้องทุ่งนาสุมทุมพุ่มไม้ไพร&#13;
ค�่ำนี้เชิญเจ้าปักษามาสู่เหย้า&#13;
จงมาเป็นเพื่อนเล่นเจรจา&#13;
หรือเจ้ามีคู่ชมภิรมย์ชิด&#13;
ข้าจะได้ตัดอัคคีที่เผาลาญ&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ถึงยามค�่ำเจ้าจะจรนอนรังไหน&#13;
ได้อาศัยพักนอนแต่ก่อนมา&#13;
จะคอยเฝ้าถนอมกล่อมรักษา&#13;
ให้ตัวข้าหายเหงาเศร้าดวงมาน&#13;
ขอมิ่งมิตรเฉลยค�ำที่ร�่ำขาน&#13;
มิให้ผลาญจนชอกช�้ำระก�ำทรวง&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๗๒๔&#13;
ท�ำนอง : เนรัญชรา&#13;
&#13;
ทรงได้รับแนวพระราชด�ำริมาจากเพลงไทยเดิมชื่อ “นกขมิ้น” หลังจากทรงพระราชนิพนธ์เสร็จ&#13;
ไม่ได้ทรงส่งให้หนังสือเล่มใด จนกระทัง่ ปลายปี พ.ศ. ๒๕๒๑ จึงทรงส่งไปนิตยสารชาวกรุง ในพระนามแฝงว่า&#13;
“แว ่ น แก ้ ว ” และได ้ ตี พิ ม พ ์ ใ นนิ ต ยสารชาวกรุ ง ป ี ที่ ๒๘ ฉบั บ ที่ ๓ เดื อ นธั น วาคม พ.ศ. ๒๕๒๑&#13;
อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๔๐.&#13;
๒๔&#13;
&#13;
62&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�เมนูไข่&#13;
ไข่เค็มไข่ลวกทั้ง&#13;
กับไข่ต้มสุกนาน&#13;
ไข่ตุ๋นรสเยี่ยมปาน&#13;
ไข่ไก่โอ้เอี่ยมอ้า&#13;
&#13;
ไข่หวาน&#13;
เยี่ยวม้า&#13;
รสทิพย์&#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘&#13;
&#13;
					&#13;
&#13;
เมนูไข่&#13;
&#13;
เมนูไข่เมนูไข่&#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่&#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
ไข่เค็มไข่ลวกทั้ง&#13;
ไข่หวาน&#13;
กับไข่ต้มสุกนาน   &#13;
เยี่ยวม้า&#13;
ไข่ตุ๋นรสเยี่ยมปาน  &#13;
รสทิพย์&#13;
ไข่ไก่โอ้เอี่ยมอ้า   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
เมนูไข่เมนูไข่   &#13;
อร่อยแท้อยากกิน&#13;
		&#13;
ท�ำนอง : พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พ.ศ. ๒๕๓๘๒๕&#13;
&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระราชนิพนธ์ท�ำนอง และโปรดเกล้าฯ&#13;
ให้พลเรือตรี หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช น�ำไปแยกและเรียบเรียงเสียงประสาน เพื่อให้วง อ.ส. วันศุกร์&#13;
ขับร้องบรรเลง เพื่อพระราชทานเป็นของขวัญในงานพระราชทานเลี้ยงฉลองพระชันษา ๗๒ ปี สมเด็จ&#13;
พระเจา้ พนี่ างเธอ เจา้ ฟา้ กลั ยาณวิ ฒ&#13;
ั นา กรมหลวงนราธวิ าสราชนครนิ ทร์ ณ ศาลาดสุ ดิ าลยั วนั ที่ ๘ พฤษภาคม&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๘ ทั้งนี้มีการเพิ่มเนื้อเพลง “เมนูไข่เมนูไข่ อร่อยแท้อยากกิน” เข้าไปด้วย อ่านรายละเอียดใน&#13;
“เมนูไข่” ที่มา : https://th.wikisource.org/wiki&#13;
๒๕&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
63&#13;
&#13;
�64&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์พระราชทาน&#13;
อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน เนื่องในวันเกิด&#13;
&#13;
พัดชา - นางนาค - ขึ้นพลับพลา&#13;
พัดชา&#13;
&#13;
ยินเพลงร้องซร้องศัพท์ขับกล่อม&#13;
ดนตรีมี่ประโคมประโลมลาน&#13;
ยามค�่ำสนธยาราตรี&#13;
ฟังเพลงช้าอาจารย์เจริญใจ&#13;
&#13;
นางนาค&#13;
&#13;
ลุวาระวรฤกษ์เบิกดิถี&#13;
ขอเชื้อเชิญทวยเทพเทวดา&#13;
&#13;
ขึ้นพลับพลา&#13;
&#13;
ขออายุยืนยั่งทั้งวรรณะ&#13;
อยู่เป็นศรีคีตการบานใจชน&#13;
&#13;
จิตโน้มน้อมตามเสียงส�ำเนียงหวาน&#13;
สอดบรรสานสวมร้องต้องหทัย&#13;
รัชนีแจ่มแจ้งจรัสไข&#13;
ชวนให้ชื่นชมภิรมยา&#13;
เป็นวันที่อาจารย์ครบชันษา&#13;
จงมาอวยสวัสดิมงคล&#13;
เพิ่มพละสุขล�้ำน�ำผล&#13;
อยู่คู่ดนตรีไทยไปนิรันดร์&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘๒๖&#13;
&#13;
ขณะทรงศึกษาอยูท่ คี่ ณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงขับร้องและบรรเลงดนตรีไทย&#13;
ร่วมกับชมรมดนตรีไทย สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในโอกาสส�ำคัญต่าง ๆ มีอาจารย์เจริญใจ&#13;
สุนทรวาทิน เป็นผูถ้ วายการสอนและการฝึกซ้อม เมือ่ อาจารย์เจริญใจมีอายุครบ ๖๐ ปี ในวันที่ ๑๖ กันยายน&#13;
พ.ศ. ๒๕๑๘ พระองค์จึงพระราชทานผ้ามัดหมี่พร้อมบทพระราชนิพนธ์เป็นลายพระหัตถ์พระราชทาน&#13;
อีกทั้งทรงก�ำหนดให้ใช้เพลงพัดชา เพลงนางนาค เพลงขึ้นพลับพลา ประกอบบทพระราชนิพนธ์บทนี้ด้วย&#13;
ต่อมาได้น�ำบทพระราชนิพนธ์บทนี้ไปขับร้องออกอากาศครั้งแรกในรายการสังคีตสยาม ณ สถานีวิทยุ&#13;
กองพลที่ ๑ รักษาพระองค์ วันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๘ จันทรา สุขะวิริยะ เป็นผู้ขับร้องใช้วง&#13;
เครื่องสายไทยวงเล็กบรรเลง อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๑๙๒.&#13;
๒๖&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
65&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์จากการทรงศึกษาวิชา “วรรณคดีกับดนตรีไทย”&#13;
&#13;
สมิงทอง - จ�ำปานารี&#13;
สมิงทอง ๒ ชั้น&#13;
ชมดวงบุปผาพนาสณฑ์&#13;
กระไรเลยมายากไร้ในดงดอน&#13;
ขอน�ำมาปลูกไว้ในสวนศรี&#13;
จะรับขวัญพวงผกามาลีไพร&#13;
&#13;
เผยสุคนธรสรื่นชื่นเกสร&#13;
ห่างนิกรเขตเรือนอยู่เถื่อนไกล&#13;
ในบุรีแจ่มแจ้งด้วยแสงไข&#13;
มิปล่อยให้โรยร้างห่างจากเรา&#13;
&#13;
จ�ำปานารี ๒ ชั้น&#13;
หรือเจ้ารักแดนป่ามิคลาคลาด&#13;
จังหรีดหริ่งเรไรใจซบเซา&#13;
&#13;
รุกขชาติยามเจ้าลับจะอับเฉา&#13;
หมู่ภมรที่เคยเคล้าจะอาลัย  &#13;
&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๙๒๗&#13;
&#13;
ประมาณปี พ.ศ. ๒๕๑๙ ทรงเรยี นวชิ า “วรรณคดกี บั ดนตรไี ทย” กบั อาจารยเ์ ดน่ ดวง พมุ่ ศริ ิ อาจารย์&#13;
ได้สอนวิธีแต่งเนื้อร้องส�ำหรับเพลงเถาว่า ในการแต่งเพลงเถา ซึ่งประกอบด้วยเพลงสามชั้น สองชั้น และ&#13;
ชั้นเดียวนั้น เนื้อความของเพลงสามชั้นควรจะมีลักษณะเป็นการบรรยายภาพรวมหรือฉากรอบ ๆ ตัว&#13;
เพลงสองชั้นจะมีกิริยาอาการหรือผู้กระท�ำซึ่งเป็นตัวด�ำเนินเรื่องว่าใครจะท�ำอะไร และเพลงชั้นเดียว&#13;
ควรมี ลั ก ษณะเป ็ น การสรุ ป จบ การหั ก มุ ม หรื อ การหั น เหแนวคิ ด ของเรื่ อ ง หลั ก การดั ง กล ่ า วนี้ เ ป ็ น&#13;
การน�ำวิธกี ารด�ำเนินเรือ่ งของวรรณคดีมาใช้กบั การแต่งเนือ้ ร้องเพลงไทย เนือ่ งจากในเวลานัน้ มีพระราชกิจ&#13;
โดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชไปยังท้องถิ่นกันดารและป่าเขาล�ำเนาไพร&#13;
จึ ง ทรงใช้ เ นื้ อ หาเกี่ ย วกั บ ดอกไม้ ใ นล� ำ เนาไพรเพื่ อ ทรงพระราชนิ พ นธ์ บ ทร้ อ งเพลงเถาตามหลั ก&#13;
ดังกล่าวส�ำหรับส่งอาจารย์เด่นดวงในชั้นเรียน&#13;
		 เมื่อทรงพระราชนิพนธ์บทร้องนี้เสร็จ มีพระราชด�ำริว่า น่าจะใช้ร้องส่งกับเพลง ลมพัดชายเขา เถา&#13;
แต่เนื่องจากนักดนตรีไม่พร้อม จึงไม่ได้บรรเลง ต่อมาอาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ได้น�ำไปขับร้อง&#13;
ด้วยเพลงสมิงทอง ๒ ชั้น และเพลงจ�ำปานารี ๒ ชั้น บันทึกเสียงครั้งแรกที่โรงพยาบาลรามาธิบดี&#13;
๒๗&#13;
&#13;
66&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใช้วงเครื่องสายไทยวงเล็กบรรเลง แล้วน�ำไปออกอากาศครั้งแรกทางสถานีวิทยุกองพลที่ ๑ รักษาพระองค์&#13;
ในรายการสั ง คี ต สยาม ต ่ อ มามี ก ารบั น ทึ ก เสี ย งเผยแพร ่ ทั่ ว ไปใช ้ ว งป ี ่ พ าทย ์ ไ ม ้ น วมบรรเลง ดั ง นั้ น&#13;
บทพระราชนิพนธ์บทนี้จึงใส่ท�ำนอง ๒ ครั้ง ครั้งแรกเพลงสมิงทอง ๒ ชั้น และเพลงจ�ำปานารี ๒ ชั้น&#13;
ครั้งหลังเพลงลมพัดชายเขา เถา&#13;
		 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานสัมภาษณ์ เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๓ ที่ อ าคารชั ย พั ฒ นา สวนจิ ต รลดา ว่ า หลั ง จากที่ ท รงพระราชนิ พ นธ์ ก ลอนบทนี้ แ ล้ ว&#13;
ได้ทรงใช้หลักการแต่งเพลงเถาดังกล่าวข้างต้นส�ำหรับการแต่งบทร้องเพลงเถาเพลงอื่น ๆ ในเวลาต่อมา&#13;
อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๑๙๔ - ๑๙๖.&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
67&#13;
&#13;
�ลมพัดชายเขา เถา&#13;
สามชั้น&#13;
&#13;
ชมดวงบุปผาพนาสณฑ์&#13;
กระไรเลยมายากไร้ในดงดอน&#13;
&#13;
สองชั้น&#13;
&#13;
ขอน�ำมาปลูกไว้ในสวนศรี&#13;
จะรับขวัญพวงผกามาลีไพร&#13;
&#13;
ชั้นเดียว&#13;
&#13;
หรือเจ้ารักแดนป่ามิคลาคลาด&#13;
จังหรีดหริ่งเรไรใจซบเซา&#13;
&#13;
68&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
เผยสุคนธรสรื่นชื่นเกสร&#13;
ห่างนิกรเขตเรือนอยู่เถื่อนไกล&#13;
ในบุรีแจ่มแจ้งด้วยแสงไข&#13;
มิปล่อยให้โรยร้างห่างจากเรา&#13;
รุกขชาติยามเจ้าลับจะอับเฉา&#13;
หมู่ภมรที่เคยเคล้าจะอาลัย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
69&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์พระราชทาน&#13;
ชมรมดนตรีไทย สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (สจม.)&#13;
&#13;
ลมพัดชายเขา - กล่อมนารี - สร้อยเพลง&#13;
ลมพัดชายเขา ๒ ชั้น&#13;
“โอ้วันใดมิได้พบประสบพักตร์&#13;
แว่วส�ำเนียงเสียงเสนาะเหมาะหทัย&#13;
ฆ้องเคยคลอซอเคยสีปี่เคยเป่า&#13;
วันประสบพบหน้ายังตราตรึง&#13;
&#13;
ราวหัวอกจะหักเสียให้ได้”&#13;
พาดวงใจรัญจวนหวนค�ำนึง&#13;
บัดนี้ไยเงียบเหงาเราคิดถึง&#13;
ครานี้เราเฝ้าร�ำพึงเพียงเดียวดาย&#13;
&#13;
กล่อมนารี ๒ ชั้น&#13;
วันก่อนก่อนก็มาซ้อมกันพร้อมหน้า&#13;
เคยร้องล�ำท�ำเพลงบรรเลงสบาย&#13;
ถึงเล่นผิดพลาดไปเพื่อนไม่ว่า&#13;
พอเพื่อนร้องเรารับบ้างเหมือนอย่างเคย&#13;
&#13;
ต้องจ�ำจิตจากมาพาใจหาย&#13;
ทั้งเครื่องสายปี่พาทย์ไม่ขาดเลย&#13;
เราขัดมาเพื่อนเล่นล้อไม่รอเฉย&#13;
เพลงเฉลยข้อถามความในใจ&#13;
&#13;
สร้อยเพลง ๒ ชั้น&#13;
ว่าหลงสนิทติดดนตรีที่ไพเราะ&#13;
“หวามอุราน�้ำตาก็ตกใน&#13;
&#13;
เป็นคราวเคราะห์คลาดชมนิยมใกล้&#13;
กลายเป็นไฟเผาร้อนรอนชีวี”&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๙๒๘&#13;
&#13;
สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารโี ปรดบทรอ้ งเพลงพญาโศก ๓ ชนั้ จากเสภาเรอื่ ง&#13;
พระยาราชวังสันซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ว่า&#13;
				&#13;
โอ้วันใดมิได้พบประสบพักตร์&#13;
ราวหัวอกจะหักเสียให้ได้&#13;
หวามอุราน�้ำตาก็ตกใน&#13;
กลายเป็นไฟเผาร้อนรอนชีวี&#13;
		 จึงทรงพระราชนิพนธ์กลอนสุภาพ ๘ ค�ำกลอน แทรกลงระหว่างกลางเพลงพญาโศกข้างต้น&#13;
โดยคงค�ำกลอนแรกและค�ำกลอนสุดท้ายไว้อย่างเดิม แล้วพระราชทานบทร้องนี้แก่อาจารย์เจริญใจ&#13;
สุนทรวาทิน น�ำไปบรรจุเพลง อาจารย์เจริญใจใช้เพลงลมพัดชายเขา ๒ ชั้น กล่อมนารี ๒ ชั้น และ&#13;
สร้อยเพลง ๒ ชั้น บทพระราชนิพนธ์บทนี้จึงกลายเป็นเพลงตับสั้น ๆ ที่มีความไพเราะน่าฟัง บทร้องนี้&#13;
มีแรงบันดาลพระราชหฤทัยมาจากการที่ทรงขาดโอกาสร่วมฝึกซ้อมเพลงไทยกับชมรมดนตรีไทย สจม.&#13;
เนอื่ งจากทรงตดิ พระราชกจิ อนื่ ตอ่ เนอื่ งเปน็ เวลานาน อา่ นรายละเอยี ดใน มณพี ลอยรอ้ ยแสง..., หนา้ ๑๙๘.&#13;
๒๘&#13;
&#13;
70&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
71&#13;
&#13;
�เต่าเห่&#13;
เต่าเห่ ๒ ชั้น&#13;
เห่เอยค�่ำแล้ว&#13;
ดาวประดับท้องนภา&#13;
หลับเถิดนะสายใจ&#13;
จักถนอมกล่อมให้นอน&#13;
เติบใหญ่ให้แกล้วกล้า&#13;
มีเลือดไทยในปางบรรพ์&#13;
จงครองคุณธรรมพร้อม&#13;
จงละอคติสี่&#13;
อุปสรรคจะหนักหนา&#13;
เมื่อหวังปองเทอดผองไทย&#13;
ขวัญข้าวจงอยู่ดี&#13;
แล้วหลับนัยนา&#13;
(ฟังเสียงจังหรีดร้อง&#13;
แก้วเกดสุมามาลย์&#13;
&#13;
อาทิตย์แคล้วครรไลลา&#13;
พระจันทราพารถจร&#13;
เจ้าอย่าอาลัยอาวรณ์&#13;
จะขอพรปวงเทวัญ&#13;
เรืองวิชาทุกสิ่งสรรพ์&#13;
มิเคยหวั่นผองไพรี&#13;
ศรัทธาน้อมปัญญามี&#13;
มีขันตีออมอดใจ&#13;
เจ้าก็อย่าโศกาลัย&#13;
ก็แกร่งไกรดุจศิลา&#13;
ฟังค�ำพี่จ�ำนรรจา&#13;
นิทราให้ส�ำราญ&#13;
กังวานก้องเสียงประสาน&#13;
ก็เบิกบานชม แสงเดือน)&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๑๙๒๙&#13;
&#13;
ในเดือนพฤศจิกายน ปี พ.ศ. ๒๕๑๙ ได้พระราชทานกาพย์บทเห่กล่อมบทหนึ่ง ให้อาจารย์เจริญใจ&#13;
สุ น ทรวาทิ น บรรจุ เ พลง อาจารย์ เ ลื อ กท� ำ นองเพลงเต่ า เห่ ๒ ชั้ น แต่ เ มื่ อ ลองขั บ ร้ อ งแล้ ว ยั ง มี&#13;
เหลืออยู่อีก ๒ ค�ำกลอน อาจารย์ประพจน์ อัศววิรุฬหการ น�ำขึ้นกราบบังคมทูลและขอพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตตัด ๒ ค�ำกลอนสุดท้ายออก เน่ืองจากเมื่อบรรจุเพลงแล้ว เพลงจบลงพอดีตรงค�ำว่า&#13;
“นิทราให้ส�ำราญ” ก็ทรงพระกรุณาให้ตัดได้ แต่ในการพิมพ์บทร้องได้รับสั่งให้ใส่บทของเดิมที่ตัดออก&#13;
ไว้ด้วย หากจะมีผู้น�ำไปใช้ขับร้องในแนวอื่น อาจจะใช้ได้ครบทั้งหมดตามที่ทรงพระราชนิพนธ์ไว้เดิม&#13;
อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๑๙๙.&#13;
๒๙&#13;
&#13;
72&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
73&#13;
&#13;
�เต่ากินผักบุ้ง&#13;
เที่ยวต้น&#13;
&#13;
ดาวเดือนเลือนดับลับฟ้า&#13;
มวลปักษาลาถิ่นบินออกไกล&#13;
ดอกเอ๋ยเจ้าดอกประยงค์&#13;
เจ้าช่อชงโค เจ้าอย่าโศกาลัย&#13;
&#13;
ท้องนภาแลสว่างกระจ่างใส&#13;
คงจะไปหาเหยื่อเผื่อลูกน้อย&#13;
ขอให้สมประสงค์ทุกประการ เอย&#13;
วันหน้าจะมาใหม่ มารับเอาคู่ใจชงโค&#13;
&#13;
เที่ยวกลับ&#13;
&#13;
นิจจาเอ๋ยเช้าเช้าเคยได้พบพักตร์ จะจากกันนานนักก็เศร้าสร้อย&#13;
แม้มิมีใครเขาเฝ้าหวงคอย&#13;
รักคงถอยใจคงร้าวราวไฟลาญ&#13;
ดอกเอ๋ยเจ้าดอกรัก&#13;
หัวอกจะหักเสียแล้วเอย&#13;
เสียงไก่ขันขาน เสียงกังวานหวานแจ้ว มิเทียมเทียบเสียงเพื่อนแก้ว&#13;
หวานสุดแล้วยามพาที&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐๓๐&#13;
&#13;
เดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ เป็นบทร้องเพลงลาเพลงแรกที่ทรงพระราชนิพนธ์ และพระราชทาน&#13;
บทร้องนี้แก่อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ซึ่งขับร้องออกอากาศครั้งแรกทางสถานีวิทยุกองพลที่ ๑&#13;
รักษาพระองค์ เมื่อวันที่ ๒๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๐๐.&#13;
๓๐&#13;
&#13;
74&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
75&#13;
&#13;
�ปลาทอง เถา&#13;
สามชั้น		&#13;
&#13;
ดวงแก้ว&#13;
เหลือจะหายากหาในธาตรี&#13;
ดอกเอ๋ย เจ้าดอกแส&#13;
มองชะแง้ไป่เห็นเอย&#13;
เคยอ�ำลาจากจรตอนเช้าเช้า&#13;
ป่านนี้ยังมิมา&#13;
&#13;
งามเพริศแพร้วประภัสสร์รัศมี&#13;
แต่เคยมีในหล้ามาให้ชม&#13;
เฝ้าชะม้อยคอยแล&#13;
&#13;
อันดวงแก้วจักรพรรดิ์จรัสโลก&#13;
ไม่โชติช่วงดังดวงแก้วแววภิรมย์&#13;
ดอกเอ๋ย เจ้าดอกจ�ำปา&#13;
พุทธชาดน้อยน้อย&#13;
ร�ำลึกพระเมตตา&#13;
&#13;
ล้วนน�ำโชคสวัสดีสุขศรีสม&#13;
เลิศอุดมด้วยบุญคุณธรรม&#13;
หอมรื่นมาทุกยามเอย&#13;
เก็บมาร้อยบูชา&#13;
ปกเกษาค�่ำเช้าเอย&#13;
&#13;
สองชั้น&#13;
&#13;
ชั้นเดียว		&#13;
มวลดอกไม้ดาดดื่นล้วนรื่นรส&#13;
ไม่ประเสริฐเลิศสคราญบานประจ�ำ &#13;
พระพายพัดอ่อนเอย&#13;
&#13;
ค�่ำค�่ำเล่าจะย้อนคืนหา&#13;
ได้แต่โศกาคร�่ำครวญ&#13;
&#13;
สีสวยสดแลอร่ามดูงามข�ำ&#13;
เหมือนกลิน่ อบร�ำ่ ร�ำลึกน�ำ้ ค�ำหนหลังเอย&#13;
ไม่ดับร้อนหทัยเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐๓๑&#13;
&#13;
เดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๒๐ ได้เสด็จพระราชด�ำเนินเยือนประเทศอิสราเอลและประเทศอิหร่าน&#13;
ขณะทีป่ ระทับอยูบ่ นเครือ่ งบินพระทีน่ งั่ ได้ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องปลาทอง เถา เมือ่ เสด็จพระราชด�ำเนิน&#13;
กลับแล้ว ได้โปรดเกล้าฯ ให้อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ขับร้องออกอากาศทางสถานีวิทยุกองพลที่ ๑&#13;
รักษาพระองค์ ในรายการสังคีตสยามมีรับสั่งว่า “เพลงนี้เป็นของฝากจากอิหร่าน” ออกอากาศครั้งแรก&#13;
วันอาทิตย์ที่ ๒๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๐๒.&#13;
๓๑&#13;
&#13;
76&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
77&#13;
&#13;
�อกทะเล&#13;
อกทะเล ๓ ชั้น&#13;
นี่ก็ล่วงเวลาเห็นช้าแล้ว&#13;
พระจันทร์แคล้วหลบลี้หนีหน้าหาย&#13;
ได้ฟังเพลงร้องเล่นเย็นใจกาย&#13;
เย็นพระพายพัดเอื่อยเรื่อยเรื่อยเรียง&#13;
ได้อยู่ใกล้ใจคลายทุกข์เป็นสุขศรี&#13;
จนดนตรีที่ได้ยินจะสิ้นเสียง&#13;
ตัวจากไปใจยังอยู่เป็นคู่เคียง&#13;
คอยมองเมียงพบกันวันหน้าเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐๓๒&#13;
&#13;
เดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๐ ขณะสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีโดยเสด็จ&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชแปรพระราชฐานไปประทับแรมที่พระราชวังไกลกังวล&#13;
หัวหิน ได้ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องอกทะเล ที่ชายหาด แล้วโปรดเกล้าฯ ให้อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน&#13;
ขับร้องร่วมกับวงเครื่องสายไทย ออกอากาศเป็นครั้งแรกทางสถานีวิทยุกองพลที่ ๑ รักษาพระองค์&#13;
เป็นที่ถูกใจผู้ฟังมาก ขอให้บรรเลงออกอากาศซ�้ำทุกคืนวันอาทิตย์ในรายการสังคีตสยามติดต่อกัน&#13;
ถึง ๓ สัปดาห์ ต่อมาธนาคารกรุงเทพได้นำ� ไปบันทึกเป็นแผ่นเสียง มีจนั ทรา สุขะวิรยิ ะ ขับร้อง นับเป็นเพลง&#13;
พระราชนิพนธ์เพลงแรกที่ได้บันทึกแผ่นเสียงลองเพลย์ มีวงดนตรีไทยของชมรมดนตรีไทย สจม. บรรเลง&#13;
ทรงซอด้วงในวงดนตรีนั้นด้วย (รายการสังคีตภิรมย์ สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง ๙ บางล�ำพู) เพลงนี้&#13;
เป็นเพลงลาเพลงที่ ๓ ที่ทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นในปีเดียวกัน อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง...,&#13;
หน้า ๒๐๕.&#13;
		 ต่อมาได้พระราชทานบทพระราชนิพนธ์นี้แก่วงสายใยจามจุรีในรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์&#13;
ดึกด�ำบรรพ์ เนือ่ งในโอกาสครบรอบ ๘๔ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๔๔&#13;
๓๒&#13;
&#13;
78&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
79&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ “รับขวัญบัณฑิตใหม่”&#13;
เนื่องในงานฉลองปริญญาบัตรของบัณฑิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
&#13;
ขึ้นพลับพลา - แขกบรเทศ&#13;
ขึ้นพลับพลา&#13;
&#13;
ทิวาวันผันไปไม่นานช้า&#13;
ถึงวันจุฬารับขวัญบัณฑิตใหม่&#13;
ผู้ส�ำเร็จการศึกษาก้าวหน้าไกล&#13;
มอบกายใจน�ำหนุนคุณความดี&#13;
เคยพากเพียรทุกโมงยามเอาความรู้&#13;
มุ่งเชิดชูชาติไทยเด่นเป็นศักดิ์ศรี&#13;
เพื่อส่วนรวมร่วมสมัครสามัคคี&#13;
สมกับที่ตั้งจิตอุทิศตน&#13;
&#13;
แขกบรเทศ&#13;
&#13;
อธิษฐานขอให้พ้นภัยพาล&#13;
จะมุ่งการกอปรกิจสัมฤทธิ์ผล&#13;
สิ่งศักดิ์สิทธิ์คุณครูบาทั่วสากล&#13;
คุ้มทุกคนบัณฑิตใหม่ให้ก�ำลัง&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐๓๓&#13;
&#13;
พระราชทานบทร้องนี้พร้อมทรงก�ำหนดเพลงส�ำหรับบรรเลงในงาน “ลาแล้วจามจุรี” ซึ่งเป็น&#13;
งานฉลองปริญญาบัตรของบัณฑิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๐&#13;
ณ อาคารใหม่สวนอัมพร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จพระราชด�ำเนิน&#13;
ไปทรงร่วมงานด้วยในฐานะบัณฑิตใหม่ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๐๗.&#13;
๓๓&#13;
&#13;
80&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
81&#13;
&#13;
�ต�ำนานลอยกระทง&#13;
ฤดูเดือนสิบสองน�้ำนองฝั่ง&#13;
สะท้อนเงาเนาชลยลอ�ำไพ&#13;
“ลอยกระทง” ประเพณีมีมาเก่า&#13;
ว่าเมื่อครั้งสุโขทัยไท้ภูบาล&#13;
สนมเอกมีสมญาว่านพมาศ&#13;
ประดิษฐ์จงกลชาติปทุมี&#13;
ตามประทีปแลสว่างกระจ่างน�้ำ&#13;
ท่านนิยมชมกระทงในคงคา&#13;
คติลอยกระทงบ่งความหมาย&#13;
ท่านว่าเพื่อนอบนบอภิวันท์&#13;
บ้างว่าเพื่อตั้งจิตอธิษฐาน&#13;
ขอสมคิดดังจิตหวังตั้งจ�ำนง&#13;
&#13;
แลอีกทั้งจันทร์พรายฉายแสงใส&#13;
สบสมัยพิธีที่ส�ำราญ&#13;
เคยได้รู้ผู้เฒ่าท่านเล่าขาน&#13;
ทอดพระเนตรเทศกาลประจ�ำปี&#13;
เป็นนักปราชญ์ทรงปัญญาสง่าศรี&#13;
ถวายจอมธรณีลอยธารา&#13;
เห็นคลาคล�่ำส่องราตรีดีหนักหนา&#13;
สืบต่อมาแก่เราไทยในปัจจุบัน&#13;
เป็นเหตุผลภิปรายไม่แปรผัน&#13;
บังคมคัลบาทพิสุทธิ์พุทธองค์&#13;
ให้พ้นพาลพิบัติภัยความใหลหลง&#13;
ลอยกระทงลอยทุกข์ก่อสุขเทอญ&#13;
&#13;
							&#13;
		&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๑๓๔&#13;
		&#13;
ท�ำนอง : พยงค์ มุกดา&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อวันที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๑ เพื่อพระราชทานแก่องค์การสวนสัตว์&#13;
ในพระบรมราชู ป ถั ม ภ ์ ส� ำ หรั บ เป ็ น แบบให ้ เ ด็ ก อ ่ า นท� ำ นองเสนาะในการประกวดหนู น ้ อ ยนพมาศ&#13;
ในงานลอยกระทง วันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๑&#13;
		 ต่อมา ในปี พ.ศ. ๒๕๔๒ ครูพยงค์ มุกดา ศิลปินแห่งชาติ ได้ประพันธ์ท�ำนอง และอัญเชิญไปขับร้อง&#13;
ในงาน “๖๐ ปี เล่าขานต�ำนานลูกทุง่ ไทย” ซึง่ ส�ำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ&#13;
จัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๕ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๒ ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย เนื่องในพระราชพิธี&#13;
มหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ภูมพิ ลอดุลยเดช ๖ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒&#13;
ในงานนี้ ได้อัญเชิญเพลงพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี อีก ๑ เพลง&#13;
คือ “แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก” มาขับร้องเป็นครั้งแรกด้วย อ่านรายละเอียดใน “เปิดตัว ๒ เพลงพระราชนิพนธ์&#13;
ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี แดร๊กคูล่าผู้น่ารักและเพลงต�ำนานลอยกระทง,”&#13;
ThaiPR.NET, ๗ กันยายน ๒๕๔๒ ที่มา : www.ryt9.com.&#13;
๓๔&#13;
&#13;
82&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ไทยด�ำเนินดอย&#13;
ลาวด�ำเนินทราย - ลาวด�ำเนินทรายทางเปลี่ยน&#13;
เที่ยวต้น&#13;
ลาวด�ำเนินทราย&#13;
เป็นบุญตัวได้โดยเสด็จประพาส&#13;
ชมพฤกษาตลอดหว่างทางด�ำเนิน&#13;
โอ้ว่าแสนเหนื่อยล้า (ซ�้ำ)&#13;
เมื่อใดจะได้หยุดพัก&#13;
เห็นยอดดอย&#13;
นี่หนาหมู่เฮาเอย&#13;
หายใจหอบ&#13;
เดินอีกนาที หรือสองนาที&#13;
&#13;
พระจอมราชย์สู่ล�ำเนาเขตเขาเขิน&#13;
ท้องถิ่นเถินค่าล้นเป็นต้นธาร&#13;
สงสารสองขายิ่งนัก&#13;
สองขาจะหักเสียแล้วเอย&#13;
ดังคล้อยหนีไป&#13;
&#13;
เที่ยวกลับ&#13;
ลาวด�ำเนินทรายทางเปลี่ยน&#13;
มีพระราชด�ำริตริตรองคิด&#13;
เพื่อได้น�้ำกอปรกิจเกษตรการ&#13;
โอ้ว่าแสนยินดี (ซ�้ำ)&#13;
ดุจเป็นรางวัลพระราชทาน&#13;
ไทยด�ำเนินดอย&#13;
ใช่ไหมไทยเอย&#13;
เห็นขุนเขา&#13;
น�้ำจิตศรัทธา รักไทยหนักหนา&#13;
&#13;
จะกั้นปิดสายชลต้นละหาน&#13;
เพิ่มพูนงานผลิตผลของคนไทย&#13;
เดินไปถึงที่เห็นโครงการ&#13;
เราชาวบ้านดีใจเอย&#13;
เหนื่อยหน่อยต้องอดทน&#13;
&#13;
หัวใจเต้นเร็วรี่ เฮ้อ&#13;
คงตายเอย&#13;
&#13;
แดนดอยงามตา หนอ&#13;
เราเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๓๓๕&#13;
&#13;
ปลายเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๕๒๓ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีโดยเสด็จ&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชไปทอดพระเนตรโครงการชลประทานทางภาคเหนือ&#13;
เนอื่ งจากตอ้ งทรงพระดำ� เนนิ ขนึ้ ภเู ขานอ้ ยใหญห่ ลายแหง่ จนกระทงั่ มรี บั สงั่ วา่ “เดนิ ขนึ้ เขาเหนอื่ ยหนกั หนา”&#13;
จึงทรงพระราชนิพนธ์บทร้องและพระราชทานชือ่ ว่า ไทยด�ำเนินดอย เพือ่ ล้อเพลงเก่าคือ ลาวด�ำเนินทราย&#13;
และลาวด�ำเนินเกวียน แล้วพระราชทานแก่นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล ให้เป็นผู้ขับร้องคนแรก&#13;
โปรดใหใ้ ชท้ ำ� นองเพลงลาวดำ� เนนิ ทราย ขบั รอ้ งสองเทยี่ วในเทยี่ วกลบั นนั้ โปรดใหใ้ ชเ้ พลงลาวดำ� เนนิ ทราย&#13;
ทางเปลี่ยนของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง...,&#13;
หน้า ๒๐๙.&#13;
๓๕&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
83&#13;
&#13;
�ส่วนที่ ๓ 	บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๕ - ๒๕๒๘&#13;
ขณะทรงศึกษาระดับอุดมศึกษา ปริญญาเอก 	&#13;
หลังจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงส�ำเร็จการศึกษา&#13;
ระดับปริญญาโทจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใน พ.ศ. ๒๕๒๔ แล้ว ได้ทรงเข้าศึกษาต่อ&#13;
ระดับปริญญาเอกสาขาพัฒนศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร&#13;
(ป ี การศึ ก ษา ๒๕๒๔ - ๒๕๒๘) ด้วยทรงเห็นว ่า จะเป็นประโยชน์ต่อการรับราชการ&#13;
เป็นอาจารย์ที่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ทรงเข้ารับราชการเป็นอาจารย์มาตั้งแต่&#13;
เดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๓&#13;
ในขณะทรงศึกษาระดับปริญญาเอกทีม่ หาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร&#13;
มีวาระส�ำคัญเกิดขึ้น เช่น กรุงเทพมหานครครบ ๒๐๐ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๒๕ ซึ่งพระบาท&#13;
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีฉลอง&#13;
กรุงรัตนโกสินทร์ครบ ๒๐๐ ปี วันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว&#13;
ภูมิพลอดุลยเดช ๕ ธันวาคม ๒๕๒๖ และวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทรา&#13;
บรมราชชนนีทรงเจริญพระชนมายุ ๗ รอบ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๒๗ โอกาสส�ำคัญเหล่านี้&#13;
คือที่มาของบทพระราชนิพนธ์ ในส่วนที่ ๓ นี้ และนอกจากนั้นยังมีบทพระราชนิพนธ์&#13;
พระราชทานแก่ครูดนตรีหลายท่านตามค�ำกราบบังคมทูลขอ บทพระราชนิพนธ์ในส่วนนี้&#13;
มีจ�ำนวน ๖ บท&#13;
&#13;
84&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ค�ำฉันท์ดุษฎีสังเวยและกาพย์ขับไม้สมโภช&#13;
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร&#13;
&#13;
กินนรร�ำ - เอกบท - เหาะ - ฉิ่งพระฉัน - มอญแปลง - มหาฤกษ์&#13;
กินนรร�ำ&#13;
&#13;
(ลา ๑)&#13;
อภิวาทอ้างสิทธิ์กฤษฎา&#13;
มณีรัตนปฏิมากร&#13;
อันองค์เทเวศร์อดิศร&#13;
บันดาลดลด้วยสวัสดี&#13;
ก่อเกิดคุณาบารมี&#13;
อ�ำนวยสิริสรรพบุญญา&#13;
&#13;
พระพุทธมหารังสฤษฎ์บวร&#13;
คู่ไทยธานี&#13;
&#13;
สาธุการ&#13;
เอกบท&#13;
&#13;
เหาะ&#13;
&#13;
จ�ำเดิมพระบรมราชา&#13;
ธิราชเจ้าจักรีวงศ์&#13;
เสด็จปราบดาภิเษกทรง&#13;
คลนามรัตนโกสินทร์&#13;
&#13;
องค์ปฐมกษัตรา-&#13;
&#13;
สร้างพระราชวังบดินทร์&#13;
พร้อมอารามพระศรีรัตน์ชัชวาล&#13;
อัญเชิญพระพุทธรัตน์ประดิษฐาน&#13;
พิสุทธิพิเศษไพบูลย์&#13;
ประดิษฐ์เครื่องทรงจ�ำรูญ&#13;
ประกอบเป็นสามฤดู&#13;
เนาอุโบสถสถานตระการตรู&#13;
จิตรกรรมเชิงช่างเชี่ยวชาญ&#13;
&#13;
แล้วเสร็จดังจินตน์&#13;
&#13;
สถาปนานครมง-&#13;
&#13;
บุษบกพิมาน&#13;
น้อมน�ำท�ำนูล&#13;
บรรเจิดเชิดชู&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
85&#13;
&#13;
�ฉิ่งพระฉัน&#13;
&#13;
อันองค์พิมพ์พุทธพิชิตมาร&#13;
พาชนพ้นทุกข์บรรเทา&#13;
อาจน�ำส�่ำสัตบุรุษเนา&#13;
เอมอิ่มในกองกุศล&#13;
&#13;
มอญแปลง&#13;
&#13;
ทรงคุ้มเขตขัณฑมณฑล&#13;
ปราศทุกข์ท�ำงนบีฑา&#13;
บัดดลมัจฉมังสา&#13;
บังเกิดทั่วทั้งแผ่นไผท&#13;
ทรงบริรักษ์ภูวไนย&#13;
นับเนื่องถ้วนเก้ารัชกาล&#13;
บริรักษ์ปวงนิกรบันดาล&#13;
ประกอบแต่กิจอันควร&#13;
&#13;
มหาฤกษ์&#13;
&#13;
ราชะประชาชักชวน&#13;
ให้รัฐพัฒนาธ�ำรง&#13;
สบสิ่งสมบูรณ์ประสงค์&#13;
อุดมรัตนพิมพ์อ�ำไพ&#13;
&#13;
มละโอฆกันดาร&#13;
ในธรรมน�ำเชาวน์&#13;
ดับร้อนผ่อนปรน&#13;
พืชพันธุ์ธัญญา&#13;
ผู้ผ่านราชัย&#13;
บันเทิงเกษมศานต์&#13;
ตามแบบกระบวน&#13;
ด้วยฤทธีองค์&#13;
&#13;
ตระสันนิบาต&#13;
รัว&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๕๓๖&#13;
&#13;
ค�ำฉันท์ดุษฎีสังเวยและกาพย์ขับไม้สมโภชพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรนี้ พระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม&#13;
ราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์เพื่อให้คณะครูพราหมณ์และศิลปินกรมศิลปากรอ่านประกอบการบรรเลง&#13;
ซอสามสายสดุ ดี พ ระพุ ท ธมหามณี รั ต นปฏิ ม ากร ในการเลี้ ย งพระและเวี ย นเที ย นสมโภชพระพุ ท ธ&#13;
มหามณีรัตนปฏิมากร เนื่องในพระราชพิธียกช่อฟ้าพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่&#13;
๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๕ ในครั้งที่มีการปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ในโอกาสสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบ ๒๐๐ ปี&#13;
๓๖&#13;
&#13;
86&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ต่อมาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ ให้อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน&#13;
น�ำไปบรรจุเพลง ทรงขับกาพย์ในตอนต้นด้วยเมื่อมีการขับร้องและบรรเลงเพื่อบันทึกเสียง&#13;
		 ภายหลังทรงเลือกเฉพาะลา ๑ พระราชทานแก่วงสายใยจามจุรีน�ำไปเป็นบทร้องในการแสดง&#13;
ดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสครบรอบ ๘๐ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
๒๖ มีนาคม ๒๕๔๐ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง...,&#13;
หน้า ๗๕.&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
87&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๒๖&#13;
ถึงกลางวันนั้นมีสุรีย์ส่อง&#13;
ไทยมีองค์ทรงธรรม์พรรณราย&#13;
สมาชิกมูลนิธิสายใจไทย&#13;
ด้วยอาศัยพระเมตตาบารมี&#13;
พระประดุจมาตุเรศปิตุรงค์&#13;
พระประสิทธ์วิทยาดุจอาจารย์&#13;
วันที่ห้าธันวามาบรรจบ&#13;
ถวายพระพรพิพัฒน์ตั้งสัจจา&#13;
		&#13;
&#13;
จันทรผ่องรัตติวารตระการฉาย&#13;
คุ้มเกศกายทั้งทิวาและราตรี&#13;
ก�ำลังใจแน่นหนักมีศักดิ์ศรี&#13;
หลักชีวีธ�ำรงชาติปราศผองพาล&#13;
ผู้ประสงค์คุ้มครองไทยไม่ร้าวฉาน&#13;
ด้วยเชี่ยวชาญน�ำรัฐวัฒนา&#13;
ถือถ้วนครบเฉลิมพระชนมพรรษา&#13;
ขอเป็นข้ารองพระบาททุกชาติไป&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๖๓๗&#13;
&#13;
วงดนตรีทหารพิการ มูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทาน&#13;
พระราชานุญาตน�ำไปขับร้องถวายพระพรชัยมงคล เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ๕ ธันวาคม ๒๕๒๖ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๓๘.&#13;
๓๗&#13;
&#13;
88&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�		&#13;
&#13;
บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี&#13;
เนื่องในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ ๗ รอบ&#13;
&#13;
ทั่วขัณฑ์เขตประเทศไทยอันไพศาล&#13;
สมเด็จพระศรีนครินทรา&#13;
ยามพระชนม์ดลเจ็ดรอบพระชันษา&#13;
ปวงข้าบาทบรรดาสายใจไทย&#13;
		&#13;
&#13;
แม้ท้องธารเถื่อนแถวแนวภูผา&#13;
เสด็จเยี่ยมบรรดาประชาไทย&#13;
ยี่สิบเอ็ดตุลาคมอุดมสมัย&#13;
กราบถวายพระพรชัยใจภักดี&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๗๓๘&#13;
&#13;
วงดนตรีทหารพิการ มูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทาน&#13;
พระราชานญ&#13;
ุ าตนำ� ไปเปน็ บทรอ้ งถวายพระพรชยั มงคลสมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทราบรมราชชนนี เนอื่ งในโอกาส&#13;
ทรงเจริญพระชนมายุ ๗ รอบ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๒๗ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๓๙.&#13;
๓๘&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
89&#13;
&#13;
�ไอยราชูงวง เถา&#13;
สามชั้น&#13;
&#13;
ที่ล�ำเนาอรัญวาพนาเวศ&#13;
รุกขชาติดงชัฏสะบัดใบ&#13;
คณาสัตว์ที่อาศัยในไพรนั้น&#13;
โขลงช้างกินไผ่ใบดกยกงวงชู&#13;
&#13;
สองชั้น		&#13;
&#13;
อันพญาคชาชาติแกร่งกาจกล้า&#13;
อ�ำลาถิ่นพนาสณฑ์หนดงดาน&#13;
เป็นราชพาหนะพระทรงฤทธิ์&#13;
เรียนรู้หลักราชการงานประเทือง&#13;
&#13;
ชั้นเดียว		&#13;
&#13;
อ้ามิ่งมาตงค์ผู้คงบุญ&#13;
สมพระเกียรติอิศเรศราชัย&#13;
&#13;
แถบประเทศเชิงผาศิลาไศล&#13;
ลมพัดไกวกิ่งสล้างช่างน่าดู&#13;
มีหลายอย่างต่างพันธุ์ปนกันอยู่&#13;
จับกิ่งลู่ลงได้ใจส�ำราญ&#13;
เป็นเจ้าป่าสามารถองอาจหาญ&#13;
มาเฝ้าพระภูบาลผู้ผ่านเมือง&#13;
ต้องตั้งจิตคิดพระคุณน�ำหนุนเนื่อง&#13;
ในใต้เบื้องบาทละอองให้ว่องไว&#13;
พิษณุพงศ์อดุลย์ยิ่งใหญ่&#13;
ประจักษ์ในคชลักษณ์งามนักเอย&#13;
&#13;
		 ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๘๓๙&#13;
เพลงไอยราชูงวง เถา เป็นเพลงเก่าคู่กันมากับเพลงไอยเรศชูงา (ปัจจุบันเรียกเพลงไอยเรศ)&#13;
เพลงไอยราชงู วง ๓ ชนั้ เปน็ เพลงของครจู างวางทวั่ พาทยโกศล ครอู าจ สนุ ทร ผเู้ ปน็ ศษิ ยข์ องครจู างวางทวั่&#13;
ได้ต่อเพลงนี้ให้ครูสังเวียน เกิดผล ผู้เป็นศิษย์ของครูจางวางทั่วและครูอาจ สุนทร อีกต่อหนึ่ง ต่อมา&#13;
ครูส�ำราญ เกิดผล ได้ตัดลงเป็นเพลงชั้นเดียว และประดิษฐ์ทางลูกล้อลูกขัดส�ำหรับการบรรเลงเที่ยวกลับ&#13;
		 ครสู งั เวยี น เกดิ ผล หวั หนา้ วงดนตรไี ทย บา้ นใหม่ จงั หวดั พระนครศรอี ยธุ ยา ทราบวา่ สมเดจ็ พระเทพ&#13;
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีโปรดช้าง จึงกราบบังคมทูลขอพระราชทานบทร้องเกี่ยวกับช้าง&#13;
ซึ่งก็ได้พระราชทานมาในทันทีที่ทรงว่างขณะประทับ ณ พระราชวังไกลกังวล หัวหิน ในเดือนเมษายน&#13;
พ.ศ. ๒๕๒๘ ทรงบอกเนื้อร้องเพลงนี้ทางโทรศัพท์ทางไกลด้วยพระองค์เอง นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณ&#13;
กรณีพิเศษจริง ๆ&#13;
		 เพลงนี้ ไ ด้ บั น ทึ ก เสี ย ง แล้ ว น� ำ ออกอากาศในรายการสั ง คี ต ภิ ร มย์ ท างวิ ท ยุ ก ระจายเสี ย ง&#13;
แห่งประเทศไทย ส่วนภูมิภาค จ�ำนวน ๔๑ สถานีทั่วประเทศ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๘ แล้วจึงออกอากาศ&#13;
ในกรุงเทพมหานคร วิภาพร เกิดผล ร้องบันทึกเสียงคนแรก อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง...,&#13;
หน้า ๒๑๐.&#13;
๓๙&#13;
&#13;
90&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ตับชมสวนขวัญ&#13;
เทวาประสิทธิ์&#13;
&#13;
รื่นรมย์ชมพรรณบุปผชาติ&#13;
ประสิทธิ์สร้างบ�ำเรอองค์ไทเทวัญ&#13;
&#13;
ดอกไม้ไทร&#13;
&#13;
เพลินชมสายหยุดพุทธชาด&#13;
การะเกดแกมแก้วกระดังงา&#13;
โอ้ว่าพวงผกา ของข้าเอ๋ย&#13;
กุหลาบหลากสีมีปลูกไว้&#13;
กรองเป็นมาลัยได้ดมดอม&#13;
โอ้ว่าพวงผกา ของข้าเอย&#13;
&#13;
ดอกไม้ไพร&#13;
&#13;
งามปวงไม้ไพรหลายพันธุ์คละ&#13;
จันทน์กะพ้อกร่างไกรในอุทยาน&#13;
ตะขบข่อยตะลิงปลิงขึ้นเคียงกัน&#13;
กันเกราโศกใหญ่ใกล้วารี&#13;
&#13;
ดอกไม้ร่วง&#13;
&#13;
ไทรหวน&#13;
&#13;
งามพิลาสพิสุทธิ์ดุจเทพสรรค์&#13;
สวนสวรรค์อนันต์สุขทุกเวลา&#13;
ชมนาดหอมรื่นชื่นนาสา&#13;
กรรณิการ์สารภีจ�ำปีพะยอม&#13;
อยู่ใกล้กับพุ่มมะลิหอม&#13;
น�ำน้อมโน้มหทัยให้ชื่นบาน&#13;
&#13;
ขึ้นริมสระกิ่งใบแผ่ไพศาล&#13;
กระถินพิมานคูนคางยางนนทรี&#13;
ตะเคียนคั่นมะค่าพฤกษาศรี&#13;
ร่มเงาดียามเย็นเย็นพระพาย&#13;
&#13;
รุกขชาติดาดาษดอกดก&#13;
สันตะวาดอกจอกออกเรียงราย&#13;
สัตตบงกชงามนามโกมุท&#13;
หมู่ภมรแมลงภู่ดูเมามัว&#13;
&#13;
ใบตกร่วงลงชลาสาย&#13;
ฝูงปลาว่ายแหวกเข้าเคล้ากอบัว&#13;
สัตตบุษย์ขาวเด่นเห็นอยู่ทั่ว&#13;
มิได้คิดชีวิตตัวชมเรณู&#13;
&#13;
ที่ในสวนหลวงปวงปักษิน&#13;
หาเหยื่อเผื่อลูกน้อยคอยเอ็นดู&#13;
ครั้นยามค�่ำคืนไปยังไทรหวน&#13;
ส่งเสียงแจ้วจ�ำนรรจาว่าวอน&#13;
&#13;
เป็นหมู่เหล่าโผผินบินเข้าคู่&#13;
ยามเช้าตรู่ออกเที่ยวพเนจร&#13;
ที่ในสวนริมทางหว่างสิงขร&#13;
ในรังนอนพร้อมสหายคลายอารมณ์&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
91&#13;
&#13;
�มาลีหวน&#13;
&#13;
เนาศาลามาลีที่พงพฤกษ์&#13;
เคยผูกจิตคิดใฝ่ใจนิยม&#13;
ราตรียังมีกลิ่นเกสร&#13;
เสนาะเสียงจังหรีดหริ่งเรไร&#13;
&#13;
คลื่นกระทบฝั่ง&#13;
&#13;
เชิญบรรเลงดนตรีที่สวนขวัญ&#13;
ขับเพลงที่เคยเล่นไม่เว้นวาง&#13;
&#13;
		&#13;
&#13;
หวนร�ำลึกมวลมิตรสนิทสนม&#13;
ชวนชื่นชมบุปผาพนาไพร&#13;
ละอองอ่อนอบรับกับแขไข&#13;
ชวนเพลินเจริญใจในดุริยางค์&#13;
แต่สายัณห์จนวันพรุ่งถึงรุ่งสาง&#13;
จะเลิกร้างอ�ำลาก็อาลัย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๘๔๐&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงตับชุดนี้ที่พระต�ำหนักภูพานราชนิเวศน์ เมื่อเดือนพฤศจิกายน&#13;
พ.ศ. ๒๕๒๘ ตามค� ำ กราบบั ง คมทู ล ของครู สั ง เวี ย น เกิ ด ผล หั ว หน้ า วงดนตรี ไ ทย บ้ า นใหม่&#13;
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นับเป็นเพลงตับที่ยาวมากในบรรดาบทเพลงทั้งหลายที่เคยทรงพระราชนิพนธ์&#13;
มา ประกอบด้วยเพลงต่าง ๆ ในอัตรา ๒ ชั้น รวม ๗ เพลง มาลี เกิดผล และวิภาพร เกิดผล ร่วมกันขับร้อง&#13;
เพลงนี้บันทึกเสียงครั้งแรกในปลายปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ที่ศาลาดุสิดาลัย พระต�ำหนักจิตรลดารโหฐาน&#13;
พระราชวังดุสิต ได้พระราชทานพระราชานุญาตให้เผยแพร่ในรายการสังคีตสยาม ณ สถานีวิทยุกองพล&#13;
ที่ ๑ รักษาพระองค์ เป็นครั้งแรก เมื่อต้นปี พ.ศ. ๒๕๒๙&#13;
		 การทรงพระราชนิพนธ์เนื้อร้องเพลงตับนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
พระราชทานสัมภาษณ์ เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๓ ณ อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ว่า ครูสังเวียน&#13;
เกิดผล ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานบทร้องส�ำหรับเพลงดอกไม้ไทร ดอกไม้ไพร ดอกไม้ร่วง&#13;
ไทรหวน มาลีหวน เพลงละ ๔ ค�ำกลอน ขณะที่ทรงพระราชนิพนธ์ได้ทรงนึกถึงชื่อเพลงต่าง ๆ เหล่านี้&#13;
แล้วจึงนึกถึงเนื้อร้อง จึงได้ทรงวางโครงเรื่องว่า บทร้องในเพลงดอกไม้ไทร จะพูดถึงไม้ดอกต่าง ๆ&#13;
ในเพลงดอกไม ้ ไ พร จะกล ่ า วถึ ง ไม ้ ยื น ต ้ น และส� ำ หรั บ เพลงดอกไม ้ ร ่ ว ง จะกล ่ า วถึ ง ดอกไม ้ ที่ ร ่ ว ง&#13;
จากต ้ น ไม ้ ที่ อ ยู ่ ริ ม น�้ ำ ครั้ น ถึ ง เพลงไทรหวน นึ ก ถึ ง ว ่ า ตอนค�่ ำ มี น กมาเกาะที่ ต ้ น ไทร และส� ำ หรั บ&#13;
เพลงมาลีหวน ทรงใช้ความรู้สึกที่พ้องกับชื่อเพลง คือ หวนนึกถึงมิ่งมิตรที่เคยมาชื่นชมดอกไม้ด้วยกัน&#13;
ทั้งยังได้พระราชทานชื่อตับด้วยว่า “ตับชมสวนขวัญ” นับว่าบทร้องเพลงตับชุดนี้เป็นบทร้องที่ทรง&#13;
พระราชนิพนธ์อย่างมีการ “ผูกเรือ่ ง” ไว้เป็นอย่างดี อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๑๑.&#13;
๔๐&#13;
&#13;
92&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ชื่นชุมนุมกลุ่มดนตรี&#13;
ชื่นชุมนุม&#13;
&#13;
มาร่วมเล่นดนตรีที่ไพเราะ&#13;
น้อมประณตบูชาปวงอาจารย์&#13;
จะบรรเลงเพลงใดอย่าให้พลาด&#13;
ทั้งปี่พาทย์เครื่องสายมโหรี&#13;
&#13;
กลุ่มดนตรี&#13;
&#13;
ดนตรีไทยมีคุณอดุลย์ค่า&#13;
ยามเหนื่อยอ่อนพลันหายได้ก�ำลัง&#13;
ขอเชิญท่านพร้อมกันในวันนี้&#13;
จงร่วมกันบรรเลงเพลงของไทย&#13;
&#13;
ให้เสนาะท�ำนองก้องประสาน&#13;
ช่วยบันดาลดลสุขสวัสดี&#13;
ปฏิภาณชาญฉลาดสมศักดิ์ศรี&#13;
ขอให้มีคนนิยมชื่นชมฟัง&#13;
เสริมสติปัญญาวิชาขลัง&#13;
คลายทุกข์ทั้งยังสุขสนุกใจ&#13;
จะมาจากแหล่งที่ต�ำบลไหน&#13;
เกิดโชคชัยชูช่วยด้วยไมตรี&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๘๔๑&#13;
&#13;
ในการเตรียมงานดนตรีไทยอุดมศึกษา ครั้งที่ ๑๗ ซึ่งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นเจ้าภาพ ประธาน&#13;
ชมรมดนตรีไทย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้มากราบขอให้อาจารย์มนตรี ตราโมท ประพันธ์เพลงส�ำหรับ&#13;
ใชบ้ รรเลงเปน็ เพลงประจำ� งานดนตรไี ทยอดุ มศกึ ษา อาจารยม์ นตรแี นะวา่ ควรขอพระราชทานบทรอ้ งจาก&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อท�ำหนังสือกราบบังคมทูล ก็ทรงพระกรุณา&#13;
โปรดเกลา้ ฯ พระราชทานบทรอ้ งนแี้ กอ่ าจารยม์ นตรี เมอื่ วนั ที่ ๑๕ พฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๕๒๘ อาจารยม์ นตรี&#13;
ประพันธ์ท�ำนองเพลง ชื่นชุมนุมกลุ่มดนตรี เสร็จในวันที่ ๕ ธันวาคม ปีเดียวกัน และส่งโน้ตเพลงและ&#13;
ตัวอย่างเทปบันทึกเสียงไปให้มหาวิทยาลัยทุกแห่งเพื่อใช้ในการซ้อม&#13;
		 วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๙ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จ&#13;
พระราชด�ำเนินไปทรงเปิดงานและทรงระนาดเอกน�ำวงดนตรีทุกสถาบันขับร้องและบรรเลงด้วยเพลง&#13;
ชืน่ ชุมนุมกลุม่ ดนตรี ต่อมาได้ใช้เพลงนีข้ บั ร้องและบรรเลงเป็นเพลงเปิดรายการในงานดนตรีไทยอุดมศึกษา&#13;
ทุกปี มาจนถึงทุกวันนี้ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า, ๒๑๙.&#13;
๔๑&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
93&#13;
&#13;
�94&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�รื่นรสบทเพลงพระราชทานต่างโอกาส&#13;
ส่วนที่ ๔ บทพระราชนิพนธ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๙ - ๒๕๕๙&#13;
บทพระราชนิพนธ์ในช่วงเวลานี้ ประกอบด้วยบทพระราชนิพนธ์เฉลิมพระเกียรติ&#13;
พระมหากษัตริยแ์ ห่งพระบรมราชวงศ์จกั รีและพระบรมวงศานุวงศ์ ได้แก่ อาศิรวาทราชสดุดี&#13;
เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพร&#13;
ชัยมงคลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา&#13;
๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐ บทพระราชนิพนธ์พระราชทานเจ้านายต่าง ๆ ในงานฉลองวันประสูติ&#13;
และบทพระราชนิพนธ์ที่มีผู้ขอพระราชทาน เพื่อขับร้องในงานแสดงดนตรี หรือเพื่อ&#13;
ออกอากาศทางสถานีวิทยุและโทรทัศน์ รวม ๑๖ บท&#13;
นอกจากนั้น มีบทร้องที่พระราชทานวงสายใยจามจุรี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
ในรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์&#13;
มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม และชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อย&#13;
พระจุลจอมเกล้า เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม เป็นการเฉพาะอย่างต่อเนื่อง จึงแบ่ง&#13;
เป็นอีก ๒ ส่วนโดยเฉพาะแยกจากส่วนที่ ๔ นี้&#13;
&#13;
“นักดนตรีตีฆ้องวง”&#13;
ภาพฝีพระหัตถ์วาดไว ทรงวาดเมื่อ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๒&#13;
ที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร&#13;
เจ้าภาพกราบบังคมทูลขอให้ทรงวาดภาพสีน�้ำ&#13;
ระหวา่ งทมี่ กี ารแสดงดนตรบี นเวที จะทรงวาดภาพอะไรกไ็ ด้&#13;
แต่ก�ำหนดว่าเพลงจบเมื่อใดก็ให้ทรงหยุดวาด&#13;
จึงทรงวาดภาพนักดนตรีบนเวที&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
95&#13;
&#13;
�พระอาทิตย์ชิงดวง&#13;
รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ&#13;
จังหวะเหมาะสมท�ำนองก้องประสาน&#13;
สายลมหวนอวลกลิ่นสุมามาลย์&#13;
ชวนชื่นบานเมื่อสดับเพลงขับเอย&#13;
ดอกเอ๋ย เจ้าดอกสารภี หอมกลิ่นมาลี ไม่เว้นวายเอย&#13;
เจ้าดอกล�ำดวนเอย&#13;
เจ้าดอกล�ำดวนเอ๋ย&#13;
ชวนให้ชมเชย&#13;
สังขยาเจ้าเอย&#13;
ทั้งขนมตาล&#13;
ทองหยิบฝอยทอง&#13;
ล้วนแต่ของหวาน&#13;
ช่างน่ารับประทาน&#13;
เสียจริงเอย&#13;
เจ้าขนมครองแครงเอย&#13;
หม้อแกงขนมถ้วย&#13;
ขนมชั้นขนมกล้วย&#13;
กินด้วยกัน&#13;
สามแซ่แช่อิ่ม&#13;
ปลากริมไข่เต่า&#13;
กล้วยแขกข้าวเม่า&#13;
มาแบ่งปัน&#13;
อร่อยทั่วกัน&#13;
ทั้งวงเอย&#13;
ดอกเอ๋ย เจ้าดอกชมนาด อยู่ในวงปี่พาทย์ สบายใจเอย&#13;
		&#13;
&#13;
(ดนตรีรับ)&#13;
(ดนตรีรับ)&#13;
(ดนตรีรับ)&#13;
(ดนตรีรับ)&#13;
&#13;
(ดนตรีรับ)&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๒๙๔๒&#13;
&#13;
เพลง พระอาทิตย์ชิงดวง เป็นเพลงลา ท�ำนองเป็นของพระประดิษฐ์ไพเราะ (ครูมีแขก) แต่งขึ้นไว้&#13;
เป็นเพลงประจ�ำวงดนตรีของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) มีบทร้องของเก่าจาก&#13;
เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนบทหนึ่งและจากพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๖ เรื่องพระยาราชวังสันอีกบทหนึ่ง&#13;
ทางขับร้องนั้น มีอยู่ด้วยกัน ๒ ทาง คือ ทางธรรมดา และทางส�ำเนียงมอญซึ่งเป็นของบ้านพาทยโกศล&#13;
		 วันที่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๙ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ&#13;
พระราชด�ำเนินไปทรงเป็นประธานในงานประชันปี่พาทย์ระหว่างวงปี่พาทย์ไม้แข็ง ณ มหาวิทยาลัยมหิดล&#13;
ศาลายา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานบทร้อง พระอาทิตย์ชิงดวง&#13;
แก่วงนายพินิจ ฉายสุวรรณ ส�ำหรับใช้ประชัน มีบุหงา จรัสเพชร เป็นผู้ขับร้องคนแรก ต่อมาได้น�ำไป&#13;
บันทึกเสียงเผยแพร่ในรายการสังคีตภิรมย์&#13;
๔๒&#13;
&#13;
96&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ทรงลองเสียงระนาดเอก “จ�ำปา” ของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)&#13;
ซึ่งอาจารย์ประสิทธิ์ ถาวร จัดถวายที่มหาวิทยาลัยมหิดล พุทธศักราช ๒๕๒๙&#13;
&#13;
		 ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงลามาก่อนแล้ว ๓ เพลง ได้แก่ เต่ากินผักบุ้ง ปลาทอง เถา&#13;
และ อกทะเล เพลงนี้ จึ ง เป็ น เพลงลาล� ำ ดั บ ที่ ๔ พระราชทานสั ม ภาษณ์ เมื่ อ วั น ที่ ๒ สิ ง หาคม&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๓ ณ อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา สรุปความว่า เนื่องจากทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง&#13;
หลั ง จากที่ พึ่ ง เสวยพระกระยาหารเย็ น เสร็ จ จึ ง ทรงนึ ก ถึ ง อาหารและขนมต ่ า ง ๆ และทรงนึ ก ถึ ง&#13;
การซ้อมดนตรีที่ชมรมดนตรีไทย สจม. ที่มักจะน�ำขนมมารับประทานกันในหมู่นักดนตรีเสมอ ดังนั้น&#13;
เนื้อร้องจึงทรงกล่าวถึงขนมต่าง ๆ แทนดอกไม้ตามขนบเดิม ซึ่งตามปกติมักได้ยินบทร้อง เช่น “ดอกเอ๋ย&#13;
เจ้าดอกรัก หัวอกจะหักเสียแล้วเอย” หรือ “ดอกเอ๋ย เจ้าดอกราตรี ได้มาวันนี้ยินดีจริงเอย” บทร้อง&#13;
พระอาทิตย์ชิงดวง นับว่าได้ทรงมีความคิดริเริ่มที่ได้ “แหวกขนบ” เนื้อเพลงลา แม้ว่าจะเริ่มต้นด้วย&#13;
“ดอกล�ำดวน” และลงท้ายด้วย “ดอกชมนาด” แต่ในเนื้อเพลงมีแต่ขนม “เจ้าขนมครองแครง หม้อแกง&#13;
ขนมถว้ ย ขนมชนั้ ขนมกลว้ ย สามแซแ่ ชอ่ มิ่ ปลากรมิ ไขเ่ ตา่ ” ยงั ความสนกุ สนานในหมนู่ กั รอ้ งและนกั ดนตรี&#13;
ในวันนั้นมาก และในวันที่บรรเลงจริง มีผู้เชิญถาดขนมมาทูลเกล้าฯ ถวาย รวมทั้งมอบให้นักดนตรี&#13;
ในวงด้วย อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๑๕.&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
97&#13;
&#13;
�วิหคเหิน เถา&#13;
สามชั้น&#13;
&#13;
โอ้ว่าเจ้าปักษาน่าเอ็นดู&#13;
ไปว้าเหว่เซซังล�ำพังตน&#13;
เจ้าเคยได้อยู่ดีมีที่รัก&#13;
เคยถนอมกล่อมเกลี้ยงเลี้ยงอาทร&#13;
สองชั้น		&#13;
โภชนะจะหามีอยู่ที่ไหน&#13;
อันตรายนานาสารพัน&#13;
แต่โลกนี้มีกรรมเป็นธรรมะ&#13;
ชีวิตเราล้วนเปล่าเปลี่ยวอยู่เดียวดาย&#13;
ชั้นเดียว 		&#13;
นภากาศกว้างใหญ่ไพศาลนัก&#13;
อุดมการณ์กระซิบสั่งดั่งใจจินต์&#13;
		&#13;
&#13;
เจ้าโผบินผินอยู่ห้วงเวหน&#13;
ทิ้งบ้านคนที่เคยพักพ�ำนักนอน&#13;
เห็นแปลกนักไปใยในไพรสยอน&#13;
แต่ยังอ่อนเยาว์วัยไม่จากกัน&#13;
ยังเหยี่ยวใหญ่ตัวร้ายคอยหมายขวัญ&#13;
ในไพรสัณฑ์เจ้าจะยากล�ำบากกาย&#13;
อิสระเสรีมีความหมาย&#13;
สิ่งเบื้องหน้าท้าทายวิหคบิน&#13;
พอลมบนร้องทักเจ้าปักษิน&#13;
ละแผ่นดินเหินฟ้ามุ่งหาดาว&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๐๔๓&#13;
&#13;
เพลงวิหคเหิน เถา เป็นเพลงเก่าของบ้านพาทยโกศล ซึ่งครูอาจ สุนทร เขียนโน้ตสากลมอบ&#13;
ให้ไว้ที่บ้านครูสังเวียน เกิดผล เป็นทางบรรเลงอย่างเรียบ ๆ ไม่มีบทร้องก�ำกับไว้ ครูสังเวียน เกิดผล&#13;
จึงน�ำขึ้นกราบบังคมทูลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ขอพระราชทานบทร้อง&#13;
พระองค์ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องเสร็จ เมื่อวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๐ ส่วนทางบรรเลง ก�ำนันส�ำราญ&#13;
เกิดผล ได้ประดิษฐ์เที่ยวกลับให้มีลูกล้อลูกขัดเพิ่มขึ้นจากของเดิมเล็กน้อย ผู้ร้องเพลงนี้เป็นคนแรกคือ&#13;
ขวัญยืน มีสมวงศ์ น้องชายของพระภิกษุพร ภิรมย์ บันทึกเสียงที่ศูนย์สังคีตศิลป์ ธนาคารกรุงเทพ&#13;
เมื่อวันที่ ๒๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๐&#13;
		 แนวคิดในบทร้องพระราชนิพนธ์บทนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ได้พระราชทานสัมภาษณ์ เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๓ ณ อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ความว่า&#13;
“...ในช่วง พ.ศ. ๒๕๓๐ ได้ทรงพิจารณาเรื่องจุดมุ่งหมายของชีวิตคนเราในสังคมว่าอยู่เพื่ออะไร&#13;
ควรจะท�ำอย่างไรกับชีวิต ชื่อเพลง “วิหคเหิน” ท�ำให้ทรงนึกเปรียบเทียบว่าคนเราต้องการเพียงมีอาหาร&#13;
พอกิ น มี ค วามปลอดภัยในชีวิต หรือต ้องการอะไรที่ท ้าทายต่อจิตวิญญาณและปัญญาของมนุษย์&#13;
เปรียบคนเราควรจะเป็นนกที่อยู่ในกรงทอง มีอาหารกินบริบูรณ์ มีคนอุปการะ มีความปลอดภัย หรือ&#13;
คนเราควรจะเป็นนกที่ “ละแผ่นดินเหินฟ้ามุง่ หาดาว” เพราะแม้วา่ จะมี “อันตรายนานาสารพัน ในไพรสัณฑ์&#13;
เจ้าจะยากล�ำบากกาย” แต่อิสรภาพนั้นก็เป็น “อิสระเสรีมีความหมาย” บางครั้งความสุขสบายทางกาย&#13;
คงไม่เพียงพอส�ำหรับความเป็นมนุษย์ แต่มนุษย์ควรจะแสวงหาสิ่งที่ท้าทายที่สูงส่งในโลกกว้างหรือไม่...”&#13;
อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๑๓.&#13;
๔๓&#13;
&#13;
98&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�อนงค์สุชาดา เถา&#13;
สามชั้น 		&#13;
&#13;
ที่จังหวัดอุรุเวลาประเทศ&#13;
มีสตรีนามสุชาดานงคราญ&#13;
กระท�ำการบวงสรวงแก่เทวา&#13;
ขอสามีผู้ยิ่งบุญมัย&#13;
&#13;
สองชั้น		&#13;
&#13;
ปฐมครรภ์ขอบุตรสุดประเสริฐ&#13;
จักถวายสิ่งล�้ำค่ากว่าร้อยพัน&#13;
จึงอนงค์สุชาดาพร้อมข้าทาส&#13;
น�ำถวายเทพไทที่ไทรทอง&#13;
&#13;
ชั้นเดียว&#13;
&#13;
เข้าก้มกราบวันทนาพลางว่าวอน&#13;
ขอเทเวศร์รับเสวยสังเวยองค์&#13;
&#13;
		&#13;
&#13;
ในเขตเสนานิคมคฤหสถาน&#13;
จ�ำเนียรกาลครั้นนางจ�ำเริญวัย&#13;
ผู้สถิตพฤกษานิโครธใหญ่&#13;
ชาติตระกูลนั้นให้เสมอกัน&#13;
แม้นบังเกิดดังคิดไม่ผิดผัน&#13;
ในปีนั้นก็สมอารมณ์ปอง&#13;
หุงมธุปายาสอย่างถูกต้อง&#13;
นางเพ่งมองเห็นพระศากยวงศ์&#13;
ข้าได้พรพิสุทธิ์ดุจประสงค์&#13;
ดังได้จงเจตน์คิดอุทิศเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๐๔๔&#13;
&#13;
เพลงอนงค์สุชาดา เถา ของเดิมในอัตรา ๒ ชั้น เป็นเพลงเก่าไม่ทราบนามผู้แต่ง ใช้บรรเลงประกอบ&#13;
การแสดงโขนละครมาช้านาน เพลงนี้มีผู้ประดิษฐ์ขึ้นเป็นเพลงเถาหลายทางด้วยกัน ส�ำหรับทางของ&#13;
“บ้านใหม่” นี้ ก�ำนันส�ำราญ เกิดผล อธิบายว่า ลักษณะเพลงเป็นท�ำนองเก่ามาก เขียนเป็นโน้ตสากลไว้&#13;
และได้มาจากบ้านวัดกัลยาณมิตร ของเดิมเป็นทางพื้นเรียบ ๆ ก�ำนันส�ำราญจึงประดิษฐ์เที่ยวกลับ&#13;
ให้มีลูกล้อลูกขัดเพิ่มมากขึ้น แล้วน�ำความขึ้นกราบบังคมทูลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยาม&#13;
บรมราชกุมารี ขอพระราชทานบทร้อง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน เมื่อวันที่ ๘ มกราคม&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๐ บทร้องมีเนื้อหาเกี่ยวกับนางสุชาดา ตอนหนึ่งในพุทธประวัติ&#13;
		 ขวั ญ ยื น มี ส มวงศ์ เป็ น คนแรกที่ ขั บ ร้ อ งเพลงนี้ และบั น ทึ ก เสี ย งกั บ วงดนตรี พ าทยรั ต น์&#13;
แล้วน�ำออกอากาศครั้งแรกในรายการสังคีตภิรมย์ กลางเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๑ อ่านรายละเอียดใน&#13;
มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๑๔.&#13;
๔๔&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
99&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
เนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
“มหาราชาศิรวาท”&#13;
&#13;
มหาราชะ - อาศิรวาท&#13;
มหาราชะ&#13;
&#13;
น้อมเกศนบบังคมบรมบาท  &#13;
มหาราชพระเกียรติระบือลือพระนาม  &#13;
ว่าทรงธรรมตามก�ำหนดทศพิธ  &#13;
ผดุงศาสน์ผลเพิ่มเฉลิมบุญ  &#13;
เสด็จประพาสทุกสถานในบ้านเมือง  &#13;
ทรงด�ำริให้มีที่ท�ำกิน  &#13;
&#13;
อาศิรวาท&#13;
&#13;
ห้าธันวามาสมงคลดลถึงพร้อม  &#13;
ขอสวัสดิ์พิพัฒน์ขจัดพาล  &#13;
ด้วยดนตรีกังวานประสานเสียง  &#13;
ทรงสดับรับรื่นชื่นกมล  &#13;
&#13;
		&#13;
&#13;
อภิวาทพระผู้ผ่านไผทสยาม&#13;
ทั่วเขตคามรู้ซึ้งถึงพระคุณ&#13;
น�ำชีวิตชาวไทยให้อบอุ่น&#13;
ก่อการุญทั่วไปในแผ่นดิน&#13;
แดนรุ่งเรืองหรือป่าดงทรงทราบสิ้น&#13;
ทุกท้องถิ่นเกษตรกิจวณิชการ&#13;
เหล่าราษฎร์น้อมยินดีปรีติศานต์&#13;
ถวายพระพรพระภูบาลเฉลิมพระชนม์&#13;
ประกอบค�ำจ�ำเรียงเพียงสายฝน&#13;
บันดาลผลคู่ฟ้าสถาพร&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๐๔๕&#13;
&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๐ เป็นปีทที่ รงพระราชนิพนธ์เนือ่ งในโอกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ภูมพิ ลอดุลยเดช&#13;
ทรงเจริญพระชนมพรรษา ครบ ๖๐ พรรษา เพื่อให้นักร้องนักดนตรีทั่วพระราชอาณาจักรขับร้องบรรเลง&#13;
ถวายพระพรชัยมงคลพร้อม ๆ กัน โปรดให้ครูมนตรี ตราโมท ก�ำหนดเพลง เนื่องด้วยเป็นโอกาสส�ำคัญยิ่ง&#13;
ครู ม นตรี จึ ง ได้ แ ต่ ง ท� ำ นองเพลงขึ้ น ใหม่ คื อ มหาราชะและอาศิ ร วาท เพื่ อ บั น ทึ ก แถบวี ดิ ทั ศ น์&#13;
ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย และน�ำไปออกอากาศในวันฉัตรมงคล ๕ พฤษภาคม ๒๕๓๐&#13;
ในการขับร้องและบรรเลง เพลงมหาราชาศิรวาท สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ทรงซอด้วงในวงด้วย&#13;
		 ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๔๔ วงสายใยจามจุรไี ด้อญ&#13;
ั เชิญบทร้องมหาราชาศิรวาทนีม้ าแสดงในรายการแสดง&#13;
ดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ ร่วมกับบทพระราชนิพนธ์อกทะเล และบทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาส&#13;
ฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปี วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (๒๑ ตุลาคม&#13;
๒๕๔๓) ในโอกาสครบรอบ ๘๔ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๔๔&#13;
๔๕&#13;
&#13;
100&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
เนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
พระราชทานกรมศิลปากร&#13;
&#13;
มหานิมิต - ทยอยนอก - ปลาทอง&#13;
มหานิมิต&#13;
&#13;
แสงสุรีย์สว่างกระจ่างหล้า&#13;
สายฝนโปรยฉ�่ำชื่นชื่นหทัย&#13;
เป็นมหานิมิตสิทธิโชค&#13;
ข้าพระบาทเริงรื่นชื่นอดุลย์&#13;
&#13;
ทยอยนอก&#13;
&#13;
ด�ำเนินทางกลางคีรีพงพีลึก&#13;
พระเสด็จทุกสถานกันดารไกล&#13;
ถึงจะไปในนครบวรรัตน์&#13;
ในโลกกว้างต่างชื่นรื่นกมล&#13;
&#13;
ปลาทอง ๓ ชั้น&#13;
เฝ้าบรรเลงเพลงฉลองละอองบาท&#13;
เสนาะเสียงส�ำเนียงร้อยถ้อยวาที&#13;
พระเอยพระผ่านเผ้า พระคุณอุ่นเกล้า&#13;
ขอจงทรงนฤทุกข์&#13;
น�ำชาติชูเชิดชัย&#13;
&#13;
พรรณพฤกษาผลิมาลีสีสดใส&#13;
ทั่วภพไตรหฤหรรษ์บันดาลคุณ&#13;
เฉลิมโภคจรัสธรรมน�ำเนื่องหนุน&#13;
ใต้เบื้องบุญบรมนาถคู่ชาติเอย&#13;
ยังรู้สึกพระเมตตาจะหาไหน&#13;
ชาวนาไร่สราญจิตคิดสร้างตน&#13;
ผ่องพิพัฒน์ไม่หมองมัวทั่วแห่งหน&#13;
นิยมผลพระบุญญาบารมี&#13;
สมโภชองค์ทรงราชย์เฉลิมศรี&#13;
เป็นท�ำนองแตรปี่ดนตรีไทย&#13;
เหล่าชาวไทยเอย&#13;
ขอทรงสุขพระหทัย&#13;
แต่นี้ไปนิรันดร&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 101&#13;
&#13;
�ด้วยมุ่งมั่นกตัญญุตาผล&#13;
บันดาลดลดวงจิตคิดผ่องใส&#13;
ด้วยหมายตรงจงรักประจักษ์ใจ&#13;
ส�ำนึกในพระคุณการุญเอย&#13;
นาฏศิลปินฟ้อน กรีดกรายถวายกร ดังกินนรงามเอย&#13;
ขอพระองค์เกษมศานต์&#13;
ขอสราญไม่ว่างเว้น&#13;
ข้าน้อยพลอยอยู่เย็น&#13;
ดุจจันทร์เพ็ญกระจ่างเอย&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๐๔๖&#13;
&#13;
เนือ่ งในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ภูมพิ ลอดุลยเดช ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
กรมศิลปากรร่วมกับกองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และกรมประชาสัมพันธ์ จัดการบรรเลงดนตรี&#13;
โดยใช้วงโยธวาทิต แสดงที่โรงละครแห่งชาติ&#13;
		 เพลงมหานิมติ ทีจ่ ริงคือเพลงตระนิมติ แต่เมือ่ น�ำมาเล่นทางฝรัง่ ใช้ชอื่ ว่า มหานิมติ เป็นบทพระนิพนธ์&#13;
ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ในการเล่นที่โรงละคร&#13;
แห่งชาตินั้น ได้ใช้เพลงมหานิมิตเป็นเพลงเบิกโรง และมีการร�ำถวายประกอบการบรรเลงเพลงนี้ด้วย&#13;
หลังจากที่เล่นที่โรงละครแห่งชาติแล้ว อาจารย์เสรี หวังในธรรม ได้น�ำเพลงมหานิมิต ไปเล่นอีกครั้งในงาน&#13;
ทีร่ ฐั บาลจัดถวายเลีย้ งพระกระยาหารค�ำ่ แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ภูมพิ ลอดุลยเดชทีท่ ำ� เนียบรัฐบาล&#13;
		 เพลงทยอยนอกนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานสัมภาษณ์&#13;
เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๓ ณ อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ว่า คุณหญิงไพฑูรย์ กิตติวรรณ&#13;
ได ้ ปรารภขึ้นว ่าปกติเพลงทยอยนอก ใช้แก่การเดิน ทางที่มีบรรยากาศและอารมณ์เศร ้า ครั้นเมื่อ&#13;
จะน�ำเพลงทยอยนอก เล่นในงานถวายพระพร จึงขอพระราชทานบทร้องที่เป็นการเดินทางเฉย ๆ&#13;
จึงได้ทรงพระราชนิพนธ์เนื้อร้องเพลงทยอยนอก ที่กล่าวถึงการเสด็จเยี่ยมพสกนิกรของพระบาทสมเด็จ&#13;
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
		 ส่วนเพลงลา ใช้เพลงปลาทอง ๓ ชั้น ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์บทร้องปลาทอง ส�ำหรับถวาย&#13;
พระพรชัยมงคลเพือ่ ให้เหมาะสมกับโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๕ รอบ ดังกล่าว อ่านรายละเอียด&#13;
ใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๔๒ - ๒๔๓.&#13;
๔๖&#13;
&#13;
102&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล&#13;
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช&#13;
&#13;
เนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐&#13;
พระราชทานสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี&#13;
ผองเผ่าไทยร่วมก�ำลังตั้งเป็นชาติ&#13;
แม้ต่างถิ่นประเพณีมีของตน&#13;
ก็พรักพร้อมน้อมมาในครานี้&#13;
เพราะยึดมั่นกตัญญูภูวนัย&#13;
ด้วยพระเกียรติเลิศล้นพ้นก�ำหนด&#13;
ทรงเกษมเปรมมนัสพิพัฒน์บุญ&#13;
		&#13;
&#13;
มีเอกราชชูเชิดบังเกิดผล&#13;
แม้ต่างคนต่างคิดต่างจิตใจ&#13;
ล้วนภักดีเกินพร�่ำขอค�ำไข&#13;
ผู้ครองแคว้นแผ่นไผทได้ด้วยคุณ&#13;
ด้วยพระทศพิธธรรมน�ำเนื่องหนุน&#13;
เด่นอดุลย์ร่มเย็นเป็นนิตย์เอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๐๔๗&#13;
&#13;
บทพระราชนิพนธ์บทนีพ้ ระราชทานสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี&#13;
เพื่อน�ำไปเล่นในงานถวายพระพรชัยมงคลเนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญ&#13;
พระชนมพรรษา ๖๐ พรรษา ณ โรงละครแห่งชาติ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์&#13;
อัครราชกุมารีทรงจัดถวายและทรงร่วมร�ำถวายพระพรด้วย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๐&#13;
๔๗&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 103&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์ จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษา ๖ รอบ ๓ มกราคม ๒๕๓๑&#13;
&#13;
ครอบจักรวาล - สะสม&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงครอบจักรวาล&#13;
ครอบจักรวาล&#13;
มาวันนี้ดีใจได้ฉลอง&#13;
ถึงก�ำหนดหกรอบพระชนมา&#13;
เห็นเสด็จเที่ยวไปมาน่าสนุก&#13;
ทรงรวบรวมทุนทรัพย์นับเรี่ยไร&#13;
สะสม&#13;
&#13;
วันที่สามมกรามาบรรจบ&#13;
อันเป็นเอกเลิศยิ่งกว่าสิ่งดี&#13;
มาบันดาลพระพรบวรสุข&#13;
ดังพวกเรามุ่งหวังตั้งจิตดล&#13;
&#13;
เหล่าพวกพ้องเรานั้นล้วนหรรษา&#13;
เห็นพระพลานามัยดีก็ดีใจ&#13;
ทั้งช่วยเหลือเมื่อสุขพาแจ่มใส&#13;
ช่วยเด็กเล็กเด็กใหญ่ให้เปรมปรีดิ์&#13;
ขอนอบนบพระไตรรัตน์จรัสศรี&#13;
อื่นอันมีในหล้าทั่วสากล&#13;
เหล่าโรคร้ายภัยทุกข์จงไร้ผล&#13;
เป็นมงคลเบิกบานสราญเอย&#13;
&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงกระบองกัน – รัว&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๑๔๘&#13;
&#13;
นา่ สงั เกตวา่ บทกลอนพระราชทานพรบทนเี้ รมิ่ ดว้ ยบรรยากาศสบาย ๆ สนกุ ๆ แตย่ งั คงเนอื้ หาเจาะจง&#13;
แก่ผู้ได้รับพระราชทาน ทั้งนี้เป็นเพราะหม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์ โปรดการท่องเที่ยว “ทัวร์” กับ&#13;
พระสหายมากกว่าจะทรงดนตรีไทยเช่นเจ้านายในราชสกุลจิตรพงศ์องค์อนื่ ๆ ด้วยความแตกต่างดังกล่าวนี้&#13;
หม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์จึงทรงรับเป็นผู้จัดการเรี่ยไรเงินจากพระญาติบ้าง จากพระสหายบ้าง&#13;
ขนึ้ ทลู เกลา้ ฯ ถวายเพอื่ แบง่ เบาพระราชภาระเปน็ ประจำ� ทกุ เดอื น ทงั้ นี้ ไมน่ บั รวม “ของฝากจากตา่ งจงั หวดั ”&#13;
ภายหลังเสด็จรายการ “ทัวร์” ที่จะต้องมีมาทูลเกล้าฯ ถวายอยู่เนือง ๆ อ่านรายละเอียดใน มณีพลอย&#13;
ร้อยแสง..., หน้า ๒๔๙.&#13;
๔๘&#13;
&#13;
104&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้าดวงจิตร จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษาครบ ๘๐ ปี ๒๖ กันยายน ๒๕๓๑&#13;
&#13;
นกกระจอกทอง - น�้ำลอดใต้ทราย&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงโคมเวียน&#13;
นกกระจอกทอง&#13;
ขอถวายพระพรบวรสวัสดิ์&#13;
พวกผองเราผู้ร�ำลึกพระเมตตา&#13;
ใคร่ทดแทนพระคุณการุญนัก&#13;
เก็บดอกไม้หลายอย่างต่างต่างพันธุ์&#13;
น�้ำลอดใต้ทราย&#13;
&#13;
กุหลาบหลายหลากมีมากยิ่ง&#13;
ดอกมะลิร้อยมาลัยอยู่ได้นาน&#13;
พุทธรักษาขอพระพุทธมารักษา&#13;
อีกดอกรักเราล้วนรักและภักดี&#13;
&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงกระบองกัน - รัว&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
แปดสิบทัศนับเนื่องพระชันษา&#13;
ทรงเกื้อกุลหนุนมาแต่ปางบรรพ์&#13;
จึงชวนชักมวลมิตรไปสวนขวัญ&#13;
จัดแจกันถวายให้พระทัยส�ำราญ&#13;
ดอกงามจริงทัง้ ประทิน่ กลิน่ หอมหวาน&#13;
ถวายพระประกอบการงานพิธี&#13;
จตุพิธวราประเสริฐศรี&#13;
สนองพระคุณเต็มที่วันนี้เอย&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๑๔๙&#13;
&#13;
ราชสกลุ จติ รพงศไ์ ดพ้ รอ้ มใจกนั จดั งานฉลองพระชนั ษาถวาย หมอ่ มเจา้ ดวงจติ ร จติ รพงศ์ ความทราบ&#13;
ฝ่าละอองพระบาท สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ&#13;
รั บ เป็ น ที่ ป รึ ก ษาการจั ด งานและทรงร่ ว มเป็ น เจ้ า ภาพ ทุ ก ครั้ ง ที่ เ สด็ จ ฯ ไปทอดพระเนตรละคร&#13;
โดยเสด็จพระราชกุศลแก่มูลนิธิสิรินธร ณ ต�ำหนักปลายเนิน ทรงสังเกตเห็นว่าหม่อมเจ้าดวงจิตร&#13;
มักทูลเกล้าฯ ถวายเงินสมทบทุนแปลกกว่าผูอ้ นื่ คือ ทรงประดิษฐ์ธนบัตรทีจ่ ะทูลเกล้าฯ ถวายเป็นรูปต่าง ๆ&#13;
สวยงามสอดคล้องกับเรื่องราวของละครที่จัดแสดงในวันงาน จึงพระราชทานแจกันดอกไม้นานาชนิด&#13;
พรอ้ มกบั บทพระราชนพิ นธพ์ ระราชทาน ซงึ่ ถา่ ยทอดความหมายของดอกไมแ้ ตล่ ะชนดิ อา่ นรายละเอยี ดใน&#13;
มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๔๕.&#13;
๔๙&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙&#13;
&#13;
105&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์พระราชทานหม่อมเจ้ากรณิกา จิตรพงศ์&#13;
เนื่องในงานฉลองพระชันษา ๖ รอบ ๑๑ ธันวาคม ๒๕๓๑&#13;
&#13;
มหาชัย - ตะลุ่มโปง - กราวร�ำ - ตระนิมิต - แขกลพบุรี&#13;
มหาชัย&#13;
&#13;
ขอพระพุทธานุภาพน�ำผล&#13;
ให้พระชนม์ยาวนานยั่งยืนไป&#13;
&#13;
ตะลุ่มโปง&#13;
&#13;
ขอพระธรรมานุภาพน�ำผล&#13;
ให้ทรงสุขทุกทิวาและราตรี&#13;
&#13;
กราวร�ำ&#13;
&#13;
ขอพระสังฆานุภาพน�ำผล&#13;
ขอให้ทรงสนุกสนานส�ำราญครัน&#13;
&#13;
ตระนิมิต&#13;
&#13;
วันประสูติหกรอบพระชันษา&#13;
เป็นบทกลอนบรรเลงเพลงอย่างเคย&#13;
&#13;
แขกลพบุรี ๓ ชั้น&#13;
พรรณไม้ดอกออกผกาช่างน่าชม&#13;
บ้างมีกลิ่นรวยรื่นหอมชื่นใจ&#13;
เปรียบบุปผาหลายอย่างต่างชนิด&#13;
ต่างความคิดต่างฐานาท่วงท่าที&#13;
&#13;
ก่อเกิดสรรพมงคลน้อยใหญ่&#13;
ถึงร้อยกว่าก็อยู่ได้แข็งแรงดี&#13;
ก่อเกิดสรรพมงคลเสริมศรี&#13;
สิ่งก่อกวนไม่มีมาประจัญ&#13;
ก่อเกิดสรรพมงคลแม่นมั่น&#13;
ทรงตีทุ้มทุกวันไม่ลืมเลย&#13;
ขอน�ำถ้อยมังคลามากล่าวเผย&#13;
เพื่อเฉลยความยินดีเปรมปรีดา&#13;
สีสวยสมแลงามตามวิสัย&#13;
แปลกกันไปแต่ล้วนเลิศประเสริฐดี&#13;
ดุจมวลมิตรที่ปรองดองดังน้องพี่&#13;
แต่ล้วนมีไมตรีจิตสนิทกัน&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๑๕๐&#13;
&#13;
ถึงแม้ทางกลอนจะเป็นทางขนบ คือ อาราธนาคุณพระศรีรัตนตรัยมาปกป้องคุ้มครองและให้พร&#13;
แต่ได้ทรงแทรกความปรารถนาดีมีความหมายเจาะจงแก่หม่อมเจ้ากรณิกาไว้ในข้อความ “ทรงตีทุ้ม&#13;
ทุกวันไม่ลืมเลย” มูลเหตุของเรื่องนี้มีที่มาจากหม่อมเจ้ากรณิกา ทรงเริ่มหัดระนาดอย่างจริงจัง เมื่อ&#13;
เจริญพระชันษามากแล้ว คือ ๕๖ ปี หลังจากที่เคยทรงหัดและเลิกราไปตั้งแต่พระชันษา ๓๐ ปีกว่า&#13;
๕๐&#13;
&#13;
106&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�หม่อมเจ้ากรณิกาทรงระนาดทุ้ม ในงาน “วิศิษฏศิลปินปิ่นสยาม” การแสดงดนตรีไทย&#13;
โดยครูอาวุโสแห่งรัตนโกสินทร์ เนื่องในโอกาสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี&#13;
ทรงเจริญพระชนมายุ ๕๕ พรรษา พุทธศักราช ๒๕๕๓&#13;
&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงชื่นชมพระวิริยะอุตสาหะนี้มาก เนื่องจาก&#13;
เป็นสิ่งยืนยันได้อย่างดีว่าการเล่นดนตรีไทยนั้นไม่ขึ้นอยู่กับอายุ หากมีความตั้งใจจริงฝึกซ้อมอยู่สม�่ำเสมอ&#13;
ผลดีย่อมเกิดขึ้นได้แม้ว่าจะเริ่มเมื่ออายุมากแล้วก็ตาม บทพระราชนิพนธ์พระราชทานบทนี้ นอกจาก&#13;
ทรงแสดงความชื่นชมหม่อมเจ้ากรณิกาให้ปรากฏแล้ว ยังพระราชทานก�ำลังใจแก่หม่อมเจ้ากรณิกา&#13;
ในโอกาสอันส�ำคัญนี้ด้วย&#13;
		 ในวันงาน นอกจากน�ำบทพระราชนิพนธ์นขี้ บั ร้องประกอบการร�ำถวายพระพรแด่หม่อมเจ้ากรณิกา&#13;
แสดงหน้าที่นั่งแล้ว มีการเล่นดนตรีไทยต่อด้วยการบรรเลงเพลง เขมรละออองค์ และเพลง แขกลพบุรี&#13;
ส�ำหรับบทร้องแขกลพบุรี สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์&#13;
ให้เป็นพิเศษ เน่ืองจาก ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ ครูดนตรีไทย กราบบังคมทูลว่า เนื้อร้องของเพลง&#13;
แขกลพบุรี มักจะมีแต่ความเศร้าโศก ขอพระราชทานเนื้อร้องใหม่ จึงได้พระราชทานบทร้อง แขกลพบุรี&#13;
เกี่ยวกับการชมสวนแทน อ่านรายละเอียดใน มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๔๗.&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 107&#13;
&#13;
�ฟังเพลงกวี&#13;
ขอเชิญฟังบทกวีที่สวนหลวง&#13;
ชมพรรณพฤกษ์ทั้งปวงพวงบุปผา&#13;
ยามสายัณห์พระพายชายพัดพา&#13;
ชื่นอุราฟังเสียงเพลงบรรเลงบ�ำเรอ&#13;
มธุรสพจนารถประกาศขับ&#13;
โสตสดับหลงใหลจนใจเผลอ&#13;
หลงว่าครู่ดูซีค�่ำเสียแล้วเออ&#13;
ได้เจอะเจอสังสรรค์ไม่ทันนาน&#13;
ถึงลาแล้วขออย่าให้ลาไปลับ&#13;
วันหน้ากลับตามสัญญาที่ว่าขาน&#13;
ร่วมบ�ำรุงสวนหลวงด้วยดวงมาน&#13;
ขอทุกท่านสุขสมอารมณ์ปอง&#13;
					&#13;
		&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๒๕๑&#13;
		&#13;
ท�ำนอง : พรพิรุณ&#13;
&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกลอนนี้เพื่อทรงใช้&#13;
อ่านอ�ำลาในรายการอ่านบทกวีนิพนธ์ ประกอบแสง สี เสียง ในงานพรรณไม้งามอร่ามสวนหลวง ร.๙&#13;
เมื่อเดือนธันวาคม ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๓๗ สมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทย&#13;
ได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญไปประพันธ์ทำ� นองใส่เป็นเพลงในเทปชุด “มณีพลอยร้อยแสง”&#13;
๕๑&#13;
&#13;
108&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�อาศิรวาทราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติ&#13;
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย&#13;
&#13;
ชมดงกลาง - ลีลากระทุ่ม - สะสม&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงฉิ่ง - ลา&#13;
ชมดงกลาง&#13;
ครั้นถึงจึงลงจากรถา&#13;
บุปผชาติดาษผกามากมวล&#13;
นาฏกรฟ้อนร�ำท�ำดนตรี&#13;
จับบทละครขึ้นตอนใด&#13;
ลีลากระทุ่ม&#13;
&#13;
สะสม&#13;
&#13;
จรลีเข้ามาถึงในสวน&#13;
หลากล้วนบ�ำรุงผดุงใจ&#13;
บรรเลงดีจ�ำเรียงเสียงแจ่มใส&#13;
ก็เล่นได้จนเห็นเป็นเรื่องจริง&#13;
&#13;
วรรณศิลป์นาฏกรรมค่าล�้ำเลิศ&#13;
เล่นเรื่องโขนพระนางและยักษ์ลิง&#13;
ทั้งการช่างแต่เดิมของไทยนั้น&#13;
ปัจจุบันได้แบบอย่างข้างโบราณ&#13;
&#13;
ดุริยะเกิดความไพเราะเสนาะยิ่ง&#13;
เป็นขวัญมิ่งชาวประชามาช้านาน&#13;
มีสิบหมู่ด้วยกันท่านเล่าขาน&#13;
บังเกิดงานศิลปีที่น่าชม&#13;
&#13;
ได้ชื่นชมอุทยานและงานศิลป์&#13;
ร�ำลึกพระคุณทูนเทิดประเสริฐอุดม&#13;
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า&#13;
พระเกียรติคงด�ำรงอยู่คู่เขตคาม&#13;
&#13;
ตั้งเจตน์จินต์เป็นปัญญาพาสุขสม&#13;
พระบรมราชานุสรณ์ขจรนาม&#13;
ขัตติยราชาแห่งสยาม&#13;
ทุกโมงยามอนาคตยศยืนยง&#13;
&#13;
ปี่พาทย์ท�ำเพลงสาธุการ - รัว&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๓๕๒&#13;
&#13;
กรมศิลปากรจัดการแสดงเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เนื่องในวัน&#13;
ศิลปินแห่งชาติ ณ อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (อุทยาน ร.๒)&#13;
อ�ำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม จึงได้ขอพระราชทานบทร้องประกอบการแสดงชุดเบิกโรงในรูปของ&#13;
ละครใน เมื่อได้รับพระราชทานบทพระราชนิพนธ์แล้ว จึงขอให้ครูมนตรี ตราโมท เป็นผู้ก�ำหนดเพลง&#13;
และได้แสดงหน้าที่นั่ง เมื่อวันท่ี ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๓ ณ อุทยาน ร.๒ อ่านรายละเอียดใน&#13;
มณีพลอยร้อยแสง..., หน้า ๒๒๓.&#13;
๕๒&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 109&#13;
&#13;
�จีนเด็ดดอกไม้ เถา&#13;
ชุนเทียนนอนได้ไปถึงเช้า&#13;
ค�่ำคืนเสียงฝนพัดมา&#13;
จะปล่อยร่วงไปไยเสียดายนัก&#13;
จงเด็ดดมรมย์รื่นชื่นหทัย&#13;
สุขล�้ำสัมพันธ์ฉันมิตร&#13;
ดอกไม้หลายหลากมากมี&#13;
จะเป็นจีนเป็นไทยใช่ใครอื่น&#13;
เด็ดผกาแทนใจผูกพัน&#13;
		&#13;
&#13;
ทุกแห่งเราได้ยินปักษา&#13;
ดอกไม้ร่วงไม่รู้ว่าเท่าใด&#13;
เพื่อนรักผู้มีจิตแจ่มใส&#13;
บุปผาคือน�้ำใจไมตรี&#13;
พาชีวิตเรืองรุ่งมุ่งเกียรติศรี&#13;
แต่ล้วนงามดีไม่แพ้กัน&#13;
จงชมชื่นผูกจิตสนิทมั่น&#13;
แบ่งปันประดับเรือนเตือนตาเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๓๕๓&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์หลังจากเสด็จกลับจากการเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนในเดือนเมษายน&#13;
พ.ศ. ๒๕๓๓ เนื้อร้องจึงเกี่ยวกับสัมพันธไมตรีไทยจีน แล้วพระราชทานต้นฉบับลายพระหัตถ์เนื้อร้อง&#13;
พร้อมทั้งหมายเหตุแก่นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล ตามที่ได้กราบบังคมทูลขอพระกรุณาก่อนที่จะเสด็จฯ&#13;
ไปจีน เพื่อขอพระราชทานน�ำไปขับร้องเนื่องในโอกาสวันคล้ายวันประสูติครบรอบ ๑๐๙ ปี สมเด็จเจ้าฟ้า&#13;
บริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ในเดือนมิถุนายน นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล เล่าว่า&#13;
หมายเหตุตอนท้ายบทพระราชนิพนธ์มีความว่า สองบรรทัดแรก “เป็นค�ำแปลบทกวี ชื่อ “ชุนเสี่ยว”&#13;
ของกวีชอื่ เมิง่ ฮ่าว หราน (ค.ศ. ๖๗๘ - ๗๔๐) ที่กล่าวถึงคืนในฤดูชุนเทียน (ฤดูใบไม้ผลิ) ซึ่งอากาศดีท�ำให้&#13;
นอนสบายกว่าฤดูอื่น จึงหลับไปถึงเช้าโดยไม่ทราบว่าตอนกลางคืนระหว่างที่หลับไปนั้น มีลมฝนพัดมา&#13;
ทำ� ใหด้ อกไมท้ บี่ านในฤดใู บไมผ้ ลนิ นั้ รว่ งหลน่ เปน็ จำ� นวนมาก” และไดท้ รงคดั บทกวบี ทนนั้ ดว้ ยตวั อกั ษรจนี&#13;
พระราชทานพร้อมกับเนื้อร้อง นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล เล่าเกร็ดต่อว่า บทร้องอีก ๔ ค�ำกลอน&#13;
ต่อมานั้น ทรงพระราชนพิ นธต์ อ่ เตมิ ของกวจี นี เพอื่ ขมวดใหเ้ ขา้ กบั ชอื่ เพลง “จนี เดด็ ดอกไม”้ แลว้ รบั สงั่ วา่&#13;
“...เขียนไป ๆ แล้วเลย วกมาเป็นว่า ดอกไม้ทั้งหลายล้วนเป็นของดี ใช้เป็นเครื่องแสดงน�้ำใจไมตรีได้อย่าง&#13;
ดีเลิศ เลยกลายเป็นเด็ดดอกไม้แบ่งปันกัน เกิดเป็นสัมพันธไมตรีจีนกับไทยไปได้อย่างที่เห็นนี่แหละ...”&#13;
อา่ นรายละเอยี ดใน มณพี ลอยรอ้ ยแสง..., หนา้ ๒๒๕ - ๒๒๖.&#13;
๕๓&#13;
&#13;
110&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก&#13;
สวัสดี แดร๊กคูล่า ผู้น่าทึ่ง&#13;
โลหิตดี มีพอหรือ ทุกเวลา&#13;
อันค้างคาว ยังอยู่ครบ หรือหมดสิ้น&#13;
ถ้าหิวเลือด เลือดฉัน นั้นอย่าเอา&#13;
&#13;
ฉันคิดถึง เธอจริง จึงมาหา&#13;
หรือขาดแคลน ดังประปา ที่บ้านเรา&#13;
ยังกลัวกลิ่น กระเทียม อยู่หรือเปล่า&#13;
ไขมันจะ อุดตันเข้า เส้นเลือดเธอ&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๓๗๕๔&#13;
ท�ำนอง : ประสิทธิ์ ช�ำนาญไพร&#13;
&#13;
พระราชนิพนธ์บทนี้มาจากหนังสือ “แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก” ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นหลังจากเสด็จ&#13;
พระราชด�ำเนินกลับจากการเยือนประเทศโรมาเนีย ออสเตรีย ฮังการี เบลเยียม และสวิตเซอร์แลนด์&#13;
เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๗ ในครั้งนั้น ได้เสด็จฯ ไปทอดพระเนตรปราสาทบราน (Bran) กรุงบูคาเรสต์&#13;
ประเทศโรมาเนีย ซึ่งถือกันว่าเป็นปราสาทแดร็กคูล่า อ่านรายละเอียดใน แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก (กรุงเทพฯ :&#13;
มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, ๒๕๓๗), หน้า ๕๗.&#13;
		 ตอ่ มา เมอื่ สำ� นกั งานคณะกรรมการวฒ&#13;
ั นธรรมแหง่ ชาตไิ ดจ้ ดั งาน “๖๐ ปี เลา่ ขานตำ� นานลกู ทงุ่ ไทย”&#13;
ในวันที่ ๑๕ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๒ ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย ได้อัญเชิญเพลงพระราชนิพนธ์&#13;
ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งยังไม่เคยเผยแพร่มาก่อน ๒ เพลง มาน�ำเสนอ&#13;
คือ เพลง “แดร๊กคูลา่ ผูน้ า่ รัก” และเพลง “ต�ำนานลอยกระทง” ซึง่ ครูพยงค์ มุกดา ศิลปินแห่งชาติ ประพันธ์&#13;
ท�ำนอง&#13;
๕๔&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 111&#13;
&#13;
�ทะเลหนาว&#13;
ทะเลด�ำแดนไกลดูใหญ่กว้าง&#13;
อยากโดดลงตรงกลางชลสาย&#13;
คลื่นซัดซ่ากระทบฝั่งดั่งท้าทาย&#13;
ให้ลงว่ายเริงร่าน่าส�ำราญ&#13;
		&#13;
ให้ผืนน�้ำโอบกายอย่างใกล้ชิด&#13;
เฉกเช่นมิตรเกื้อสุขทุกสถาน&#13;
ดิ่งออกไปไกลฝั่งยังเบิกบาน&#13;
ชื่นดวงมานอิสระประจักษ์ใจ&#13;
		&#13;
แต่ครั้งก่อนตอนมีนาย่างมาถึง&#13;
ครุ่นค�ำนึงแต่ท้องทะเลใส&#13;
สัมผัสน�้ำนี้ไม่เหมือนที่อ่าวไทย&#13;
เหตุไฉนทะเลหนาวคราวนี้เอย&#13;
		&#13;
		&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๗๕๕&#13;
ท�ำนอง : สง่า อารัมภีร์&#13;
&#13;
พระราชนิพนธ์บทนี้มาจากหนังสือ “แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก” เช่นเดียวกับเพลงแดร๊กคูล่าผู้น่ารัก&#13;
อ่านรายละเอียดในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก..., หน้า ๙๗.&#13;
๕๕&#13;
&#13;
112&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ทะเลด�ำซึ่งเป็นที่มาของ “ทะเลหนาว”&#13;
ในหนังสือพระราชนิพนธ์แดร๊กคูล่าผู้น่ารัก&#13;
ครั้งเสด็จฯ เยือนโรมาเนีย ๑๗ มีนาคม ๒๕๓๗&#13;
“...ลงไปที่หาดทราย เก็บหอยซึ่งดูคล้าย ๆ&#13;
กับหอยแมลงภู่บ้าง หอยแครงบ้าง&#13;
น�้ำทะเลเย็นเจี๊ยบ เขาว่าประมาณ 7 - 8 ๐C&#13;
หน้าร้อนที่เขาว่ายน�้ำกันประมาณ 20 - 22 ๐C...”&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 113&#13;
&#13;
�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปี&#13;
วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี&#13;
&#13;
ขึ้นพลับพลา - น�้ำลอดใต้ทราย - กล่อมพญา - กระบองกัน&#13;
ตระสันนิบาต - รัว&#13;
ขึ้นพลับพลา&#13;
นี่ก็ล่วงร้อยพรรษาเวลาผ่าน&#13;
เพื่อก่อเกิดชีวิตจิตกายใจ&#13;
ยึดบรรพชนเป็นครูผู้ประเสริฐ&#13;
สมเด็จย่าแม่ฟ้าหลวงของปวงชน&#13;
&#13;
เป็นสัญญาณก�ำหนดบทบาทใหม่&#13;
อนาคตก้าวไกลด้วยมือคน&#13;
ดุจสายธารก่อเกิดเป็นโภชน์ผล&#13;
พระปณิธานเปี่ยมล้นพระเมตตา&#13;
&#13;
น�้ำลอดใต้ทราย&#13;
ภูเขาสูงแผ่นดินกว้างทางกันดาร&#13;
ชาวพื้นราบชาวคีรีศรีพนา&#13;
แพทย์อาสาทางไกลได้ช่วยชีวิต&#13;
คนเจ็บป่วยรวยจนพ้นทรมาน&#13;
&#13;
ห้วยละหานมิอาจกั้นการศึกษา&#13;
มีปัญญาคุณธรรมได้ท�ำงาน&#13;
คนทั่วทิศฟังเล่าค�ำกล่าวขาน&#13;
ใจสว่างกายสราญท�ำงานดี&#13;
&#13;
กล่อมพญา&#13;
&#13;
ขันติธรรมน�ำสติพระวิริยะ&#13;
โลกสรรเสริญพระนามาทั่วธาตรี&#13;
ถึงมิอาจจะเฝ้าใกล้ในชีวิต&#13;
ร�ำลึกแต่พระคุณธรรมล�้ำร�ำพัน&#13;
&#13;
กระบองกัน&#13;
&#13;
พระปัญญาอุตสาหะเป็นเกียรติศรี&#13;
ว่าทรงมีพระคุณหนุนอนันต์&#13;
เพราะทรงสถิตอยู่ห่างไกลในสวรรค์&#13;
เป็นแบบอย่างสร้างสรรค์ผืนไผท&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๔๓๕๖&#13;
&#13;
ในปี พ.ศ. ๒๕๔๓ รฐั บาลไดจ้ ดั งานเฉลมิ ฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปี วนั คลา้ ยวนั พระราชสมภพสมเดจ็&#13;
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติในต่างประเทศ ณ ส�ำนักงานสหประชาชาติ&#13;
นครเจนวี า สมาพนั ธรฐั สวสิ ระหวา่ งวนั ที่ ๑๕ ถงึ ๑๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ สำ� นกั งานใหญอ่ งคก์ ารยเู นสโก&#13;
กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ ๒๓ ถึง ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ พิพิธภัณฑ์มนุษยชาติ&#13;
กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ ๒๗ พฤษภาคม ถึง ๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๓ และมหาวิทยาลัย&#13;
๕๖&#13;
&#13;
114&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ซิมมอนส์ นครบอสตัน สหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ ๒๙ กันยายน ถึง ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ การจัดงานดังกล่าว&#13;
ประกอบด้วยการจัดนิทรรศการพระกรณียกิจและพระประวัติ การสาธิตทางวัฒนธรรม และการสัมมนา&#13;
เทิดพระเกียรติ โดยในวันเปิดงานที่นครเจนีวาและกรุงปารีส สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม&#13;
ราชกุมารี ได้เสด็จฯ ไปทรงเป็นประธานในพิธีเปิดงาน ทรงร่วมบรรเลงและขับร้องบทพระราชนิพนธ์นี้&#13;
อ่านรายละเอียดใน “การจัดงานเฉลิมพระเกียรติครบรอบ ๑๐๐ ปี” วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จ&#13;
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี ณ นครบอสตัน, ที่มา : http//www.ryt9.com/s/ryt9/247959&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 115&#13;
&#13;
�เพลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า&#13;
&#13;
มหาชัย-มหากาล&#13;
มหาชัย&#13;
&#13;
สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า&#13;
ทรงส่งเสริมการแพทย์ให้พัฒนา&#13;
งานฝีมือทอผ้าและปักไหม&#13;
โรงสีข้าวเป็นประโยชน์แก่ทุกคน&#13;
&#13;
มหากาล&#13;
&#13;
ร้อยห้าสิบปีวันพระราชสมภพ&#13;
กรณียกิจทรงปฏิบัติมาเนิ่นนาน&#13;
ยูเนสโกเฉลิมพระเกียรติให้โลกเห็น&#13;
ขอนอบนบพระศรีสวรินทร์ด้วยยินดี&#13;
&#13;
แผ่พระคุณอุ่นเกล้าทั่วแหล่งหล้า&#13;
พระราชทานการศึกษาให้ปวงชน&#13;
ผดุงศิลป์ชาวไทยเกิดเป็นผล&#13;
เกษตรกรรมก็ทรงสนพระทัยงาน&#13;
มาบรรจบครบปีที่สืบสาน&#13;
ดลบันดาลสุขประชาทั่วธาตรี&#13;
ให้ทรงเป็นคนของโลกยิ่งศักดิ์ศรี&#13;
แซ่ซ้องพระบารมีเป็นบทเพลง&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๕๕๕๗&#13;
&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี สมเด็จพระพันวัสสา&#13;
อัยยิกาเจ้า เนื่องในโอกาสวันพระราชสมภพครบ ๑๕๐ ปี วันที่ ๑๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๕ ซึ่งองค์การ&#13;
การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ประกาศเชิดชูพระเกียรติคุณ&#13;
ให้เป็นบุคคลส�ำคัญของโลกด้านวิทยาศาสตร์ประยุกต์(สาธารณสุข) วัฒนธรรม สังคมศาสตร์ และ&#13;
มนษุ ยศาสตร์ ไดม้ งี านฉลองทสี่ ำ� นกั งานใหญข่ องยเู นสโกทกี่ รงุ ปารสี มกี ารจดั นทิ รรศการเทดิ พระเกยี รตแิ ละ&#13;
การแสดงทางวฒ&#13;
ั นธรรม (โขนและนาฏศลิ ป)์ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงขบั รอ้ ง&#13;
เพลงนี้ในวันที่ ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๕ ต่อมาได้ทรงขับร้องในงานเฉลิมพระเกียรติวาระดังกล่าวและ&#13;
วาระครบรอบ ๑๒๐ ปีที่ทรงมีส่วนส�ำคัญในการจัดแสดงนิทรรศการ World’s Columbia ที่นครชิคาโก&#13;
พ.ศ. ๒๔๓๖ ซึ่งจัดขึ้นพร้อมนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติชื่อ Siam: The Queen and the White City&#13;
ที่ The Costume and Textile Gallery พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ นครชิคาโก วันที่ ๑๗ กันยายน&#13;
พ.ศ. ๒๕๕๖ อ่านรายละเอียดใน “ชาวไทยปลาบปลื้มสมเด็จพระเทพฯ เสด็จเปิดนิทรรศการที่ชิคาโก&#13;
ย้อนประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ไทย - สหรัฐฯ”, VOA, ที่มา : http//www.voathai.com/a/hrh-inchicago-pt/1757367.html.&#13;
๕๗&#13;
&#13;
116&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 117&#13;
&#13;
�บทพระราชทานพรแด่ผู้มีมุทิตาจิต&#13;
&#13;
ขึ้นพลับพลา&#13;
ขึ้นพลับพลา ๒ ชั้น&#13;
		&#13;
คิดถึงวันผ่านไปเร็วนักหนา&#13;
อายุพาถึงหกสิบ นะเพื่อนเอ๋ย&#13;
แรงยังมีก้าวเดิน จิตเพลิดเพลิน&#13;
งานท�ำได้ แต่ต้องใจเย็น&#13;
จะขึ้นรถหรือเครื่องบิน&#13;
ลงเรือก็ได้ ไม่ยากเข็ญ&#13;
เยี่ยมเยียนทั่ว ทุกถิ่น&#13;
ทั้งเมืองไทยและเมืองนอก&#13;
ช่วยการอนามัย ช่วยการศึกษา&#13;
กสิกรรมรวมใจต้องให้ได้ผล&#13;
สุขกับงานศิลป์ ดุริยางค์ยินดี&#13;
ขอจงมีชัย&#13;
ท่านทั้งหลายที่มาอวยพร&#13;
ขอให้สุขสันต์ พร้อมมงคลพรทั้งสี่&#13;
พระคุณเอ๋ย&#13;
สุขภาพยิ่งพลัง ชั่วชีวี&#13;
ให้มีแต่ความรุ่งเรือง&#13;
เทพประทานพร&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๕๘๕๘&#13;
ทรงพระราชนพิ นธเ์ พลงนเี้ พอื่ พระราชทานพรและขอบใจชาวไทยทรี่ ว่ มกนั นอ้ มเกลา้ ฯ ถวายพระพร&#13;
ชัยมงคลในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ และพระราชทานแก่โครงการแสดงดนตรี&#13;
ไทยโดยครูอาวุโสแห่งรัตนโกสินทร์ วงบ้านปลายเนิน ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ เป็นผู้บรรจุเพลง บทร้อง&#13;
ใช้เพลง ขึ้นพลับพลา ๒ ชั้น และต่อด้วยการบรรเลงเพลงหน้าพาทย์ เทพประทานพร&#13;
		 ทรงขับร้องครั้งแรกในการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง ๙๘ ปี&#13;
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๘ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย&#13;
และทรงขับร้องอีกครัง้ ในงาน “วิศษิ ฏศิลปิน” การแสดงดนตรีไทยโดยครูอาวุโสแห่งรัตนโกสินทร์ ครัง้ ที่ ๘&#13;
ซึ่งกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม จัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘ ณ หอประชุม&#13;
ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย และได้ทรงระนาดเอกในการบรรเลงครั้งนี้ด้วย&#13;
๕๘&#13;
&#13;
118&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 119&#13;
&#13;
�เพลงภาษา&#13;
ฝั่งโขง&#13;
&#13;
ลาว&#13;
สวนดอกไม้บ้านข้าเจ้าอยู่เก่าแก่&#13;
จ�ำปาลาวจ�ำปาไทยน�ำไมตรี&#13;
โขงน�้ำใสเหมือนน�้ำใจเราไหลหลั่ง&#13;
ฟังเสียงแคนปากเว้าเข้าใจกัน&#13;
&#13;
เขมรเหลือง&#13;
&#13;
เขมร&#13;
&#13;
สาลิกาแก้วเอยอยู่บนยอดพฤกษา&#13;
คุยแจ้วแจ้วกับมวลมิตรจิตส�ำราญ&#13;
กระพือปีกร่ายร�ำท�ำจังหวะ&#13;
ขอเชิญเจ้ามาเล่นเป็นกันเอง&#13;
&#13;
ตลุ่มโปงจีน&#13;
&#13;
ฉันนิ่งนึกยิ้มหยุดไว้ไม่ตอบถ้อย&#13;
ฟ้าจรดดอยเหนือแดนดินถิ่นประชา&#13;
ดุจเกล็ดน�้ำฉ�่ำชื่นในโลกหล้า&#13;
ครั้นก้มหน้าคิดถึงบ้านนานเนาเอย&#13;
&#13;
แขก&#13;
&#13;
มาได้เจอสุขยิ่งจริงจริงนะ&#13;
วันนี้เป็นวันนัดแข่งเรือพาย&#13;
เมื่อวานแข่งนกเขาเราสนุก&#13;
ตรีมอกาเซะขอบคุณที่มาตาม&#13;
&#13;
120&#13;
&#13;
กินผลไม้นานารสหอมหวาน&#13;
ล้วนเบิกบานปากขยับขับเป็นเพลง&#13;
ไม่เลยละฟ้อนอยู่ดูเหมาะเหม็ง&#13;
ร่วมบรรเลงเพลงไทยให้เราเอย&#13;
&#13;
จีน&#13;
&#13;
ถามว่ามาอยู่ไยในไพรพฤกษ์&#13;
กลีบดอกท้อเกลื่อนธาราพาไหลลอย&#13;
แสงจันทร์ส่องพรายสว่างที่กลางพื้น&#13;
เงยหน้ามองเดือนส่องท้องนภา&#13;
&#13;
แขกกะเร็ง&#13;
&#13;
ดอกจ�ำปางามแท้หลากหลายสี&#13;
น�ำสิ่งดีมังคลามาแบ่งปัน&#13;
โขงสองฝั่งร่วมจิตร่วมคิดฝัน&#13;
ความสัมพันธ์ช่วยเหลือเกื้อกูลเอย&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
สลามะสวัสดียังมิสาย&#13;
เรือกอและมีลวดลายระบายงาม&#13;
ลองกองผลไม้สุกมีล้นหลาม&#13;
ได้มีความสบายใจไร้ทุกข์เอย&#13;
&#13;
�ญี่ปุ่น&#13;
&#13;
ญี่ปุ่นฉะอ้อน&#13;
&#13;
ปลานิลใครใครก็รู้จัก&#13;
เพิ่มโปรตีนให้คนไทยได้อยู่ดี&#13;
อยู่เนิ่นนานปลานิลกลายเป็นสีแดง&#13;
เรียกว่าปลานิลแดงดูแปลกตา&#13;
&#13;
กินไม่เบื่อเนื้อดีนักเป็นศักดิ์ศรี&#13;
จักรพรรดิญี่ปุ่นถวายหลายปีมา&#13;
เหมือนทับทิมส่องแสงงามนักหนา&#13;
บางคนว่าปลาทับทิมน่าชิมเอย&#13;
ตะลุง&#13;
&#13;
ชาตรีตะลุง&#13;
&#13;
จะกล่าวถึงขุนมารพาลหุนหัน&#13;
ค้างค่าส่วยติดไว้ตั้งเป็นกอง&#13;
เจ้าบ้องตันครั่นคร้ามให้ขามจิต&#13;
รีบเสาะหาสิ่งของอย่างว่องไว&#13;
ฝรั่ง&#13;
&#13;
ฝรั่งยีแฮม&#13;
&#13;
เมืองเอ๋ยเมืองฝรั่ง&#13;
แต่ครั้งนี้ร้อนยิ่งกว่าทุกคราว&#13;
พัดลมไฟฟ้ามีแต่ที่พิพิธภัณฑ์&#13;
ไปยืมมาใช้ใช้ได้แต่ไม่เคย&#13;
&#13;
มาหลายครั้งแปลกใจไม่ยักหนาว&#13;
อากาศอ้าวหายใจไม่ออกเลย&#13;
เขาเก็บกันเอาไว้ดูเฉยเฉย&#13;
เออได้เย้ยฝรั่งร้อนผ่อนคลายเอย&#13;
มอญ&#13;
&#13;
พญาล�ำพอง&#13;
&#13;
พระอาทิตย์ชิงดวงเป็นเพลงร้อง&#13;
พี่ที่รักจากไปใจร้าวราน&#13;
คนตายแล้วนั้นหนาจึงลาจาก&#13;
เราต่างรักใครก็เห็นเป็นส�ำคัญ&#13;
&#13;
ไทยน้อย&#13;
&#13;
โกรธบ้องตันน่าชังทั้งสิบสอง&#13;
จะมาลองดีกับกูให้รู้ไป&#13;
ปรึกษากันไม่รู้คิดจะหนีได้&#13;
เอาใหญ่ใหญ่เพื่อถวายเจ้านายเอย&#13;
&#13;
เป็นท�ำนองส�ำเนียงมอญฟังอ่อนหวาน&#13;
ช่วยกลับบ้านมากินข้าวเคล้าเคลียกัน&#13;
เราต้องพรากทั้งยังมีชีวีมั่น&#13;
ยังไม่ทันอ�ำลามาจากเอย&#13;
&#13;
ไทย&#13;
&#13;
ที่บ้านฉันนั้นมีตุ๊กแกใหญ่&#13;
ร้องตักตักตั๊กแกเสียงดังจริง&#13;
โบราณว่าตับแก่ตุ๊กแกร้อง&#13;
ช่วยกินตับฉันจะได้สบายกายา&#13;
&#13;
มันอยู่บนต้นไม้กิ่งใบงามยิ่ง&#13;
ต้องหยุดนิ่งนับว่าร้องกี่ครา&#13;
เสียงดังก้องเรียกให้งูมาหา&#13;
เรื่องเล่านี้จริงไหมหนาน่ารู้เอย&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 121&#13;
&#13;
�ญวนทอดแห&#13;
&#13;
ญวน&#13;
&#13;
ขนมเบื้องญวนที่กินในวันนี้&#13;
อร่อยดีแป้งทั้งบางทั้งกริบกรอบ&#13;
คนที่ท�ำต้องมีความรู้รอบ&#13;
ฉันนั้นชอบขนมเบื้องญวนชวนมาชิม&#13;
ไส้ถั่วงอกกับกุ้งสับปรุงรสเลิศ&#13;
อาจาดเกิดรสเปรี้ยวกินให้อิ่ม&#13;
คือน�้ำส้มกับแตงกวาน่าลองลิ้ม&#13;
เราอาจจิ้มขนมเบื้องเครื่องว่างเอย&#13;
(สร้อย) จี่เอ๋ยจี่ จี่เอ๋ยจี่ ขนมเบื้องวันนี้ อร่อยดี น่ากิน&#13;
&#13;
อะโก&#13;
&#13;
พม่า&#13;
ที่ย่างกุ้งชเวดากองทองอร่าม&#13;
เรื่องเล่าต้นพุทธกาลเนิ่นนานมา&#13;
ถึงอินเดียพระพุทธองค์ทรงสั่งสอน&#13;
บรรจุไว้ตะโก้งใจสบาย&#13;
&#13;
ยะวาเก่า&#13;
&#13;
มหาธาตุลือนามทั่วทิศา&#13;
นายวาณิชชาวพม่ามาสองนาย&#13;
ก่อนลาจรได้พระเกศธาตุจึงผันผาย&#13;
ตราบวันนี้คนทั้งหลายบูชาเอย&#13;
&#13;
ชวา&#13;
&#13;
นคระเกรอตาคมะคัมภีร์ชวา&#13;
อาณาจักรมัชฌปาหิตฤทธิไกร&#13;
อมาตย์คชะมทะปัญญายง&#13;
ทั้งสถาปัตยกรรมล�้ำราคา&#13;
&#13;
สรรเสริญราชาผู้เป็นใหญ่&#13;
เป็นแดนชัยเรืองอ�ำนาจในชวา&#13;
ชื่อยังคงอยู่เป็นสถานศึกษา&#13;
ศาสนาพุทธพราหมณ์งามใจเอย&#13;
ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๕๘๕๙&#13;
&#13;
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์อธิบายถึงแนวพระราชด�ำริ&#13;
ในการทรงพระราชนิพนธ์ “เพลงภาษา” ทั้ง ๑๒ เพลงไว้ดังนี้&#13;
		“ลาว แนวคิดจากเพลงลาว ๒ เพลง คือดวงจ�ำปา (คือลั่นทม) พรรณนาถึงความคิดถึงบ้านเกิด&#13;
เมืองนอนกับเพลงโขงสองฝั่ง พรรณนาถึงความสัมพันธ์ที่ควรรักษาไว้&#13;
เขมร แนวคิดจากเพลงเด็กเขมรทีพ่ ดู ถึงนกสาลิกาทีก่ นิ ผลหวายคุยกับเพือ่ น ขยับปีก ปากร้องเพลง&#13;
จีน แนวความคิดจากบทกวีของหลี่ไป๋ กวีจีนสมัยราชวงศ์ถัง เมื่อ ๑,๒๐๐ กว่าปีมาแล้ว&#13;
ประกอบด้วยบทกวีสองบท บทแรกกล่าวถึงอารมณ์ที่สืบเนื่องกับลัทธิเต๋าที่เห็นความส�ำคัญ&#13;
ของธรรมชาติ ความสุข บทที่สองกล่าวถึงความรู้สึกคิดถึงบ้านเกิดที่ต้องจากไป&#13;
		 แขก เนือ่ งจากเพลงส�ำเนียงแขกทีใ่ ช้ในเพลงไทยมักเป็นแขกมาเลย์ จึงนึกถึงชีวติ ทีภ่ าคใต้ทนี่ ยิ มใช้&#13;
ภาษามาเลย์พื้นเมือง นิยมแข่งเรือพายที่เรียกว่าเรือกอและ ชาวบ้านยังนิยมเล่นประชันเสียง&#13;
นกเขา และมีผลไม้หลากหลายที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ ลองกอง&#13;
๕๙&#13;
&#13;
122&#13;
&#13;
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย&#13;
&#13;
�		 ญี่ปุ่น น�ำเพลงที่แต่งไว้ในตับเกษตรกษัตริย์เรื่องปลานิล และต่อด้วยเรื่องปลานิลที่กลายพันธุ์&#13;
เป็นสีแดง&#13;
		 ตะลุง ล้อเพลงกราวตะลุง&#13;
ฝรั่ง ไปเมอื งฝรงั่ แลว้ มนั รอ้ น หงดุ หงดิ มาก ครงั้ หนงึ่ ถงึ กบั ไปหาพดั ลม ไดพ้ ดั ลมเกา่ ๆ จากพพิ ธิ ภณ&#13;
ั ฑ์&#13;
มอญ แผลงจากเนื้อหาภาษามอญของเพลงพระอาทิตย์ชิงดวง&#13;
ไทย ได้แรงบันดาลใจจากตุ๊กแกที่ร้องให้ฟังทุกวัน&#13;
		 ญวน ชอบขนมเบื้องญวน ที่จริงไส้เขาต้องใส่มะพร้าวขูดและอะไรอีกเยอะแยะจ�ำไม่ได้ ได้แค่กิน&#13;
		 พม่า เรื่องเล่าว่า ตปุสสะ ภัลลิกะ นายวาณิชสองคนได้ไปเฝ้าพระพุทธเจ้า ขณะนั้นยังไม่มีพระสงฆ์&#13;
พวกเขาจึงถือแต่พระพุทธ และพระธรรม เรียกว่าทเววาจิก ได้รับพระเกศธาตุ น�ำไปบรรจุไว้&#13;
ในเจดีย์ชเวดากอง&#13;
		 ชวา มแี นวความคดิ จากคมั ภรี ช์ วาเรอื่ ง Nagarakretagama (ถอดเปน็ ไทยนา่ จะเปน็ นครกฤตาคม)&#13;
สรรเสริญพระเจ้าฮะยัมวุรุกแห่งอาณาจักรมัชฌปาหิต ซึ่งเจริญรุ่งเรืองมาก มหาอ�ำมาตย์&#13;
ที่ทรงคุณความรู้ชื่อ Gajamada หรือ Gadja Madah มหาวิทยาลัยชั้นน�ำของอินโดนีเซีย&#13;
ในปัจจุบัน ในเมืองยอกยาการ์ต้ามีชื่อตามท่านผู้นี้”&#13;
				 บทพระราชนิพนธ์เพลงภาษานี้ พระราชทานวงบ้านปลายเนิน เพือ่ น�ำไปขับร้องบรรเลง&#13;
ในการแสดงดนตรีไทยโดยครูอาวุโสแห่งรัตนโกสินทร์ เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพ&#13;
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในวันคล้ายวันพระราชสมภพ ๒ เมษายน ๒๕๕๙&#13;
ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย วันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๙&#13;
สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ไดท้ รงระนาดเอก เพลงภาษา ไทย ญวน&#13;
พม่า และชวา ร่วมกับวงบ้านปลายเนินด้วย&#13;
&#13;
ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี&#13;
&#13;
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 123&#13;
&#13;
�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="15120" order="3">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/f8c42f20575e756fa7440b6f09910993.pdf</src>
        <authentication>9e449396d0e46423d5fec1b5d3a25488</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="135">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="227858">
                    <text>ส่วนที่ ๕ 	บทพระราชนิพนธ์พระราชทานวงสายใยจามจุรีในรายการ
แสดงดนตรีไทยปีพ่ าทย์ดกึ ด�ำบรรพ์ เนือ่ งในโอกาสวันสถาปนา
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม
ขณะที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงศึกษาระดับ
ปริญญาตรีที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๒๐) นอกจาก
ทรงศึกษาวิชาการต่าง ๆ แล้ว ยังทรงเป็นสมาชิกชมรมดนตรีไทย ทั้งของคณะอักษรศาสตร์
และของสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (สจม.)
หลังจากทรงส�ำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะอักษรศาสตร์ ใน พ.ศ.
๒๕๒๐ แล้ว ในฐานะศิษย์เก่า เสด็จฯ ไปทรงร่วมงานวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วันที่ ๒๖ มีนาคม เสมอ และในเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๕๒๙ มีพระมหากรุณาธิคุณ
ทรงรับเป็นประธานกิตติมศักดิ์ของโครงการดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ๖๐
์ และนับตั้งแต่
พ.ศ. ๒๕๓๐ เมื่อจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเริ่มจัดการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์๖๑
ทรงมีส่วนร่วมส�ำคัญในการจัดการแสดงมาจนถึงปัจจุบัน เช่น ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง
และบทแสดงประกอบบทร้อง ทรงอ�ำนวยการแสดง ทรงเครื่องดนตรีต่าง ๆ เช่น ระนาดเอก
ซอด้วง ร่วมกับวงดนตรีไทย “วงบ้านปลายเนิน” และ “วงสายใยจามจุรี” แห่งจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย บางครั้งมีวงดนตรีสากล “CU Band” สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ร่วมบรรเลงในลักษณะวงสังคีตพัฒนาตามแนวพระราชด�ำริอีกด้วย
บทร้องทีน่ ำ� มารวบรวมในส่วนนี้ เป็นบทพระราชนิพนธ์ซงึ่ โปรดเกล้าฯ พระราชทาน
วงสายใยจามจุรี ส�ำหรับบรรเลงในงานวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยปีต่าง ๆ
ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๓๒ ถึง พ.ศ. ๒๕๕๙ มีจ�ำนวนทั้งหมด ๑๐ บท

วิศิษฏศิลปิน, ที่มา : www.wisithsilapin.org/biography/2530
สูจิบัตรการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสที่พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐, ๑๘ ธันวาคม ๒๕๓๐ ณ หอประชุม
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
๖๐
๖๑

124

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๗๒ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๓๒

นกกระจอกทอง - น�้ำลอดใต้ทราย - กระบองกัน
นกกระจอกทอง
ถึงจะอยู่ที่ไหนในหล้าโลก
ชาวจุฬาพี่น้องพ้องผูกพัน

จะเงียบเหงาเศร้าโศกหรือสุขสันต์
ด้วยมุ่งมั่นอุดมการณ์เนิ่นนานมา

น�้ำลอดใต้ทราย
เจ็ดสิบสองปีเห็นเป็นประจักษ์
เมื่อคราใดได้ประสบพบพักตรา

เราล้วนรักจามจุรีนี้หนักหนา
ยังปลื้มเปรมอุรามิเว้นวาย

กระบองกัน (ตะบองกัน)
ขอเชิญฟังเพลงเสนาะเพราะจับจิต พร้อมมวลมิตรไม่หมางเมินเหินห่างหาย
ดวงใจรวมเป็นหนึ่งแน่แม้ไกลกาย
ก่อความหมายส�ำคัญวันนี้เอย
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๓๒๖๒

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อยกรองขึ้นเป็น
การเฉพาะ พระราชทานเพื่อเป็นบทร้อง ในการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาส
เฉลิมฉลองครบรอบ ๗๒ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๓๒ ณ หอประชุม
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
๖๒

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 125

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๘๖ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๔๖

แสนค�ำนึง เถา
สามชั้น

วงเครื่องสายสนองค�ำล�ำน�ำร้อง  
วงปี่พาทย์ดุริยะกระชั้นรับ  
เสียงเพลงเตือนยามท่องไปในแหล่งหล้า  
ว่าใจมีเพื่อนรักให้พักพิง  

สองชั้น

คิดถึงคราเมื่อเยาว์วัยอยู่ใกล้ชิด  
ร่วมเรียนรู้วิทยาก้าวหน้าไกล
ได้เห็นสิ่งหลากหลายมากมายนัก  
ได้พานพบถ้วนทั่วทั้งชั่วดี  

ชั้นเดียว

วันพรุ่งนี้จะเป็นอย่างไรเล่า  
ประสบการณ์เป็นครูคู่วิชา
มาวันนี้มาส�ำราญอย่างเก่าก่อน  
มาบรรเลงเพลงเก่าเราเล่นกัน  

		

ท่วงท�ำนองส�ำเนียงเสียงขานขับ
จังหวะจับใจเหมาะไพเราะจริง
สุดขอบฟ้าตามตะวันอันสูงยิ่ง
อย่าเกรงกริ่งท้อแท้แม้ทุกข์ใจ
มิตรสนิทแสนสนุกสุขไฉน
พาชีวิตมาได้ถึงยามนี้
ไม่รู้จักก็รู้ได้ไปทุกที่
ต้องพิเคราะห์แนววิถีด้วยปัญญา
ความมั่นใจพาเราให้แกร่งกล้า
อาจแก้ไขปัญหาสารพัน
มาพักผ่อนส�ำรวลพาสรวลสันต์
ฉลองวันมงคลชนชื่นชม
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๔๖๖๓

เพลง แสนค�ำนึง เถา นี้ ของเดิมเป็นเพลงเก่า ท�ำนอง ๒ ชั้น ส�ำเนียงลาวเข้าคู่กันมากับ
เพลงลาวต้อยตริ่ง ในปี พ.ศ. ๒๔๘๓ หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ได้น�ำท�ำนอง ๒ ชั้น
ดังกล่าวมาปรับและประดิษฐ์ขึ้นเป็นเพลงเถา ใช้บทร้องจากตอนหนึ่งของเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน
ตั้งชื่อว่า เพลงแสนค�ำนึง เถา
		 สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงพระราชนพิ นธบ์ ทรอ้ งขนึ้ ใหมเ่ ปน็ การเฉพาะ
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้วงสายใยจามจุรี น�ำไปขับร้องในการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์
เนื่องในโอกาสฉลอง ๘๖ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๔๖ ณ หอประชุม
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
๖๓

126

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๐ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๐

อาหนู - อาซิ้ม
อาหนู เถา
สามชั้น
		
อาหนูน้อยน้อย  
ไม่กระจ่างทางสุนทรที่ซ่อนเร้น  
ฉันยังเด็กเล็กอยู่ที่ครูสอน
ทั้งรับขับล�ำเพลงดนตรี  
ขออภัยในอักษรกลอนประเทียบ  
เอ็นดูได้เป็นครูอาหนูเอย  

ค่อยบรรเลงท�ำเพลงเล่น
ฟังก็เป็นเพลงได้แต่ไม่ดี
ปัญญาก็อ่อนลืมเลือนเชือนวิถี
จะหาที่เพราะยากล�ำบากใจ
ยังไม่เรียบร้อยแน่เชิญแก้ไข

(บทร้องของเก่า)
สองชั้น
เจ้าสาวสาวสาวสาวรุ่นใหม่  
ขับร้องซ้องเสียงหวาน
พากเพียรขยันแต่เด็ก  
ครูสอนจนได้ดี  

เจ้าเติบใหญ่ทางเพลงเล่นช�ำนาญ
มีปฏิภาณเชิงกวี
อาหนูเล็กน�ำเกียรติศรี
ได้ดีมีวัฒนธรรม

ชั้นเดียว
	    เก่งกาจศาสตร์ศิลป์เรืองนาม       กิริยาก็งามหน้าคมข�ำ
มีชื่อระบือไกล
เล่นได้ทั้งปี่พาทย์มโหรี  
ใครได้ฟังพอใจ  
สาวคล่องว่องไวน่าชม
(บทร้องพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี)

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 127

�ระบ�ำอาซิ้ม
		
อาซิ้ม สาว สาว สาวสวยฉลาด  
นุ่งปังลิ้นแลงามหรู  
อาหนูวิ่งไปมา  
ซนอย่างนี้เดี๋ยวส่ง   

ท�ำขนมผักกาดเลี้ยงอาหนู
หูใส่ต่างหูเพชรดี
ซิ้มว่า “อั๊วผะลื้อซี้”
ส่งไปเล่นงิ้วเอย

(สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องและทรงประดิษฐ์ท่าร�ำ)
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐๖๔

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์อธิบายที่มาของบทร้องนี้ไว้
ดังนี้
		 “ทุกปีเมื่อถึงวันที่ ๒๖ มีนาคม บรรดานิสิตเก่า คณาจารย์ และบุคลากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
จะมาร่วมกันบรรเลงฉลองในงานวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี พ.ศ. ๒๕๕๐ ตกลงกันว่า
จะเล่นเพลงอาหนู เถา อาจารย์ ดร.สิริชัยชาญ ผู้ควบคุมวงปรารภว่า บทเพลงอาหนู เถา ที่ใช้กันอยู่
ไม่สอดคล้องกันเป็นเรื่องเป็นราว จึงให้ข้าพเจ้าปรุงขึ้นใหม่
		 เมือ่ พิจารณาดู ข้าพเจ้าเห็นว่า บทเดิมอัตราสามชัน้ ดีอยูแ่ ล้ว ว่าด้วยเรือ่ งเด็กเพิง่ หัดเรียนดนตรี ยังไม่เก่ง
จึงแต่งใหม่แต่บทสองชั้นและชั้นเดียวว่า อาหนูเป็นเด็กใฝ่รู้ เมื่อโตขึ้น ได้ครูดี จึงเป็นคนเก่งและดีพร้อม
		 เมื่อแต่งบทเสร็จ ได้ไปลองต่อซ้อมกันที่วังคลองเตย มีผู้ปรารภว่า มีอาหนูแล้วน่าจะมีอาซิ้มด้วย
ข้าพเจ้าจึงแต่งบททีว่ า่ ด้วยอาซิม้ ว่า อาซิม้ สาว สวยและแถมยังฉลาด ท�ำขนมผักกาดเก่ง อาซิม้ เป็นแม่ครัว
กิตติมศักดิ์ ร�่ำรวยจึงนุ่งปังลิ้น ใส่ตุ้มหูเพชร มีอาหนูเล็ก ๆ ซนมาก วิ่งไปวิ่งมาอยู่ในครัวขณะก�ำลังท�ำขนม
อาซิ้มเวียนหัวจึงดุว่า เดี๋ยวตีตายเลย เป็นภาษาจีนแต้จิ๋วอย่างที่ได้ยินกันบ่อย ๆ แล้วยังขู่ส�ำทับอีกว่า
จะจับตัวส่งไปเล่นงิ้ว
		 สมัยก่อนผู้ใหญ่ชอบขู่เด็กว่า ถ้าวิ่งซนท�ำอะไรแผลง ๆ ออกนอกลู่นอกทางจะถูกจับไปเล่นงิ้ว
หรือจะถูกซีอุยจับไปกินตับ
		 เมื่อแต่งบทเสร็จ ข้าพเจ้าจึงคิดท่าร�ำ คิดปรึกษากับอาจารย์สิริชัยชาญท�ำเพลงใส่ และอ�ำนวยการ
ทั่วไป เช่น การออกแบบและจัดท�ำเครื่องแต่งกาย เป็นต้น จนส�ำเร็จเป็นระบ�ำอาซิ้มปนอาหนู อย่างที่
จะได้ชมกัน เป็นอันสิ้นต�ำนานระบ�ำอาซิ้มแต่เพียงนี้”
		 อ่านรายละเอียดในสูจบิ ตั รรายการแสดงดนตรีไทย ปีพ่ าทย์ดกึ ด�ำบรรพ์ เนือ่ งในโอกาสฉลอง ๙๐ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๐ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
๖๔

128

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๒ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๒

แขกขาว เถา
ออกเพลงระบ�ำนางโคปี และระบ�ำอาบัง
แขกขาว เถา
(ฉากในทุ่งหญ้าเชิงเขา มีวัวแบบแขกสักตัวสองตัว อาจจะใช้โฟมหรือไม้อัดเขียน
ภาพระบายสีตั้งเอาไว้)
ข้าแต่ องค์พระ กฤษณราช   ปรมาตมัน อันพิสุทธิ์ ไพศาล
เจ้ามหา ภารตยุทธ สุดชาญ
องค์นารายณ์ อวตาร บันดาลพร
พรั่งพร้อม สาวสอางค์ นางโคปี  
ผู้ภักดี โควินทะ อดิศร
นางราธา ยอดอนงค์ องค์อรชร  
วสันต์งาม ร�ำฟ้อน ตามท�ำนอง
โกกิลา แจ้วส�ำเนียง เสียงไพเราะ
กับขลุ่ยผิว สอดเสนาะ เฉลิมฉลอง
มธุกา ชมผกา  อัมพากรอง  
สายลมต้อง กายา  พาภิรมย์
(พระกฤษณะโปรดการทรงขลุ่ย จะต้องไปหาขลุ่ยแขกมา โควินทะเป็นพระนาม
ของพระกฤษณะ  โกกิลาคือนกกาเหว่า มธุกรคือผึ้ง อัมพาคือมะม่วง)
ออกเพลงระบ�ำนางโคปี
(สาวเลี้ยงโค) ใส่ส่าหรีหรือคาวาซามีสีอ่อน ๆ หลาย ๆ สี
ระบ�ำอาบัง
(แขกขายถั่วนุ่งโธตีสีขาว มาจากเมืองแขก แต่ก่อนเป็นแขกเลี้ยงวัวแต่ไม่ประสบ
ความส�ำเร็จในชีวิต จึงมาเมืองไทยประกอบอาชีพแขกขายถั่ว)
ท�ำนอง สาวนาคอยคู่ ของบุปผา   สายชล ในเรื่องมนต์รักลูกทุ่ง (แต่ตัดลงมา
ไม่เหมือนทีเดียว)
โอ ชีวิตนั้นหนาอยู่มาใจเศร้า
อาบังแสนเหงาเศร้าทรวงระทม
เคย มีวัวมากหลายไว้ใช้รีดนม
แต่วัวนอนซมแล้งหญ้าไม่มี
ออกไปตายดาบหน้า
มาเมืองไทยก็ดี
คิดว่าจะมีข้าวกิน
มา อยู่ที่จุฬาฯ มุ่งมาหางาน
จิตใจสราญขายถั่วนานา
มีพวกนิสิตมาหา
จะมาซื้อถั่วหรือ
ถั่วบังลือชื่อถูกอนามัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 129

�เด็กว่าถั่วนั้นน่ากิน
บัง  ช่วยร�ำและร้องท�ำนองเพลง

จะซื้อทั้งสิ้นถ้าบังตกลง
เพลงอินเดียไม่เคยฟัง

อาบังบอกว่า “โอเค อัจช่า” แล้ววางโต๊ะถั่วที่ตอนแรกทูนไว้บนหัว เต้นเพลงแขก
เอาโต๊ะตีแทนกลอง สักพักเด็กบอกว่า “พอที จะซือ้ ถัว่ แล้ว” บังโคลงหัวร้องต่อ เอาโต๊ะทูนหัว
อย่างเดิม เดินไปท�ำท่าบ๊ายบาย
(เข้ามาใหม่เพื่อขายถั่ว)
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๒๖๕
ภูมิหลัง
ศาสนาพราหมณ์มคี วามเชือ่ ทีอ่ ยูร่ วมกันไปหลายอย่างตัง้ แต่เชือ่ เทพเจ้าหลายองค์
(polytheism) เชื่อพระเจ้าองค์เดียว (monotheism) และเชื่อว่ามีธรรมะหรือสภาวะ
ที่เป็นสากล (monism) ได้แก่ ปรมาตมัน สรรพสิ่งในโลกล้วนมีสภาวะแท้จริงอย่างเดียวกัน
สภาวะเช่นนี้ที่อยู่ในสิ่งต่าง ๆ เรียกว่าอาตมัน สภาวะสากล โดยรวมเรียกว่าปรมาตมัน
พระกฤษณะเป็นบุคลาธิษฐานของปรมาตมัน ตามเรื่องว่าพระกฤษณะเติบโตในหมู่บ้านคน
เลี้ยงโค ความภักดี การโหยหาของนางราธาสาวเลี้ยงโคต่อพระกฤษณะเป็นการแสดงถึง
ความปรารถนาของมนุ ษ ย ์ (อาตมั น ) ที่ จ ะเป ็ น อั น หนึ่ ง อั น เดี ย วกั น กั บ พระผู ้ เ ป ็ น เจ ้ า
(ปรมาตมัน) ตามแนวภักติโยคะ คืออาศัยความภักดีเพื่อบรรลุความเป็นจริง (ปรมาตมัน)
วรรณคดีคีตาโควินทะแสดงภาพวสันตฤดู (ฤดูใบไม้ผลิ) ต้นไม้ในท้องทุ่งผลิดอก
ออกใบมีสสี นั งดงาม ส่งกลิน่ ดึงดูดเหล่าภมรแมลงผึง้ ให้มาดอมดม อากาศเย็นสบาย มีลมจาก
ทางใต้พัดโบก นกร้องเพลงไพเราะ พระกฤษณะเป่าขลุ่ย เหล่าสาวเลี้ยงโคเริงระบ�ำ
อันเป็นการแสดงถึงการที่อาตมันได้กลับมารวมกับปรมาตมัน
พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์อธิบายที่มาของบทร้องนี้ไว้
ดังนี้
		 “เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๐ ข้าพเจ้าแต่งบทระบ�ำอาซิ้ม บรรดาผู้ร�ำชอบกันมาก มาปรารภว่า เมื่อมี
ระบ�ำอาซิ้มน่าจะมีระบ�ำอาบัง จึงได้คิดบทระบ�ำอาบัง เป็นเรื่องแขกขายถั่วขึ้นมา
		 เนื้อความในบทเป็นเรื่องแขกขายถั่ว เมื่อสมัยเรียนหนังสืออยู่ที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย ตอนเย็นเลิกเรียน รอรถมารับ มีแขกขายถั่วเป็นแขกอพยพนุ่งโธตีสีขาว มีอุปกรณ์ขายถั่ว
ท�ำเป็นเหมือนโต๊ะตัวย่อม ๆ ข้างบนแบ่งเป็นช่องใส่ถั่วชนิดต่าง ๆ รวมทั้งช่องใส่เกลือ ต้นหอมหั่นปน
พริกสด เป็นเครื่องปรุง โต๊ะถั่วนี้ใช้เทินศีรษะเดินร้องขายไปตามที่ต่าง ๆ ก็ได้ซื้อรับประทานเป็นประจ�ำ
๖๕

130

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�อยู่มาวันหนึ่งไม่ซื้อ อาบังก็เซ้าซี้ให้ซื้อ จึงได้บอกว่า ขอให้อาบังร้องเพลงก่อนจึงจะซื้อ อาบังเริ่มต้น
ร้องเพลง เคาะโต๊ะแทนกลองเป็นจังหวะ จนกระทั่งรถมารับก็ไม่ยอมเลิก ขึ้นรถไปแล้วอาบังก็ยังร้องเพลง
มีโต๊ะถั่วเทินศีรษะเดินไปอย่างสบายอารมณ์
		 ส่วนเรื่องท�ำนองเพลงนั้นได้พยายามเสาะหาเพลงแขกที่นิยมกันในยุค พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๒๐
มาฟังอยู่หลายเพลง ส่งให้ครูสิริชัยชาญ (ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ) เลือก ครูฟังแล้วแต่งเพลงขึ้นใหม่
ตามแนวเพลงเหล่านั้น แล้วปรารภว่า มีแต่เรื่องเล่นสนุกควรจะแต่งอะไรที่เป็นเรื่องเป็นราวบ้าง จึงได้เกิด
ด�ำริจนแต่งบทเพลงแขกขาว เถา ขึ้นใหม่
		 บทเพลงแขกขาวนี้ เนือ้ ความเป็นเรือ่ งพระกฤษณะกับนางโคปี ท่านหญิงไอ หม่อมเจ้าหญิงกรณิกา
จิตรพงศ์ ตรัสเล่าให้ฟังว่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงพระด�ำริ
จะทรงพระนิพนธ์ละครเรื่องพระกฤษณะตามนัยวรรณคดี สันสกฤต เรื่อง คีตาโควินทะ อันเป็นเรื่อง
พระกฤษณะกับนางโคปี มีนางราธาเป็นหัวหน้าในเรื่อง ทรงพระด�ำริให้มีระบ�ำนางโคปีอยู่ด้วย
		 ข้าพเจ้าตั้งใจว่าจะด�ำเนินตามรอยพระบาท แต่งเรื่องคีตาโควินทะ แต่เป็นเรื่องยืดยาวต้องใช้เวลา
เมื่อจะแต่งบทเพลงแขกขาวใหม่จึงเห็นเป็นโอกาสเหมาะที่จะแต่งเป็นเรื่องพระกฤษณะกับนางราธา
และเหล่านางโคปี
		 เรื่องราวของพระกฤษณะกับนางราธาและนางโคปีทั้งหลายนี้ มีผู้ตีความว่าเป็นบุคลาธิษฐานของ
การที่มนุษย์ต้องการจะกลับไปสู่พระผู้เป็นเจ้า หรือสภาวะหลุดพ้นอันสูงสุด ศาสนาพราหมณ์มีความเชื่อ
เรื่องพระเจ้าหรือสภาวะอันสูงสุดอยู่หลายแบบ มักเชื่อรวม ๆ กันไป มีตั้งแต่การนับถือเทพเจ้าหลายองค์
ถึงเทพเจ้าใหญ่องค์เดียว ความเชื่ออันประกอบอยู่ในเชิงปรัชญาที่แพร่หลายที่สุดคือ เชื่อว่ามีสภาวะ
อันจริงแท้เป็นสากลไม่แปรปรวน สถิตในทุกสิ่ง เรียกว่า พรหมัน หรือ ปรมาตมัน สรรพสิ่งในโลก
ล้วนมีแก่นสาร หรือสภาวะนี้อย่างเดียวกัน สภาวะเช่นนี้ที่อยู่แยก ๆ กันเรียกว่าอาตมัน
		 เมื่อตีความเรื่องราวของพระกฤษณะกับเหล่านางโคปี พระกฤษณะคือ ปรมาตมัน ตามต�ำนาน
พระกฤษณะทรงเจริญวัยในหมู่คนเลี้ยงโค ความภักดี ความโหยหาพระกฤษณะของนางราธาและ
นางโคปี คือความปรารถนาของมนุษย์ (อาตมัน) ที่จะเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับพระผู้เป็นเจ้า หรือ
สภาวะอันจริงแท้สูงสุดที่เรียกว่า ปรมาตมัน ตามแนวคิดเรื่องภักติโยคะ คือ การอาศัยความจงรักภักดี
เพื่อบรรลุความจริงแท้ (ปรมาตมัน)
		 บทเพลงแขกขาวนี้ ด� ำ เนิ น ความตามส่ ว นหนึ่ ง ของวรรณคดี สั น สกฤต เรื่ อ ง คี ต าโควิ น ทะ
พรรณนาเรื่องราวในฤดูวสันต์ (ฤดูใบไม้ผลิ) ต้นไม้ในท้องทุ่งผลิดอกออกใบมีสีสันงดงามดึงดูดให้
เหล่าภมรแมลงผึ้งมาดอมดม อากาศเย็นสบายมีลมพัดมาจากทางใต้ นกร้องเพลงไพเราะ พระกฤษณะ
ทรงขลุ่ยท่ามกลางเหล่านางโคปีที่มาเริงระบ�ำ อันเป็นการแสดงว่าอาตมันได้กลับมารวมกับปรมาตมัน
		 ท�ำนองเพลงระบ�ำนางโคปีทา้ ยเพลงแขกขาวนี้ ใช้ทำ� นองเพลงแขกจริง ๆ ในภาพยนตร์แขกเรือ่ งหนึง่
มาปรับให้เข้ากับการร่ายร�ำ เมื่อคิดท่าร�ำเสร็จบรรดาผู้ที่เคยร�ำระบ�ำอาซิ้มยอมแพ้ เพราะท่าร�ำต้องใช้
เรี่ยวแรงนัก จึงให้บรรดาลูกหลานมาร�ำแทน
		 หมดต�ำนานเพลงแขกขาว เถา ระบ�ำนางโคปี และระบ�ำอาบังแต่เพียงเท่านี้”
		 อ่านรายละเอียดในสูจิบัตรรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง
๙๒ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๒ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 131

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๓ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๓

ตับนางซิน ตอนท�ำครัว
ดนตรีท�ำเพลง ฝรั่งครุ่นคิด
ริลลาแปลง
แสนสงสารนางซินเดอริลลา
แต่ก่อนจ้างแม่ครัวก็ไล่ไป
นางซินเป็นคนที่มีความรู้
เธอชอบท�ำกับข้าวมานานปี
สวนฝรั่ง

ในสวนมีผลฟักทองยักษ์
แต่ก่อนแม่เคยสอนไว้ได้ฝึกปรือ
ฝานฟักทองผัดกับหอมหัวใหญ่
เติมน�้ำซุปเบลนเดอร์ปั่นหอมน่าซด

ครัวฝรั่ง

ผีฝรั่ง

132

มีแม่เลี้ยงมารยาเอาแต่ได้
บังคับลูกเลี้ยงท�ำให้จะได้ฟรี
ยังเรียนอยู่จุฬาถึงปีสี่
เอ๊ะ! จะท�ำอะไรดีอวดฝีมือ
กลางแปลงผักจะท�ำซุปไม่ดีหรือ
เพราะนี่คือต�ำราเลิศประเสริฐรส
ใส่เนยเค็มตั้งไฟจนสุกหมด
ใส่หม้อตั้งเตาก�ำหนดกุ๊กเชี่ยวชาญ

พอเดือดใส่ครีมแล้วยกจากเตาได้
เป็นอันเสร็จรู้สึกแสนเบิกบาน
แต่คืนนั้นมีเลี้ยงในวังใหญ่
ลูกแม่เลี้ยงเอารถไปไม่เหลือเงา

โรยพริกไทยผงลูกจันทน์ในอาหาร
ทุกคนชอบรับประทานซุปของเรา
นางซินก็อยากไปพร้อมกับเขา
ได้แต่เศร้าเว้าวอนท่านผีเรือน

ผีเรือนคิดเสกฟักทองเป็นรถทรง
ฟักทองท�ำซุปไปแล้วผีลืมเตือน
จะใช้กล้วยทั้งเครือมาทดแทน
หนูในครัวเสกเป็นควายได้ดังจินต์

ใช้ฟักเขียวก็คงจะไม่เหมือน
จึงเอ่ยเอื้อนอย่างรอบคอบตอบนางซิน
เสกเป็นเกวียนมั่นแม่นพาผายผิน
อึ่งอ่างยินกูว่ารีบมาไว

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�สีนวลแปลง

ช่วยขับเกวียนให้ถึงวังก่อนรถเก๋ง  
กิ้งก่าที่ไต่อยู่บนต้นไทร
กูจะบอกผีป่ามหามิตร
ช่วยลากเกวียนหยุดรถเก๋งท�ำอ�ำพราง

ต้องรีบเร่งดั้นด้นไปจนได้
เป็นคนใช้และเป็นเพื่อนเดินทาง
สิงสถิตอยู่บนยอดต้นกร่าง
จะเป็นอย่างที่หวังตั้งจิตเอย

ดนตรีท�ำเพลง จุฬาเดิน
วงซียูแบนด์ท�ำเพลง เดินจุฬา
		
๖๖

ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓๖๖

สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงพระราชนพิ นธอ์ ธบิ ายถงึ ทมี่ าของบทรอ้ งนไี้ ว้

ดังนี้
		 “ครั้งหนึ่งเคยแสดงดนตรีเพลงอาหนูมีผู้ปรารภว่าอยากร่วมแสดงแต่อายุมากแล้วไม่เหมาะ
ที่จะเป็นอาหนู ขอให้จัดระบ�ำอาซิ้ม เมื่อจัดแล้ว คนดูชอบใจ จึงขอให้จัดระบ�ำอาบัง ครู (ดร.สิริชัยชาญ
ฟักจ�ำรูญ) มีความเห็นว่าน่าจะจัดแสดงเรื่องที่มีเนื้อหามากกว่าเรื่องตลกจึงให้ประพันธ์เนื้อร้องเพลง
แขกขาว เถา เพลงส�ำเนียงแขก ข้าพเจ้าจึงน�ำเรื่องพระกฤษณะกับนางโคปี แสดงภาพธรรมชาติที่งดงาม
ความรักของมนุษย์และความภักดีที่ลึกซึ้งมาแต่ง ปีนี้เห็นควรจัดเพลงส�ำเนียงฝรั่ง เพราะส�ำเนียงจีน
ส�ำเนียงแขกจัดมาแล้ว
		 เนือ้ หาเรือ่ งฝรัง่ มีมาก คิดไว้หลายเรือ่ งแต่แต่งไม่ออก จนวันหนึง่ ต้องไปงานปริญญา ต้องนัง่ รถนาน
อยู่สักหน่อยจึงแต่งเรื่องนางซิน นั่งไปกลับเสร็จพอดี ข้าพเจ้ากังวลอยู่แต่ว่า แต่งไปก็เป็นแนวตลกตาม
ความถนัด
		 ในเรื่องนี้แม่เลี้ยงใจร้ายให้นางซินท�ำครัว นางซินพอใจมาก สวนครัวหลังบ้านมีฟักทอง นางซิน
จงึ ทำ� ซปุ ฟกั ทอง เรมิ่ ตงั้ แตเ่ กบ็ ฟกั ทองมาผดั กบั หอมหวั ใหญใ่ สเ่ นย ใสเ่ กลอื เมอื่ สกุ เตมิ นำ�้ ซปุ ใสเ่ บลนเดอร์
(เครื่องปั่นไฟฟ้า) เมื่อละเอียดดีแล้ว ใส่หม้อต้มโรยพริกไทยกับผงลูกจันทน์ (nutmeg) ที่จริงต้องใส่ครีม
กับน�้ำมันเม็ดฟักทองสักเล็กน้อยด้วย
		 นางซินอยากไปงานแต่ไม่มีรถไป จึงไปขอผีเรือนเพราะนางซินคนนี้ไม่มีแฟรี่กอดมาเดอร์ ผีเรือน
จะเสกรถทรงก็ไม่ได้เพราะฟักทองท�ำซุปไปแล้ว สวนครัวหลังบ้านมีกล้วยทัง้ เครือ รูปร่างเครือกล้วยเหมือน
เกวยี นไมเ่ หมอื นรถ จะเทยี มมา้ กไ็ มเ่ หมาะ ผเี รอื นจงึ ตอ้ งเสกสตั วต์ า่ ง ๆ เปน็ ควายเทยี มเกวยี น คนขบั เกวยี น
คนรับใช้ รถแม่เลี้ยงไปก่อนนานแล้ว ผีเรือนจึงต้องติดต่อขอผีป่าเพื่อนสนิทให้ช่วยฉุดรถไว้ให้เกวียน
ไปถึงวังก่อน อาจารย์สิริชัยชาญบรรจุเพลง มีทั้งที่เป็นเพลงเดิมและแต่งใหม่เป็นส�ำเนียงฝรั่ง”
		 อ่านรายละเอียดในสูจิบัตรรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง
๙๓ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๓ ณ หอประชุม อาคาร ๓
คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 133

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๔ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๔

เกษตร - กษัตริย์
น�้ำ ดิน พืช สัตว์ ประมง
บทพระราชนิพนธ์เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ครบ ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔
น�้ำ

ธาราชล

เมื่อลมฝนบนฟ้าพัดมาแล้ว
ยามแห้งแล้งไร่นาน่ากังวล
ชลประทานหลายแห่งแบ่งสรรน�้ำ
เมื่อน�้ำน้อยใช้น�้ำได้ดั่งจินดา

ดลพสุธา

พืชผ่องแผ้วแล้วผลิดอกออกเป็นผล
พระราชทานสายฝนด้วยวิทยา
แก้มลิงตามกันน�้ำท่วมมีคุณค่า
เป็นหลักของชีวาพืชสัตว์คน
ดิน

ผืนดินที่สรรพสิ่งสิงอาศัย
ดินไม่ดีก่อทุกข์แก่ปวงชน
ทั้งดินเปรี้ยวดินเค็มและดินทราย
ปุ๋ยคอกปุ๋ยหมักมีค่าอดุลย์

ไร่นาระเริง

แหล่งอาหารต้นไม้เกิดดอกผล
แต่ไม่พ้นพระปรีชากรุณาธิคุณ
ดินก้อนแข็งทรงแก้ได้ช่วยอุดหนุน
พัฒนาเจือจุนบุญของไทย
พืช

มองเห็นแนวนาข้าวเขียวขจี
ข้าวออกรวงเก็บเกี่ยวกันว่องไว
ทั้งพืชไร่พืชสวนล้วนส่งเสริม
ทรัพย์บุคคลเนื่องนับทรัพย์แผ่นดิน

134

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

กสิกรยินดีได้หว่านไถ
ที่สูงท�ำขั้นบันไดได้เก็บกิน
พระราชด�ำริริเริ่มเพิ่มพูนสิน
เลี้ยงชีวินได้ด้วยหมั่นขยันงาน

�สัตว์

บันเทิงกาสร

ฟาร์มโคนมนั้นหรือคือของใหม่
ผลิตภัณฑ์นมนี้หนาน่ารับประทาน
ทรงตั้งธนาคารโคกระบือ
ทั้งเป็ดไก่สัตว์นานาสารพัน

เว้าวอนมัจฉา

ประมง

ปลานิลนั้นใครใครก็รู้จัก
เพิ่มโปรตีนให้คนไทยได้อยู่ดี

เหมราช

ที่ชาวไทยได้เรียนเพียรสืบสาน
ธาตุอาหารอุดมนิยมกัน
ได้หารือปศุสัตว์เขาจัดสรร
สิ่งทั้งนั้นเกิดเพราะพระบารมี

กินไม่เบื่อเนื้อดีนักเป็นศักดิ์ศรี
จักรพรรดิญี่ปุ่นถวายหลายปีมา

ถวายพระพร

กษัตริย์เกษตรป้องเขตธ�ำรงรัฐ
ปวงข้าบาทถวายชัยมังคลา

เฉลิมฉัตรเฉลิมพระชนมพรรษา
ด้วยพุทธานุภาพจงทรงพระเจริญ
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔๖๗

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์อธิบายถึงที่มาของ
บทร้องนี้ไว้ดังนี้ “เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๗ รอบ ข้าพเจ้าได้รับมอบหมายให้ประพันธ์
บทเพลงเฉลิมพระเกียรติและถวายชัยมงคล เพื่อบรรเลงในวันสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ข้าพเจ้า
จงึ เลอื กยกพระราชกรณยี กจิ ดา้ นสง่ เสรมิ การเกษตรใหป้ ระชาชนอยดู่ กี นิ ดมี ากลา่ ว การสง่ เสรมิ การเกษตร
ต้องอาศัยปัจจัยต่าง ๆ อาทิเช่น น�้ำดี ดินดี และพันธุ์พืช สัตว์ ปลาที่ดี รวมทั้งเทคนิคในการเพาะปลูก
เลยี้ งสตั ว์ การแปรรปู และการคา้ การตลาด วธิ กี ารเหลา่ นี้ เปน็ เรอื่ งยดื ยาวเกนิ กวา่ ทจี่ ะจดั เปน็ การแสดงดนตรี
ซึ่งเป็นงานศิลปะ จึงเลือกแต่บางประเด็นมากล่าว คุณครู ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ ได้บรรจุเพลงและ
ประพันธ์ขึ้นใหม่ด้วย คุณครูท่านผู้หญิงวราพร ปราโมชฯ ได้ประดิษฐ์ท่าเต้นร่วมกับคุณครูนาฏศิลป์ไทย
ดนตรีใช้เครื่องสากล ร่วมกับเครื่องไทยเช่นที่เคยท�ำมาเมื่อปีที่แล้ว
		 เริ่มที่เพลงพระราชนิพนธ์สายฝน ข้าพเจ้าขอให้มีการเบิกโรงเมขลารามสูรประกอบ เนื้อเพลง
กล่าวถึงการแก้ฝนแล้งด้วยการท�ำฝนเทียม สร้างโครงการชลประทานเพ่ือหาน�้ำและป้องกันน�้ำท่วม เช่น
การสร้างแก้มลิง
๖๗

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 135

�		 เรื่องที่สองคือ ดิน ถึงประเทศไทยจะถือว่าเป็นเมืองที่ดินด�ำน�้ำชุ่ม แต่เมื่อมีประชากรมากขึ้น
ที่ดินเหมาะสมก็ลดน้อยลง ต้องใช้วิธีแก้ไขบ�ำรุงดินประการต่าง ๆ เช่น การใส่ปุ๋ย การให้น�้ำ การปลูก
หญ้าแฝก
		 การปลกู พชื เชน่ การปลกู ขา้ ว มที งั้ การทำ� นา ทำ� ขา้ วไรใ่ นทสี่ งู แตก่ ม็ วี ธิ ที ำ� นาขนั้ บนั ได ซงึ่ ใหผ้ ลผลติ
ดีกว่าการท�ำไร่พืชชนิดอื่น ๆ การท�ำสวน ปลูกผลไม้ ปลูกผัก ทุกอย่างต้องอาศัยพันธุ์ดีที่เหมาะสม
		 การเลี้ ย งสั ต ว ์ มี ห ลายเรื่ อ งที่ ค วรน� ำ มากล ่ า ว การท� ำ ฟาร ์ ม โคนมเป ็ น งานที่ พ ระบาทสมเด็ จ
พระเจา้ อยหู่ วั ทรงรเิ รมิ่ เพอื่ ใหค้ นไทยมโี อกาสดมื่ นมสดทเี่ ปน็ ประโยชนแ์ กร่ า่ งกาย แปรรปู นมเปน็ ผลติ ภณ
ั ฑ์
ได้หลายอย่าง ทรงตั้งธนาคารโคกระบือ และส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์อีกหลายอย่าง เช่น เป็ด ไก่ ไก่ฟ้า แพะ
แกะ หมู คัดพันธุ์ที่ดี เหมาะสมกับท้องถิ่น
		 พูดเรื่องการประมง เรื่องเด่นที่ทราบกันทั่วคือการเพาะพันธุ์ปลานิล (Tilapia nilotica) ซึ่งสมเด็จ
พระจักรพรรดิญี่ปุ่นครั้งยังด�ำรงพระยศเป็นมกุฎราชกุมารถวายมา ภายหลังบางส่วนกลายพันธุ์เป็น
ปลานลิ แดงหรอื ปลาทบั ทมิ ทจี่ รงิ ยงั มพี ระราชกรณยี กจิ เรอื่ งการประมงอกี หลายอยา่ ง เชน่ ศกึ ษาปลากระโห้
บันไดปลา (fish ladder เป็นทางให้ปลาอพยพย้ายถิน่ ได้ตามวงจรชีวติ เมือ่ มีสงิ่ ก่อสร้างขวางกัน้ เช่น มีเขือ่ น)
พันธุ์ปลา และสัตว์น�้ำอื่น ๆ ข้าพเจ้าเกรงว่าการแสดงจะยาวเกินครึ่งชั่วโมงจึงจบด้วยการถวายชัยมงคล
ในตอนนี้ ตอนปลานิล ดนตรีพยายามใส่เสียงเป็นญี่ปุ่นเข้าผสม”
		 อ่านรายละเอียดในสูจิบัตรการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง ๙๔ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๔ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

136

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�“กษัตริย์เกษตรป้องเขตธ�ำรงรัฐ
ปวงข้าบาทถวายชัยมังคลา

เฉลิมฉัตรเฉลิมพระชนมพรรษา
ด้วยพุทธานุภาพจงทรงพระเจริญ”

“ผืนดินที่สรรพสิ่งสิงอาศัย
ดินไม่ดีก่อทุกข์แก่ปวงชน

แหล่งอาหารต้นไม้เกิดดอกผล
แต่ไม่พ้นพระปรีชากรุณาธิคุณ”

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 137

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๕ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๕

พระผู้ให้
บทพระราชนิพนธ์ถวายพระพรชัยมงคล
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์  พระบรมราชินีนาถ
พระผู้ให้

(To Give without Discrimination ให้โดยไม่เลือกที่รักมักที่ชัง)
สมเด็จพระนางเจ้าผู้ปกเกศ   ทรงพระเมตตาเห็นเป็นที่ตั้ง
“ให้ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง”  
ผู้คนทั้งหลายเหล่าเท่าเทียมกัน
ทั้งคนไทยคนลี้ภัยเข้ามาพึ่ง  
ทรงนึกถึงช่วยได้ไม่เดียดฉันท์
เลือกสิ่งดีมอบให้เป็นส�ำคัญ  
มุ่งแบ่งปันความสุขแก่ทุกคน

เจ็บไข้รักษา

(อโรคยา ปรมา ลาภา ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ)
ถึงจะเป็นธรรมดาในหล้าโลก   แก่เจ็บตายเป็นทุกข์โศกทุกแห่งหน
ทรงส่งหมอตรวจรักษาประชาชน  
ผู้ทุพพลได้ไปโรงพยาบาล
ตั้งแผนกคนไข้ได้ไถ่ถาม  
คอยติดตามส่งต่อบริหาร
ทั้งผู้ป่วยญาติผู้ป่วยช่วยจัดการ  
ยังมีฐานข้อมูลไว้ไม่ลืมเลือน

วิทยารวมใจ

(การรู้หนังสือคืออนาคต)
ทรงเน้นให้ทุกผู้รู้หนังสือ
เพื่อฝึกปรืออ่านเขียนไม่คลาดเคลื่อน
พระราชทานค่าใช้จ่ายเป็นรายเดือน
แผนกนักเรียนเป็นเสมือนผู้ปกครอง
ทรงตั้งศาลารวมใจให้หลายแห่ง  
ห้องสมุดเป็นแหล่งรวมคนทั้งผอง
มาสังสรรค์อ่านหนังสือให้ช�่ำชอง  
ได้ความรู้คิดท่องจ�ำจงดี

138

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ขานไขอาชีวะ

(ฝึกอาชีพต่าง ๆ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพพิเศษ)
ความมั่นคงทางอาหารในประเทศ กสิกรทุกเขตต้องมีที่
ทรงตั้งฟาร์มตัวอย่างแสดงวิธี  
ทั้งแปรรูปตลาดมีให้คนดู
บางคนนั้นมีที่ดินน้อย  
แต่ไม่ถอยสร้างชีวิตจิตใจสู้
ศิลปกรรมหัตถกรรมน�ำเชิดชู  
เป็นความรู้ของคนไทยแต่ไรมา

ศิลปหัตถกรรม

ทั้งเครื่องเงินเครื่องทองของคู่ชาติ
ย่านลิเภาอยู่ในสวนยางพารา  
น�ำมาสานเป็นหีบหมากงามประเทือง  
ทั้งป่านศรนารายณ์งามละออ  

ล�ำน�ำทอผ้า

งานปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและทอผ้า
ย้อมด้วยสีธรรมชาติยิ่งอดุลย์  
ศิลปยังมีอีกหลายอย่าง  
ไม่อาจเล่าด้วยติดเรื่องเวลา  

ช่างฉลาดท�ำเครื่องถมอันมีค่า
โบราณหาจากไหนได้เพียงพอ
ทรงยักเยื้องเป็นกระเป๋าดูดีหนอ
คนประดิษฐ์ไม่ท้อทรงการุณย์
ทั่วเทศาทรงรับสนับสนุน
ทรงเจือจุนเรื่องตลาดทั่วโลกา
ผ่องไพสิษฐ์ทุกทางอุดมค่า
ล้วนเป็นการรักษาสมบัติไทย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 139

�ปวงข้าฯ ถวายพระพร
เห่เอยมิ่งมงคล  
ขอพระไตรรัตนา  
หากทรงประสงค์ใด  
พระชนม์ยั่งยืนยง  
ห่างโรคไข้ไกลทุกข์  
ปวงภัยไม่พ้องพาน  
สิริศักดิ์จงประสิทธิ  
สิริภาพเพิ่มทวี  

เฉลิมพระชนมพรรษา
ปวงเทวามาคุ้มองค์
ประสิทธิได้ดังประสงค์
ขอให้ทรงพระสราญ
ทรงสบสุขเกษมศานต์
ปวงประชาล้วนภักดี
สิริฤทธิพิพิธศรี
สิริวีร์วรชัย
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕๖๘

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์อธิบายถึงทีม่ าของบทร้องนี้
ไว้ดังนี้ “ใน พ.ศ. ๒๕๒๒ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) เฉลิมพระเกียรติ
สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ด้วยการถวายเหรียญเซเรส (Ceres Medal) เหรียญนี้
เป็นเหรียญสูงสุดที่ FAO มอบให้สตรีที่มีบทบาทส�ำคัญที่ท�ำให้เกิดความม่ันคงทางอาหารและการพัฒนา
อย่างยั่งยืน เซเรส เป็นเทพธิดาแห่งการเกษตรของโรมัน คติพจน์พระราชทานที่จารึกในเหรียญว่า
To Give without Discrimination (ให้โดยไม่เลือกที่รักที่ชัง) ซึ่งหมายถึง การช่วยเหลือทุกคน
ไม่ว่าเป็นคนไทย ชาวต่างประเทศผู้ประสบภัย สิ่งที่จะต้องเป็นสิ่งที่ดีที่สุดเท่าที่จะสรรหามาได้
๖๘

พระราชกรณียกิจที่ยกมาเป็นส่วนน้อย มีดังต่อไปนี้
		 ด้ า นการรั ก ษาพยาบาล สมั ย ที่ เ ริ่ ม ทรงงาน มี ค นเป็ น จ� ำ นวนมากที่ ยั ง ต้ อ งพึ่ ง การรั ก ษา
แบบพื้นบ้านเพียงอย่างเดียว ทรงจัดหน่วยแพทย์พระราชทาน มีการสัมภาษณ์คนที่จ�ำเป็นต้องรักษา
ในโรงพยาบาล มีประวัติผู้ป่วย ประวัติครอบครัว มีใบส่งตัวเข้าโรงพยาบาล ช่วยเหลือเรื่องการเดินทาง
ช่วยเหลือความเดือดร้อนทางเศรษฐกิจและสังคมของบุคคลเหล่านั้น มีเจ้าหน้าที่แผนกคนไข้เป็นผู้ดูแล
เมื่อเข้าโรงพยาบาลแล้ว ยังมีอาสาสมัครเยี่ยมไข้ ระหว่างที่ยังไม่ได้เข้าโรงพยาบาลก็มีบ้านพักคนไข้
ให้อยู่รวมทั้งญาติของคนไข้ด้วย
		 ในชุมชนที่ห่างไกล โปรดเกล้าฯ ให้มีการฝึก “หมอหมู่บ้าน” ให้ดูแลสุขภาพอนามัยของชาวบ้าน
ด้วยกันก่อนพบแพทย์
		 ด้านการศึกษาและการพระราชทานทุนการศึกษา ทรงมีพระราชด�ำริว่า คนเราควรจะอ่านออก
เขียนได้เพือ่ ทีจ่ ะหาความรูเ้ พิม่ เติม มีคนจ�ำนวนมากทีเ่ รียนหนังสือแล้วไม่ได้อา่ นเขียนจึงลืมไป แต่กอ่ นเคย
ทรงสอนผู้ไม่รู้หนังสือด้วยพระองค์เองด้วย พระราชทานทุนการศึกษานักเรียนให้เรียนต่อได้สูงตาม
ความสามารถของเขามาหลายสิบปีจนผู้ที่ได้รับพระราชทานทุนส�ำเร็จการศึกษาเรียนจบ ได้งานท�ำเป็น

140

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ประโยชน์แก่ชาติบ้านเมือง การพระราชทานทุนการศึกษาก็มิได้สักแต่ว่าส่งเงินไปช่วย แต่จะมีเจ้าหน้าที่
แผนกนักเรียนคอยติดต่อ ถามสารทุกข์สุกดิบ คอยแก้ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น แม้เรียนจบแล้วถ้ามี
ปัญหาอะไร ทางแผนกจะช่วยเหลือโดยตลอด
		 ศาลารวมใจที่ ก ล ่ า วถึ ง นั้ น เป ็ น แหล ่ ง เรี ย นรู ้ ที่ มี ห นั ง สื อ และสื่ อ ต ่ า ง ๆ สมั ย ก ่ อ นเราช ่ ว ยกั น
หาเรื่องที่มีประโยชน์มาย่อ เขียนด้วยภาษาง่าย ๆ เขียนตัวโต ๆ หาภาพประกอบ (สมัยนั้นยังไม่มี
คอมพิวเตอร์) คัดเลือกชาวบ้าน ๓ คน มาเป็นผู้ดูแลศาลารวมใจ ชาวบ้าน ๓ คนนี้ได้รับการฝึก
อบรมด้านการดูแลหนังสือเหมือนเป็นบรรณารักษ์ ผู้ดูแลสุขภาพชาวบ้าน ใช้ยาสามัญประจ�ำบ้านได้
มีหน้าที่รายงานกิจการศาลารวมใจให้เจ้าหน้าที่ในวัง นอกจากนั้นศาลารวมใจยังเป็นที่ส�ำหรับฝึกอาชีพ
หรือชาวบ้านมานัดพบและเปลี่ยนความรู้ความคิดกันด้วย
		 ด้านอาชีพ มุ่งให้ประชาชนมีงานท�ำ มีรายได้เลี้ยงครอบครัว มีอาหารพอเพียง มีเงินส่งบุตรหลาน
เล่าเรียน งานหลักของชนบทไทยคือการเกษตร นอกฤดูเพาะปลูกชาวบ้านจะมีเวลาทอผ้า ทั้งผ้าฝ้าย
และผ ้ า ไหม บางแห ่ ง ปลู ก ฝ ้ า ยเอง แต ่ ส ่ ว นใหญ ่ ซื้ อ จากท ้ อ งตลาด ส ่ ว นไหม ชาวบ ้ า นปลู ก หม ่ อ น
เลี้ยงไหมเองแบบดั้งเดิมตามบ้าน ทรงแนะน�ำให้ใช้ไหมไทยพื้นเมือง เพราะถึงเส้นใยจะสั้นกว่าพันธุ์
ต่างประเทศ แต่ทอแล้วจะได้ผ้าเนื้อดี ย้อมสีติดดี และสวมใส่สบาย ท�ำให้ในปัจจุบันยังสามารถรักษา
พันธุกรรมของไหมไทยเอาไว้ได้ ย้อมเส้นไหมด้วยสีที่ขายตามท้องตลาดก็มี สีธรรมชาติก็มี ทรงส่งเสริม
การย้อมผ้าสีธรรมชาติเพราะจะให้สีสวยงาม กลมกลืน เป็นที่นิยมของตลาด ทรงส่งเสริมการใช้ผ้าไทย
ตัดเป็นเสื้อผ้าสวมใส่ท�ำให้ชาวบ้านมีรายได้ดี การปักผ้าใช้เทคนิคแบบไทยด้วยไหมน้อย (ไหมเส้นบาง
อยู่ชั้นในสุดของรังไหม) ย้อมสีเอง ปักเป็นรูปต่าง ๆ เช่น เรื่องในวรรณคดี เรื่องชีวิตความเป็นอยู่ของ
ประชาชน รูปสัตว์ เป็นต้น
		 เครื่องเงินเครื่องทองใช้เทคนิคต่าง ๆ เช่น เครื่องถม คร�่ำ เป็นการรักษาสมบัติวัฒนธรรมไทยไว้
เครอื่ งจกั สาน เชน่ จกั สานไมไ้ ผ่ หวาย ยา่ นลเิ ภา สานปา่ นศรนารายณ์ บางทกี ใ็ ชเ้ สน้ เงนิ สาน เหมอื นสานไมไ้ ผ่
หรือน�ำปีกแมลงทับมาสาน หรือตกแต่งเครื่องประดับต่าง ๆ ดูแปลกตาเพราะปีกแมลงทับมีหลายสี
ดูเหมือนเลื่อม นอกจากนั้นมีการปั้นตุ๊กตาชาววัง เครื่องปั้นดินเผา เซรามิก เครื่องกระเบื้อง การเขียนภาพ
แบบไทย เนื้อเรื่องจากวรรณคดีไทย แสดงวิถีชีวิตไทย การแกะสลักไม้และหินสบู่ เป็นต้น
		 พระราชกรณียกิจเหล่านี้เกิดขึ้นด้วยพระราชด�ำริโดยตรง มุ่งให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชน
ทั้งด้านสุขภาพ การศึกษา การหารายได้ การฝึกให้มีช่างฝีมือแขนงต่าง ๆ ให้ประกอบสัมมาชีพ
และรักษาศิลปวัฒนธรรมไปพร้อม ๆ กัน กิจการทั้งหลายนี้ทรงติดตามดูแลพิจารณาผลงานอย่างใกล้ชิด
มีการปรับปรุงแก้ไข ไม่เคยทรงย่อท้อ พระราชทานรางวัลเป็นก�ำลังใจ แม้ทุก ๆ เรื่องต้องใช้เวลานาน
แต่ก็ส�ำเร็จเป็นประโยชน์ต่อบุคคลผู้เกี่ยวข้อง และแก่ประเทศโดยรวมอย่างแท้จริง”
		 อ่านรายละเอียดในสูจิบัตรการแสดงดนตรีไทย ปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง ๙๕ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๕ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 141

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๖ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๖

หม่องปอกกะเยี่ยง
(ถ้าเดินเรื่อยไปก็จะถึงปลายทาง)
เพลงรัวพม่า

กลางพม่าใหญ่
นักศึกษาชื่อหม่องปอกกะเยี่ยง
เพื่อนร่วมชั้นล้วนเรียนจบไปตั้งนาน
ครูเรียกปอกกะเยี่ยงเข้ามาสั่ง
แล้วท่องบ่นปฏิบัติให้ดีดี
ไปให้ถึงที่

หนึ่งเดินไปเรื่อยก็จะถึงซึ่งที่หมาย
สามอย่าหลับให้ความคร้านพาลชักชวน
อยากได้เห็นเมืองตะโก้งเมืองหลวงใหญ่
ไม่มีเงินเดินไปเรื่อยเอื่อยเฉื่อยนาน

ราชินีเฉิดฉาย

สองต้องถามมากหลายให้ครบถ้วน
จบกระบวนกะเยี่ยงลาท่านอาจารย์
เปิดหูตาเที่ยวไปก่อนกลับบ้าน
ถึงตะโก้งเป็นสถานมหานคร

เพลงพิณ

เมืองนี้ปกครองโดยราชินี
เหล่าขุนนางประกาศให้ราษฎร
ปอกกะเยี่ยงลิงโลดโดดเข้าสู้
ถามมากมากจึงเป็นใหญ่ได้อยู่วัง

142

ชอบหลีกเลี่ยงการเรียนไม่เขียนอ่าน
แกก็เบื่ออยากกลับบ้านไปสักที
เจ้าจงฟังคาถาพาสุขี
ทั้งชีวีสามข้อก็พอควร

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ราชาล้วนสิ้นชีวีเมื่อเรียงหมอน
อภิเษกเสียก่อนจะได้บัลลังก์
คิดถึงค�ำของครูที่สอนสั่ง
เขาแต่งตั้งให้เป็น “คิง” ดีจริงเรา

�อุบายราชา

เพลงพิณ

ยามค�่ำขึ้นแท่นบรรจถรณ์
ราชินีหลับแล้วหม่องจึงเอา
ปอกกะเยี่ยงหลบอยู่หลังเสาใหญ่
พญานาคเลื้อยเข้ามาจนถึงทาง

นาคาสิ้นฤทธิ์

จึงขบกัดปล่อยพิษคิดพิฆาต
แสนดีใจนาคามาหลงกล
รุ่งขึ้นชาวประชาสุขหทัย
ราชินีเรียกมหาดเล็กเข้ามา
ให้ตั้งพันเหรียญเป็นค่าแล่
ส่วนกระดูกราชินีตั้งใจจินต์
พระนางเต็มไปด้วยความเคียดแค้น
หวังผูกใจพระราชาพาตราตรึง

พลังจิตดีแล

ปอกกะเยี่ยงหลงว่าภรรยารัก
นางว่าตอบผิดมีอยู่หนึ่งทาง
ปริศนาว่าพันหนึ่งถูกช�ำแหละ
ส่วนกระดูกนั้นหนานางคนรัก

มะตะแบพม่า

ต้นกล้วยซ่อนรอราชินีเข้า
กล้วยมานอนแทนตัวเขาข้างพระนาง
ราชินีหลับไปเกือบรุ่งสาง
ที่เขาวางกล้วยไว้นึกว่าคน
ปอกกะเยี่ยงไล่ฟาดนาคเกือบป่น
วิ่งออกไปไม่ทันยลนางโศกา
พระราชาอยู่ได้ไม่ถูกฆ่า
หาพรานแล่หนังพญานาคินทร์
เย็บหมอนแค่ร้อยเหรียญทั้งหมดสิ้น
ท�ำเป็นปิ่นปักเกศาพาคะนึง
ค่อยวางแผนที่ใครคาดไม่ถึง
พระนางจึงชวนให้ตอบค�ำถามนาง
ดีใจนักไม่คิดอางขนาง
ต้องฆ่าทิ้งศพวางอนาถนัก
ถ้าเย็บแปะแค่ร้อยเห็นประจักษ์
ท�ำปิ่นปักศีรษะไว้ดูให้ดี

เพลงเร็วพม่า

จะกล่าวถึงพ่อแม่แม้แก่เฒ่า
ว่าลูกรักอภิเษกราชินี
รีบดั้นด้นแนวป่ามาตะโก้ง
จึงเข้าหลบร่มไม้กันสองคน

ก็ได้ยินคนเล่าทั่วทุกที่
เป็นพระองค์ทรงศรีในบัดดล
เห็นที่โล่งชายบุรีมีไม้ผล
จะกินข้าวแต่ท�ำหล่นใต้ต้นจัน

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 143

�รัวพม่า
(อีกาสองผัวเมียบินลงมาจิกข้าวที่สองตายายท�ำหล่นและบินขึ้นไปคุยกันบนต้นจัน)
เสภาเลซอง
อีกาตัวเมีย : ข้าวนี้อร่อยดี
              
ดัง่ ภักษาราชันย์

มากินซีมาแบ่งปัน
พรุ่งนี้เราอาจอดตาย

อีกาตัวผู้ :
             

พรุ่งนี้พลันจะวางวาย
กินร่างกายพระราชา

หม่องปอกกะเยี่ยงนั้น
พวกเราก็สบาย

อีกาตัวเมีย : ท�ำไมเขาจะมอดม้วย?
อีกาตัวผู้ :
ปอกกะเยี่ยงไม่รู้ว่า
ฉันเองแอบไปรู้

ก็เป็นด้วยเรื่องปัญหา
ค�ำตอบนั้นเป็นฉันใด
เป็นเรื่องงูตัวโตใหญ่

อีกาตัวเมีย : เธอรู้ได้อย่างไร?
อีกาตัวผู้ :
รอจิกนัยนา

ฉันอยู่ในห้องราชินี
แห่งพญาจอมนาคี

อีกาตัวเมีย : จะจิกท�ำไมนี่?

144

อีกาตัวผู้ :

จะมาให้เธอลิ้มลอง

อีกาตัวเมีย : โอ้พ่อสุดที่รัก
เราคงได้สมปอง

แสนดีนักไม่มีสอง
ตอนนี้ค�่ำควรกลับรัง

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�เพลงเร็วพม่า
(แล้วพากันบินไป)
ซวยมองพราว

แปลกแท้พ่อแม่ฟังเข้าใจ
จึงรีบเร่งเข้าไปข้างในวัง
ถึงรุ่งเช้าออกมหาสมาคม
ได้ตอบถ้อยราชินีดีทุกค�ำ

ดาวกระจ่าง

ราชินีตกตะลึงไม่คาดคิด
วันนี้เราคงจะต้องตาย
ปอกกะเยี่ยงเป็นคนที่ใจกว้าง
ไม่เข่นฆ่าแม้นางช่างสามานย์

สว่างธรรมา

ครั้นเมื่อพระองค์ได้ทรงราชย์
อุปถัมภ์ข้าเฝ้าเหล่าเสนี
ทั้งพ่อค้าวาณิชย์คิดการค้า
เกษตรกรหว่านไถไม่ล�ำเค็ญ

นาฬิกาพม่า - ไทย

นกพูดได้ลูกเราคงมีหวัง
เล่าความดังได้ยินจากนกด�ำ
ปอกกะเยี่ยงภิรมย์ยิ้มด้วยข�ำ
ไม่เพลี่ยงพล�้ำสักนิดจิตสบาย
คร้ามดวงจิตพรั่นฤทัยใจหาย
ด้วยแพ้พ่ายพนันพระภูบาล
เมื่อเห็นนางหวาดกลัวก็สงสาร
แต่เนรเทศดัดสันดานคนอัปรีย์
ถือธรรมะประกาศทศวิถี
ปวงประชายินดีด้วยอยู่เย็น
น�ำเงินตราเข้าแผ่นดินสิ้นความเข็ญ
เจริญเป็นสุขสันต์นิรันดร์เทอญ
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๖๖๙

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์อธิบายที่มาของบทร้องนี้ไว้
ดังนี้
		 “เมื่อครั้งก่อน ๆ ได้จัดแสดงเพลงส�ำเนียงจีน แขก ฝรั่งไปแล้ว คราวนี้จึงอยากลองท�ำเพลง
อีกสักภาษา จึงลองท�ำเพลงส�ำเนียงพม่า ตามที่เคยบรรเลงมา บทร้องเพลงพม่าส่วนใหญ่มาจากเรื่อง
ราชาธิราช อยากจะเปลี่ยนเรื่อง นึกขึ้นมาได้ว่าตอนเด็ก ๆ ได้อ่านนิทานพม่ามีเรื่องหม่องปอกกะเยี่ยง
ชอบค�ำพูด (ซึ่งเป็นค�ำสอนของครู) ว่าถ้าเดินเรื่อยไปก็จะถึงปลายทาง จึงน�ำเรื่องมาเล่าดังนี้
		 หมอ่ งปอกกะเยยี่ งเปน็ นกั เรยี นเกยี จครา้ น ในทสี่ ดุ ครสู อนบทเรยี นใหป้ ฏบิ ตั สิ ามขอ้ คอื ประการแรก
ถ้าเดินเรื่อยไป (ไม่ย่อท้อเสียก่อน) ก็จะถึงปลายทาง ประการที่สองให้รู้จักถามมาก ๆ (รู้จักหาความรู้)
ประการที่สาม ไม่หลับใหล (ไม่เกียจคร้าน และคอยระวังตัว) ทั้งสามข้อนี้จะท�ำให้ประสบความส�ำเร็จ
ในนิทานโบราณมีหลายเร่ืองที่ครูที่ให้คาถาเพียงข้อเดียว หรือสามข้อแก่ศิษย์ แสดงว่าการเป็นครูท่ีดี
๖๙

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

145

�จะตอ้ งรวู้ า่ ศษิ ยแ์ ตล่ ะคนควรสอนอยา่ งไร และศษิ ยท์ ฟี่ งั คำ� สอนครแู ละรจู้ กั นำ� คำ� สอนมาประยกุ ตใ์ หเ้ ขา้ กบั
สถานการณ์ มักจะประสบความส�ำเร็จ
		 เขาเดินไปเรื่อยก็ไปถึงเมืองตะโก้ง ปัจจุบันคือเมืองย่างกุ้ง ถามผู้คนแถวนั้นได้ความว่าเมืองนี้มีแต่
พระราชินี ไม่มพี ระราชา เพราะพระราชาล้วนแต่สนิ้ พระชนม์เมือ่ อยูก่ บั พระราชินี พวกขุนนางประกาศหา
อาสาสมัครมาเป็นพระราชา ปอกกะเยีย่ งไม่กลัว สมัครเป็นพระราชา เมือ่ เข้าห้องบรรทม หม่องปอกกะเยีย่ ง
รอให้พระราชินีหลับไปก่อนและเอาต้นกล้วยมาวางไว้แทนตัว ส่วนตนเองไม่หลับใหล ไปยืนหลบอยู่
หลังเสา ใกล้เวลารุ่งสางมีพญานาคเลื้อยเข้ามาขบต้นกล้วยที่หม่องปอกกะเยี่ยงวางลวงไว้ นึกว่าเป็นคน
หม่องปอกกะเยี่ยงจึงเอาดาบฟันพญานาคจนตาย แล้วออกไปจากห้องด้วยความดีใจ ไม่ทันเห็นพระราชินี
ร้องไห้โศกเศร้าที่พญานาคซึ่งเป็นคู่รักตาย คนมักจะสงสัยว่าคนกับพญานาคซึ่งเป็นสัตว์จะเป็นคู่รัก
กันได้อย่างไร ก็ต้องตอบว่าในเรื่องนิทานพื้นบ้านมักมีเรื่องที่คนกับสัตว์โดยเฉพาะอย่างยิ่งพญานาคเป็นคู่
สงั วาสกนั หรอื อาจจะอธบิ ายไดว้ า่ พระราชนิ มี คี รู่ กั เปน็ ชนเผา่ ทมี่ พี ญานาค หรอื งตู วั โต ๆ เปน็ สตั วส์ ญ
ั ลกั ษณ์
หรือที่เรียกว่า totem
		 ผู้อ่านรวมทั้งผู้ประพันธ์ (ซึ่งไม่ทราบว่าเป็นผู้ใด) เห็นว่าพระราชินีเป็นคนใจร้าย ให้คู่รักสังหาร
“สามี” ไปไม่รู้กี่คนแล้ว แต่ข้าพเจ้าเห็นว่า ถึงการฆ่าคนเป็นสิ่งไม่ดี แต่คนที่มีคู่รักอยู่แล้ว และถูก
คลุมถุงชนกับใครต่อใครมากหน้าหลายตาอาจเคืองแค้น และหาทางออกแบบนี้
		 พระราชินีเรียกมหาดเล็กมาสั่งให้จ้างนายพรานมาแล่หนังพญานาคให้เงินค่าแล่ ๑,๐๐๐ เหรียญ
และให้เย็บเป็นหมอนให้ค่าจ้าง ๑๐๐ เหรียญ ส่วนกระดูกพญานาคพระนางท�ำเป็นปิ่นปักผม
		 เช้าขึ้น พระราชินีชวนหม่องปอกกะเยี่ยงเล่นตอบปริศนา พระนางถามว่า “พันหนึ่งถูกช�ำแหละ
เย็บร้อยหนึ่ง กระดูกท�ำปิ่นปักผม” คืออะไร ถ้าตอบไม่ได้จะต้องถูกประหารชีวิต ถ้าตอบได้พระนาง
จะเป็นฝ่ายถูกประหาร
		 เป็นบุญของหม่องปอกกะเยีย่ งทีพ่ อ่ แม่ทราบข่าวว่า ลูกได้เป็นพระราชา จึงเดินทางมาหา เมือ่ มาถึง
นอกเมื อ งตะโก้ ง ก็ ไ ปหยุ ด กิ น ข้ า วใต้ ต ้ น ไม้ ท� ำ ข้ า วหก อี ก าสองผั ว เมี ย ลงมากิ น ข้ า วและคุ ย กั น ว่ า
หม่องปอกกะเยี่ยงจะถูกประหารเพราะไม่รู้ค�ำตอบปริศนา แต่อีกาตัวผู้รู้เพราะแอบบินเข้าไปในห้อง
พระราชินี แล้วเฉลยปริศนาให้อีกาตัวเมีย พ่อแม่ฟังเข้าใจ เรื่องแบบนี้ก็ปรากฏอยู่มากในนิทานพื้นบ้าน
มีหลายเรื่องที่เป็นการตอบปริศนาเหมือนในเรื่องนี้
		 พ่อแม่เข้าเมืองไปบอกหม่องปอกกะเยี่ยง ในวันรุ่งขึ้นหม่องปอกกะเยี่ยงตอบค�ำถามได้ทุกข้อ
พระราชินีกลัวมาก หม่องปอกกะเยี่ยงสงสารจึงไม่ประหาร เพียงแต่ให้เนรเทศไป
		 เรื่องจบลงว่าหม่องปอกกะเยี่ยงขึ้นครองราชย์แล้วปกครองแผ่นดินโดยธรรม ประชาชนก็เป็นสุข
สืบไป ข้าพเจ้านึกถึงพระสูตรในพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง พ.ศ. ๒๕๒๕ เล่ม ๙ ชื่อกูฏทันตสูตร
ทีฆนิกาย สิลขันธวรรค สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนาโปรดกูฏทันตพราหมณ์
เรื่องพระเจ้ามหาวิชิตราชในอดีตกาลทรงปกครองบ้านเมืองโดยธรรม พระราชทานเมล็ดพันธุ์พืช และ
สัตว์แก่เกษตรกร เงินทุนแก่พ่อค้า และเบี้ยเลี้ยงเงินเดือนรางวัลแก่ข้าราชการที่ดี ท�ำให้บ้านเมืองร่มเย็น
ไม่มีโจรผู้ร้าย จึงน�ำมาย่อเติมไว้ท้ายเรื่อง
		 นิทานพื้นบ้านเช่นนี้ เล่ากันมาแต่โบราณเพื่อสร้างความบันเทิงและมีคติธรรม แต่อาจมีความ
ไม่สมเหตุผลอยู่บ้าง ผู้อ่านและผู้ฟังจึงควรพิจารณาให้เห็นความจริงถ่องแท้ จึงจะเกิดปัญญาตามควร”
		 อ่านรายละเอียดในสูจบิ ตั รในรายการแสดงดนตรีไทยปีพ่ าทย์ดกึ ด�ำบรรพ์ เนือ่ งในโอกาสฉลอง ๙๖ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๖ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

146

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๗ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๗

ไผ่รวกกับทานตะวันผู้ยโส
ขุนบรม

ลุงมาป้าชู

คุณลุงมาคุณป้าชูอยู่กระท่อม
ลูกสามคนรักใคร่ใจกลมเกลียว
ขยันท�ำไร่นาสวนผสม
แต่ยังมีที่ว่างหว่างต้นตาล

ละว้า

หนู เล็ก กลาง ใหญ่
หนูเล็กว่าหนูอยากปลูกต้นมะม่วง
หนูกลางว่าต้นมะยมออกผลทุกปี
พี่หนูใหญ่ใครใครก็เชื่อถือ
ว่ามะม่วงที่ตลาดมีผลโต

ฉับแกละ

มันออกผลเป็นพวงอร่อยจริงนี่
รสเปรี้ยวจี๋ดองไว้ได้หลายโล
เป็นคนเก่งเลื่องลือดีอักโข
ราคาถูกตั้งแผงโชว์อยู่ริมทาง

ไผ่รวกมาแรง

ถ้าอยากกินซื้อเขาเอาดีกว่า
ท่านมีมากยังส่งให้น้องหนูกลาง
พวกเราจงปลูกไผ่รวกกันเถิด
หน่อรสอร่อยหนูใหญ่เคยได้ยิน

ฉิ่งฉาบ

ที่แวดล้อมด้วยภูผาพนาเขียว
มือถือเคียวจอบกระบุงมุ่งแต่งาน
บุปผชาติน่าชมกลิ่นหอมหวาน
เขาต้องการปลูกอะไร “อะไรดี?”

ส่วนมะยมปู่ย่าที่บ้านล่าง
พี่เห็นวางอยู่ตรงนั้นไม่ทันกิน
แสนประเสริฐอาจขายได้ทรัพย์สิน
จะไปบ้านลุงอินขอกล้ามา

ทานตะวันแซง
เมื่อปลูกไผ่แล้วยังมีที่เหลือ
หนูกลางได้เมล็ดที่ซื้อหา

ตรงแปลงมะเขอื ปลกู ทานตะวนั ไวข้ า้ งหนา้
ไม่นานนักบุปผาออกดอกงาม

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 147

�ล�ำปางเล็ก

เสียงแข็งยโส

ทานตะวันยโสและโอหัง
ผู้มาก่อนเมื่อไรจะโตตาม

มาทีหลังโตกว่าน่าเหยียดหยาม
มันเอ่ยถามถากถางไผ่ร้ายจริงจริง
ขี้โม้คุยโว

สร้อยล�ำปาง

ไผ่สังเวชทานตะวันว่าขี้โม้
กลีบสีเหลืองใบสีเขียวงามทุกสิ่ง

มันคุยโวเมามัวตัวงามยิ่ง
ไม่ฟังค�ำไผ่ติงเอาเสียเลย

ร้องโฮกลางฝน

แขกไทร

อีกไม่นานหน้าฝนดลมาถึง
พายุพัดฟ้าร้องก้องกว่าเคย
ทานตะวันต้านลมฝนไม่ไหว
ใบก็เหี่ยวน่าร้องไห้ใจมืดมน

กระบอกทอง

ในคืนหนึ่งมิใช่ฝนตกเฉยเฉย
เหมือนจะเย้ยพรรณพฤกษาอย่ามาทน
จึงล้มไปกลีบเหลืองหายกลางสายฝน
ไม่มีคนไม่มีผึ้งพึงใจตอม

ได้ผลหน่อไผ่

ฝ่ายไผ่รวกได้น�้ำก็แตกใบ
มีหน่อเล็กรสดีอยู่รอบล้อม

รากแผ่กว้างต้นสูงใหญ่กว่ากระท่อม
เหมือนเป็นจอมรุกขชาติที่ดาษดง

ใฝ่เรียนจ�ำเริญ

พรรณไม้ในสวน
คุณลุงมาจึงสอนลูกลูกทุกคน
พืชโตเร็วอาจอยู่ได้ไม่มั่นคง
อย่างพวกหนูเป็นเด็กยังเล็กอยู่
จะมั่นคงมีเกียรติศรีดีดั่งใจ

ปลูกไม้ต้นจงจ�ำไว้อย่าใหลหลง
พืชโตช้ายืนยงวงศ์ไผ่ไพร
ค่อยค่อยเพียรเรียนรู้จนเติบใหญ่
เปรียบไผ่รวกพันธุ์ไม้ในสวนเรา
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗๗๐

๗๐

ดังนี้

148

สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงพระราชนพิ นธอ์ ธบิ ายทมี่ าของบทรอ้ งนไี้ ว้

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�		 “หลายปีมาแล้วทีข่ า้ พเจ้าได้แต่งบทร้องส�ำหรับวงดนตรีสายใยจามจุรมี าหลายครัง้ บทเพลงเหล่านี้
มีส�ำเนียงจีน แขก ฝรั่ง และพม่า มาถึงปีนี้ไม่ทราบว่าจะท�ำเพลงญวน เขมร มอญ หรือลาวดี ยังคิดไม่ออก
พอดีวันหนึ่งหันไปเจอหนังสือเล็ก ๆ เล่มหนึ่ง...
		 เมื่ออาจารย์ประคอง เทวกุล ณ อยุธยา เกษียณอายุในปี พ.ศ. ๒๕๔๖ ได้พิมพ์หนังสือเล่มหนึ่ง
เพื่อแจกมิตรสหาย ชื่อว่านิทานคุณธรรมจากไผ่รวก โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องจาก
พระราชด�ำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โรงเรียน
อุทัยวิทยาคม เมื่อยังรับราชการ อาจารย์เป็นกรรมการโครงการนี้และให้เด็ก ๆ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑
เขียนนิทานเกี่ยวกับไผ่รวก พืชพื้นเมืองจังหวัดอุทัยธานีที่มีคุณประโยชน์หลายอย่าง อาจารย์รวบรวม
เรอื่ งได้ ๔๐๘ เรอื่ ง แตไ่ ดค้ ดั มาพมิ พเ์ พยี ง ๒๐ เรอื่ ง ขา้ พเจา้ จงึ ดดั แปลงเรอื่ งของ ด.ช. ปทั รพงษ์ หลวงชยั
ชั้น ม. ๑/๙ ปีการศึกษา ๒๕๔๕ เรื่องไผ่รวกกับทานตะวันผู้ยโส มาเขียนเป็นบทกลอนเพื่อแสดงเป็น
เพลงตับอย่างที่เคย
		 เรือ่ งย่อคือชายผูห้ นึง่ มีบตุ รสามคน ครอบครัวนีป้ ลูกแปลงพืชผัก และไม้ดอกสวยงามแล้วยังมีทวี่ า่ ง
เขาถามลูก ๆ ว่าต้องการปลูกไม้ยืนต้นอะไร ลูกคนเล็กอยากปลูกมะม่วง ลูกคนกลางอยากปลูกมะยม
แต ่ ลู ก คนโตอยากปลู ก ไผ ่ ร วก อธิ บ ายเพิ่ ม เติ ม ว ่ า มะม ่ ว งมี ข ายราคาถู ก อยู ่ แ ล ้ ว มะยมบ ้ า นปู ่ มี ม าก
ย่าเก็บมาให้เสมอ ไผ่รวกหายาก หน่อไม้รสชาติดี ขายได้ราคาดี เมื่อปลูกใหม่ ไผ่รวกยังเล็ก เมื่อปลูกแล้ว
แตกใบช้า ๆ ลูกคนกลางได้เมล็ดทานตะวันมา เห็นยังพอมีที่จึงปลูก ไม่นานก็ออกดอกกลมใหญ่ มีสีเหลือง
สวยงาม มันโอ้อวด เยาะเย้ยไผ่รวกว่า มันมาทีหลังแต่โตเร็วกว่า ดอกสวย หันรับแสงตะวันได้ แต่ไผ่รวกว่า
โตอย่างมั่นคงดีกว่า วันหนึ่งฝนตกแรง มีลมกรรโชก ทานตะวันรากตื้นก็ล้มลง ท�ำให้ใบแห้งเหี่ยว ผีเสื้อ
และแมลงพากันบินผ่านไป ทานตะวันรู้สึกเจ็บปวด ใบไม่ปรุงอาหาร รากก็ไม่ดูดน�้ำ จึงตายไป ส่วน
ไผ่แตกใบอ่อน ล�ำต้นสูง รากแผ่กว้างหยั่งลึก ลูกคนกลางปรารภกับพ่อว่า ทานตะวันอยู่ได้ไม่นาน
พ่อว่า ทานตะวันเป็นพืชล้มลุก มีอายุเพียงฤดูเดียว แต่ไผ่เป็นไม้ยืนต้น ช่วงแรกโตช้าแต่อายุยืน มองดู
แล้วจะได้คติธรรมว่า สิ่งที่มั่นคงต้องใช้เวลาสร้างสมมากกว่าสิ่งที่ฉาบฉวย ต้นไม้สองต้นที่มาขึ้นเคียงกัน
ท�ำให้เรารู้ความจริงของโลกมากขึ้น
		 ข้าพเจ้าต้องขออภัยที่ไม่ได้ขออนุญาตอาจารย์ประคอง หรือ ด.ช.ปัทรพงษ์ หวังว่าทั้งสองจะไม่ว่า
อะไรเพราะที่แต่งเล่นเพื่อให้ความบันเทิงแก่ผู้เล่นดนตรีและผู้ชมเท่านั้น” อ่านรายละเอียดในสูจิบัตร
ในรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง ๙๗ ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๗ ณ หอประชุมคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 149

�บทพระราชนิพนธ์เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๙ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๙

นเรนทราทิตย์: วีรกษัตริย์ผู้ทรงคุณธรรม

(กษัตริย์นเรนทราทิตย์ทรงสืบสายจากราชวงศ์ที่เรืองอ�ำนาจ)
เขมรเหลือง

พนมปราสาท

บรรพตเพลิงพนมรุ้งรุ่งสง่า
มีปราสาทบนภูผาอ่าวิจิตร
รูปสลักหินนานาพาพึงพิศ
ดังทวยเทพนฤมิตให้ชีวิน
กษัติรย์นเรนทราทิตย์อิทธิศักดิ์
สืบสายวงศ์จอมจักรล�้ำศาสตร์ศิลป์
ปกครองรัฐสร้างสุขทั่วธรณิน
ศัตรูยินพระนามครั่นคร้ามองค์
(งามพระโฉมเป็นที่พึงใจของเหล่าสตรี)

เขมรชมพู

สิริพิลาส

งามพระองค์ทรงโฉมสิริพิลาส
กวีปราชญ์ลิขิตฉันท์อันสูงส่ง
เหล่าสตรีพิศวาสผูกจิตจง
ล้วนลุ่มหลงละห้อยหาพระภูบาล
มหากวีประจงประดิษฐ์กาพย์
ชนทั้งผองฟังแล้วทราบด้วยค�ำหวาน
แต่สตรีเพียงประสบได้พบพาน
เพียงแว่บผ่านก็ซึ้งตรึงตรูตา
งามยิ่งจันทร์วันเพ็ญเด่นแสงโสม
ส่องโพยมคนอื่นใดก็ไร้ค่า
ราชะงามยิ่งด้วยวิทยา
จึงรักษาแสงจันทร์ไว้ให้อยู่ดี
(ทรงห้าวหาญคล่องแคล่วในการศึก ท�ำสงครามเพื่อธรรมะ)

150

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ชาตินาคี

เขมรแดง

พระห้าวหาญในการศึกฮึกสง่า
เปรียบประดุจลีลาเจ้านาคี
ด้วยพระขรรค์บั่นเศียรคชาชาติ
เศียรช้างศึกคึกคนองล่องลอยไกล
ศีรษะสารในยุทธดุจมีจิต
ศัตรูเห็นช้างถูกบั่นด้วยช�ำนาญ

สุดใจ

กรซ้ายขวาไวว่องคล่องทุกที่
เลื้อยเคลื่อนแคล่วในวิถีพงพีไพร
ของเหล่าราชศัตรูผู้ยิ่งใหญ่
บันเทิงในมหรรณพแลส�ำราญ
ท้องสมุทรคือโลหิตสีแดงฉาน
ก็ลนลานกลัวภัยต่อนคร

สุดใจไพรี
ทรงแผลงศรต้องไพรีศีรษะขาด เศียรผงาดสู่นภาในสมร
แล้วตกลงทั้งสิ้นในดินดอน
ด้วยอัปสรสาปส่งให้ลงพลัน
ว่ายังคิดถึงชู้คู่ชีวาตม์
จะมาปองหมายมาดสาวสวรรค์
จงกลับสู่อ�ำนาจพระราชัน
พระองค์นั้นพุ่งสว่างดังอัคคี
ทรงท�ำศึกเพื่อผดุงมุ่งธรรมา
เพื่อสันติปวงประชาเป็นสุขศรี
ทั้งแดนตนแดนริปูได้อยู่ดี
ทุกเผ่าพันธุ์ในธาตรีได้อยู่เย็น
(ทรงเป็นผู้มีวิทยาและมีตบะโยคะ)

เขมรพวง ๒ ชั้น
องค์พระนเรนทราทิตย์

ผู้มีตบะโยคะ
ผู้ทรงสิทธิจอมฤษินิรุกต์เด่น

- สร้อย ข้าบาทเฉลิมราชย์ประทุมประยูร นักเอย - ประทุมประยูร
สะได สะได กมระเต็งอัญอังกูร ปู๊ซ็อมโบซูร นักเอย - ซ็อมเร็ทธิ์ฯ
เวทางคะไวยากรณ์ทรงจัดเจน
ดังทรงเป็นพระศิวะผู้ทัดจันทร์
บนสถูลไศละรมยะคีรี
พฤกษาศรีโดยรอบเป็นขอบขัณฑ์
- สร้อย ข้าบาทเฉลิมราชย์ประทุมประยูร นักเอย - ประทุมประยูร
สะได สะได กมระเต็งอัญอังกูร ปู๊ซ็อมโบซูร นักเอย - ซ็อมเร็ทธิ์ฯ
ในคูหามืดมนพ้นอนันต์
โยคะยังแสงตะวันให้รุ่งเรือง

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 151

�เขมรพวง ชั้นเดียว
ด้วยพระทัยลุ่มลึกกว่าสมุทร
เพลิงเอารวะผุดงามกระเดื่อง
ให้พ้นน�้ำจึงสว่างพร่างประเทือง
ตามที่เรื่องจารึกก�ำหนดมา
(กล่าวสรุป ถึงเป็นวีรกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ก็จะถูกลืมด้วยเวลา)
วีรกษัตริย์

ซาระยัง

เรื่องนเรนทราทิตย์นริศราช
งามพระรูปกาจสงครามกิจพารา
ถึงมหากวียอเกียรติศักดิ์
กว่าพันปีล่วงมาเป็นเวรกรรม

เชิป เชิป

ปริวัติอักษร

ข้าพากเพียรเรียนมาแต่ยังน้อย
จึงปริวัติอักษรบนหินทราย
ส�ำเนียงขอมส�ำเนียงเขมรเล่นให้เพราะ
ขอบคุณผู้มาร่วมบรรเลง

		

๗๑

ด้วยพระชาติยิ่งยงพระพงศา
ทั้งวิทยาทั้งพระคุณอดุลธรรม
ศิลาทรายจ�ำหลักเป็นความข�ำ
ศิลาเก่าก็ซ�้ำทรุดท�ำลาย
ความรู้ยังด้อยแต่ใคร่ทราบความหมาย
มาบรรยายเป็นเสียงส�ำเนียงเพลง
โสตเสนาะเพื่อสุขใจใช่อวดเก่ง
ฟังวังเวงค�ำนึงถึงโบราณ
ทรงพระราชนิพนธ์ พ.ศ. ๒๕๕๙๗๑

สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงพระราชนพิ นธอ์ ธบิ ายทมี่ าของบทรอ้ งนไี้ ว้

ดังนี้
		 “ใน พ.ศ. ๒๕๑๙ ข้าพเจ้ายังศึกษาอยู่ชั้นปีที่ ๔ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ข้าพเจ้าสนใจศึกษาจารึกปราสาทหินพนมรุ้งที่กรมศิลปากรพบใหม่ ดร.อุไรศรี วรศะริน เป็นผู้สอน
ในชั้นแรกมุ่งหมายเพียงเพื่อรวบรวมข้อมูลตีพิมพ์ในวารสารทางวิชาการเล่มใดเล่มหนึ่ง
		 ต่อมาเมื่อเข้าศึกษาที่บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ
ดิศกุล ทรงแนะน�ำว่าควรศึกษาด้านจารึกและประวัติศาสตร์ศิลปะ น�ำมาวิเคราะห์ประกอบกันจะเป็น
ข้อมูลที่สมบูรณ์เกี่ยวกับปราสาทหินพนมรุ้ง ข้าพเจ้าเห็นชอบกับพระด�ำรินี้ แต่เนื่องว่าเวลาศึกษามีไม่พอ
จึงจ�ำกัดลงเฉพาะด้านจารึก

152

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�		 จารึกปราสาทพนมรุง้ ทีส่ ำ� คัญทีส่ ดุ ทีศ่ าสตราจารย์เซเดส์แปลไว้ครึง่ หลักกับครึง่ หลังทีก่ รมศิลปากร
พบนั้น สวมกันได้พอดี ข้าพเจ้าจึงแปลใหม่ วิธีการแปลค่อนข้างซับซ้อนเพราะหินแตกไป และตัวอักษร
ลบเลอื นทำ� ใหแ้ ปลไดไ้ มค่ รบ เนอื้ หาไมช่ ดั เจน ตอ้ งตคี วามสนั นษิ ฐานเอามาก ลกั ษณะการประพนั ธเ์ ปน็ ฉนั ท์
ชนิดต่าง ๆ ได้แก่ วสันตดิลก อุปชาติ อินทรวิเชียร อุเปนทรวิเชียร มาลินี โศลก และอารยา มีโวหาร
ลึกซึ้ง เนื้อหาของกวีนิพนธ์นี้เป็นเรื่องของกษัตริย์ทรงพระนามว่า นเรนทราทิตย์ ซึ่งทรงสืบเชื้อสายจาก
ราชสกลุ วงศอ์ นั ยงิ่ ใหญ่ มพี ระรปู โฉมงดงามเปน็ ทเี่ สนห่ าของเหลา่ สตรี ทรงเปน็ กวผี เู้ ปน็ เลศิ เปน็ ผมู้ ปี ญ
ั ญา
และความรู้ ทรงเป็นผู้แกล้วกล้าในสงคราม ในที่สุดได้ศึกษาหลักธรรมะในศาสนาพราหมณ์ไศวนิกาย
พวกปาศุปตะ บ�ำเพ็ญพรตอันแก่กล้า
		 ดูลักษณะอักษรน่าจะเป็นสมัยคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ ช่วงสุดท้ายมีการบอกศักราชเทียบเป็น
คริสต์ศักราชได้ว่าเป็น ค.ศ. ๑๑๕๒ ตรงกับปลายรัชกาลพระเจ้าสูรยวรมัน หรือหลังสมัยสูรยวรมัน
เพียงเล็กน้อย มีบุคคลชื่อหิรัณยะ สร้างรูปเคารพของบิดาชื่อ นเรนทราทิตย์ เป็นทอง หลังจาก
นเรนทราทิตย์ล่วงลับไปแล้ว
		 ในจารึกสันสกฤตมีชื่อ “สถูลาทริ” หรือ “สถูลไศละ” ซึ่งตรงกับภาษาเขมรว่า พนมรุ้ง
		 พ.ศ. ๒๕๒๐ ข้าพเจ้าได้ไปที่ปราสาทพนมรุ้งที่อ�ำเภอนางรอง (ปัจจุบันเป็นอ�ำเภอเฉลิมพระเกียรติ)
จังหวัดบุรีรัมย์เป็นครั้งแรก ผู้อธิบายคือ ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้ายาใจ จิตรพงศ์ ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้า
สุภทั รดิศ ดิศกุล และนายปิแอร์ ปิชาร์ด สถาปนิกชาวฝรัง่ เศส ยิง่ ท�ำให้ขา้ พเจ้าสนใจงานนีเ้ พิม่ ขึน้ นอกจาก
ความนา่ สนใจดา้ นโบราณคดแี ละภาษาแลว้ สภาพภมู ศิ าสตรภ์ เู ขาไฟเกา่ ทำ� ใหส้ ถานทแี่ หง่ นนี้ า่ พศิ วงยงิ่ นกั
		 หลังจากศึกษาส�ำเร็จใน พ.ศ. ๒๕๒๑ แล้ว ข้าพเจ้าใคร่ที่จะศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะในปราสาท
หินพนมรุ้ง และกวีนิพนธ์ในศิลาจารึกในละเอียดขึ้น แต่ก็ไม่มีเวลาจึงเว้นไม่ได้ท�ำต่อตามประสงค์
		 ในระยะหลังข้าพเจ้าได้แต่งบทประพันธ์เพื่อบรรจุเพลงส�ำเนียงต่าง ๆ เช่น ส�ำเนียงจีน ส�ำเนียงฝรั่ง
ส�ำเนียงแขก ส�ำเนียงพม่า และทั่ว ๆ ไป มีความคิดจะเล่นเพลงส�ำเนียงเขมรบ้าง เมื่อไม่นานมานี้
ได้ไปท�ำงานด้านส่งเสริมการเกษตรในจังหวัดสุรินทร์ ชาวบ้านในโครงการเล่นกันตรึมให้ฟัง ไพเราะ
จับใจยิ่งนัก จึงมานึกถึงพระเจ้านเรนทราทิตย์พระองค์นี้ เขียนเป็นบทเฉลิมพระเกียรติ แต่ไม่ใช้เฉพาะ
ข้อความในจารึก อาศัยจินตนาการของตนเอง ไม่หวังให้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ตั้งใจเพียงสร้าง
ความพึงพอใจแก่ตนเอง ผู้ร่วมงานและผู้ชมการแสดงเท่านั้น”
		 อ่านรายละเอียดในสูจิบัตรรายการแสดงดนตรีไทยปี่พาทย์ดึกด�ำบรรพ์ เนื่องในโอกาสฉลอง ๙๙ ปี
แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๙ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 153

�154

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ส่วนที่ ๖ บทพระราชนพิ นธถ์ วายราชสดดุ พี ระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้
เจ้าอยู่หัว ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๔ - ๒๕๕๙ พระราชทานชมรม
ดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
เมือ่ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงส�ำเร็จการศึกษาระดับ
ปริ ญ ญาโทจากมหาวิ ท ยาลั ย ศิ ล ปากรแล ้ ว ทรงเข ้ า รั บ ราชการในต� ำ แหน ่ ง อาจารย ์
ส ่ ว นการศึ ก ษา โรงเรี ย นนายร ้ อ ยพระจุ ล จอมเกล ้ า ในเดื อ นธั น วาคม พ.ศ. ๒๕๒๓
ทรงเกษี ย ณอายุ ร าชการเมื่ อ วั น ที่ ๑ ตุ ล าคม พ.ศ. ๒๕๕๘ พระยศสุ ด ท ้ า ยทรงเป ็ น
พลเอกหญิง ต�ำแหน่งทางวิชาการ ศาสตราจารย์ และต�ำแหน่งฝ่ายบริหาร ผู้อ�ำนวยการ
กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า หลังจาก
ทรงเกษียณอายุราชการ ยังคงทรงด�ำรงต�ำแหน่งผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อย
พระจุ ล จอมเกล ้ า ซึ่ ง มี พ ระบรมราชโองการโปรดเกล ้ า ฯ แต ่ ง ตั้ ง ใน พ.ศ. ๒๕๕๓
และทรงเป็นอาจารย์พิเศษที่กองวิชาประวัติศาสตร์มาจนถึงปัจจุบัน
ตั้งแต่ช่วงแรกของการทรงรับราชการ ขณะทรงด�ำรงพระยศพันตรีหญิง และ
ยังทรงสอนอยูท่ กี่ องวิชากฎหมายและสังคมศาสตร์ ทรงพระเมตตาสนับสนุนชมรมดนตรีไทย
นักเรียนนายร้อย กรมนักเรียนนายร้อย รักษาพระองค์ และทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ชมรม
ดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย ในปีแรกนี้เอง พระองค์ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องถวาย
ราชสดุ ดี พ ระบาทสมเด็ จ พระจุ ล จอมเกล ้ า เจ ้ า อยู ่ หั ว พระราชทานชมรมดนตรี ไ ทย
นักเรียนนายร้อย ขับร้องบรรเลงออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ช่อง ๕
ในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม อีกทั้งมีพระมหากรุณาธิคุณทรงดนตรีร่วมกับวงดนตรีไทย
นักเรียนนายร้อยด้วย
ตลอด ๓๕ ปีแห่งการทรงรับราชการ ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องและทรงดนตรี
ร ่ ว มกั บ วงดนตรี ไ ทยนั ก เรี ย นนายร ้ อ ยเช ่ น นี้ ต ่ อ เนื่ อ งทุ ก ป ี ส ่ ว นใหญ ่ ท รงระนาดเอก
มีบางปีที่ทรงซอด้วง คือปี พ.ศ. ๒๕๒๕ บางปี นอกจากทรงดนตรีแล้ว ยังทรงขับร้องด้วย
ได้แก่ พ.ศ. ๒๕๒๕, ๒๕๒๗, ๒๕๒๘, ๒๕๒๙ และ ๒๕๔๖ ทั้งนี้ก่อนที่จะบรรเลงเพลง
เพื่อบันทึกแถบวีดิทัศน์ส�ำหรับออกอากาศในวันที่ ๒๓ ตุลาคม จะทรงฝึกซ้อมร่วมกับ
วงดนตรี ไ ทยนั ก เรี ย นนายร ้ อ ยทุ ก ครั้ ง การบรรจุ เ พลงและควบคุ ม การฝ ึ ก ซ ้ อ มนั้ น
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ครูดนตรีไทยถวายงานระยะแรกจนถึง พ.ศ. ๒๕๓๘ คือ
คุณหญิงไพฑูรย์ กิตติวรรณ ระยะต่อมาจนถึงปัจจุบัน คือ อาจารย์ ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

155

�หลังทรงเกษียณอายุราชการ ยังมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทาน
บทขับร้องส�ำหรับวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๙ แต่ระหว่างเตรียมการทีจ่ ะทรงฝึกซ้อม
ร่วมกับวงดนตรีไทยนักเรียนนายร้อยเพือ่ บันทึกแถบวีดทิ ศั น์ออกอากาศนัน้ พระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จสวรรคตในวันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๙
กิจกรรมในปีนี้ จึงต้องระงับไป
บทพระราชนิพนธ์ในส่วนที่ ๖ ซึง่ ทรงพระราชนิพนธ์ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๔ - ๒๕๕๙
มีทั้งหมด ๓๖ บท (ยังไม่ได้บันทึกและเผยแพร่ ๑ บท) เนื้อหาแสดงความส�ำนึกและ
ร�ำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ครองราชย์
พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๔๕๓) ทีม่ ตี อ่ ประเทศชาติดา้ นการพัฒนาประเทศ ทรงยกพระราชกรณียกิจ
ส�ำคัญเป็นตัวอย่าง ขณะเดียวกันก็ทรงกล่าวถึงผลที่มีถึงปัจจุบัน ตลอดจนทรงกล่าว
เชื่ อ มโยงเหตุ ก ารณ ์ สถานการณ ์ ห รื อ บริ บ ทใหม ่ ที่ เ กิ ด ขึ้ น เช ่ น การย ้ า ยโรงเรี ย น
นายร้อยพระจุลจอมเกล้าจากกรุงเทพฯ ไปจังหวัดนครนายก (พ.ศ. ๒๕๒๙) กระแส
โลกาภิวตั น์ (พ.ศ. ๒๕๕๑) เนือ่ งจากทรงพระราชนิพนธ์ในฐานะข้าราชการโรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า จึงทรงกล่าวถึงนักเรียนนายร้อย การทหารและความมัน่ คงของชาติอยูเ่ สมอ
พระราชกรณียกิจส�ำคัญในการพัฒนาประเทศในรัชกาลที่ ๕ ที่ทรงกล่าวถึงไว้ใน
บทพระราชนิพนธ์ เช่น
การคมนาคม

สมเด็จพระปิยมหาราช
สร้างเส้นทางคมนาคมไปถิ่นไกล
			
การสื่อสาร
โทรเลขโทรศัพท์ไปรษณีย์
จนมาถึงเราไทยในปัจจุบัน
		

156

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

พัฒนาประเทศชาติให้ทันสมัย
เพื่อชาติไทยมั่นคงจงเจริญ
(พ.ศ. ๒๕๔๕)
บังเกิดมีเพราะพระองค์ทรงสร้างสรรค์
อุปกรณ์ส�ำคัญเป็นเลิศดี
(พ.ศ. ๒๕๔๕)

�การประปา

สองพันสี่ร้อยห้าสิบสองฉน�ำ 
เริ่มต้นการประปามาใช้จริง
		
การปกครอง
ปีสองพันสี่ร้อยสามสิบห้า
ต้นก�ำเนิดกระทรวงมหาดไทย
					

ควรจดจ�ำเหตุการณ์ส�ำคัญยิ่ง
สุขาภิบาลทุกสิ่งเพื่อปวงชน
(พ.ศ. ๒๕๕๒)
การปกครองพัฒนาเป็นแบบใหม่
รวมบ้านเมืองจัดให้ระเบียบดี
(พ.ศ. ๒๕๕๕)

หากวันปิยมหาราชในปีใด ตรงกับวาระหรือปีครบรอบของพระราชกรณียกิจส�ำคัญ
ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ วั ก็ทรงพระราชนิพนธ์ถงึ พระราชกรณียกิจนัน้
ได้แก่ ครบ ๑๐๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๔๐) การเสด็จฯ ไปยุโรปครั้งแรก พ.ศ. ๒๔๔๐ ครบ ๑๐๐ ปี
(พ.ศ. ๒๕๕๐) การเสด็จฯ ไปยุโรปครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๕๐ ครบ ๑๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๕๕)
การประกาศตัง้ กระทรวงต่าง ๆ อย่างเป็นทางการ ทีเ่ รียกว่า การปฏิรปู การปกครอง พ.ศ. ๒๔๓๕
ครบ ๑๓๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๕๗) แรกมีไฟฟ้าใช้ในไทย และการตั้งโรงเรียนหลวงส�ำหรับราษฎร
พ.ศ. ๒๔๒๗ ตัวอย่างของบทพระราชนิพนธ์ในลักษณะนี้ เช่น
เมื่อครบ ๑๓๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๕๗) แรกมีไฟฟ้าใช้ครั้งแรกที่โรงทหารหน้าหรือ
ศาลาว่าการกลาโหม (กระทรวงกลาโหมในปัจจุบนั ) ในไทย พ.ศ. ๒๔๒๗ และการตัง้ โรงเรียน
หลวงส�ำหรับราษฎรแห่งแรกในปีเดียวกัน ซึ่งทรงเปรียบว่ามี “ไฟปัญญา” เกิดขึ้นในไทย
ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ดังนี้
ปัญญาเปรียบดังแสงส่องสว่าง ส่องเห็นทางด�ำเนินไปในโลกหล้า
จะเลือกได้ว่าที่ไหนควรไคลคลา
ในดินแดนถิ่นพาลาไม่ควรจร
เทียน ตะเกียง โคมจุดครั้งอดีตสมัย
ไฟฟ้าใหม่สะดวกดีกว่าแต่ก่อน
ร้อยสามสิบปีเริ่มมีในพระนคร
ดุจเป็นพรพระปิยะพระราชทาน
ปัจจุบันเราอาจไม่ทันคิด
เรามีสายไฟต่อติดเกือบทุกบ้าน
เครื่องไฟฟ้าก็ใช้ได้ใจส�ำราญ
อดีตกาลเริ่มมาจ�ำจงดี
ไฟปัญญาก็เริ่มมาในครั้งนั้น
ทางสร้างสรรค์การศึกษาต่อวิถี
แห่งความรู้สร้างชาติสร้างชีวี
โรงเรียนมีสู่มหาวิทยาลัย
				

(พ.ศ. ๒๕๕๗)

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 157

�เมื่อครบ ๑๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๕๘) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรง
ออกพระราชบัญญัติเลิกทาส ร.ศ. ๑๒๔ ให้ลูกทาสทุกคนเป็นไท เมื่อวันที่ ๑ เมษายน
พ.ศ. ๒๔๔๘ ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ว่า
ร้อยสิบปีที่ไทยไม่มีทาส
พระปิยมหาราชทรงแก้ปัญหา
ให้มีแต่ราษฎรในพารา
เพื่อช่วยกันพัฒนาชาติร่วมกัน
ไปที่ไหนเป็นคนไทยได้มีเกียรติ
ไม่มีใครหยามเหยียดหรือเดียดฉันท์
ถือเป็นโชคเป็นบุญคุณอนันต์
ท�ำอะไรได้ดังฝันอันรื่นรมย์
				

(พ.ศ. ๒๕๕๘)

พระราชกรณี ย กิ จ ด ้ า นการทหาร พระองค ์ ท รงกล ่ า วถึ ง พระมหากรุ ณ าธิ คุ ณ
ที่ พ ระบาทสมเด็ จ พระจุ ล จอมเกล ้ า เจ ้ า อยู ่ หั ว ทรงมี ต ่ อ นั ก เรี ย นนายร ้ อ ยในฐานะ
องค์ผพู้ ระราชทานก�ำเนิดโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ขณะเดียวกัน ทรงแทรกค�ำเตือน
นักเรียนนายร้อยให้ส�ำนึกในหน้าที่เมื่อส�ำเร็จการศึกษาออกรับราชการ คือ การปกป้อง
ประเทศชาติ เพื่อตอบแทนพระมหากรุณาธิคุณ ดังบทพระราชนิพนธ์ความตอนหนึ่งว่า
แม้เวลาล่วงไปได้นานนัก
ยังจงรักจอมนริศอดิศร
จึงขอกราบมอบกายถวายกร
เพื่ออาทรสร้างไทยให้ร่มเย็น
พวกเราเหล่าทหารผู้หาญกล้า
จักรบราหากศึกรุกเกิดยุคเข็ญ
ยามสงบเตรียมพร้อมไว้ไม่ว่างเว้น
ให้สมเป็นเลือดเนื้อเชื้อ จปร.
				
ข้าพระพุทธเจ้าทั่วทุกตัวตน
เพื่อดับทุกข์บ�ำรุงสุขทุกเขตคาม
					

(พ.ศ. ๒๕๓๑)
จะดั้นด้นด�ำเนินไปไม่เกรงขาม
พยายามช่วยชาติรัฐพัฒนา
(พ.ศ. ๒๕๔๔)

บทพระราชนิพนธ์วนั ปิยมหาราชล่าสุด พ.ศ. ๒๕๕๙ ตรงกับครบ ๑๒๐ ปี พระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งกรมป่าไม้ นอกจากทรงพรรณนาถึง
สาเหตุและผลส�ำคัญของการสถาปนากรมป่าไม้แล้ว ทรงพระราชนิพนธ์เตือนใจทหาร
ด้วยว่า การรักษาทรัพยากรธรรมชาติเป็นหน้าที่ของทหารด้วยเช่นกัน ดังความว่า

158

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�สมเด็จพระปิยมหาราช
สถาปนากรมป่าไม้นานจ�ำเนียร

ทรงเป็นปราชญ์ค�้ำจุนไทยให้เสถียร
เวลาเวียนศกนี้ร้อยยี่สิบปี

เราทหารก็มีหน้าที่อยู่
อนุรักษ์ธรรมชาติให้มั่นคง

ต้องเรียนรู้ป้องชาติไว้ไม่ลืมหลง
ทดแทนคุณพระองค์จอมราชันย์

							

(พ.ศ. ๒๕๕๙)

เนื้อหาของบทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดีเป็นเรื่องเหตุการณ์ส�ำคัญต่าง ๆ
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดังนั้นบทพระราชนิพนธ์ในส่วนนี้
จึงไม่ได้เป็นเพียงบทร้องถวายราชสดุดี แต่เป็นประวัติศาสตร์ไทยในรัชสมัยพระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวด้วย นอกจากนั้นยังแสดงพระราชด�ำริเรื่องต่าง ๆ
และพระอัจฉริยภาพด้านวรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ในพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เป็นอย่างดี

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 159

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๔
ทองย่อน

สรวมชีพบรรดาข้าพระบาท
ระลึกถึงพระคุณด้วยภักดี
ทรงก่อตั้งหน่วยทหารชาญฉกาจ
ธ�ำรงไทยให้สถิตนิจนิรันดร์

มอญแปลง

เพื่อให้เหล่าชาวไทยใจหาญ
คือโรงเรียนนายร้อยแหล่งวิชา
อันพระคุณอุ่นเกศบังเกิดเกล้า
ร่วมพลังตั้งใจสามัคคี

สร้อยเพลง

ถึงคราครบรอบสวรรคต
กอปรกรณีย์ตามพระปณิธาน
พระสถิตย์สถานพิมานมาศ
ขอพระเกียรติพระยศยืนยง

160

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

อภิวาทประณตบทศรี
พระบารมีมากล้นพ้นร�ำพัน
เพื่อป้องชาติร่วมแรงแข็งขัน
ได้สร้างสรรค์ชาติรัฐพัฒนา
โปรดเกล้าพระราชทานสถานศึกษา
เสริมปัญญาเรียนอาวุธยุทธวิธี
ทุกคนเฝ้าร�ำลึกไว้ไม่หน่ายหนี
สร้างความดีมุ่งสัตย์ขจัดพาล
ขอก�ำหนดดวงจิตอธิษฐาน
เพื่อชาติผ่านพ้นภัยได้ด�ำรง
เป็นปิยมหาราชสูงส่ง
พิทักษ์พงศ์ผองไทยสถาพร

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๕
ฟ้าคะนอง (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าทหาร
ศิระกรานอัญชลิตอดิศัย
สมเด็จพระปิยราชภูวนัย  
ปัญจมราชัยจักรีวงศ์
ด้วยส�ำนึกพระกรุณาประชาราษฎร์
เกื้อกูลชาติให้อุดมสมประสงค์
แดนสยามบ�ำราศภัยได้ด�ำรง  
ยั่งยืนยงด้วยพระประศาสโนบาย
เทพทอง (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
การคุ้มแคว้นแดนดินถิ่นเรานี้
จะต้องมีนักรบสบใจหมาย
จึงทรงตั้งสถานฝึกชาญชาย  
สืบเชื้อสายผู้กล้ามาแต่บรรพ์
อันพวกเราเอาใจใฝ่นุสรณ์  
จะราญรอนไพรินสิ้นเขตขัณฑ์
จะมุ่งเรียนให้รู้จริงทุกสิ่งอัน  
จะตั้งจิตสมานฉันท์สามัคคี
หกบท

(สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
หวังสนองพระคุณวิบุลย์ยิ่ง
ทุกทุกสิ่งโดยเสด็จบทศรี
เพื่อรักษาอาณาประชาชี  
สมกับที่วางพระราชหฤทัย
ตุลาที่ยี่สิบสามสวรรคต  
ขอประณตมั่นท�ำตามค�ำไข
พระสถิตทิพย์สถานพิมานใด  
ปวงข้าบาทน้อมใจจงรักเทอญ

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

161

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๖
เวสสุกรรม

น้อมถวายบังคมบรมบาท
พระคุณคุ้มครองไผทให้ร่มเย็น
ถึงเสด็จสู่ฟ้าสุราลัย
ว่าไทยคงเป็นไทยไม่คลอนแคลน

กระบี่ลีลา

เป็นบุญตัวได้เล่าเรียนพากเพียรฝึก
อยู่โรงเรียนนายร้อยแหล่งวิชา
ด้วยจิตมั่นกตัญญูเป็นที่ตั้ง
ปกป้องชาติศาสนาถาวรนาน

มอญร้องไห้

วันที่ยี่สิบสามตุลาคม
กุศลใดได้สร้างทางใจกาย
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เทอดพระเกียรติพระนามนฤบดี

162

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ปิยราชเปี่ยมพระยศปรากฏเห็น
พระเดชเด่นกระเดือ่ งด้าวทัว่ ทุกแดน
นานเท่าใดใจตรึกร�ำลึกแม่น
พระปรีชาพาแคว้นวัฒนา
เป็นนักรบจบศึกเกริกแกร่งกล้า
การศึกษาบรมนาถพระราชทาน
อ้างสัจจังเป็นหลักสมัครสมาน
ประกอบการด้วยภักดีมิรู้คลาย
กรประนมดวงจิตอุทิศถวาย
มนะหมายสนองพระบารมี
ปิยมหาราชเจ้าธ�ำรงศรี
พิทักษ์ไทยธรณีนิรันดร์เอย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๗
น�้ำลอดใต้ทราย  (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้องน�ำ)
ปัญจมราชบวรขจรยศ
พระคุณยิ่งปรากฏลือเลื่องหล้า
พระปิ่นรัฐกษัตริย์เจ้าจักรา
พระเมตตามากล้นพ้นร�ำพัน
เสด็จด�ำเนินประพาสทั่วแคว้นเขต
ไทยประเทศเจริญสุขทุกสิ่งสรรพ์
เพื่อทวยราษฎรพระพิทักษ์ยุติธรรม์
เสมอกันทั่วหน้าประชาชน
ปีนตลิ่ง    (นักเรียนนายร้อย ขับร้องหมู่)
ทรงผดุงพลกล้ามารานรบ
ปวงข้าบาทได้ศึกษามาทุกคน

ให้ชาญศึกเจนจบทั่วพหล
ให้อดทนแข็งแรงแกร่งปัญญา

กราวน�ำ    (นักเรียนนายร้อย ขับร้องหมู่)
ขออภิวาทบาทบงสุ์โดยจงรัก
จะปกป้องชาติน�ำสวัสดิ์วัฒนา

ตั้งสัจจะแน่นหนักมุ่งอาสา
เป็นมาลัยสักการ์บูชาองค์

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 163

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๘
สรภัญญะ  (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
พระเอยพระทรงภพ
เลอเลิศลบทั้งภพไตร
ปิยมหาราชาชัย
ดิลกหล้าวิบูลย์บวร
ปวงข้าสามิภักดิ์
สมัครมั่นสโมสร
ส�ำนึกคุณนิรันดร
ดุจจะพร้องพรรณนา
ยามเมื่อสยามประเทศ
ประสบเหตุภัยพาลา
ศัตรูผู้วิหิงสา
หมายครองถิ่นแผ่นดินเรา
ทรงปฏิรูปปกครองรัฐ
สุขพิพัฒน์ทุกข์บรรเทา
เป็นกระทรวงทบวงเนา
ดังปัจจุบันสมัยกาล
สมิงทองมอญ    (นักเรียนนายร้อย ขับร้อง)
ปฏิรูปบ้านเมืองเป็นเรื่องใหญ่
สาธารณูปโภคพยาบาล
ทรงร�ำลึกถึงการป้องกันชาติ
ทรงจัดทัพแข็งขันป้องกันเมือง
พระราชทานก�ำเนิดโรงเรียนนายร้อย
เป็นแหล่งฝึกนายทหารเชี่ยวชาญเชาว์

การศึกษาแผนใหม่อันไพศาล
บริหารเศรษฐกิจให้รุ่งเรือง
ให้แคล้วคลาดคงอยู่ฟูเฟื่อง
ให้ต่อเนื่องฝึกฝนไพร่พลเรา
ได้ต่อสร้อยพระนามจุลจอมเกล้า
ปวงข้าพระพุทธเจ้าเรียนวิชา

เสมอ       (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
จึงบังคมก้มแทบยุคลบาท
ถวายธูปประทีปมาศมวลบุปผา
พร้อมประพฤติยึดมั่นในสัจจา
จะรักษาชาติไทยให้ถาวร

164

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๙
(สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงขับร้องร่วมกับวงดนตรีไทย และทรงระนาดเอกในวงเป็นครั้งแรก)
เห่

เห่เอยพระปิยราช
เลื่องพระเกียรติลือพระนาม
ปวงข้าพระพุทธเจ้า
แทบเบื้องพระบาทา
ด้วยใจจงรัก
เพื่อสรรค์สร้างงาน
กิจการโรงเรียนนายร้อย
ปรับปรุงมั่งก้าวไกล

ครอบจักรวาล

เพื่ออนาคตดีที่แม่นมั่น
เพื่อสร้างนายทหารเชี่ยวชาญชัย
จังหวัดนครนายกเขาชะโงก
มีพร้อมสรรพทั้งวิชากีฬาดี

เต่ากินผักบุ้ง

ขอพระบารมีเป็นที่ยิ่ง
ขอปวงไทยจงสวัสดิ์วัฒนา
ยี่สิบสามตุลาคมศกนี้
ผู้สถิตพิมานทิพด�ำรง

บรมนาถจอมสยาม
เกริกพระคุณบุญประชา
น้อมเกล้าสิรสา
ตั้งจิตมั่นสักการ
จึงสมัครเป็นทหาร
คุ้มประเทศบ�ำรุงไทย
จึงค่อยขยายใหญ่
ย้ายออกไปจากพระนคร
ต้องบุกเบิกสร้างสรรค์โรงเรียนใหม่
ให้พอในกองทัพรบอรี
เป็นมงคลดลโชคสมศักดิ์ศรี
ให้สมที่พระราชทานพระนามา
บันดาลสิ่งประเสริฐเลิศล�้ำค่า
คู่ดินฟ้าคงเป็นไทยให้ยืนยง
ก้มเกศกราบภูบดีสูงส่ง
ดังจ�ำนงจิตมั่นกตัญญุตาเอย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

165

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๐

ทัพบกรุกรบ
สองชั้น
เที่ยวต้น

บรรพไทยใจกล้ามารวมชาติ
ถึงยามศึกฮึกสู้จู่ประจัญ
จ�ำเนียรกาลล่วงถึงซึ่งสมัย
จอมกษัตริย์ที่ห้ารัชกาล

เที่ยวกลับ ในครั้งนั้นมีประเด็นที่เป็นเหตุ
เพื่อนบ้านเราล้วนแต่อัปรา
ด้วยอ�ำนาจพระปรีชาอันยิ่งยอด
เร่งวิวัฒน์พัฒนาทุกวิธี
ชั้นเดียว
เที่ยวต้น

วางระบบปกครองของทหาร
จปร. คือเชื้อสายแห่งปวงพล

เที่ยวกลับ น้อมร�ำลึกองค์พระราชทานก�ำเนิด
เทอดพระนาม จปร. ค่าอนันต์

166

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

เป็นเอกราชสามัคคีมีสุขสันต์
ยามสงบเพียรหมั่นมุ่งการงาน
นครใหญ่กรุงเทพฯ มหาสถาน
พสกขานจุลจอมเกล้าจอมราชา
ต่างประเทศล�้ำละเมิดเกิดปัญหา
ตกเป็นข้าอาณานิคมไปนานปี
ทรงน�ำไทยอยู่รอดมีเกียรติศรี
บ้านเมืองดีอาจสู้ผู้ผจญ
รู้ระบอบเชี่ยวชาญด้านพหล
สืบนุสนธิ์นักรบไทยในปัจจุบัน
โดยชูเชิดเกียรติยศปรากฏสรรพ์
ให้ยืนยงคู่พงศ์พันธุ์ผองเผ่าไทย

�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 167

�168

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๑
ตวงพระธาตุ

เทอดพระคุณจอมราชามหากษัตริย์ สยามินทร์ปิ่นรัฐยิ่งใหญ่ (รับ)
ปัญจมราชเจ้าของชาวไทย
ยากหาใครเปรียบด้วยพระคุณา (รับ)

แขกลพบุรี ๒ ชั้น
จะยกเรื่องยอพระเกียรติมากล่าวอ้าง เป็นแนวทางให้ปรากฏยิ่งยศฐา
เพื่อส่งเสริมปสาทะสร้างศรัทธา
ให้นำ� พากิจบ้านเมืองรุ่งเรืองดี (รับ)
แขกลพบุรี

สุดใจ

ทรงแบ่งหน้าที่ที่ส�ำคัญ
ภูมิภาคท้องถิ่นทุกธานี
ปวงประชาเสมอภาคร่วมช่วยชาติ
ต่างเรียนรู้วิชาสารพัน

เป็นกระทรวงพร้อมกันยิ่งศักดิ์ศรี
บริหารทุกที่ทั่วถึงกัน
เพราะทรงเลิกไพร่ทาสจึงสุขสันต์
โอกาสศึกษานั้นของราษฎร (รับ)

แม้เวลาล่วงไปได้นานนัก
จึงขอกราบมอบกายถวายกร
พวกเราเหล่าทหารผู้หาญกล้า
ยามสงบเตรียมพร้อมไว้ไม่ว่างเว้น

ยังจงรักจอมนริศอดิศร
เพื่ออาทรสร้างไทยให้ร่มเย็น (รับ)
จักรบราหากศึกรุกเกิดยุคเข็ญ
ให้สมเป็นเลือดเนื้อเชื้อ จปร. (รับ)

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 169

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๒
พม่าฉ่อย

ความเจริญที่เราเห็นว่าเป็นเลิศ
ความผาสุกทุกเขตประเทศไทย
ก้าวหน้าไปต้องให้ดีที่รากฐาน
ครั้งพระจุลจอมเกล้าทรงปกครอง

สามเส้า

พวกเราล้วนส�ำนึกในดวงจิต
ด้วยได้มาเป็นทหารตามกระบวน
ว่านี่เป็นสถาบันทรงสรรค์สร้าง
เรารุ่นหลังตั้งสัจจาพยายาม

สี่บท ๒ ชั้น

สามัคคีมีวินัยใจซื่อตรง
ใฝ่ใจรู้ปฏิบัติราชการ
ขอถวายบังคมบรมบาท
ใจยึดมั่นธรรมะกตเวที

170

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ได้บังเกิดพัฒนาขึ้นมาได้
ความภูมิใจในแว่นแคว้นดินแดนทอง
เป็นของพระราชทานแก่เราผอง
ตามครรลองระบอบธรรมที่สมควร
มุ่งอุทิศกายใจให้ทั่วถ้วน
“จปร.” คนทั้งมวลรู้จักนาม
ถือประโยชน์กว้างขวางทั่วสยาม
จะประพฤติด�ำเนินตามปณิธาน
รักษาชาติให้ยืนยงโลกกล่าวขาน
ช่วยผู้ทุกข์ให้เบิกบานด้วยปรานี
สมเด็จพระปิยราชยิ่งศักดิ์ศรี
ชั่วชีวีร�ำลึกนึกพระคุณ

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๓
ดอกไม้ไทร ๒ ชั้น
ดอกไม้ไทยกลิ่นรื่นชื่นนาสา
หอมตามลมพัดไปไม่เคยทวน
โอ้ว่ากลิ่นบุปผาของข้าเอย
โบราณท่านมักเปรียบเทียบความดี
กลิ่นไม่คลายไม่หมองมัวชั่วนิรันดร์
โอ้ว่ากลิ่นบุปผาของข้าเอย
ตระนิมิต

ปฏิรูปบ้านเมืองเป็นเรื่องใหญ่
ทรงสร้างคนเพื่อสร้างชาติให้ยิ่งยง
แหล่งศึกษาทุกระดับรับทั่วถ้วน
นักเรียนนายร้อยเป็นหลักชัยเชี่ยวชาญ

ดอกไม้ไพร ๒ ชั้น
มาบัดนี้บ้านเมืองรุ่งเรืองโรจน์
จปร. ก็เจริญด�ำเนินไกล
ขอพระบารมีเป็นที่ยิ่ง
มุ่งกอบเกียรติแท้จริงสิ่งดีงาม

ตามพระพายร�ำเพยพาอยู่ในสวน
แม้หลากล้วนต่างสีมีหลายพันธุ์
ดุจมาลีหอมมากหลากสีสัน
ถึงทวนลมกลิ่นสุคันธ์ยังอยู่คง

ราชกิจพระทรงชัยผู้สูงส่ง
จึงทรงบ�ำรุงวิชาการ
ให้เลิศล้วนพลเรือนและทหาร
ด�ำเนินงานปกป้องชาติพ้นภัย
เราร่วมกันสร้างประโยชน์ผองไทยได้
ผองพวกเรารักษาไว้ซึ่งพระนาม
ข้าจะสู้ทุกสิ่งไม่เข็ดขาม
มีแต่ความมงคลชนนิยม

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 171

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๔
ชมดง

ด�ำเนินตามมรรคาภูผาใหญ่
พฤกษาชาติดาษดาพนาวัน
พอย่างก้าวสู่เขตเกษตรกิจ
มีทั้งไร่นาสวนล้วนตระการ

กระบอก

มาถึงบุรีใหญ่ในประเทศ
ทั้งบ้านเมืองเรืองรุ่งทั่วมณฑล
การผลิตอุตสาหกรรมดีลํ้าเลิศ
บรรพชนพัฒนามาพร้อมมูล

ตะลุ่มโปง

สมเด็จพระปิยมหาราช
จึงเราชาว จปร. พร้อมเพรียงกัน
มุ่งพิทักษ์สมบัติไทยให้ยืนยง
เป็นเครื่องหมายความจงรักประจักษ์ตา

172

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

มีโตรกวารีไหลเป็นชั้นหลั่น
บ้างผลิดอกออกสุคันธ์ชวนชื่นบาน
แหล่งชีวิตสร้างสรรค์ธัญญาหาร
กสิกรเชี่ยวชาญในงานตน
นคเรศลํ่าครรลองท้องถนน
เศรษฐกิจพาณิชย์ผลก็เพิ่มพูน
วิทยาประเสริฐไม่สิ้นสูญ
ได้เกื้อกูลเราไทยในปัจจุบัน
ปฏิรูปประเทศชาติทรงสร้างสรรค์
ส�ำนึกมั่นในหน้าที่ที่มีมา
ได้ด�ำรงต่อไปให้ก้าวหน้า
ชั่วดินฟ้าแน่วแน่แต่นี้ไป

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๕
บุหลัน

โล้

เห็นเวลาผ่านมาเป็นล�ำดับ
เมื่อสมเด็จพระปิยมหาราชา
ถือเป็นจุดเริ่มนามสยามใหม่
ทั้งส่วนกลางภูมิภาคปรับปรุงดี

เนิ่นนานนับถึงศตพรรษา
สถาปนาหลายกระทรวงในช่วงนี้
ให้บ้านเมืองทันสมัยทุกท้องที่
ครบรอบปีพัฒนาอย่างสากล

เปรียบชีวีผองไทยดุจสายธาร
ระยะไกลผันแปรแต่สายชล
อุทกธาร “สยามใหม่” ในร้อยปี
อาทิเช่นการทหารได้ส่งเสริม

รินไหลผ่านผาแก่งทุกแห่งหน
ยังเปี่ยมล้นสองฝั่งเหมือนดั่งเดิม
ยังเกิดมีกิจการงานริเริ่ม
ให้พูนเพิ่มเป็นก�ำลังระวังเมือง

แขกวรเชษฐ

น�ำประสิทธิภาพกองทัพไทย
เพื่ออนาคตของชาติที่รุ่งเรือง
จปร. เรารุ่นใหม่ไวเร่งรุด
ที่หล่อเลี้ยงรักษาธรณิน

การศึกษาจัดไว้ได้ต่อเนื่อง
ได้ประเทืองประโยชน์แท้แก่แผ่นดิน
ปณิธานประดุจกระแสสินธุ์
ดังจงจินต์ตั้งมั่นจรรโลงไทย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 173

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๖
นางนาค ๒ ชั้น
น้อมเศียรเกล้าจิตมั่นอัญชลี
แด่พระจุลจอมเกล้าเจ้าเขตแคว้น
เป็นเวลาร้อยปีที่ผันผ่าน
ยุคสมัยที่งานกาลพารา

ยึดธรรมะกตเวทีอย่างแนบแน่น
เพื่อตอบแทนพระคุณยิ่งบุญญา
ยังเล่าขานต่อเนื่องเรื่องหนักหนา
เปลี่ยนแปลงมาเพราะเมืองไทยมีไพรี

ช้างประสานงา ๒ ชั้น
มหาอ�ำนาจชาติใหญ่ในโลกกว้าง
เพื่อการเมืองเศรษฐกิจคิดราวี
ก�ำลังเรายังด้อยน้อยกว่าเขา
ต้องสูญเสียบอบช�้ำจ�ำต้องทน

หาหนทางเพิ่มอาณาหาศักดิ์ศรี
แผ่นดินที่เราอยู่สุขทุกทั่วคน
แต่พากเพียรสู้เอาให้เป็นผล
เพื่อชาติตนเพื่อรักษาประชาไทย

ครอบจักรวาล ๒ ชั้น
สมเด็จพระปิยมหาราช
เพื่อเหล่าราษฎร์อยู่รอดอย่างปลอดภัย
พวกเราเหล่านักเรียนนายร้อย
คุ้มครองชาติคอยปกป้องจากผองพาล

ปฏิรูปประเทศชาติเป็นอย่างใหม่
ทหารพลเรือนได้ราชการ
คนรุ่นใหม่ที่คอยสร้างสืบสาน
ดังพระราชปณิธานภูวนัย

174

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๗
ตุ๊กตา ๒ ชั้น

ใครอยู่ได้ในโลกกว้างอย่างโดดเดี่ยว
ปัจจุบันถึงอยู่ไกลข้ามขอบฟ้า
ทั้งการเมืองสังคมเศรษฐกิจ
อ�ำนาจเทคโนโลยีมีมากครัน

ไม่ข้องเกี่ยวกับผู้ใดในแหล่งหล้า
ยังเดินทางไปมาได้ถึงกัน
ทุกขั้นตอนชีวิตแปรเปลี่ยนผัน
ต้องแข็งขันให้ทันโลกจึงโชคดี

ทยอยญวน ๒ ชั้น
ร�ำลึกองค์สยามมินทร์แผ่นดินห้า
มหาอ�ำนาจต่างวัฒนธรรมประเพณี
เพื่อป้องกันอันตรายมากรายบ้าน
ทั้งปรับปรุงตามแบบแผนของเราเอง

ทรงรักษาอธิปไตยไว้ศักดิ์ศรี
มาราวีรอบสยามน่าขามเกรง
ปฏิรูปทุกด้านอย่างรีบเร่ง
เกณฑ์ทหารฝึกให้เก่งคุ้มแผ่นดิน

เทพรัญจวน ๒ ชั้น
ตั้งหลักสูตรนายทหารให้การศึกษา
รักษาเอกราชได้ดังจงจินต์
บัดนี้กาลล่วงเกินศตวรรษ
จะพัฒนาอยู่ทุกเมื่อเพื่อเมืองไทย

รู้วิชาเทียมฝรั่งทั้งหมดสิ้น
แห่งองค์พระสยามมินทร์ภูวนัย
ยังยืนหยัดตามพระองค์ประสงค์ได้
ด�ำรงอยู่คู่โลกใหม่ปลอดภัยเอย

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 175

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๘
แขกโหม่ง

อิสระเสรีมีความหมาย
ในโลกใหม่ประเทศได้พัฒนา
รัชสมัยพระพุทธเจ้าหลวง
ปฏิรูปปกครองรัฐจัดครบครัน

เทวาประสิทธิ์
พระราชทานให้ทุกคนพ้นเป็นทาส
พร้อมส่งเสริมการศึกษาพารุ่งเรือง
มาจนถึงคนไทยในปัจจุบัน
ทรัพยากรมนุษย์มีวิธี
สะสม

อย่าปล่อยให้คนไทยไปเป็นทาส
เพื่อสังคมมีพลังดังตั้งใจ
นักเรียนทหารได้พระนามเป็นแหล่งเรียน
สร้างเสรีแก่แผ่นดินถิ่นที่เนา

176

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ชนทั้งหลายทุกแห่งแสวงหา
เสรีภาพผองประชายิ่งส�ำคัญ
สยามก้าวหน้าโชติช่วงทั่วเขตขัณฑ์
วางรากฐานเจริญมั่นให้บ้านเมือง
เพื่อมาร่วมช่วยชาติให้ฟูเฟื่อง
มีความรู้เป็นเครื่องเสริมสิ่งดี
ต่างรู้สึกตรงกันในทุกที่
พัฒนาคือศักดิ์ศรีของคนไทย
ร่วมสรรค์สร้างปัญหาราษฎร์ให้แจ่มใส
เศรษฐกิจก้าวไกลด้วยมือเรา
จะพากเพียรให้สมพระนาม  “จุลจอมเกล้า”
เพื่อผองเผ่าเกรียงไกรในโลกใหม่เอย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๓๙
การเวก ๒ ชั้น

บรรพชนคนไทยในครั้งก่อน
ท�ำไร่นาค้าขายหมายร่วมแรง
ถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
พระปิยมหาราชาชัย

นกขมิ้น ๒ ชั้น

ทรงน�ำชาติอยู่รอดปลอดวิกฤต
ชาติจักรวรรดินิยมมาบีฑา
ปฏิรูปการปกครองภูมิภาค
คมนาคมติดต่อสะดวกดี

นํ้าลอดใต้ทราย ๒ ชั้น
พัฒนาการเกษตรเป็นพื้นฐาน
เศรษฐกิจก่อประโยชน์อเนกอนันต์
สมเด็จพระนวมินทร์ปิ่นรัฐชาติ
ขอพระเดชเบญจมราชทรงธรรม

สร้างบ้านเกิดเมืองนอนเป็นหลักแหล่ง
อย่างเข้มแข็งป้องกันถิ่นแผ่นดินไทย
องค์พระจอมสยามินทร์นราศัย
ทั้งภพไตรเคารพนบบุญญา
น�ำชีวิตเป็นอิสระกันทั่วหน้า
มิอาจล่วงเข้ามาสู่บุรี
วางฐานรากกระทรวงสมศักดิ์ศรี
การศึกษาจัดให้มีเท่าเทียมกัน
โดยเกื้อกูลชลประทานมาจัดสรร
สืบต่อถึงปัจจุบันชนจดจ�ำ
ทรงครองราชย์กาญจนาภิเษกฉน�ำ
ทรงน้อมน�ำให้ไทยคงด�ำรงนาน

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 177

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๐
จีนแส

เป็นเวลาร้อยปีนี้แล้วหนา
ที่ต่างชาติคุกคามสยามเรา
พลีชีพจับอาวุธรุดเข้าสู้
ก�ำลังน้อยจะปราชัยให้ต้องตรม

แต่แผ่นดินที่ห้าพระจุลจอมเกล้า
จะมุ่งเข้ามองหาอาณานิคม
ก็ล่วงรู้ว่าศึกใหญ่ไม่เหมาะสม
พึงนิยมใช้ปัญญามาช่วยกัน

มอญแปลง

เปิดประเทศเสด็จออกไปโลกกว้าง ด�ำเนินการทางทูตาสมานฉันท์
ยุโรปไทยเหล่าผู้น�ำก่อสัมพันธ์
ไมตรีมั่นร่วมจิตคิดพัฒนา

เห่

พระเสด็จโดยแดนชล
“มหาจักรี” มี
จากไทยไปตะวันตก
คงทรงเหนื่อยเมื่อยล้า
จากไทยเดือนเมษา
อิตาลีได้เยือนถิ่น
ออสเตรียฮังการี
โปแลนด์เสด็จไป
อังกฤษและเยอรมัน
เบลเยียมก็ไปตาม
ฝรั่งเศสสเปนประเทศ
กลับถึงไทยธันวา

เหมราช

ประเทศสยามยืนยงคงเสรี
ทุกธานีที่พระเสด็จเยือน
ชาว จปร. พวกเราทั้งหลายนี้
จะด�ำเนินตามรอยพระบาทา

178

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ทรงเรือต้นงามสดศรี
เกียรติก้องทุกพารา
ท่องอุทกไกลนักหนา
เห็นแต่ฟ้าและมหาสินธุ์
พฤษภาดลแผ่นดิน
เมืองสวิตเซอร์แลนด์ไกล
รัสเซียนี่ประเทศใหญ่
สวีเดนเดนมาร์กงาม
เนเธอร์ลันด์ได้เยี่ยมยาม
ก�ำหนดหมายได้คิดมา
โปรตุเกสดีนักหนา
เป็นเวลากว่าแปดเดือน
เปิดกว้างไกลไม่เคยมีเสมอเหมือน
ล้วนติดเตือนชื่นชมพระปรีชา
ต่างล้วนมีจิตมาดปรารถนา
พัฒนารักษ์ไทยในปัจจุบัน

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๑
ฝรั่งร�ำเท้า

ความรู้คู่เปรียบด้วย
สุจริตคือเกราะบัง
ปัญญาประดุจดัง
กุมสติต่างโล่ป้อง

ก�ำลัง กายเฮย
ศาสตร์พ้อง
อาวุธ
อาจแกล้วกลางสนาม

(โคลงสุภาษิต พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)
แขกเจ้าเซ็น

สมเด็จพระปิยมหาราช
ความรู้คือพลังอันอุดม
ความซื่อสัตย์สุจริตประเสริฐสุด
อกุศลคนชั่วที่รอนราน

ดอกไม้ไทร

ต้องฝึกฝนตนให้มีปัญญา
สติดังโล่ทองป้องกายี
ถึงประสบทุกข์เพียงใดไม่ย่อท้อ
ข้าบาทขอระลึกคุณอุ่นกายใจ

พระราชทานราโชวาทไว้เหมาะสม
พึงนิยมศึกษาพาเชี่ยวชาญ
เหมือนเกราะบังอาวุธอาจต่อต้าน
วิกฤตกาลผ่านพ้นด้วยคนดี
ดังศัสตราอาจชักใช้ได้เร็วรี่
จึงจะมีสวัสดิ์พิพัฒน์ชัย
(โอ้พระคุณอุ่นเกล้าชาวไทย)
คุณสมบัติทั้งสี่ข้อควรสู้ได้
คุ้มชาวไทย จปร. ขอกราบองค์

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 179

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๒
การเวก ๒ ชั้น

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
พัฒนาการทหารให้รุ่งเรือง
ทั้งไพร่พลเกณฑ์หัดถนัดรบ
นายทหารเชี่ยวชาญการราญรอน

กระบี่ลีลา

มาจนถึงพระภูมินทร์แผ่นดินนี้
การทหารเป็นเรื่องสนพระทัย
ส่งเสริมการป้องเขตคามตามอารักษ์
ทั้งพัฒนาอย่างรอบคอบกอปรเกื้อกูล

พญาสี่เสา

ถึงก�ำหนดปีนี้ปีมงคล
เหล่าโรงเรียนนายร้อยตามนิยม
ขออ�ำนาจพระไตรรัตน์จรัสหล้า
จตุรพิธพรขลังยั่งยืนยง

180

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

พระเป็นเจ้ายิ่งพระคุณหนุนน�ำเนื่อง
นามกระเดื่องผู้รักษาธานีนคร
ยามสงบฝึกต่อไม่ย่อหย่อน
สถาปนาโรงเรียนสอนแต่เยาว์วัย
ดุจพระอัยกาธิบดีผู้เป็นใหญ่
ให้น�ำชาติก้าวไกลยิ่งไพบูลย์
เพื่อพิทักษ์อธิปไตยไม่ให้สูญ
ให้เพิ่มพูนผลิตผลชนชื่นชม
เฉลิมพระชนม์หกรอบพรรษาสม
ยิ่งอุดมด้วยจงรักภักดีองค์
ขอบุญญาพระจุลจอมฯ น้อมประสงค์
ขอให้ทรงพระเจริญเนิ่นนานปี

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๓
ฝรั่งร�ำเท้า

มีเพียรประดุจได้
มากประมาณโกฏินับ
เป็นพื้นภาคภูมิรับ
ความสุขสมบัติล้วน

ขุมทรัพย์
ไป่ถ้วน
การรํ่า เรียนนา
เสร็จได้โดยเพียร

(โคลงสุภาษิต พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)
นํ้าลอดใต้ทราย
พระราชนิพนธ์สมเด็จพระจุลจอมเกล้า
ว่ามีเพียรดุจได้ทรัพย์มณีกาญจน์
ผู้ใดใฝ่เรียนรู้ครูสอนสั่ง
อันความสุขสมบัติมหัศจรรย์
บังใบ

เหล่านายร้อยเรียนทหารชาญศึกษา
ทั่วประเทศกล่าวขานนานจ�ำเนียร
ลุถึงวันปิยมหาราช
เราทั้งผองตั้งความเพียรในจิตใจ

พระราชทานโอวาทเราไว้หลายสถาน
มากประมาณก�ำหนดสรรพนับโกฏิพัน
ต้องระวังเพียรต่อไปไม่เหหัน
ทุกสิ่งสรรพ์ส�ำเร็จเสร็จด้วยเพียร
ได้ฝึกกายและปัญญาการอ่านเขียน
ว่าโรงเรียนเทิดพระนามเลิศหลักชัย
ประชาชาติล้วนประนมบังคมไหว้
รักษาไทยให้คงอยู่คู่ฟ้าดิน

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 181

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๔
แขกมอญบางขุนพรหม ๒ ชั้น
สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง
เสด็จประพาสตามสถลตามชลไกล
ทอดพระเนตรชาวบ้านร้านตลาด
เยี่ยมเกษตรกรขยันหมั่นท�ำกิน

ทรงเป็นห่วงหัวเมืองทั้งน้อยใหญ่
ชนบทแนวไพรในแผ่นดิน
เหล่าพ่อค้าสามารถก่อทรัพย์สิน
ทั่วท้องถิ่นมีทุกข์หรือสุขดี

แขกมอญบางช้าง ๒ ชั้น
การเสด็จประพาสต้นคนไม่รู้
ข้าราชการภูมิภาคบรรดามี
พอพระทัยใครบ้างอย่างเป็นมิตร
พระต�ำหนักเรือนต้นในพระนคร

จะได้ดูความจริงทุกพื้นที่
ป้องพาราปรานีราษฎร
ได้ผูกจิตเชื้อเชิญสโมสร
ได้พักผ่อนฟังค�ำน�ำเหตุการณ์

แขกไทร ๒ ชั้น
ยี่สิบสามตุลามาก�ำหนด
ถึงเป็นกาลเวลามาเนิ่นนาน
ข้าพระพุทธเจ้าทั่วทุกตัวตน
เพื่อดับทุกข์บ�ำรุงสุขทุกเขตคาม

พระจอมราชย์สวรรคตละสังขาร
ควรสืบสานพระราชกิจพินิจตาม
จะดั้นด้นด�ำเนินไปไม่เกรงขาม
พยายามช่วยชาติรัฐพัฒนา

182

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๕
มอญโยนดาบ ๒ ชั้น
การเดินทางในบ้านเราแต่เก่าก่อน
ต้องบุกป่าฝ่าดงลงนาวา
สมเด็จพระปิยมหาราช
สร้างเส้นทางคมนาคมไปถิ่นไกล
จีนแส ๒ ชั้น

ทั้งเหนือใต้ติดต่อไปได้สะดวก
ทางรถไฟทางถนนหนด�ำเนิน
รักษาความมั่นคงเอกราช
การติดต่อท�ำได้แม้ไกลกาย

ระหกระเหิน ๒ ชั้น
โทรเลขโทรศัพท์ไปรษณีย์
จนมาถึงเราไทยในปัจจุบัน
เพราะพระคุณพระปิยอธิราช
นักเรียนนายร้อยทุกชีวี

การสัญจรไปไหนนานนักหนา
บางครั้งคราไม่รอดไม่ปลอดภัย
พัฒนาประเทศชาติให้ทันสมัย
เพื่อชาติไทยมั่นคงจงเจริญ
ทุกหมู่พวกล้วนแซ่ซร้องสรรเสริญ
ถึงเขาเขินต่างนครสัญจรสบาย
ดังพระทัยมุ่งมาดได้สมหมาย
สื่อสารหลายวิธีมีใช้กัน
บังเกิดมีเพราะพระองค์ทรงสร้างสรรค์
อุปกรณ์ส�ำคัญเป็นเลิศดี
ข้าพระบาทได้เรียนรู้ชูศักดิ์ศรี
จึงล้วนมีจิตมั่นกตัญญู

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 183

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๖
เนือ่ งในโอกาสครบรอบ ๑๕๐ ปี วันพระราชสมภพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ วั
องค์การยูเนสโกประกาศเฉลิมพระเกียรติให้ทรงเป็นบุคคลดีเด่นของโลก
สาขาการศึกษา วัฒนธรรม สังคมศาสตร์ มานุษยวิทยา พัฒนาสังคม และการสื่อสาร
นางครวญ   (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงขับร้อง)
ข้าพระบ�ำเรอบรมบาท
พระบ�ำรุงเลี้ยงหล้าสามัญ
พึ่งพระเดชาเป็นผาสุก
เป็นสุขทุกวันนิรันดร
พระองค์ทรงธรรมทศพิธ
ขาดเข็ญเย็นเกล้าชาวบุรี

องค์ไทธิราชรังสรรค์
เหมือนฉัตรกั้นร่มเกศประชากร
นฤทุกข์ภิญโญสโมสร
อวยพรพูนเพิ่มพระบารมี
สุจริตบ�ำรุงกรุงศรี
ยินดีด้วยพระเดชทุกเขตเอย

(บทละครพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องนิทราชาคริต)
เพลงกล่อมพญา  (สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงระนาดเอก)
ร้อยห้าสิบปีสมภพมหาราช
ด้วยร�ำลึกพระกรุณาฝ่าละออง
ให้ประเทศยืนยงด�ำรงมั่น
ทั้งผูกมิตรสัมพันธ์ทั่วธรณิน

184

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ข้าพระบาท จปร. ขอฉลอง
จักสนองราชการงานแผ่นดิน
ช่วยสร้างสรรค์ประชาคมอุดมสิน
ดังภูมินทร์ประสงค์ทรงน�ำทาง

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๗
เนือ่ งในโอกาสวันพระราชทานก�ำเนิดโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ครบ ๑๑๗ ปี
ค�ำหวาน

ถึงปีวอกสองพันห้าร้อยสี่สิบเจ็ด
เพ็ญพระคุณหนุนอาทรนิกรประชา
ขอพระชนม์ดลนานประสานสุข
ประสงค์ใดทรงสมหวังดังถ้อยค�ำ 

ลมหวล

ร�ำลึกองค์พระปิยมหาราช
เรื่องหน้าที่ที่มีมาแต่ช้านาน
ทรงตั้งโรงเรียนนายทหารเชี่ยวชาญวิทย์
ร้อยสิบเจ็ดปีได้ฝึกก�ำลังพล

พราหมณ์ดีดน�้ำเต้า
ขอพระองค์ทรงสถานพิมานเทพ
คุ้มครองไทยให้ยืนยงคงจ�ำเนียร
สุรศักดิ์ประสิทธิ์พิพิธเพริศ
สุรฤกษ์เบิกโชคเชิดชีวี

องค์สมเด็จฯ เฉลิมพระชนมพรรษา
ดุจมารดากอปรการุญด้วยคุณธรรม
ทรงห่างภัยไกลทุกข์ไม่กรายกล�้ำ
พระไตรรัตน์น้อมน�ำหทัยสราญ
ข้าพระบาทยังยึดมั่นพระบรรหาร
เป็นทหารต้องรักษาประชาชน
ปฏิบัติสรรพกิจล้วนเป็นผล
ทั่วทุกคนภูมิใจได้มาเรียน
ได้สุขเสพทิพยบพิตรสถิตเสถียร
ประชาไทยไม่แปรเปลี่ยนความภักดี
สุรฤทธิเลอเลิศก่อเกิดศรี
สุรชัยไพรีมิเทียบทาน

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 185

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๘
น�้ำลอดใต้ทราย
การศึกษาในสยามประเทศนี้
เสมอภาคไม่ว่าจะเป็นใคร
จุดมุ่งหมายคือให้ประพฤติชอบ
ทั้งต�ำแหน่งราชการสารพัน
สะสม

นี่คือพระปณิธานพระผ่านเผ้า
ในพระนครภูมิภาคทุกมณฑล
ทั้งประถมมัธยมทุกระดับ
ฝึกหัดครูเขียนหนังสือแต่งต�ำรา

กล่อมพญา

ข้าพระพุทธเจ้าเหล่านักเรียน
ด้วยส�ำนึกพระคุณอุ่นชีวี
กราบถวายบังคมองค์พระทรงฤทธิ์
พระปิยมหาราชเลิศบวร

186

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

จะต้องท�ำให้ดีให้จงได้
จะต้องให้โอกาสก้าวเท่าเทียมกัน
ได้ประกอบสัมมาชีพทางสร้างสรรค์
ทั้งประชาสามัญก่อกิจตน
จุลจอมเกล้าทรงสร้างอย่างเป็นผล
ประชาชนหญิงชายได้วิชา
จนครบสรรพจนถึงขั้นอุดมศึกษา
พัฒนาคนไทยให้รู้ดี
นายร้อยเพียรเรียนรู้ชูศักดิ์ศรี
เผยพจีตั้งสัจจะประนมกร
ผลกุศลอุทิศอดิศร
เสวยฟ้าสถาพรอุดมเทอญ

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๙
เนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ ครบ ๖๐ ปี
และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสต้น
ครั้งที่ ๒ ครบรอบ ๑๐๐ ปี
เทวาประสิทธิ์

เศวตฉัตรพิพัฒน์ชาติพิเชียรโชติ
ด้วยคุณะบารมีศรีนครา
หกสิบปีที่พระองค์ทรงสืบสาน
ครองแผ่นดินโดยธรรม์พรรณราย

มหาชัย

สุดใจ

กอปรประโยชน์ผืนไผทไปทั่วหล้า
ถึงทุกข์ร้อนผ่อนพาให้พอคลาย
พระปณิธานพระปิยะพระฦ สาย
เกริกก�ำจายจรัสผลชนเสรี

เวลาเลยล่วงมาถึงศตวรรษ
ครั้งที่สองประพาสต้นคนเปรมปรีดิ์
กรุงเทพถึงก�ำแพงเพชรตามก�ำหนด
เป็นหลักฐานแท้จริงไม่ยักเยื้อง

พระจุลจอมจอมรัฐเฉลิมศรี
ลงเรือไปหลายที่หลายถิ่นเมือง
พระราชนิพนธ์ทรงจดไว้หลายเรื่อง
ได้ประเทืองปัญญาน่าสนใจ

ชาว จปร. ส�ำนึกในพระคุณ
พร้อมอ�ำนาจกตัญญุตาจอมราชัย
ขอพระองค์ผู้ทรงเสวยสวรรค์
ให้ครองราชย์ยั่งยืนชื่นพระชนม์

พระการุณย์อันประดุจสุรีย์ไข
คุ้มครองไทยจากพาลส�ำราญกมล
ได้ป้องกันพระเจ้าอยู่หัวทั่วแห่งหน
อีกหกสิบปีดลทรงพระเจริญ

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 187

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๐
เนือ่ งในโอกาสทีพ่ ระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ วั
เสด็จประพาสยุโรปครัง้ ที่ ๒ ครบรอบ ๑๐๐ ปี
และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ทรงเจริญพระชนมพรรษา ครบ ๘๐ พรรษา
นกกระจอกทอง
เมื่อร้อยปีมีทุกข์เข็ญเป็นปัญหา
ท�ำสัญญาไม่เป็นธรรมล�ำบากนัก
ก�ำลังทหารยังขาดระบบครบความรู้
การปกครองไม่ยืนยั่งดังจ�ำนง

ต่างชาติมามีอ�ำนาจราชศักดิ์
ต้องพิทักษ์อธิปไตยไทยธ�ำรง
แม้ยอมสู้จนชีวิตเป็นผุยผง
พระจึงทรงเร่งพัฒนาให้กล้าไกร

แขกมอญบางช้าง
สิบปีก่อนเสด็จประพาสตะวันตก
ด�ำเนินงานการทูตแบบอย่างไทย
พระราชนิพนธ์ที่ได้เห็นเป็น “ไกลบ้าน”
ทั้งการเมืองวัฒนธรรมดังใจจินต์

สองสี่ห้าศูนย์เสด็จยกกลับไปใหม่
ผูกมิตรกับชาติใหญ่เพื่อแผ่นดิน
คนรุ่นหลังได้อ่านก็ทราบสิ้น
ได้เยือนถิ่นห่างไกลไปด้วยกัน

พญาสี่เสา

ถึงปีนี้มีเหตุเภทภัยบ้าง
ด้วยจิตใจเอื้อเอ็นดูรู้แบ่งปัน
อสีติพรรษะพระจอมรัฐ
เหล่านักเรียนนายร้อยกรองถ้อยค�ำ 

188

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

เราต้องสร้างความแกร่งทั้งแข็งขัน
เพื่อสร้างสรรค์สังคมชื่นชมธรรม
ขอพระองค์เฉลิมฉัตรนานฉน�ำ 
เป็นล�ำน�ำบูชาองค์ทรงพระเจริญ

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๑
ช้างประสานงา
สืบแต่ครั้งโบราณเนิ่นนานมา
พระธรรมศาสตร์ยุติธรรมส�ำคัญนัก
สืบต่อมามีชนคนต่างแดน
ต้องการสิทธินอกอาณาน่ากลัวภัย
ทองย่อน

สมเด็จพระปิยมหาราช
เพราะอาญากระทบเหล่าชาวนาคร
ครบร้อยปีเมื่อสองห้าห้าสิบเอ็ด
คนรุ่นหลังได้ต่องานตระเตรียม

กระบองกัน (ตะบองกัน)
ในยุคนี้เรียกว่าโลกาภิวัตน์
เราเป็นไทยต้องพากเพียรเรียนน้อมน�ำ 
วันปิยมหาราชเวียนบรรจบ
ด้วยกตัญญุตาคุณาดุล

พระมหากษัตริย์ไทยทรงใช้หลัก
เพื่อพิทักษ์ปวงชนเหล่าคนไทย
มาสู่แคว้นสยามเขตเทศเหนือใต้
ต่อเอกราชเป็นเรื่องใหญ่พึงสังวร
ทรงประกาศกฎหมายอาญามาใช้ก่อน
สิบเอ็ดปีคลายเดือดร้อนเท่าเทียม
ความส�ำเร็จเป็นประโยชน์อย่างยอดเยีย่ ม
กฎหมายไทยได้เต็มเปี่ยมความเป็นธรรม
ทุกชาติรัฐต้องก้าวไปไม่ตกต�่ำ 
และจดจ�ำส�ำนึกพระการุณย์
จปร. นอบนบต่อเนื่องหนุน
เทิดพระนามเทิดพระคุณเป็นบุญญา

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 189

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๒
น�้ำลอดใต้ทราย
สองพันสี่ร้อยห้าสิบสองฉน�ำ 
เริ่มต้นการประปามาใช้จริง
คลองเชียงรากขุดมาถึงพระนคร
น�้ำสะอาดป้องกันโรคสิ้นกังวล
ครอบจักรวาล

สะสม

190

ควรจดจ�ำเหตุการณ์ส�ำคัญยิ่ง
สุขาภิบาลทุกสิ่งเพื่อปวงชน
คลองสามเสนสูบกรองก่อนจึงได้ผล
อนามัยบุคคลพัฒนา

อีกประการที่ควรน�ำมากล่าว
พระราชบัญญัติบัญชีคนในพารา
ทั้งเกิดตายออกเข้าเราต้องรู้
ความมั่นคงด�ำรงชาติปราศผองภัย

เป็นเรื่องราวกฎหมายดีมีคุณค่า
ส�ำมะโนครัวประชาทั่วแดนไทย
เพื่อช่วยดูแลทุกข์สุขของคนได้
เป็นพื้นฐานงานใหญ่ในปัจจุบัน

ถึงครบรอบศตวรรษในปีนี้
จปร. ขอรวมจิตคิดร่วมกัน
ถึงแม้มีอุปสรรคอยู่หนักหนา
พร้อมความสัตย์ครองธรรมล�้ำท�ำนอง

ก็ยังมีกิจที่ควรสร้างสรรค์
สติมั่นใช้ปัญญามาไตร่ตรอง
จะหาญกล้าแข็งแกร่งแรงผยอง
เพื่อสนองพระเมตตาชั่วฟ้าดิน

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๓
เนือ่ งในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปี วันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ วั
เขมรโพธิสัตว์

พระลบ
ฝนตกพร�ำซ�้ำเห็บเป็นกราวกราว
ถิ่นทางหว่างไศลใกล้วิถี
น�้ำแข็งลาดดาษขาวยาวเป็นทิว

ไฉนหลบหมอกมัวเพราะกลัวหนาว
สโนขาวปลิวเกลื่อนเหมือนนุ่นปลิว
แถววารีพุลั่นเป็นควันฉิว
ลมพัดพริ้วโอ้ตะวันทิ้งฉันเอย

(พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์ที่นอร์เวย์)
เขมรเป่าใบไม้

ร้อยปีล่วงดวงสุริยะละขอบฟ้า
คงพระยศยิ่งพระคุณบุญอนันต์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
แหล่งศึกษาอบรมเหล่าคนดี

เขมรพวง

ตั้งจิตมั่นกตัญญุตาธรรม
ตามพระบรมราโชวาทประภาษไว้
ขอพระวิญญาณสถิตเสวยสวรรค์
พระปิยมหาราชประเสริฐดล

มืดทั่วสากลโลกพาโศกศัลย์
คงพระนามลือลั่นทั่วธานี
ขอทูนเทอดพระนามเอาเป็นเกียรติศรี
ยุทธวิธีทั้งวิชาก้าวหน้าไกล
จะขอน�ำความมั่นคงไทยให้ได้
เกิดโชคชัยประชาสุขทั่วทุกคน
ด้วยพระบุญญาบรรพ์ผดุงผล
ยิ่งกุศลน้อมบูชาสยามินทร์

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 191

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๔
ทองย่อน

วรรณศิลป์ยินถ้อยร้อยภาษา
ทั้งรสท่ารสค�ำรสส�ำเนียง
บรรณภพให้ข้อมูลพูนความรู้
คุณธรรมด�ำริได้ตริตรอง

พราหมณ์ดีดน�้ำเต้า
สมเด็จพระปิยมหาราช
พระราชนิพนธ์ล�้ำลิขิตนิตย์อนันต์
นิทราชาคริตเรื่องจากเมืองแขก
พระราชพิธีสิบสองเดือนเป็นแบบงาน
แขกต่อยหม้อ

วงศ์เทวราชละครนี้ที่ตลก
เรื่องอื่นใดไม่มีดีทดแทน
ทุกทุกเล่มที่เราได้ติดตาม
ขอน้อมเศียรด้วยมั่นกตัญญุตา

192

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

พรรณนาด้วยคารมอุดมเสียง
รสความเคียงเรียงศัพท์รับท�ำนอง
หนังสือเป็นเช่นครูเราทั้งผอง
คอยลิ้มลองหลากอารมณ์ได้ชมกัน
ทรงเป็นปราชญ์อักษรบวรสวรรค์
สารพันความหมายหลายประการ
เงาะป่าแปลกเรื่องเงาะป่ามาเล่าขาน
พระราชนิพนธ์ไกลบ้านท่องต่างแดน
โคลงสุภาษิตหยิบยกธรรมถึงแก่น
พระราชวิจารณ์มั่นแม่นเป็นต�ำรา
ล้วนได้ความคิดนึกการศึกษา
วันปิยมหาราชนี้เอย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๕
เนื่องในโอกาสครบ ๑๒๐ ปี ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงประกาศตั้งกระทรวงขึ้นอย่างเป็นทางการ เมื่อ ๑ เมษายน ๒๔๓๕
สิงโตเล่นหาง

ปีสองพันสี่ร้อยสามสิบห้า
ต้นก�ำเนิดกระทรวงมหาดไทย
เหตุประชากรเพิ่มเติมกว่าเก่า
เอกภาพด้วยเทศาภิบาลนี้

ลาวพุงด�ำ

ให้ร่มเย็นเป็นมิตรประชาราษฎร์
การศึกษาร่วมใจไปทุกงาน
กระทรวงเกษตรเสริมเกษตรและพาณิชย์
ขุดคูคลองปรับปรุงนาฉมาดล

มาร์ชสีนวล

กลาโหมช่วยปกครองป้องประเทศ
จนปัจจุบันทหารเป็นเช่นหน่วยกลาง
ร้อยยี่สิบปีถึงซึ่งวันนี้
พระจุลจอมเกล้าเราเคารพอภิวันทน์

การปกครองพัฒนาเป็นแบบใหม่
รวมบ้านเมืองจัดให้ระเบียบดี
จักรวรรดินิยมเข้าจากหลายที่
เพื่อศักดิ์ศรีความมั่นคงยืนยงนาน
ช่วยสร้างชาติประชาเปรมเกษมศานต์
เพิ่มคุณภาพ “ธรรมการ” น�ำใจคน
คอยดูแลกสิกิจทุกแห่งหน
เก็บภาษีพืชผลให้ถูกทาง
รักษาเขตเป็นประกันได้สรรค์สร้าง
คอยจัดวางระเบียบได้ไม่ขัดกัน
จปร. ภักดีไม่แปรผัน
ด้วยสุจริตมั่นมุ่งแต่คุณ

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 193

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๖
เนื่องในโอกาสครบรอบ ๑๒๐ ปี สภากาชาดไทย
โยสลัม ๒ ชั้น

ปีสองพันสี่ร้อยสามสิบหก
ศึกรุกแดนหน่วงหนักจักช่วงชิง
ยอมสูญเสียชีวารักษาเขต
บ้างบาดเจ็บล้มหายตายจากไป

สยามตกในอันตรายยิ่ง
ทหารมิอาจอยู่นิ่งต้องป้องภัย
เพื่อราชการเพื่อประเทศสละได้
เสียทั้งกายทั้งใจให้ร้าวราน

เวสสุกรรม ๒ ชั้น
เกิดสภาอุณาโลมแดงท�ำหน้าที่
พระพุทธเจ้าหลวงพระราชทาน
ได้เปลี่ยนนามเป็นสภากาชาดไทย
มนุษยธรรมเห็นประจักษ์หลักสากล

ดูแลเหล่าเสนีย์ทหารหาญ
พระราชูปถัมภการเพื่อปวงชน
องค์การใหญ่กอปรประโยชน์รงุ่ โรจน์ผล
ไม่ล�ำเอียงช่วยทุกคนด้วยเป็นกลาง

ต้นวรเชษฐ์ ๒ ชั้น
ประสบภัยยากจนคนเจ็บป่วย
บรรเทาทุกข์บ�ำรุงสุขทุกทิศทาง
เราควรรู้พระราชกรณียกิจ
วันปิยมหาราชในปีนี้

กาชาดช่วยทั่วไปไม่เลือกข้าง
ช่วยเสริมสร้างอุดหนุนคุณความดี
รัชกาลที่ห้าทรงสิทธิ์ยิ่งศักดิ์ศรี
ทุกวิถีจะด�ำเนินเดินตามธรรม

194

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 195

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๗
สามเส้า ๒ ชั้น

ปัญญาเปรียบดังแสงส่องสว่าง
จะเลือกได้ว่าที่ไหนควรไคลคลา
เทียน ตะเกียง โคมจุดครั้งอดีตสมัย
ร้อยสามสิบปีเริ่มมีในพระนคร

แขกไทร ๒ ชั้น

ปัจจุบันเราอาจไม่ทันคิด
เครื่องไฟฟ้าก็ใช้ได้ใจส�ำราญ
ไฟปัญญาก็เริ่มมาในครั้งนั้น
แห่งความรู้สร้างชาติสร้างชีวี

ขึ้นพลับพลา

โรงเรียนนายร้อยที่เรามาเรียนความรู้
คือความเจริญความสุขของผองไทย
ยี่สิบสามตุลาข้ากราบกราน
ด้วยกตัญญุตาเป็นอาจิณ

ส่องเห็นทางด�ำเนินไปในโลกหล้า
ในดินแดนถิ่นพาลาไม่ควรจร
ไฟฟ้าใหม่สะดวกดีกว่าแต่ก่อน
ดุจเป็นพรพระปิยะพระราชทาน
เรามีสายไฟต่อติดเกือบทุกบ้าน
อดีตกาลเริ่มมาจ�ำจงดี
ทางสร้างสรรค์การศึกษาต่อวิถี
โรงเรียนมีสู่มหาวิทยาลัย
ทั้งศิษย์ครูมุ่งมั่นท�ำให้ได้
ถวายองค์ทรงชัยนครินทร์
พระภูบาลปัญจมราชเลิศศาสตร์ศลิ ป์
กตเวทินโดยเป็นพลเมืองดี

พ.ศ. ๒๔๒๗ เริม่ ใช้ไฟฟ้าในประเทศไทย และในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว เริ่มพัฒนาการศึกษาอย่างจริงจัง

196

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรไี ทยนกั เรยี นนายรอ้ ย เพอื่ ขบั รอ้ งบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๘
เนื่องในโอกาสครบรอบ ๑๑๐ ปี ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงประกาศพระราชบัญญัติเลิกทาส ร.ศ. ๑๒๔
ให้ลูกทาสทุกคนเป็นไท ในวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๔๔๘
สร้อยสนตัด

อันคนเราเกิดมาหล้าโลกนี้
รักษาสิทธิชีวิตจิตและกาย
แต่ครั้งก่อนมีทาสจ�ำนวนมาก
ทั้งเป็นหนี้ต้องมาเป็นข้าช่วงใช้

สารถี ๒ ชั้น

ร้อยสิบปีที่ไทยไม่มีทาส
ให้มีแต่ราษฎรในพารา
ไปที่ไหนเป็นคนไทยได้มีเกียรติ
ถือเป็นโชคเป็นบุญคุณอนันต์

กล่อมพญา ๒ ชั้น
ทรงเตรียมการเลิกทาสเป็นระบบ
เราจึงไม่มีสงครามจนล่มจม
ทรงจัดการศึกษามารองรับ
เราทหารควรสนองฝ่าธุลี

อิสระความเสรีมีความหมาย
ไม่เอาตนไปขายให้ร้าวใจ
ถูกกวาดต้อนมาจากที่ไหนไหน
ลูกเกิดใหม่ทาสตามพ่อต่อกันมา
พระปิยมหาราชทรงแก้ปัญหา
เพื่อช่วยกันพัฒนาชาติร่วมกัน
ไม่มีใครหยามเหยียดหรือเดียดฉันท์
ท�ำอะไรได้ดังฝันอันรื่นรมย์
มีการครบเกษียณทาสตามเหมาะสม
เลิศอุดมด้วยสันติวิธี
ทั้งอาชีพพร้อมสรรพทุกวิถี
รักษาความเสรีไทยเป็นไท

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 197

�บทพระราชนิพนธ์ถวายราชสดุดี
พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย เพื่อขับร้องบรรเลง
เนื่องในวันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๙
เนื่องในโอกาสครบรอบ ๑๒๐ ปี ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงสถาปนากรมป่าไม้
สี่บท ๒ ชั้น

แลดูพฤกษชาติที่ดาษป่า
ล�ำต้นล้วนใหญ่โตมโหฬาร
ป่าเป็นที่อาศัยสัตว์ใหญ่น้อย
ทั้งเสือร้ายกลิ่นสาบกระจายไกล

หกบท ๒ ชั้น

บริษัทฝรั่งใหญ่มีหลายเจ้า
ขอสัมปทานตัดซุงมุ่งมากัน
สมเด็จพระปิยมหาราช
สถาปนากรมป่าไม้นานจ�ำเนียร

แปดบท ๒ ชั้น

ได้ควบคุมการตัดไม้ให้มีหลัก
เมื่อตัดแล้วปลูกทดแทนเป็นอย่างดี
เราทหารก็มีหน้าที่อยู่
อนุรักษ์ธรรมชาติให้มั่นคง

ทั้งกิ่งใบสาขาแผ่ไพศาล
ออกดอกบานมีผลงามตามริมธาร
กวางเป็นร้อยลิงชะนีหมีตัวใหญ่
โขลงช้างไพรพลายพังยังเห็นมัน
เห็นป่าไม้ของเราดีจริงนั่น
ไม่รู้ทันอันตรายจะเบียดเบียน
ทรงเป็นปราชญ์ค�้ำจุนไทยให้เสถียร
เวลาเวียนศกนี้ร้อยยี่สิบปี
เพื่อพิทักษ์ไพรพนัสทุกวิถี
เพิ่มชีวีป่าไม้ให้อยู่ยง
ต้องเรียนรู้ป้องชาติไว้ไม่ลืมหลง
ทดแทนพระคุณพระองค์จอมราชันย์

“เป็นเรื่องเตือนใจว่า การรักษาทรัพยากรธรรมชาติซึ่งเป็นสมบัติของชาติ เช่น
ทรัพยากรป่าไม้ ก็ถือว่าเป็นหน้าที่ของทหาร”
หมายเหตุ: ไม่ได้บันทึกแถบวีดิทัศน์ออกอากาศเนื่องจากในวันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๙
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จสวรรคต

198

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ภาคผนวก

��เหตุใดข้าพเจ้าจึงชอบดนตรีไทย
ดนตรีไทยดูเหมือนจะพัวพันกับชีวติ ประจ�ำวันของข้าพเจ้าตัง้ แต่เกิดมา พอเกิดเขา
ก็ประโคม เวลาสมโภชเขาก็ประโคมอะไรกันอีก
ในระหว ่ า งที่ ยั ง เล็ ก ๆ อยู ่ พี่ เ ลี้ ย งก็ ต ้ อ งร ้ อ งเพลงเห ่ ก ล ่ อ มอย ่ า งที่ ช าวบ ้ า น
เห่กล่อมลูกเขากัน คุณหลวงสรรสารกิจ หัวหน้ากองมหาดเล็กในตอนนั้นได้น�ำบทเห่กล่อม
พระบรรทมอย่างที่ใช้กล่อมเจ้านายสมัยโบราณมาให้ใช้กล่อม แต่ปรากฏว่าพี่เลี้ยง (ซึ่งเป็น
พยาบาลมิใช่นักร้องอาชีพ) ก็ร้องไม่ค่อยเป็น และเขาเล่าว่า ข้าพเจ้าไม่ชอบ ร�ำคาญ
เพราะยืดยาดนัก ฟังไม่เข้าใจ เลยต้องร้องเพลงสามัญ เช่น แมวเอ๋ยแมวเหมียว เพลงร้อง
ธรรมดา ๆ จ�ำพวกลาวดวงเดือน เขมรไทรโยค หรือจนชั้นเพลงเห่เรือ ก็เป็นที่ชอบใจของ
ข้าพเจ้ามากกว่า
ครั้นโตขึ้นพอรู้ความ จ�ำได้ว่าได้ฟังดนตรีไทยเป็นครั้งคราวในเวลาโดยเสด็จ
พระราชด�ำเนินไปในพิธหี ลวงต่าง ๆ ทีต่ อ้ งมีการบรรเลงปีพ่ าทย์ประกอบ เช่น เวลาทรงบาตร
ดูเหมือนเขาจะตีเพลงช้าเวลางานในวัง พอพระจะเทศน์ก็เล่นสาธุการ พอเทศน์เสร็จจะเป็น
กราวร�ำหรือจะมีอะไรอีกก็ไม่รู้ไม่แน่ใจ งานถวายผ้าพระกฐินตอนพระไปครองผ้าก็ตี
สาธุการอีก
อันที่จริงในตอนนั้น ข้าพเจ้าก็ไม่ได้สนใจดนตรีไทยนักหรอก รู้สึกแต่เพียงว่า
เป็นของจ�ำเป็นต้องมีเสียงเพลงอย่างนี้เพื่อเพิ่มความศักดิ์สิทธิ์ของงาน ก็งานอะไรก็มีอย่างนี้
ทั้งนั้นนี่
อีกอย่างหนึง่ ทีพ่ อจะกล่าวในทีน่ ไี้ ด้คอื “เปิงพรวด” หมายถึงพวกทีแ่ ต่งตัวสีแดงใน
งานพระราชทานเพลิงศพตีกลองซึง่ มีตอี ยูส่ องจังหวะ จังหวะหนึง่ ใช้ตใี นงานพระศพเจ้านาย
หรือบุคคลชั้นสูงมาก ๆ อีกจังหวะที่เรียกกันว่า “สามไม้หนี สี่ไม้ไล่” นั้นใช้ตีงานศพ
คนที่ส�ำคัญรอง ๆ ลงมา (ในงานที่เสด็จพระราชด�ำเนินพระราชทานเพลิงศพ) สิ่งที่ท�ำให้
ข้าพเจ้านับ “เปิงพรวด” ว่าเป็นดนตรีไทยนั้น เพราะว่ามีคนหนึ่งเป่าปี่ เพลงที่ใช้เป่านั้น
จนบัดนี้ข้าพเจ้ายังไม่ทราบว่าเป็นเพลงเฉพาะ หรือเพียงเป่าให้เกิดเสียงโหยหวนเยือกเย็น
แต่คงจะเป็นอย่างแรกมากกว่าเพราะเห็นเป่ากี่ครั้ง ๆ ก็เหมือนกันหมด

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 201

�สิง่ อืน่ ๆ นอกนีท้ ขี่ า้ พเจ้าได้ฟงั ทีจ่ ะนับว่าเป็นดนตรีไทยได้กไ็ ม่มอี ะไรมาก ทีน่ กึ ออก
ตอนนี้มีแต่เสียงบัณเฑาะว์ แตรสังข์ อย่างนี้เป็นต้น
ในตอนเด็ก ๆ นี้ เคยรู้สึกอยากเล่นดนตรีไทยอยู่นิดหน่อย คือเห็นระนาดเอกวาง
อยู่รางหนึ่งก็ตรงรี่เข้าไปจะตี แต่มีคนห้ามอ้างว่าเครื่องดนตรีไทยเป็นของมีครู ไปท�ำเล่น ๆ
เหมือน เปียโน กีต้าร์ ไม่ได้ ถ้าไปเล่นเข้า ครูอาจจะบันดาลให้มีอันเป็นไปอะไรได้ก็เลย
ไม่ได้เล่น เครื่องดนตรีอีกอย่างหนึ่งที่เห็นแล้วอยากเล่นคือซอสามสาย ซึ่งได้เห็นที่จุฬาฯ
นี้เอง (แล้วติดใจเลื่อมใสคนสีเป็นอันมาก)
ก่อนที่ข้าพเจ้าจะเล่นดนตรีไทยนั้นเป็นระยะที่เพลงประเภทลูกทุ่งก�ำลังเฟื่องฟู
ข้าพเจ้าได้ฟังแล้วรู้สึกติดอกติดใจมาก เพราะหลาย ๆ เพลงที่แสดงถึงชีวิต และอารมณ์
ของคนไทยได้เป็นอย่างดี ความสนใจติดตามฟังและการร้องเพลงลูกทุง่ นับได้วา่ เป็นแนวทาง
ในการที่จะมาเรียนและชอบดนตรีไทย (เดิม) ในระยะต่อมา
ก่อนเรียนดนตรีไทยข้าพเจ้าไม่รจู้ กั พวกเครือ่ งดนตรีไทยเลยก็จริง แต่กร็ จู้ กั ท�ำนอง
เพลงไทยหลายเพลงจากเพลงที่ร�ำละคร ที่ส�ำคัญที่สุดคือเพลงที่ร้องในชั่วโมงภาษาไทย
ของ อาจารย์ก�ำชัย   ทองหล่อ อาจารย์ก�ำชัยหรือที่เราถนัดเรียกว่า ครูก�ำชัย มากกว่า
มีวิธีสอนภาษาไทยให้เด็กสนุก คือ แทนที่จะให้นั่งแปลศัพท์ในวรรณคดีเฉย ๆ ก็ให้พวกเรา
หัดร้องร�ำท�ำเพลง อ่านหนังสือบทกลอนเข้าท�ำนองต่าง ๆ ตั้งแต่หัดสวดกาพย์พระไชยสุริยา
ไปจนกระทั่ ง ร ้ อ งเพลงไทยง ่ า ย ๆ เช ่ น นางนาค แขกบรเทศ เขมรปากท ่ อ ป ี น ตลิ่ ง
ช้างประสานงา สร้อยเพลง ฯลฯ เวลาชัว่ โมงอ่านไทย ถ้าใครอ่านท�ำนองเสนาะ ขับเสภา ร้อง
หุ่นกระบอก ตลอดจนเพลงต่าง ๆ ที่เหมาะสมได้ ก็เป็นก�ำไร คือได้คะแนนเพิ่ม ข้อนี้
ท�ำให้เด็ก ๆ ได้ความรู้ด้านดนตรีไทย ก่อให้เกิดความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมความเป็น
ชาติไทย ในตอนนี้ขอแทรกข้อเสนอแนะส�ำหรับการสอนดนตรีขั้นชั้นประถมศึกษาต้นว่า
จากประสบการณ์ของข้าพเจ้า การสอนดนตรีช้ันประถมต้นที่บางโรงเรียนเอาเพลงจาก
หลักสูตรชั้นอนุบาลมาสอนนั้นเป็นการดูถูกภูมิปัญญาของเด็กมากทีเดียว และอีกอย่างหนึ่ง
เพลงอนุบาลมักจะดัดแปลงจากเพลงฝรัง่ มิได้มปี ระโยชน์ในการช่วยสอนความรักชาติแก่เด็ก
มิได้เป็นความรู้ติดตัวแก่เด็กเลย เพลงไทยที่เป็นหลักสูตรของเดิมจะดีกว่า เพราะนอกจาก
จะส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ในการแต่งโคลงกลอน ยังช่วยให้เด็กรู้จักวรรณคดีที่ตัดตอน
มาเป็นเนื้อเพลงโดยไม่ต้องล�ำบากท่องล�ำบากจ�ำ ได้ข้อคิดในการด�ำเนินชีวิตจากสุภาษิต
และคติในเนื้อเพลงด้วย

202

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ตอนที่อยู่ชั้นมัธยมปีที่ ๒ ทางโรงเรียนเริ่มให้มีการหัดดนตรีไทย ข้าพเจ้าอยากหัด
ดนตรีไทยมากอยู่แล้วเพราะเพิ่งเลิกเรียนดนตรีสากลไปใหม่ ๆ เลยเลือกเรียนซอด้วง
เพราะที่โรงเรียนมีแต่เครื่องสาย ไม่มีระนาดซึ่งเป็นของชอบ ครูที่สอนคือ ครูนิภา  อภัยวงศ์
และครูจินดา   สิงหรัตน์ ซอมีอยู่แล้วเป็นซองาที่มีคนน้อมเกล้าฯ ถวายในงานฉลอง
รัฐธรรมนูญสิบกว่าปีมาแล้ว ต่อมา พระสุจริตสุดา ท่านเห็นข้าพเจ้าสีซอด้วงจึงเอา
ซอเก่าของ พระยาราชภักดี (โค   สุจริตกุล) มาซ่อมให้ข้าพเจ้าสี ข้าพเจ้าใช้แต่ซอของ
คุณพระมาจนทุกวันนี้ ในตอนแรกครูให้สีสายเปล่า สายทุ้ม และสายเอกจนคุ้น แล้วก็ต่อ
ต้นเพลงฉิง่ ๓ ชัน้ โดยการต่อทีละ ๔ ตัวโน้ต ตอนหลัง ๆ เรียนไปนานแล้วครูถงึ ได้อนุญาตให้ใช้
โน้ตตัวเลข เพลงทีต่ อ่ หลังจากต้นเพลงฉิง่ มีเพลงจระเข้หางยาว ตวงพระธาตุ นกขมิน้ เป็นต้น
ตั้งแต่เรียนดนตรีไทย เลยเกือบจะเลิกฟังเพลงอย่างอื่นหมด เที่ยวหาแผ่นเสียงเพลงไทย
มาฟังในโอกาสที่มีงาน เคยเชิญวงของ ครูเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล และครูไพฑูรย  ์
กิตติวรรณ มาบรรเลง นั่งฟังไปมาเกิดติดใจครูไพฑูรย์จึงขอเรียนด้วย ตั้งแต่นั้นก็ได้เรียน
พิเศษกับครู แต่ก็ยังไม่ได้เลิกเรียนที่โรงเรียน เป็นคนเดียวในรุ่นที่เรียนดนตรีไทยจนจบ
ม.ศ.๕ จึงเป็นคนอาวุโสที่สุดในวง ตอนนี้เวลามีงานโรงเรียน เผลอ ๆ ข้าพเจ้าก็ยังไปเล่น
กับเด็ก ๆ เวลาฉากยังไม่เปิด
กับครูไพฑูรย์ ก็เรียนร้องเพลงด้วย เรียนกับครูไพฑูรย์สนุกดี ครูคนเดียวเล่นได้
ทั้งวง แล้วมีเรื่องอะไรสนุก ๆ เล่าเยอะ พอถึงหน้ามะปราง ครูปอกมะปรางริ้วแบบต่าง ๆ
บางทีครูกท็ ำ� ห่อหมกมาให้รบั ประทาน เวลาไปหัวหินครูกไ็ ปด้วย บางทีขา้ พเจ้าก็ตอ่ เพลงกับ
อาจารย์ภาวาส  บุนนาค เวลาอยู่หัวหิน นราธิวาส อาจารย์ภาวาสเคยชวนครูเทียบไปค้าง
ด้วย ก็ชอบไปฟังครูเป่าปี่ ตอนอยูห่ วั หินครูไพฑูรย์เคยเอาลูกศิษย์ไปด้วยแล้วเล่นกัน เคยเชิญ
วงของมณฑลทหารบกที่ ๑ ซึ่ ง ก็ เ ป ็ น ลู ก ศิ ษ ย ์ ค รู ไ พฑู ร ย ์ แ ละนั ก ดนตรี เ คยไปเล ่ น
ในวังเวลามีงาน และวงเสริมมิตรซึ่งเป็นวงของ คุณเสริม  ศาลิคุปต์ คุณเสริมยังท�ำเทปเพลง
ต่าง ๆ ที่ชอบให้เยอะแยะ บางครั้งก็รวมวงจากคนในวังไกลกังวล (หัวหิน) คนเล่นมาจาก
หลายหน่วย เช่น มหาดเล็ก ต�ำรวจทางหลวง กรมวัง ฯลฯ ครูไพฑูรย์ก็เล่นด้วย มีอยู่วันหนึ่ง
คนในวงหายไป ตามตัวก็ไม่พบ ได้ความว่านักดนตรีไปช่วยงานบวชนาคหมด ที่เล่า ๆ
มาเป็นเรื่องอดีต เดี๋ยวนี้จะเล่นอย่างนี้อีกก็ไม่มีเวลา
ดนตรีไทยนี้เล่นแล้วติดจริง ๆ สบโอกาสเม่ือไรก็ต้องไปฟัง แต่ก่อนอธิบายได้ว่า
ชอบเพราะชาตินิยม หลัง ๆ นี้ ชอบเพราะฟังแล้วสนุกตื่นเต้น มีทุกรส

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 203

�ตอนเข้าจุฬาฯ ก็ได้เข้าร่วมชมรมดนตรีไทย เล่นซอด้วงตามเดิม ทั้งลองหัดเล่น
เครื่องดนตรีอีกหลายอย่าง ได้เรียนร้องเพลงไทยกับอาจารย์เจริญใจ   สุนทรวาทิน
อาจารย ์ เ จริ ญ ใจช ่ ว ยให ้ ก� ำ ลั ง ใจในการร ้ อ งเพลง ท� ำ ให ้ เ กิ ด ความมั่ น ใจในตั ว เองมาก
ความที่ไปต่างจังหวัดบ่อย ๆ ท�ำให้ไม่ค่อยได้ไปชมรมฯ แต่งานไหว้ครู ถือว่าเป็นของส�ำคัญ
ข้าพเจ้าไหว้ครูอยู่ ๒ แห่งคือที่บ้านครูเทวาฯ โดยการส่งพุ่มไปที่บ้านครู (ก็ยังส่งอยู่ทุกปี)
และที่จุฬาฯ ตั้งแต่อยู่จุฬาฯ มาสองปี ครูสอน   วงฆ้อง เป็นประธานในพิธีไหว้ครู พูดถึง
ครูสอนแล้ว ท�ำให้มานึกดูว่า ในระยะเพียง ๒-๓ ปีนี้ วงการดนตรีไทยได้สูญเสียครู
ถึง ๔ ท่าน ครูเทวาประสิทธิ์ ครูละเมียด จิตตเสวี ครูสอน แล้วยังเสีย คุณหลวงไพเราะ
อีก แต่ถ้าใครได้ฟังดนตรีไทย ๒๐๐ คน ของครูประสิทธิ์ ถาวร แล้วไซร้ ย่อมจะมีความรู้สึก
ว่าดนตรีไทยมิได้ถอยหลังหรือหยุดนิง่ อยูก่ บั ที่ ดนตรีไทยก้าวหน้า ยังมีการสืบต่อเปลีย่ นแปลง
เข้ากับชีวิตปัจจุบัน ดนตรีไทยไม่มีสลายเพราะความดี ความเหมาะสมกับชีวิตไทย สมดัง
บทกลอนที่ ม.ล.ขาบ  กุญชร ท่องในตอนต้นรายการ “ดนตรีไทยไร้รสหรือ” ทางวิทยุ ท.ท.ท.
นานมาแล้ว

“ดนตรีไทยนั้นมิใช่ไร้รสชาติ
โสตประสาทยินแล้วแว่วสุขสม
ดุจดังได้ทิพย์ชลามาประพรม
คลายอารมณ์ที่ขุ่นข้องหม่นหมองเอย”

ที่มา: สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, “เหตุใดข้าพเจ้าจึงชอบดนตรีไทย”
ใน มณีพลอยร้อยแสง, หน้า ๒๕๗ - ๒๖๑.

204

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�เบื้องหลังการแต่งเพลงของข้าพเจ้า
คณะผู้จัดท�ำหนังสือเล่มนี้ได้เคยถามข้าพเจ้าถึงสาเหตุในการที่ข้าพเจ้าแต่ง
เนื้อร้องเพลงต่าง ๆ ที่ได้รวบรวมเขียนไว้ในหนังสือเล่มนี้ว่ามีความเป็นมาอย่างไร
เหตุไรจึงแต่งขึ้น จึงจะขอเล่าความไว้ในที่นี้ว่า ในตอนเริ่มต้น เพลงแรกที่แต่งเป็น
เพลงลูกทุ่งชื่อว่าเพลงส้มต�ำ ขณะนั้นข้าพเจ้าเรียนอยู่ในชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนจิตรลดา
ตอนนัน้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั จะเสด็จพระราชด�ำเนินทรงดนตรีทมี่ หาวิทยาลัย
ศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ขณะเตรียมรายการเพลง ข้าพเจ้าก็บ่นขึ้นว่า จะร้องเพลง
อะไรก็มีคนอ่ืนจองไว้แล้ว จ�ำจะต้องแต่งเพลงเสียเอง ความทราบถึงพระเนตรพระกรรณ
ก็มพี ระราชกระแสลงมาว่า ให้ขา้ พเจ้าแต่งเพลงส�ำหรับร้องเองเพลงหนึง่ ข้าพเจ้าในขณะนัน้
มีงานอดิเรก คือการท�ำอาหาร ส้มต�ำเป็นของทีเ่ ด็ก ๆ ท�ำรับประทานเองได้งา่ ย ๆ จึงเอาต�ำรา
ท�ำส้มต�ำมาว่าให้คล้องจองกัน ใส่ท�ำนองเพลงลูกทุ่งตามที่เคยได้ยินจากพี่ ๆ ถาปัดจุฬาฯ
พอซักซ้อมกับตนเองได้ดีแล้วก็ไปแจ้งกับครูแมนรัตน์ที่วง อ.ส.ว่า คราวนี้จะมีเพลงใหม่
ให้คอยฟังและดนตรีต้องคอยเล่นตามเอาเอง ถึงวันจริง ปรากฏว่าค�ำร้องและท�ำนอง
ก็เข้ากับดนตรีได้เป็นอย่างดี สร้างความครื้นเครงพอสมควร ในภายหลังก็มีผู้ขอไปสร้าง
ภาพยนตร์ เรื่องเป็นอย่างไรข้าพเจ้าก็มิได้ติดตามดู
หลังจากนั้นข้าพเจ้าก็เลิกแต่งเพลง จนมาถึงเมื่อไม่นานมานี้ เมื่อพวกเราเหล่า
นักดนตรีไทยก�ำลังตั้งวงสนทนากันถึงเรื่องการแสดงดนตรี นักร้องชายผู้หนึ่งเอ่ยขึ้นมาว่า
เขาชอบเพลงสุรินทราหู เพราะท�ำนองเพลงไพเราะเย็น ๆ เรียบ ๆ ฟังไม่มีเบื่อ เสียอยู่แต่ว่า
บทร้องว่า “น้องเป็นหญิงยากจริงจริงจะให้เห็น” เป็นเนื้อของผู้หญิง ซึ่งเขาจะร้องก็ไม่ค่อย
จะเต็มปากเต็มค�ำ ขอให้ขา้ พเจ้าช่วยแต่งเนือ้ เพลงเป็นบทผูช้ ายสักหน่อย จะได้นำ� ไปร้องกัน
ข้าพเจ้ากลับมาย้อนคิดว่า คงจะน่าขบขันดีถ้าผู้ชายมานั่งร้องอยู่ว่า “ถ้าตัว
ของน้องนั้นเป็นผู้ชาย...” บทร้องเพลงสุรินทราหูที่ใช้กัน ยังมีอีกบทที่ตัดมาจากกลอน
เสภาขุนช้างขุนแผน ตอนที่พลายแก้วลานางพิมไปหาแม่ ความตั้งแต่

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 205

�“ใจหายพ่อพลายมาลาจาก
อกจะพรากเสียด้วยร้างเสน่หา
ยามดึกจะร�ำลึกทุกเวลา
เคยมาชวนพิมให้พาที
ที่นอนน้องจะเย็นเมื่อยามหนาว
อกร้าวใจน้องหมองศรี
ดังพระกาลมาผลาญชีวี
ตั้งแต่นี้น�้ำตาจะนองตา”
(บทนี้ไม่ค่อยแพร่หลาย ได้ยินร้องอยู่แต่ที่วงของคุณครูไพฑูรย์ กิตติวรรณ ซึ่งเป็น
ผู้ต่อเพลงให้ข้าพเจ้า) เป็นอันว่าจะร้องบทไหนก็มีแต่บทของผู้หญิง ข้าพเจ้าจึงพยายาม
แต่บทชายขึน้ แต่กไ็ ม่สำ� เร็จเพราะบทเดิมซึง่ แปลงจากกลอนเสภาตอนนางศรีมาลาร�ำพันถึง
พลายงามนัน้ ไพเราะกลมกลืนกับท�ำนอง โดยเฉพาะในท่อนที่ ๓ ท�ำนองและบทร้องมีลกั ษณะ
การเปลี่ยนอารมณ์ที่เข้ากันสนิท ยากที่แต่งใหม่ให้เทียบเท่าได้
ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงลองแต่งเนื้อเพลงอื่นไปพลาง ๆ ได้แต่งเพลงเต่ากินผักบุ้ง ซึ่งเป็น
เพลงลาส่งท้ายในการบรรเลง พร้อมกันนั้นได้แต่งกลอนที่ตอนต้นกับตอนท้ายชักจาก
เนือ้ ร้อง (บทพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยูห่ วั ) เพลงพญาโศก อาจารย์
เจริญใจ สุนทรวาทิน ได้ใส่ท�ำนองเป็นเพลงลมพัดชายเขา กล่อมนารีและสร้อยเพลง ต่อมา
นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล ได้น�ำไปออกรายการวิทยุพล ๑ ตอนกลางคืน คืนวันอาทิตย์
เพลงต่อมาที่แต่งคือเพลงเต่าเห่ ใช้ร้องเป็นเพลงกล่อมสอนเด็ก ๆ ก�ำเนิดเพลงนี้
มีอยู่ว่า อาจารย์ศรีวิโรจน์ เปี่ยมปิติ อาจารย์ฝ่ายกิจกรรมนิสิตที่คณะ ได้ออกความเห็นว่า
น่าจะลองจัดรายการดนตรีไทยให้เด็กที่คณะเราเล่น เลือกเอาเพลงง่าย ๆ แล้วช่วยกัน
ใส่เนื้อร้องให้เป็นที่สนุกสนาน ยังไม่ทันได้เตรียมการประการใด ก็พอดีเกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ
ในบ้านเมือง พอดีกับที่อาจารย์ล้มป่วยลง ก็เลยมิได้จัดการอะไรจนทุกวันนี้ ข้าพเจ้า
ได้แต่แต่งเพลงเต่าเห่นี้ มีใจความเป็นการกล่อมเด็กให้นอน พร้อมกับสั่งสอนให้เป็นคนดี
แล ้ ว น� ำ ไปออกวิ ท ยุ ร ายการของคุ ณ หมอพู น พิ ศ โดยมี อ าจารย ์ เ จริ ญ ใจเป ็ น ผู ้ ร ้ อ ง
พี่จ้อ (จันทรา สุขวิริยะ) เป็นลูกคู่ ภายหลังชมรมดนตรีไทยจุฬาฯ น�ำมาเล่นประกอบการร�ำ
ของชมรมนาฏศิลป์

206

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�เพลงต่อจากเพลงเต่าเห่ ข้าพเจ้าแต่งเพลงลมพัดชายเขาเถา ปฐมเหตุของเพลงนี้
คือเมื่อเรียนวิชาวรรณคดีกับดนตรีไทยของอาจารย์เด่นดวง พุ่มศิริ อาจารย์ให้การบ้าน
เป็นการแต่งบทร้องเพลงเถาสักเพลง โดยให้มีใจความด�ำเนินเรื่องอย่างช้า ๆ ในท่อนที่
เป็นสามช้ัน ถึงสองชั้น ให้เนื้อความกระชับเข้า ครั้นถึงชั้นเดียวให้ใช้ค�ำพูดที่ฟังดูเป็น
การรวบรัดสรุปความ รวดเร็วเข้ากับจังหวะเพลงชั้นเดียว ซึ่งมีความรวดเร็วกระฉับกระเฉง
ข้าพเจ้าก็ได้ลองแต่งดูและใส่ท�ำนองเพลงลมพัดชายเขาเถา ภายหลังเมื่อส่งให้อาจารย์
เจริญใจแล้วอาจารย์ก็น�ำมาใส่เพลง สมิงทองกับจ�ำปานารี ซึ่งเป็นเพลงในอัตราสองชั้น
ที่มีความไพเราะทีเดียว และได้น�ำออกรายการคุณหมอพูนพิศ ต่อมาวงเสริมมิตรได้ไป
ใส่ท�ำนองเป็นลมพัดชายเขาเถาทางเปลี่ยน (ของครูเฉลิม บัวทั่ง)
เพลงไทยอีกสองเพลงที่ข้าพเจ้าได้ใส่เนื้อ คือ ปลาทองเถา และอกทะเล ซึ่งเป็น
เพลงประเภทเพลงลาทั้งคู่ ธรรมดาอาจารย์เจริญใจจะเป็นผู้ร้องเพลง แต่เที่ยวนี้ข้าพเจ้า
ขอให้พี่จ้อลองร้อง ซึ่งเขาบ่นว่ายากกว่าบทร้องปกติ เพลงอกทะเลอาจารย์เป็นผู้ร้อง
ออกวิทยุ แต่วันที่ออกโทรทัศน์รายการสังคีตภิรมย์นั้น แต่แรกข้าพเจ้าตั้งใจว่าจะร้องเอง
พอดีไม่สบาย จึงขอเป็นคนสีซอด้วงและให้พี่จ้อท�ำหน้าที่เป็นผู้ขับร้อง เพลงปลาทองเถา
แต่งในขณะนั่งเครื่องบินออกจากไทยไปอิหร่าน ส่วนอกทะเล แต่งริมทะเลจริง ๆ ที่หัวหิน
อันที่จริงแล้วข้าพเจ้าออกจะแต่งเพลงลามากเกินไป คงจะเป็นเพราะข้าพเจ้าชอบ
เพลงที่มีการร้องและดนตรีรับนั่นเอง ดูในเนื้อเพลงที่แต่งขึ้น เพลงปลาทองดูเหมือน
จะเป็นการลาจากกันไปเลย เต่ากินผักบุง้ ลาไปนาน แต่กค็ งจะได้พบกัน แต่เพลงอกทะเลนัน้
เป็นการลาค่อนข้างจะเบิกบาน คือดึกแล้วก็ขอให้พักผ่อนนอนหลับเป็นปรกติ
เมื่ อ ก ่ อ นงานฉลองปริ ญ ญา เพื่ อ นที่ เ ป ็ น กรรมการจั ด งานผู ้ ห นึ่ ง ได ้ ม าวานให ้
แต่งเพลงส�ำหรับน้อง ๆ ร�ำอวยพรพวกเราในงาน ตอนแรกข้าพเจ้าก็ร้องลั่นว่า ท�ำไมจะมา
ให้แต่งอวยพรตัวเอง เขาก็บอกว่าเอาเถอะจะได้เร็ว ๆ จึงแต่งเป็นเพลงใส่ทำ� นองขึน้ พลับพลา
และแขกบรเทศ
นอกจากนั้นเพลงสากลที่ได้น�ำบทไปใส่ท�ำนอง มีเพลงดุจบิดามารดร ท�ำนองโดย
ม.ล.พวงร้อย อภัยวงศ์ และเพลงที่กล่าวถึงพลเอก อรุณ ทวาทะศิน ท�ำนองโดย อาจารย์
แมนรัตน์ ศรีกรานนท์ เรื่องของเพลงที่แต่งขึ้น คงจะยุติแต่เพียงเท่านี้
ที่มา: สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, “เบื้องหลังการแต่งเพลงของข้าพเจ้า”
ใน มณีพลอยร้อยแสง, หน้า ๒๖๕ - ๒๖๙.

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 207

�ลูกทุ่งกับเพลงไทย
เมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๒ นายสกุล ศรีพรหม รัฐมนตรีช่วยว่าการ
กระทรวงศึกษาธิการ และคณะผู้จัดงาน “กึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่ง” ได้น�ำศิลปินเพลงลูกทุ่ง
จ�ำนวนมากมาพบข้าพเจ้าเพือ่ รับรางวัลเกียรติคณ
ุ เพลงลูกทุง่ ดีเด่น หลังจากนัน้ อีก ๔ วันต่อมา
ตรงกับเวลาค�่ำวันเสาร์ที่ ๒๖ เดือนเดียวกัน ข้าพเจ้าก็ติดตามรายการโทรทัศน์ถ่ายทอด
รายการแสดงเพลงลูกทุ่งท่ีคัดแต่เพลงเอกมาแสดง ๕๐ เพลง รู้สึกว่าเป็นรายการพิเศษ
แม้จะหยุดถ่ายทอดมาเสนอข่าวตอนสองทุ่ม ก็เปิดวิทยุกรมประชาสัมพันธ์ฟังต่อ โทรทัศน์
จบข่าวแล้ว กลับไปชมการถ่ายทอดต่ออีก รู้สึกอิ่มใจมาก อดไม่ได้ที่จะร้องเพลงตามไปด้วย
ดูจนจบรายการนึกว่าจะได้ฟังอีกหลายเพลงที่ชอบ แต่ไม่ได้ฟัง มาอ่านข้อก�ำหนดในการ
คัดเลือกเพลงดีเด่นทีหลังจึงได้ทราบว่าเพลงลูกทุ่งที่ได้ท�ำนองมาจากเพลงไทยของเก่านั้น
เขาไม่นับมาพิจารณาด้วย นับว่าน่าเสียดายเพราะบางเพลงที่มาจากเพลงไทยของเก่านั้น
เป็นเพลงที่ดีไม่แพ้เพลงที่คิดท�ำนองขึ้นใหม่ หากจะนับก็คงได้หลายเพลงทีเดียว
เพลงลูกทุ่งมีวิวัฒนาการมาเพียง ๕๐ ปี ถ้าจะเปรียบกับเพลงพื้นบ้านทั่ว ๆ ไป
และเพลงไทยแล้ว นับว่าเพลงลูกทุ่งมีอายุน้อยมาก แต่ท�ำไมเพลงลูกทุ่งจึงแพร่หลาย
เป ็ น ที่ ติ ด อกติ ด ใจคนทุ ก เพศทุ ก วั ย ได ้ ม ากมายทั่ ว ประเทศ เข ้ า ถึ ง ใจคนฟ ั ง ได ้ เ ร็ ว กว ่ า
เพลงไทยสากลและเพลงไทยเสียอีก เป็นเรื่องที่น่าสนใจมากทีเดียว
ข้าพเจ้าติดตามเพลงลูกทุ่งมาเพียง ๒๐ ปีเศษ โดยเฉพาะในระยะที่เรียกว่า
“ยุคทองของลูกทุ่ง” แล้ว ตอนนั้นข้าพเจ้าเป็นนักเรียนชั้นมัธยมต้น มีเพื่อนวัยเดียวกัน
กลุ่มใหญ่ชอบฟังเพลงลูกทุ่งด้วยกัน เมื่อว่างจากการเรียนก็จะหลบมุมไปฟังวิทยุแล้ว
จดเนื้อ หรือบางทีก็หาหนังสือบทเพลงลูกทุ่งมาร้องกันเล่น ๆ สมัยนั้นเทปบันทึกเสียง
ยังไม่แพร่หลาย รายการลูกทุง่ ในโทรทัศน์กไ็ ม่คอ่ ยจะมี ข้าพเจ้ามักจะเอาฉิง่ ติดไปในกระเป๋า
หนังสือเพื่อใช้ตีจังหวะ เรารู้จักนักร้องลูกทุ่งทุกคน จ�ำเพลงลูกทุ่งได้เป็นร้อย ๆ เพลงทีเดียว
(ถ้าเรียนหนังสือแล้วจ�ำง่ายอย่างนี้คงจะดีแน่) ถึงจุดนี้เองท�ำให้นึกได้ว่า เนื้อเพลงและ
ท� ำ นองเพลงลู ก ทุ ่ ง นั้ น จ� ำ ง ่ า ย ร ้ อ งตามได ้ ง ่ า ย เข ้ า ใจง ่ า ย จึ ง ได ้ เ ปรี ย บเพลงไทยและ
เพลงพืน้ บ้าน นอกจากนัน้ เพือ่ นข้าพเจ้าบางคนนิยมนักร้องทีม่ าจากจังหวัดของตนเป็นพิเศษ
นี่ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ว่า นักร้องเพลงลูกทุ่งที่เสียงเพราะร้องเพลงดีนั้นมาจากทุกทิศ

208

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�ทัว่ ประเทศ ร้องเพลงด้วยเสียงและลีลาทีม่ าจากบ้านเดิมของตน เรียกได้วา่ พูดภาษาเดียวกัน
เมือ่ เป็นอย่างนีแ้ ล้ว ท�ำไมเพลงลูกทุง่ จะไม่เป็นทีย่ อมรับทัว่ ประเทศอย่างกว้างขวาง ก็เพราะ
คนบ้านเดียวกันพูดภาษา ส�ำเนียงเดียวกันนั่นเอง
เวลาเสด็จพระราชด�ำเนินแปรพระราชฐานไปนราธิวาส เวลาเช้า ๆ เราจะเปิด
วิทยุฟังเพลงลูกทุ่งที่ฟังประจ�ำคือวิทยุ ๙๑๒ ก.ร.ป.กลาง ช่ือรายการลูกทุ่งพัฒนา เวลา
๖.๓๐ นาฬิกา ผู้จัดรายการจะเปิดเพลงตามที่ผู้ฟังเขียนขอไป แถมบอกด้วยว่าเพลงนั้น
ใครขอให้แก่ใคร สลับด้วยข่าวราชการ เช่น วันนี้หน่วยแพทย์พระราชทานจะไปท�ำการ
ตรวจโรคที่ใด บางทีก็มีข่าวรับสมัครเข้าท�ำงาน หน่วยงานฝึกอาชีพเคลื่อนที่ งานประกวด
พืชผักผลไม้ การแข่งเรือกอและ ประชันนกเขา ไปจนถึงแนะน�ำให้ประกอบคุณงามความดี
ต่าง ๆ พวกเราที่ตามเสด็จก็ขอเพลงกับเขาบ้าง ใช้วิธีโทรศัพท์ขอโดยตรงและมอบให้บุคคล
ต่าง ๆ ที่เราคุ้นเคยทั้งนอกและในวัง ใช้นามว่า “ป้าช้าง” บางทีก็มีคนขอให้ “ป้าช้าง”
มีกระเซ้าเย้าแหย่กนั ด้วยเพลงทีม่ คี ารมคมคาย เช่น “ช้างชือ่ น้อย ชือ่ จิบ๊ จ๊อยแต่ตวั เบ้อเร่อ...”
เป็นต้น ตอนหลัง ๆ ต่อมาผู้จัดรายการชักรู้ว่าหมายถึงใคร ถึงกับออกอากาศใช้ค�ำว่า
“ท่านป้าช้าง” สนุกดี และนีก่ เ็ ป็นความดีอกี ข้อหนึง่ ของเพลงลูกทุง่ ทีก่ อ่ ให้เกิดความสนุกสนาน
ได้อย่างรวดเร็ว ในเวลาอันสั้นก็ได้หัวเราะยิ้มแย้มกันแล้ว เพลงลูกทุ่งจึงแพร่หลายมาก
สังเกตได้ว่าเวลาเกิดสถานการณ์อะไรก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องปากท้อง ฝนตก
ฟ้าร้อง น�้ำท่วม ตลอดจนเหตุการณ์ทางการเมืองทั้งนอกและในประเทศ เพลงลูกทุ่ง
ก็จะออกมาใหม่ทันสมัยกับข่าวนั้นทันที ราวกับเป็นสมุดบันทึกเหตุการณ์เหล่านั้น เนื้อร้อง
เพลงลูกทุ่งมักจะสะท้อนภาพชีวิตจริงของคน ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ การเกิดสงคราม
ปัญหาเศรษฐกิจและการเมืองได้เป็นอย่างดี ใช้ภาษาที่เรียบง่าย เข้าใจและจ�ำง่าย ฟังแล้ว
ไม่ต้องแปลความหมาย เหนือไปกว่านั้น เพลงลูกทุ่งยังสรรหาค�ำที่กระทบกระเทียบเปรียบ
เปรย มีส�ำนวนกระแนะกระแหนเจ็บ ๆ คัน ๆ มาเสนอได้หลายรูปแบบ เรียกได้ว่าเข้าถึงใจ
คนฟังในเวลาอันรวดเร็ว คุณสมบัติในข้อที่ว่าสามารถบันทึกเหตุการณ์ได้ดีนี้เอง เป็น
คุณสมบัติพิเศษที่เพลงชนิดอื่นท�ำได้ไม่ดี และมีความหลากหลายเท่าเทียมกับเพลงลูกทุ่ง
คุ ณ สมบั ติ ข ้ อ นี้ ข องเพลงลู ก ทุ ่ ง คื อ การถ ่ า ยทอดรู ป แบบมาจากเพลงพื้ น บ ้ า นนั่ น เอง
ขณะเดียวกันเพลงไทยแท้ ๆ ก็ขาดคุณสมบัติในข้อนี้ ข้าพเจ้าจึงเห็นว่า ประวัติศาสตร์
สังคมไทยนั้นได้ปรากฏอยู่ในเพลงลูกทุ่งไม่น้อยทีเดียว

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 209

�ตัวอย่างที่สนับสนุนข้อความข้างต้นนั้นมีเท่าที่นึกออก เช่น
เพลงที่เกี่ยวกับเหตุการณ์ เช่น
ลาน้องไปเวียดนาม
อพยพ
น�้ำท่วม

ไวพจน์
ค�ำรณ
ศรคีรี

เพชรสุพรรณ
สัมปุณณานนท์
ศรีประจวบ

เพลงบันทึกเหตุการณ์ที่ยุคปัจจุบันไม่มีให้เห็นแล้ว แต่ข้าพเจ้ายังติดใจในส�ำนวน
เพลงไม่หายก็คือ เพลง “แม่ค้าตาคม” ของศรคีรี ศรีประจวบ ซึ่งเดี๋ยวนี้ เรือด่วนบ้านแพ
ดูเหมือนจะเลิกไปแล้ว แต่เพลงนี้บันทึกเรื่องเก่าไว้ดีทีเดียว อีกเพลงหนึ่งแสดงให้เห็นถึง
ความคิดเก่า ๆ เรื่องตัดไม้ท�ำลายป่า ซึ่งปัจจุบันนี้ไม่เป็นที่ยอมรับไปแล้ว แต่ก็มีบันทึก
ในเพลงลูกทุ่งชุด ต.ช.ด. ว่า
หากทางการยังไม่เรียกตัวพี่กลับ
มีเสียมสักหอบ มีจอบสักหาบ จะถางให้ราบหมดดอย
แล้วปลูกถั่วงา อยู่กับขวัญตา แม่เนื้อกลอย
จะถางดงป่าดอย สร้างวิมานชายแดน...
เพลงที่เกี่ยวกับชีวิต เศรษฐกิจและสังคม ก็มีมากมายหลายเพลง เช่น
จักรยานคนจน
เด็กท้องนา
ขันหมากมาแล้ว
เก็บเงินแต่งงาน
ไม้เรียว
ไอ้หนุ่มตังเก

ยอดรัก
ละอองดาว
ยงยุทธ
เมืองชัย
เสรีย์
ไพรวัลย์

สลักใจ
โสธรบุญ
เชี่ยวชาญชัย
สมบัติเจริญ
รุ่งสว่าง
ลูกเพชร

เมือ่ ยังเรียนชัน้ มัธยม คราวหนึง่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั เสด็จพระราชด�ำเนิน
ทรงดนตรีที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ข้าพเจ้าจะต้องร้องเพลง ความที่เคยชินกับ
เพลงลูกทุ่ง นึกท�ำนองแหล่ได้แล้ว นึกถึงส้มต�ำอิสาน ก็เข้าครัวถามป้า ๆ ให้แน่ใจว่า
ใส่อะไรกันบ้างจะได้ครบเครื่อง แล้ววันนั้นก็ได้เพลงลูกทุ่งชื่อ “ส้มต�ำ” ออกมาร้องได้ เป็นที่

210

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�สนุกสนานกันมาก ต่อมาก็มีคนมาขอเอาไปใช้ในภาพยนตร์ไทยเรื่องหนึ่ง ก็ให้ไป ท�ำให้
มีความภูมิใจว่าเราก็มีส่วนร่วมอยู่กับเพลงลูกทุ่งเหมือนกัน
เมือ่ ข้าพเจ้าเติบโตขึน้ ได้ฟงั เพลงอย่างพินจิ พิเคราะห์มากขึน้ กว่าเดิม ทัง้ ได้รำ�่ เรียน
ดนตรีไทยจากท่านผู้รู้ต่าง ๆ ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ก็ได้เห็นความจริงว่า นักร้องลูกทุ่งนั้นที่ดีมากคือ
การร้องเพลงด้วยเสียงแท้และร้องเต็มเสียงอย่างชัดถ้อยชัดค�ำ ข้อนี้เป็นที่ทราบกันแล้วว่า
ถ้าเสียงไม่ดีจริง ก�ำลังไม่ดีจริง จะเป็นนักร้องลูกทุ่งที่ดีได้ยาก เหมือนนักร้องเพลงไทยที่ดี
ต้องร้องให้เต็มเสียงเช่นเดียวกัน
อีกประการหนึ่ง ลีลาการขับร้องเพลงลูกทุ่ง คือการเอื้อนเสียง นักร้องลูกทุ่งทุกคน
มีวิธีเอื้อนเสียงให้อารมณ์แบบพื้นบ้านที่ไพเราะน่าฟัง แตกต่างไปจากเพลงไทยอย่างชัดเจน
เป็นแบบอย่างของลูกทุ่งแท้ ๆ หากน�ำวิธีเอื้อนที่ใช้ในเพลงไทยไปใช้กับเพลงลูกทุ่งแล้ว
เพลงนั้นจะขาดรสความเป็นลูกทุ่งทันที ในทางกลับกัน จะน�ำเอื้อนลูกทุ่งไปใช้ในเพลงไทย
ก็ไม่ดีเช่นกัน
เพลงลูกทุ่งดี ๆ หลายเพลงได้ท�ำนองมาจากเพลงไทยของเก่ามีทั้งที่ใช้ท�ำนองเดิม
ตลอดทั้งเพลง และที่น�ำเค้าโครงเพลงเก่ามาดัดแปลงขึ้นใหม่ นับว่าช่วยเป็นสะพานเชื่อม
ให้ของเก่าต่อกับของใหม่ หากบอกว่ามาจากของเก่าชื่ออะไรด้วย คนรุ่นใหม่ก็จะได้เรียนรู้
เรื่องเพลงเก่าไปพร้อมกัน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ เพลงนกแล มาจาก ลาวต้อยตริ่ง
เพลงรักจางที่บางปะกง ที่สดใส รุ่งโพธิ์ทองร้อง มาจากเพลงแขกมอญบางขุนพรหม
๒ ชั้น เพลงหนุ่มนารอนาง ของไวพจน์ เพชรสุพรรณ มาจากเพลงลาวล�ำปาง เพลงลูกทุ่ง
เสีย่ งเทียน ของชินกร ไกรลาศ ก็มาจากเพลง ลาวเสีย่ งเทียน ที่ได้แบบมาจากเพลงไทยแล้ว
แต่งเติมเปลี่ยนแปลงไปบ้างก็มีเพลงยอยศพระลอ ของชินกร ไกรลาศ (เพลงนี้ร้องเกริ่น
ส�ำเนียงลาวคล้ายกับเกริ่นลาวครวญ แต่ไม่ใช่ แล้วน�ำเพลงลาวกระทบไม้เข้ามาต่อ) ที่ได้มา
จากเพลงของเด็กเป็นเพลงไทยพื้นบ้านก็มี ที่ท�ำไว้ดีก็คือเพลงอ้อนจันทร์ ศรชัย เมฆวิเชียร
ขับร้อง ฯลฯ
เพลงลูกทุ่งมีความคล้ายคลึงกับเพลงไทยคือ การออกภาษา ลูกทุ่งมีเพลงภาษา
มากมาย จะเกินกว่าเพลงสิบสองภาษาของเก่าด้วยซ�ำ้ เพลงลูกทุง่ จะร้องออกภาษาได้ชดั เจน
ดี ไม่ว่าจะเป็นส�ำเนียงแขก พม่า ฝรั่ง จีนเผ่าต่าง ๆ รวมทั้งส�ำเนียงไทยทุก ๆ ภาค ก็มีให้ฟัง

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 211

�มากมาย ฟังเมื่อใดก็รู้ว่าเป็นส�ำเนียงภาคนั้น ด้วยเหตุนี้จึงได้รับความนิยมสูงทั่วไปหมด
เรียกได้ว่าสามารถเข้าถึงชุมชนน้อยใหญ่ทั่วประเทศได้เป็นอย่างดี
สิ่งส�ำคัญอีกอย่างหนึ่งที่ท�ำให้เพลงลูกทุ่งเข้าถึงประชาชนทุกภาคทุกเพศทุกวัย
ได้ก็คือ ภาษาที่นักแต่งเพลงน�ำมาใช้เป็นภาษาที่เรียบง่าย ไม่ต้องเสียเวลาคิดก็เข้าใจทันที
ในขณะที่บทร้องเพลงไทยมาจากวรรณคดี ฟังแล้วยังไม่รู้เรื่อง เพราะคนฟังจะต้องศึกษา
วรรณคดีมาก่อน เพลงลูกทุ่งจึงฟังง่าย จะขอยกตัวอย่างเช่น
ยมบาลเจ้าขา : โลกมนุษย์แย่ที่สุดแทบทนไม่ไหว จะหนีไปไหนก็หนีไม่พ้น
เมื่อก่อนนี้เคยเห็นแต่ผีหลอกคน เดี๋ยวนี้ชอบกลเจอแต่คนหลอกผี
เข้าเวรรอ :
ติว่าพี่จน เจ้าโจนหนี แล้วเศรษฐีเป็นไง
เขาหลอกเขาชม จนสมฤทัย เขาหลอกเขาลวง โอ๊ยแม่พวงมาลัย
เอ่อเอ๊ย มันสะใจไหมน้อง
คุณนายโรงแรม : จะจ้างสักพัน ฉันก็ไม่หันไปมอง ถึงเธอจะใส่ทอง เส้นโตเท่าโซ่รถไฟ
ความง่ายของเนื้อร้องเพลงลูกทุ่งนั้น ใช้ความเปรียบที่เห็นได้ชัดเจน และหาก
จะเป็นเรื่องตัดพ้อต่อว่าแกมประชดประชันด้วยแล้ว ใช้คารมคมคายฟังง่ายเข้าใจง่าย
เจ็บ ๆ คัน ๆ ดีนัก ส�ำหรับที่มีผู้กล่าวว่าภาษาเพลงลูกทุ่งบางอย่างไม่สุภาพนั้น ก็มีบ้าง
เป็นธรรมดา เพราะเหตุว่าเพลงลูกทุ่งมีมากมายหลายหมื่นเพลง ย่อมต้องมีที่ไม่งามอยู่บ้าง
ข้าพเจ้าว่าเมื่อไม่ชอบ ก็อย่าไปฟังของเขาก็แล้วกัน
เพลงลูกทุ่งนั้นร้องกันตั้งแต่เด็กเล็กจนคนสูงอายุก็ชอบ แต่เพลงไทยนั้นเด็กมัก
ฟังไม่รู้เรื่องเพราะยากเกินไป เมื่อไม่มีปัญหาเรื่องอายุและการศึกษาเข้ามาเป็นก�ำแพงกั้น
เพลงลูกทุ่งจึงเจริญงอกงาม และเป็นที่ยอมรับของประชาชนทั่วทั้งประเทศอย่างง่ายดาย
และรวดเร็ว ทั้งนี้อาจจะมีสื่อคือ วิทยุ โทรทัศน์ แถบบันทึกเสียง การประชาสัมพันธ์
การคมนาคมที่ ส ะดวกเป ็ น เครื่ อ งช ่ ว ย จึ ง ท� ำ ให ้ เ พลงลู ก ทุ ่ ง ออกไปสู ่ ชุ ม ชนที่ ห ่ า งไกล
ทุกแห่งหนโดยใช้เวลารวดเร็ว

212

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

�เท่าที่บรรยายมานี้ พอจะสรุปว่าเพลงลูกทุ่งมีความดีหลายประการ คือ
๑. เป็นหลักฐานข้อมูลทางประวัติศาสตร์สังคมของประเทศ
๒. เป็นที่รวมของภูมิปัญญา และทรัพย์สินทางปัญญาของชาวบ้าน
๓. เป็นเพลงที่เรียบง่าย คือ เข้าใจง่าย ร้องง่าย จ�ำง่าย
๔. สามารถเข้าถึงสังคมทุกชั้น กระจายได้กว้างไกลถึงชนบททุกแห่ง
๕. มีความเป็นไทยทั้งในเรื่องของภาษา ท�ำนองและการขับร้อง
ในขณะเดียวกัน เพลงลูกทุ่งก็มีปัญหาในเรื่องอายุ คือ มีอายุสั้น และบางครั้ง
แข่งขันกันผลิตออกมาจนเกินความต้องการ ท�ำให้ต้องแข่งกันในด้านธุรกิจการค้า จึงเกิด
การขาดทุนเสียหาย เป็นเรื่องที่น่าเสียดาย
ท้ายที่สุด เรื่องท�ำให้เกิดความเสียหาย หากพิจารณาโดยทั่วไปแล้ว ไม่คิดว่า
เพลงลูกทุ่งมีความเสียหายร้ายแรงอันใด ที่น่าสนใจควรจะกล่าวไว้ในที่นี้ก็คือ การที่น�ำ
เพลงไทยไปบรรเลงปนกับเครื่องดนตรีสากลของผู้เชี่ยวชาญการดนตรีบางกลุ่ม มีการใช้มือ
หรือไม้ตีขิมเอื้อมเข้าไปดีดหรือตีที่สายเปียโนนั้น เป็นการไม่สมควรอย่างยิ่ง ข้าพเจ้า
เห็นมากับตา เพราะคนที่รักดนตรี ถนอมเครื่องดนตรี แล้วจะไม่ท�ำเช่นนั้นเด็ดขาด อาจจะ
เป็นเพราะเห็นว่าเปียโนที่ใช้บรรเลงนั้นไม่ใช่ของตนเอง เมื่อใช้เครื่องดนตรีของทางราชการ
ที่สั่งซื้อมาด้วยราคานับล้านบาทก็ปฏิบัติเอาตามอ�ำเภอใจ เป็นข้อเสียที่ไม่อาจจะให้อภัยได้
สรุปว่าเพลงลูกทุง่ เป็นสมบัตทิ างวัฒนธรรมของชาติ ทีค่ วรรักษาไว้เช่นเดียวกับ
เพลงไทยประเภทอื่น ๆ
พระต�ำหนักจิตรลดารโหฐาน
วันที่ ๑๒ ตุลาคม ๒๕๓๒

ที่มา: สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, “ลูกทุ่งกับเพลงไทย”
ใน มณีพลอยร้อยแสง, หน้า ๒๙๗ - ๓๐๐.

ใน สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี

พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙ 213

��รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย
ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙
บทพระราชนิพนธ์ ใน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

คณะที่ปรึกษา
๑.
๒.
๓.
๔.
๕.
๖.
๗.

ดร.สิริชัยชาญ ฟักจ�ำรูญ
รองศาสตราจารย์ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประพจน์ อัศววิรุฬหการ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุกัญญา บ�ำรุงสุข
พลโท สิทธิพล ชินส�ำราญ
พลตรี วินัฐ อินทรสุวรรณ
พลตรี ปราโมทย์ ว่านเครือ

คณะบรรณาธิการ
๑.
๒.
๓.
๔.
๕.
๖.
๗.
๘.

ภาพประกอบ

พลตรี ศาสตราจารย์ ดร.ศรศักร ชูสวัสดิ์
พลตรีหญิง ปิยนุช รัตนวิชัย
พันเอก รองศาสตราจารย์ ดร.พีรพล สงนุ้ย
พันเอก จิระ เหล่าจิรอังกูร
ร้อยเอก ไพบูลย์ คล้ายมุข
ร้อยเอกหญิง ทิพย์พาพร อินคุ้ม
รองศาสตราจารย์สุรพล สุวรรณ
นายกรรชิต จิตระทาน

๑. คุณชญานุตม์ อินทุดม กองงานในพระองค์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
๒. นายกรรชิต จิตระทาน ผูอ้ ำ� นวยการส�ำนักบริหารศิลปวัฒนธรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

��รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ

รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ
รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย

ใน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช ๒๕๑๐ - ๒๕๕๙

โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ
๒ เมษายน ๒๕๕๘

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="5">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2878">
                  <text>คลังความรู้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <itemType itemTypeId="1">
      <name>Text</name>
      <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
    </itemType>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227837">
                <text>รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ  : รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช 2510-2559</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227838">
                <text>พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงรับราชการ&#13;
เป็นอาจารย์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ระหว่าง พ.ศ. 2523 - 2558 พระยศทางทหารสุดท้ายก่อนทรงเกษียณอายุราชการคือ พลเอกหญิง (อัตราจอมพล) ตำแหน่งทางวิชาการคือ ศาสตราจารย์ ตำแหน่งทางบริหารคือ ผู้อำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา และผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (พ.ศ. 2553- ปัจจุบัน) เนื่องจากปีที่ทรงเกษียณอายุราชการ ตรงกับวาระโอกาส ฉลองพระชนมายุ 5 รอบ 2 เมษายน 2558 โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าจึงขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์บทพระราชนิพนธ์สำคัญเพื่อเฉลิมพระเกียรติรวม 2 เล่ม ได้แก่ รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ: รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย และ สายธารแห่งประวัติวิทยา: รวมบทพระราชนิพนธ์คำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เมื่อพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับราชการนอกจากทรงสอนแล้ว ยังมีพระราชกรณียกิจอีกนานัปการที่ก่อเกิดคุณูปการใหญ่หลวงหลายด้านแก่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและชุมชนจังหวัดนครนายกพระราชกรณียกิจสำคัญด้านหนึ่งที่ต่อเนื่องตลอดการทรงรับราชการคือ ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยถวายราชสดุดีพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าเพื่อขับร้องและบรรเลงดนตรีไทยเนื่องในวันปิยมหาราช 23 ตุลาคม เริ่มทรงพระราชนิพนธ์พระราชทานครั้งแรกปีพุทธศักราช 2524  และโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานเป็นประจำทุกปีมาจนถึงปัจจุบัน รวม 36 บท &#13;
บทพระราชนิพนธ์จำนวน 36 บทนี้ เป็นชุดที่ใหญ่ที่สุดในงานพระราชนิพนธ์&#13;
บทร้องเพลงไทยและเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์แสดงถึงการทรงงานที่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าอย่างเอาพระทัยใส่ และมีคุณค่ายิ่ง ใน 4 ด้าน ได้แก่ เนื้อหาพระราชดำริ วรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ ทั้ง 4 ด้านนี้แสดงถึงพระอัจฉริยภาพในพระองค์ได้เป็นอย่างดียิ่ง ในแง่เนื้อหาและพระราชดำริ ทรงพรรณนาเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในการปฏิรูปบ้านเมืองด้านต่าง ๆ ตามพระราชดำริหรือมุมมองของพระองค์ที่มีต่อประวัติศาสตร์ไทยในห้วงเวลาดังกล่าว ส่วนในแง่วรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ การทรงพระราชนิพนธ์ด้วยร้อยกรองเพื่อใช้ขับร้อง ซึ่งต้องให้สอดคล้องกับทำนองดนตรีไทยนั้น แสดงถึงพระอัจฉริยภาพด้านศิลปะแห่งการแต่ง คือวรรณศิลป์ และศิลปะแห่งการดนตรี คือดุริยางคศิลป์ได้อย่างดีโดยเฉพาะด้านดุริยางคศิลป์นั้น นอกจากพระองค์ทรงกำหนดเพลงหรือร่วมบรรจุเพลงกับครูดนตรีไทยแล้ว ยังทรงบรรเลงดนตรีร่วมกับชมรมดนตรีไทยนักเรียนนายร้อยเป็นประจำทุกปีอย่างต่อเนื่องเช่นกัน หรือบางปีทรงขับร้องด้วย นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้แก่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ตลอดจนวงวรรณศิลป์และดุริยางคศิลป์ของไทย</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227839">
                <text>เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า เจ้าฟ้า กรมสมเด็จพระ, 2498-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227840">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227841">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227842">
                <text>2018</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227843">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227844">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy Copyright of Chulachomklao Royal Military</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227845">
                <text>Is part of Chulachomklao Royal Military Archives</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227846">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227847">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227848">
                <text>Text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227849">
                <text>9786168035405</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227850">
                <text>2018</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="92">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227851">
                <text>รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช 2510-2559</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="102">
            <name>Date Valid</name>
            <description>Date (often a range) of validity of a resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227852">
                <text>2023-12-10</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227853">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227854">
                <text>Chulachomklao Royal Military</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227855">
                <text>เพลง--ไทย</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227856">
                <text>Songs--Thailand</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227861">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="9399">
        <name>พลเอกหญิง ศ.เกียรติคุณ ดร.สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี</name>
      </tag>
      <tag tagId="9398">
        <name>พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี</name>
      </tag>
      <tag tagId="9397">
        <name>เพลงพระราชนิพนธ์</name>
      </tag>
      <tag tagId="9400">
        <name>เพลงไทย</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="10178" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="15127" order="1">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/f154695ce0459ffef3e0004e096d715e.jpg</src>
        <authentication>ac653841c12a089bc63ab49e0dfcc3b3</authentication>
      </file>
      <file fileId="15123" order="2">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/485b23ab81081aec474a13b9ae040f04.pdf</src>
        <authentication>2f631ac2eb383c9a89b555e089b15c7d</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="135">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="227863">
                    <text>สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์คำ�สอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์คำ�สอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ
๒ เมษายน ๒๕๕๘

��สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ
๒ เมษายน ๒๕๕๘

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
พิมพ์ครั้งที่ ๑ พ.ศ. ๒๕๖๑
จ�ำนวนพิมพ์ ๑,๕๐๐ เล่ม
จัดพิมพ์โดยโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ข้อมูลทางบรรณานุกรมของส�ำนักหอสมุดแห่งชาติ
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data
เทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ, ๒๔๙๘- .
สายธารแห่งประวัติวิทยา รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี.-นครนายก : โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า, ๒๕๖๑.
๕๘๘ หน้า.
๑. รวมเรื่อง. ๒. เทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ, ๒๔๙๘-. I. ชื่อเรื่อง.
089.95911
ISBN 978-616-8035-24-5

พิมพ์ที่ หจก. อรุณการพิมพ์
๔๕๗/๖-๗ ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐
โทร. ๐-๒๒๘๒-๖๐๓๓-๔ โทรสาร ๐-๒๒๘๐-๒๑๘๗-๘
www.aroonkarnpim.co.th

��สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

4

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

5

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

6

�สารจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับราชการ ในต�ำแหน่ง
อาจารย์ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๒๓ - ๒๕๕๘
พระยศทางทหารสุดท้ายก่อนทรงเกษียณอายุราชการคือ พลเอกหญิง (อัตราจอมพล) ต�ำแหน่งทาง
วชิ าการคอื ศาสตราจารย์ ตำ� แหนง่ ทางบรหิ ารคอื ผอู้ ำ� นวยการกองวชิ าประวตั ศิ าสตร์ สว่ นการศกึ ษา
และทรงด�ำรงต�ำแหน่งผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (พ.ศ. ๒๕๕๓ - ปัจจุบัน)
เนื่องในโอกาสที่ทรงเกษียณอายุราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าจึงขอ
พระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์บทพระราชนิพนธ์ส�ำคัญเพื่อเฉลิมพระเกียรติรวม ๒ บท
พระราชนิพนธ์ ได้แก่ สายธารแห่งประวัตวิ ทิ ยา : รวมบทพระราชนิพนธ์คำ� สอน ณ โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้า และ รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ : รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย
ในการทรงงานวิชาการและงานบริหาร ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พลเอกหญิง
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงประกอบพระราชกรณียกิจอเนกอนันต์
อันมีผลให้โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้ามีความเจริญก้าวหน้าทัดเทียมสถาบันอุดมศึกษาอื่น
เช่น พระองค์ทรงน�ำวิทยาการและเทคโนโลยีใหม่มาใช้ประโยชน์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและ
ประสิทธิผลในการเรียนการสอน หรือทรงริเริ่มในการก่อตั้งกองทุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาโรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า เป็นต้น
ในฐานะศาสตราจารย์และผู้อ�ำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมี
แนวทางและขั้นตอนในการจัดการศึกษาอย่างเป็นระบบระเบียบ เริ่มจากทรงเป็นประธานในการ
ประชุมเพื่อจัดท�ำก�ำหนดการสอนทุกครั้ง ทรงเปิดโอกาสให้อาจารย์หัวหน้าวิชาและอาจารย์ทุกนาย
มีความริเริ่มในการก�ำหนดประเด็นที่จะท�ำการสอนเสมอ อีกทั้งยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรด
กระหมอ่ มพระราชทานแนวพระราชดำ� รเิ พมิ่ เตมิ ในประเดน็ ทจี่ ะทำ� การสอน การเลอื กเฟน้ ผเู้ ชยี่ วชาญ
ทีจ่ ะมาให้ความรูเ้ พิม่ เติมแก่นกั เรียนนายร้อย รวมทัง้ ทรงด�ำริให้จดั กิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเปิดโอกาส
ให้นักเรียนนายร้อยได้แสดงความคิดเห็นและฝึกหัดให้น�ำเสนอ การจัดสัมมนาทางวิชาการ การจัด
นิทรรศการในห้องเรียน และการทัศนศึกษา เป็นต้น กิจกรรมเหล่านี้ล้วนเสริมสร้างความรู้
ประสบการณ์ และวิสัยทัศน์แก่นักเรียนนายร้อย อาจารย์ รวมถึงผู้บังคับบัญชา ในคราวเดียวกัน

�ตลอด ๓๕ ปีที่ พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงงาน
ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พระองค์ทรงพระราชนิพนธ์ค�ำสอน (Lecture Note) เพื่อ
พระราชทานนักเรียนนายร้อยอย่างต่อเนื่องในทุกวิชาและทุกหัวข้อที่ทรงสอน อาจกล่าวได้ว่า
บทพระราชนิพนธ์ค�ำสอนของพระองค์ทุกบทนี้ ล้วนเป็นเครื่องแสดง “หัวใจ” ของการทรงงาน
พระปรีชาสามารถแห่งความเป็น “ครู” และ “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ของนักเรียนนายร้อย ยิ่งไป
กวา่ นนั้ บทพระราชนพิ นธค์ ำ� สอนยงั สะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ ความตอ่ เนอื่ งในการทรงงาน วธิ กี ารทที่ รงศกึ ษา
ค้นคว้า ความชัดเจน ความละเอียดในการอธิบาย และการตอบปัญหาในประเด็นที่ศึกษา รวมไปถึง
การตกผลึกทางความคิด อันเนื่องมาจากประสบการณ์ที่ทรงสั่งสมมาจากการทรงเป็นนักอ่าน
นักเดินทาง นักจดบันทึก นักประวัติศาสตร์ รวมถึงการทรงถวายงานพระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙
บทพระราชนิพนธ์ค�ำสอนใน พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราช
กุมารี จึงทรงคุณค่าทางวิชาการยิ่ง เพราะนอกจากเป็นเอกสารประกอบการสอนวิชาประวัติศาสตร์
ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าแล้ว อาจยังมีประโยชน์อย่างกว้างขวางแก่นักศึกษา อาจารย์
บุคลากร ข้าราชการและประชาชนโดยทั่วไปอีกด้วย
ด ้ ว ยส� ำ นึ ก ในพระมหากรุ ณ าธิ คุ ณ อย ่ า งหาที่ สุ ด มิ ไ ด ้ ที่ ท รงพระกรุ ณ าโปรดเกล ้ า
โปรดกระหม่อมพระราชทานการสอนแก่นักเรียนนายร้อยอย่างทุ่มเท เสียสละ และต่อเนื่อง ตั้งแต่
พ.ศ. ๒๕๒๓ จนถงึ ปจั จบุ นั ในวาระทพี่ ลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
ทรงพระชนมายุ ๖๐ พรรษา และทรงเกษียณอายุราชการใน พ.ศ. ๒๕๕๘ โรงเรียนนายร้อย
พระจลุ จอมเกลา้ จงึ กราบบงั คมทลู ขอพระราชทานพระราชานญ
ุ าตอญ
ั เชญ
ิ บทพระราชนพิ นธค์ ำ� สอน
บทส�ำคัญจ�ำนวนหนึ่ง ที่พระราชทานแก่นักเรียนนายร้อยตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๒ - ๒๕๕๘ รวมทั้ง
บทพระราชนิพนธ์ค�ำน�ำในคู่มือทัศนศึกษาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๒ - ๒๕๕๘ มาจัดพิมพ์ เพื่อเป็นการ
เฉลิมพระเกียรติและเผยแพร่พระราชกิจด้านการสอนและบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอนของพระองค์
โรงเรยี นนายรอ้ ยพระจลุ จอมเกลา้ หวงั เปน็ อยา่ งยงิ่ วา่ รวมบทพระราชนพิ นธค์ ำ� สอนฉบบั นี้
อาจเป็นแรงบันดาลใจและเป็นแนวทางแก่ท่านผู้อ่าน ให้ด�ำเนินตามครรลองแห่งความเป็นครูที่ดี
ตามแบบอย่างของ “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ต่อไป
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

สารบัญ
สารจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
พระราชประวัติ พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

๗
๑๕

ประวัติศาสตร์พระราชนิพนธ์ค�ำสอน “Lecture Note” ใน “ทูลกระหม่อมอาจารย์”
(พ.ศ. ๒๕๓๓ - ๒๕๕๘)

๑๙

ภาคที่ ๑
“วิชาไทยศึกษา : จากพื้นฐานอารยธรรมไทยสู่ไทยศึกษา”
๑. วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย (HI 2001) : จุดมุ่งหมายในการศึกษาและเนื้อหาสาระหลักสูตร
		 ๑๔ กันยายน ๒๕๔๔
๒. วิชาไทยศึกษา (HI 2011) : จุดมุ่งหมาย และขอบเขตการศึกษา
		 ๔ กันยายน ๒๕๕๘
ภาคที่ ๒
“วิชาประวัติศาสตร์ร่วมสมัย : เปิดโลกกว้างกับวิชาประวัติศาสตร์ร่วมสมัย”
๑. โลก ๓ ยุค : อาณานิคม สงครามเย็น และหลังสงครามเย็น,
		 เหตุการณ์วันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๔ : สาเหตุและความหมาย
		 ๑ พฤษภาคม ๒๕๔๕
๒. จีน : ความเปลี่ยนแปลงและความโดดเด่น
		 ๒๒ มิถุนายน ๒๕๔๘
๓. จีน : คู่แข่งหรือหุ้นส่วนของตะวันตก
		 ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๔๙
๔. จีน : บนเส้นทางการขยายอ�ำนาจและอิทธิพลแนวสันติ
		 ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๕๐
๕. จีนและอินเดีย : มหาอ�ำนาจทางเศรษฐกิจใหม่กับบทบาทในวิกฤตเศรษฐกิจโลก
		 ๑๕ มิถุนายน ๒๕๕๔
๖. จีนเป็นหมายเลขสองของโลกแล้ว : ชาวโลกและชาวจีนคิดเรื่องนี้อย่างไร
		 ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๕๕
๗. จีน : รู้จักจีนและนโยบายใหม่ภายใต้ผู้น�ำ 5th G
		 ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๕๖
๘. จีน : ผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ของโลกอนาคต
		 ๒๕ มิถุนายน ๒๕๕๗

9

๔๕
๕๓
๕๙

๗๑
๗๙
๙๐
๑๐๓
๑๒๓
๑๔๓
๑๕๙
๑๗๑
๑๘๓

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๙.
		
๑๐.
		

ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย : บทน�ำ
๒๙ เมษายน ๒๕๕๘
จีน : ผู้น�ำรุ่นที่ ๕ กับปัญหาที่ท้าทาย
๒๗ พฤษภาคม ๒๕๕๘

๒๐๑
๒๑๗

ภาคที่ ๓
“วิชาเลือกเสรี : หลากหลายประสบการณ์กับวิชาเลือกเสรี”
๑. วัฒนธรรมโลก : Métissage culturel หรือ Americanization?
		 ๑๑ สิงหาคม ๒๕๔๒
๒. การศึกษาประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็น : ท�ำไม และอย่างไร
		 ๑๒ กันยายน ๒๕๔๖
๓. ความมั่นคงของมนุษย์ : พื้นฐานส�ำคัญในการสร้างความมั่นคงทางสังคม
		 ๔ ตุลาคม ๒๕๕๐
๔. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : บทน�ำ
		 ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๑
๕. สังคมและวัฒนธรรมไทย : ความหลากหลาย
		 ๒๓ มิถุนายน ๒๕๕๒
๖. บทน�ำ : เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปริบทกระแสโลก
		 ๑๐ กันยายน ๒๕๕๒
๗. ความเป็นเอกภาพบนเส้นทางประชาคมเอเชียตะวันออก : บทน�ำ
		 ๔ พฤษภาคม ๒๕๕๓
๘. การศึกษาเกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ
		 พระจุลจอมเกล้าศึกษา (King Chulachomklao Studies) ท�ำไมและอย่างไร
		 ๙ กันยายน ๒๕๕๓
๙. การศึกษาความมั่นคงของไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
		 ผ่านมุมมองปัจจุบนั ความส�ำคัญของเวทีโลกกับความมัน่ คงของไทย :
		 บทบาทมหาอ�ำนาจไม่ใช่เรือ่ งใหม่
		 ๗ มิถุนายน ๒๕๕๔
๑๐. เรียนรู้และรู้จักเพื่อนบ้านอาเซียนผ่านผู้น�ำ นักธุรกิจ ข้าราชการ และชาวบ้าน :
		 เรื่องเล่าจากประสบการณ์จริง
		 ๒๐ ตุลาคม ๒๕๕๔

10

๒๒๙
๒๓๗
๒๕๐
๒๕๖
๒๗๓
๒๘๐
๒๙๑
๓๐๐
๓๐๔
๓๑๔

๓๒๗

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๑๑.
		
๑๒.
		
๑๓.
		
๑๔.
		
๑๕.
		
๑๖.
		
๑๗.
		
๑๘.
		

มุสลิมศึกษา : ศึกษาอะไร ท�ำไม และอย่างไร
๑ พฤษภาคม ๒๕๕๕
ไทยกับเพื่อนบ้าน : จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา และวิธีการทางประวัติศาสตร์
๓๐ เมษายน ๒๕๕๖
บูรพาภิวัตน์ศึกษา : บทน�ำ
๕ กันยายน ๒๕๕๖
จีน : โอกาสและยุทธศาสตร์การสร้างตะวันออกใหม่
๑๐ ตุลาคม ๒๕๕๖
ภารตาภิวัตน์ : การพัฒนาอินเดียภายหลังได้รับเอกราช
๓ มิถุนายน ๒๕๕๗
โลกตะวันตกในสายตานักเดินทาง
๔ ธันวาคม ๒๕๕๗
ไทยกับเพื่อนบ้านในอาเซียน : ความร่วมมือในการพัฒนา	
๒๓ มิถุนายน ๒๕๕๘
ยุโรปในความทรงจ�ำ
๑๗ กันยายน ๒๕๕๘

ภาคที่ ๔
“พระราชนิพนธ์ค�ำน�ำ คู่มือทัศนศึกษา : อ่านหนังสือ ๑๐๐ เล่ม ไม่เท่าการเดินทาง ๑ ลี้”
๑. ทัศนศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน “อีสานเหนือ” ชัยภูมิ มหาสารคาม กาฬสินธุ์
		 สกลนคร อุดรธานี หนองคาย ขอนแก่น
		 ๒๙ - ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๓๒
๒. ทัศนศึกษาภาคเหนือตอนบน “ล้านนา” เชียงราย พะเยา เชียงใหม่ ล�ำปาง ล�ำพูน
		 ๒๕ - ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๓๒
๓. ทัศนศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง “อีสานใต้” อุบลราชธานี ศรีสะเกษ
		 สุรินทร์ ร้อยเอ็ด ยโสธร บุรีรัมย์ ปราจีนบุรี
		 ๒๕ - ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๓๓
๔. ทัศนศึกษาภาคเหนือ “สามนคร” น่าน แพร่ อุตรดิตถ์
		 ๓ - ๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๓
๕. ทัศนศึกษา “ทักษิณฝัง่ ทะเลตะวันออก” สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา
		 ปัตตานี นราธิวาส
		 ๒๓ - ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๓๔

11

๓๔๙
๓๕๗
๓๖๗
๓๗๐
๓๘๗
๔๑๑
๔๖๔
๔๘๑

๕๒๓
๕๓๑
๕๓๓
๕๓๖
๕๓๘
๕๔๐

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๖.
		
		
๗.
		
๘.
		
๙.
		
๑๐.
		
๑๑.
		
๑๒.
		
๑๓.
		
		
๑๔.
		
๑๕.
		
๑๖.
		
๑๗.
		
๑๘.
		
		
๑๙.
		

ทัศนศึกษาภาคกลาง “อู่อารยธรรม” พระนครศรีอยุธยา สระบุรี ลพบุรี สิงห์บุรี
สุพรรณบุรี กาญจนบุรี ราชบุรี
๙ - ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๔
ทัศนศึกษาภาคตะวันออก “บูรพาทิตย์” ฉะเชิงเทรา ชลบุรี จันทบุรี ตราด ปราจีนบุรี
๑๑ - ๑๔ มิถุนายน ๒๕๓๕
ทัศนศึกษา “ภาคกลางตอนบน” นครสวรรค์ ชัยนาท อุทัยธานี
๓๐ ตุลาคม - ๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๕
ทัศนศึกษาภาคใต้ฝั่งตะวันตก“หัวเมืองริมฝั่งอันดามัน” ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง
๒๑ - ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๓๖
ทัศนศึกษาภาคเหนือตอนล่าง “ประตูสู่พายัพ” พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์
๒๓ - ๒๖ มิถุนายน ๒๕๓๗
“คู่มือทัศนศึกษาจังหวัดน่าน”
๑๐ - ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๘
ทัศนศึกษาสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม “ตามเสด็จเยือนฮานอย ศึกษาร่องรอยแห่งอดีต”
๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๒
ทัศนศึกษามาเลเซียและสาธารณรัฐสิงคโปร์ “Les voyages forment la jeunesse
ตามเสด็จเยือนสองนครามาเลย์-สิงคโปร์”
๒๔ - ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๕๕
“มิงกะลาบา เที่ยวเมืองพม่ายุคใหม่” ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์
๒ กรกฎาคม ๒๕๕๖
“บูรพาภิวัตน์จากประเทศจีน” ตามเสด็จทัศนศึกษานครกว่างโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน
๓๑ ตุลาคม ๒๕๕๖
“ท่องอนุทวีปเอเชียใต้ใน ๒๔ ชั่วโมง” ตามเสด็จทัศนศึกษาเมืองกัลกัตตา สาธารณรัฐอินเดีย
๒๒ กรกฎาคม ๒๕๕๗
“สิงคโปร์ : ประตูสู่ตะวันตกในอดีต” ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐสิงคโปร์
๓๐ ตุลาคม ๒๕๕๗
“เยือนลาว : เพื่อนใกล้บ้าน” ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ณ นครเวียงจันทน์ และเมืองหลวงพระบาง
๓๐ มิถุนายน ๒๕๕๘
“จากมะละกาสู่ปีนัง” ตามเสด็จทัศนศึกษารัฐมะละกาและเมืองปีนัง ประเทศมาเลเซีย
๑ ตุลาคม ๒๕๕๘

ดัชนี			

๕๔๒
๕๔๔
๕๔๖
๕๔๘
๕๕๐
๕๕๒
๕๕๔
๕๕๖
๕๕๙
๕๖๑
๕๖๓
๕๖๕
๕๖๗
๕๖๙
๕๗๔

12

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

13

��พระราชประวัต๑ิ
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
สยามบรมราชกุมารี
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ
สยามบรมราชกุมารี เป็นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระองค์ที่ ๓ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙ ทรง
พระราชสมภพเมื่อวันที่ ๒ เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๘
พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงสำ� เรจ็ การศกึ ษาขนั้
พืน้ ฐานจากโรงเรียนจิตรลดา ทรงสอบไล่ได้อนั ดับที่ ๑ ในการสอบทัว่ ประเทศ ทัง้ ในระดับประถมศึกษา
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๖ และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (สายศิลป์) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๖ ทรงศึกษาต่อระดับ
อุดมศึกษาในคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิชาเอกประวัติศาสตร์ วิชาโทภาษาไทย
และภาษาบาลี–สันสกฤต จนทรงส�ำเร็จการศึกษาได้รับพระราชทานปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต
เกียรตินิยมอันดับ ๑ และทรงรับพระราชทานรางวัลเหรียญทองสาขาประวัติศาสตร์พร้อมครุย
กิตติมศักดิ์ในฐานะที่ทรงได้คะแนนสูงสุดในชั้น
ในระดับบัณฑิตศึกษา พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงรับพระราชทานปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก มหาวิทยาลัย
ศิลปากร เมือ่ พ.ศ. ๒๕๒๒ และปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบาลี–สันสกฤต จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๔ ต่อมาทรงศึกษาต่อระดับปริญญาเอก ทรงรับพระราชทานปริญญา
การศกึ ษาดษุ ฎบี ณ
ั ฑติ สาขาวชิ าพฒ
ั นศกึ ษาศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ เมอื่ พ.ศ. ๒๕๒๙
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ใฝ่พระราชหฤทัยยิ่ง
ในด้านการศึกษา แม้ทรงส�ำเร็จการศึกษาแล้วยังทรงเรียนรู้ตลอดเวลา ทรงใฝ่เรียนรู้ศาสตร์ใหม่ ๆ
อยู่เสมอ พระราชปณิธานที่จะทรงช่วยเหลือประชาชนเป็นแรงบันดาลพระทัยให้ทรงค้นหาแนวทาง
และวิธีการใหม่อยู่เป็นนิจ
เรียบเรียงและปรับปรุงจาก Connect The World : Empowering People using ICT, Ministry of Information and
Communication Technology, 2008.
๑

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ด้วยความสนพระราชหฤทัยในศิลปะและวัฒนธรรมไทย จึงทรงศึกษาดนตรีไทยและ
นาฏศิลป์ไทย รวมทั้งศิลปะและหัตถกรรมไทยเกือบทุกแขนง ทรงเป็นเลิศทางวรรณคดีไทยและ
วรรณคดีต่างประเทศ และมีพระอัจฉริยภาพด้านการประพันธ์อย่างยอดเยี่ยมทั้งร้อยแก้วและ
ร้อยกรอง ทรงศึกษาภาษาต่างประเทศหลายภาษา ได้แก่ อังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน จีน เขมร บาลี
สนั สกฤต และละตนิ และเสดจ็ พระราชดำ� เนนิ เยอื นประเทศตา่ ง ๆ มากมาย นอกจากนี้ ทรงสรา้ งสรรค์
ผลงานจิตรกรรมฝีพระหัตถ์ทั้งที่เป็นศิลปะดั้งเดิมและศิลปะร่วมสมัย
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นเจ้าฟ้าที่ทรงงาน
หนักเพื่อความอยู่ดีกินดีของประชาชนมาโดยตลอด เมื่อทรงพระเยาว์ได้เสด็จตามพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระบรมราชินีนาถไปยังถิ่นทุรกันดารในชนบท จึงทรง
เข้าพระทัยในความต้องการของประชาชน ทรงทราบดีว่าการที่จะยกระดับมาตรฐานความเป็นอยู่
ของประชาชน ต้องอาศัยความรู้ด้านภูมิศาสตร์ พฤกษศาสตร์ การปรับปรุงพันธุ์พืช การจัดการ
แหล่งน�ำ้ แผนที่ และอืน่ ๆ ทรงเชีย่ วชาญการใช้เทคโนโลยีและทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสมเพือ่
การพัฒนาที่ยั่งยืน ทรงเน้นเรื่องสุขอนามัยและโภชนาการด้วยมีบทบาทส�ำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพ
ชีวิต รวมทั้งทรงส่งเสริมงานศิลปะและหัตถกรรมเพื่อให้ประชาชนมีรายได้เสริม
ด้วยเหตุที่ทรงตระหนักถึงความส�ำคัญของศาสตร์ต่าง ๆ ในการพัฒนา จึงทรงศึกษาค้นคว้า
วิทยาการ ทั้งด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมทั้งด้านสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยา และน�ำไป
ประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชนดังเป็นที่ประจักษ์แจ้งชัด
โดยทั่วไป โครงการตามพระราชด�ำริมีทั้งโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งเน้นด้าน
การศึกษาและโภชนาการในโรงเรียนกันดารห่างไกล โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช และโครงการ
ธนาคารพืชพรรณอันเนื่องมาจากพระราชด�ำริ เป็นต้น ด้านการช่วยเหลือผู้พิการ ทรงน�ำเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) มาช่วยพัฒนาทักษะการเรียนรู้ของผู้พิการ รวมทั้งช่วยให้พวกเขา
ช่วยเหลือตนเองได้มากขึ้นด้วย
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงงานในองค์กรการกุศล
และมูลนิธิมากมาย ทรงเป็นอุปนายิกาสภากาชาดไทยตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๐ และทรงเป็นประธานใน
หลากหลายมูลนิธิ อาทิ มูลนิธชิ ยั พัฒนา ซึง่ ดูแลโครงการพัฒนาและโครงการอนุรกั ษ์สงิ่ แวดล้อม มูลนิธิ
อานันทมหิดลเพื่อส่งเสริมการศึกษาระดับอุดมศึกษา มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จ
พระพุทธเลิศหล้านภาลัยเพื่ออนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมไทย มูลนิธิสายใจไทยเพื่อช่วยเหลือ
ทหารที่ได้รับบาดเจ็บหรือพิการจากภารกิจเพื่อความมั่นคงของประเทศ และมูลนิธิรางวัลสมเด็จ
16

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เจ้าฟ้ามหิดลเพื่อมอบรางวัลระดับนานาชาติแก่ผู้มีผลงานดีเด่นสาขาการแพทย์และสาธารณสุข
ทรงเป็นที่ปรึกษาของคณะกรรมการสารานุกรมไทยส�ำหรับเยาวชนตามพระราชประสงค์ในพระบาท
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อีกทั้งทรงเป็นประธานกิตติมศักดิ์ของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี
เพื่อพระราชทานรางวัลระดับนานาชาติ Princess Maha Chakri Award ครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๕๕๘
แก่ครูผู้เป็นแบบอย่างที่ดีเยี่ยมแก่ครูทุกชาติทุกภาษา

ในระดับนานาชาติ ทรงเป็นที่ปรึกษาพิเศษด้านสุขภาพของประชากรกลุ่มชายขอบ
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแปซิฟิกตะวันตกขององค์การอนามัยโลก (World Health
Organization) กรรมการกิตติมศักดิ์ของคณะกรรมการที่ปรึกษาสาขาสุขภาพของ Bloomberg
School of Public Health, Johns Hopkins University มนตรีของ Refugee Education Trust
ทูตพิเศษด้านอาหารในโรงเรียนของ World Food Program แห่งสหประชาชาติ สมาชิกสภา
กิตติมศักดิ์ (Honorary Senate) ของที่ประชุมนักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบล (Lindau Nobel
Laureate Meetings) อปุ ถมั ภกกติ ตมิ ศกั ดิ์ (Honorary Patron) ในโครงการ Connect the World
ของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Union : ITU)
สมาชิ ก รางวั ล ผู ้ น� ำ การจั ด การเทคโนโลยี ข ององค ์ ก รการประชุ ม นานาชาติ ด ้ า นการจั ด การ
วิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งนครพอร์ตแลนด์ (Portland International Conference on
Management of Engineering and Technology : PICMAT) และสมาชิกกิตติมศักดิ์ของสถาบัน
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา (Institute of Southeast Asian Studies : ISEAS)
เป็นที่ทราบกันดีทั้งภายในประเทศและต่างประเทศว่า พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงอุทิศพระวรกายทรงงานอย่างหนักเพื่อช่วยเหลือประชาชน
อย่างต่อเนื่อง จึงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลแมกไซไซ (Ramon Magsaysay Award) ด้านการ
บริการสาธารณะเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๔ นักโภชนาการดีเด่นจากองค์การอาหารและเกษตรแห่ง
สหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๕ ด้วยพระราชกรณียกิจ
โครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน โล่เกียรติยศจาก International Council of Iodine
Deficiency Disorders เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๗ ในฐานะที่ทรงอุทิศพระองค์เป็นผู้น�ำในการก�ำจัดภาวะ
บกพร่องไอโอดีนให้หมดไปจากประเทศไทยอย่างยั่งยืน รางวัลอินทิราคานธีจากรัฐบาลอินเดีย
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๗ ด้วยพระราชกรณียกิจดีเด่นด้านสันติภาพและการพัฒนา ทูตสันถวไมตรี
ด้านการศึกษาของ UNESCO เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘ รางวัลพิเศษสหพันธ์โภชนาการนานาชาติ
(International Union of Nutritional Sciences, IUNS) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ ในฐานะทรงอุทิศ
17

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พระองค์เพื่อพัฒนาโภชนาการและคุณภาพชีวิตของผู้ยากไร้ เหรียญและโล่สดุดีพระเกียรติคุณ
๑๐ มิตรชาวต่างชาติที่ดีที่สุดในโลกของจีน จากสภาที่ปรึกษาทางการเมืองของจีน (Chinese
People’s Political Consultative Conference : CPPCC) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ และรางวัล
ดิอาร์แพดบ็อกซ์ เมมโมรี่ เมดัล พร้อมประกาศนียบัตรจากสมาพันธ์นักประดิษฐ์นานาชาติ
(International Federation of Inventor’s Association : IFIA) เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๔ ในฐานะที่ทรง
สนับสนุนการสร้างสรรค์นวัตกรรมในประเทศไทยอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะในด้านเทคโนโลยี
สารสนเทศ เป็นต้น
พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงเรมิ่ พระราชกรณยี กจิ
ด้านการสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๒ ระยะแรกทรงร่วมสอนในหมวดวิชาศึกษาทั่วไปที่จุฬาลงกรณ์
มหาวทิ ยาลยั ปลายปถี ดั มาทรงเขา้ รบั ราชการสงั กดั กองวชิ ากฎหมายและสงั คมศาสตร์ สว่ นการศกึ ษา
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ทรงด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ซึ่งโปรด
เกล้าฯ ให้มีการปรับปรุงหลักสูตรให้ทันสมัยอยู่เสมอ และทรงส่งเสริมชมรมดนตรีไทยของสถาบัน
การศึกษานี้ด้วย นอกจากนั้นทรงรับเชิญบรรยายในหลายสถาบัน และทรงเข้าร่วมประชุมสัมมนา
วิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศอยู่เป็นนิจ
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระปรีชายิ่งด้าน
อักษรศาสตร์และการประพันธ์ พระราชนิพนธ์จ�ำนวนมากที่พิมพ์เผยแพร่ทั้งบทกวี ภาษา วรรณคดี
ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศาสนา โภชนาการ การพัฒนาชนบท และอื่น ๆ สะท้อนให้เห็นอย่าง
เด่นชัด พระราชนิพนธ์ชุดเสด็จพระราชด�ำเนินเยือนต่างประเทศได้รับความนิยมอย่างมาก รายได้
จากการจ�ำหน่ายพระราชทานเข้ามูลนิธสิ มเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เพือ่ สนับสนุนการศึกษานักเรียน
และนักศึกษาทั้งสายอาชีวะและสายสามัญที่ขาดแคลนทุนทรัพย์
ผูท้ ศี่ กึ ษาพระราชประวัตแิ ละพระราชกรณียกิจในพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
สยามบรมราชกุมารี จะประทับใจในความสนพระราชหฤทัยใฝ่ศึกษาแสวงหาความรู้และซาบซึ้ง
ในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ที่ทรงถ่ายทอดและประยุกต์ความรู้ด้วยพระวิริยอุตสาหะ
เพื่อช่วยเหลือประชาชนทุกหมู่เหล่าให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

18

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ประวัติศาสตร์พระราชนิพนธ์ค�ำสอน “Lecture Note”
ใน “ทูลกระหม่อมอาจารย์”
(พ.ศ. ๒๕๓๓ - ๒๕๕๘)
...วิชาความรู้ต่าง ๆ ล้วนมีประโยชน์ วิชาการมีทั้งที่เน้นความเจริญทาง
วัตถุ และไม่เน้นความเจริญทางวัตถุ วิชาประวัตศิ าสตร์เน้นความรูค้ วาม
เข้าใจเกี่ยวกับพฤติกรรม ประสบการณ์ และการสร้างสรรค์ของมนุษย์
และสภาพสังคมแวดล้อมในแต่ละสมัย วิชาประวัติศาสตร์เกี่ยวข้องกับ
วถิ ชี วี ติ ของคนเราอยา่ งมาก ทกุ สงั คมมรี ากฐานทปี่ รบั เปลยี่ นมาจากอดตี
ตอ่ เนอื่ งถงึ ปจั จบุ นั และพฒ
ั นาตอ่ ไปในอนาคต ประวตั ศิ าสตรไ์ มไ่ ดห้ ยดุ
อยู่แค่อดีต หากส่งผลต่อมาถึงปัจจุบันและแฝงเร้นต่อไปในอนาคต
บทเรียนในประวัติศาสตร์ให้ข้อคิดอยู่เสมอ เราสามารถน�ำข้อคิด
เหล่านั้นไปประยุกต์ใช้ในการท�ำงานและด�ำรงชีวิตได้...
		 (พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
“เรี ย นหรื อ รู ้ ป ระวั ติ ศ าสตร ์ ไ ปท� ำ ไม” วิ ช าประวั ติ ศ าสตร ์ ไ ทย
๑๐ กันยายน ๒๕๓๕)

ประวัติศาสตร์บันทึก
ร้อยเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี (พระยศในขณะนั้น)
ทรงเข้ารับราชการสังกัดกองวิชากฎหมายและสังคมศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้าเมื่อวันที่ ๒๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ ต่อจากนั้นพระองค์ทรงได้รับพระราชทาน
พระยศสงู ขนึ้ เปน็ ลำ� ดบั ตำ� แหนง่ ทสี่ ำ� คญ
ั ไดแ้ ก่ วนั ที่ ๒ มถิ นุ ายน พ.ศ. ๒๕๒๙ ทรงไดร้ บั พระราชทาน
พระยศพันเอกหญิงและทรงได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ด�ำรงต�ำแหน่งศาสตราจารย์ วันที่ ๕ มีนาคม
พ.ศ. ๒๕๓๐ เมื่อกองทัพบกได้ตั้งกองวิชาประวัติศาสตร์ สังกัดส่วนการศึกษาฯ พระองค์ทรงด�ำรง
ต�ำแหน่งหัวหน้ากองวิชา วันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๒ ทรงได้รับพระราชทานพระยศพลตรีหญิง
และทรงด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ วันที่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๙ ทรงได้รับ
พระราชทานพระยศพลเอกหญิง วันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ ทรงได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ด�ำรง
19

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ต�ำแหน่งศาสตราจารย์ ส่วนการศึกษาฯ ในอัตราจอมพล และในวันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เนื่อง
ในวาระที่ทรงรับราชการที่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าครบ ๓๐ ปี ทรงได้รับโปรดเกล้าฯ ให้
ด�ำรงต�ำแหน่งผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ในห้วงเวลา ๖ ปีแรก (พ.ศ. ๒๕๒๓ - ๒๕๒๙) ของการรับราชการ ณ โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้านั้น เนื่องจากพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราช
กุมารีทรงมีพระราชภารกิจส�ำคัญอืน่ ทีต่ อ้ งทรงปฏิบตั มิ ผี ลให้พระองค์เสด็จฯ มาทรงสอน ณ โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า ถนนราชด�ำเนินนอก กรุงเทพมหานครเฉพาะวันเวลาที่ทรงสอน ในระยะ
เวลานั้น นักเรียนนายร้อยและข้าราชการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้ขานพระนามของ
พระองค์แตกต่างกันไป เช่น สมเด็จอาจารย์ สมเด็จครู ฯลฯ จนกระทัง่ ในวโรกาสทีพ่ ระองค์ทรงเจริญ
พระชนมายุ ๓๖ พรรษา พ.ศ. ๒๕๓๔ เมื่อโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้จัดกิจกรรมต่าง ๆ
รวมทั้ ง จั ด พิ ม พ์ ห นั ง สื อ เพื่ อ เทิ ด พระเกี ย รติ ขึ้ น ในโอกาสนั้ น เองพระองค์ จึ ง ได้ ท รงพระกรุ ณ า
โปรดเกล้าฯ พระราชทานนามหนังสือดังกล่าวว่า “ทูลกระหม่อมอาจารย์” พร้อมทั้งพระราชทาน
พระราชานุญาตให้นักเรียนนายร้อยและข้าราชการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าขานพระนาม
แทนพระองค์ว่า “ทูลกระหม่อมอาจารย์”
เมื่อโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าย้ายที่ตั้งหน่วยมาอยู่ ณ บริเวณหุบเขาชะโงก
อำ� เภอเมอื งนครนายก จงั หวดั นครนายก เมอื่ พ.ศ. ๒๕๒๙ พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ
สยามบรมราชกุมารี ทรงตระหนักในความเดือดร้อนของข้าราชการและนักเรียนนายร้อยซึ่งต่าง
เสียขวัญและก�ำลังใจเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากความไม่คุ้นเคยอันเกิดจากการย้ายที่ตั้งหน่วยที่เคยอยู่
ทา่ มกลางความเจรญ
ิ ของพระนคร มาอยู่ ณ ชนบทอนั เปลา่ เปลยี่ วหา่ งไกล “ทลู กระหมอ่ มอาจารย”์
จึงทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้โดยตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา (พ.ศ. ๒๕๒๙) จนกระทั่งทรง
เกษี ย ณอายุ ร าชการใน พ.ศ. ๒๕๕๘ พระองค ์ ไ ด ้ เ สด็ จ ฯ มาทรงงาน ณ โรงเรี ย นนายร ้ อ ย
พระจุลจอมเกล้าเป็นประจ�ำสัปดาห์ละ ๒ วัน
“ทลู กระหมอ่ มอาจารย”์ ทรงเคยมพี ระราชดำ� รสั วา่ ในฐานะทที่ รงเปน็ ขา้ ราชการประจำ�
นัน้ พระองค์โปรดที่จะเสด็จฯ มาทรงงาน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า นครนายก ทุกวัน
แต่พระองค์ไม่ทรงสามารถปฏิบัติเช่นนั้นได้เนื่องจากทรงมีพระราชภารกิจส�ำคัญอื่น ๆ

20

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

บันทึกการทรงงาน
ในฐานะศาสตราจารย์และผู้อ�ำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้า พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมี
พระราชภารกจิ ในการกำ� กบั ดแู ลและทรงสอนวชิ าตา่ ง ๆ ทกี่ องวชิ าประวตั ศิ าสตรเ์ ปดิ สอนแกน่ กั เรยี น
นายร้อย ได้แก่
วิชาบังคับ คือ วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น วิชาไทยศึกษา
ส� ำ หรั บ นั ก เรี ย นนายร้ อ ยชั้ น ปี ที่ ๒ และวิ ช าประวั ติ ศ าสตร์ โ ลก ซึ่ ง ต่ อ มาเปลี่ ย นชื่ อ เป็ น
วชิ าประวตั ศิ าสตรร์ ว่ มสมยั สำ� หรบั นกั เรยี นนายรอ้ ยชนั้ ปที ี่ ๔ หรอื ๕ (ตามแตท่ กี่ ำ� หนดไวใ้ นหลกั สตู ร
การศึกษาซึ่งมีการปรับปรุงให้ทันสมัยเป็นระยะ)
วิชาเลือกเสรี คือ วิชาซึ่งกองวิชาประวัติศาสตร์ฯ จะพิจารณาเปิดสอนในแต่ละภาค
การศึกษา เพื่อให้สอดคล้องกับบริบททางประวัติศาสตร์ในเวลานั้น อาทิ วิชาประวัติศาสตร์ไทย
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก ประวัติศาสตร์ยุโรป
ประวัติศาสตร์อเมริกา และวิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ (จัดการเรียนการสอนเป็นกรณีศึกษา
เช่น วิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การเปลี่ยนแปลงสังคมและวัฒนธรรมโลกในกระแสโลกาภิวัตน์
ประวัติศาสตร์ความมั่นคงของโลก ประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็น ประวัติศาสตร์ทุนนิยมโลก
พระจุลจอมเกล้าศึกษา มุสลิมศึกษาในโลกปัจจุบัน เป็นต้น)
การอ�ำนวยการสอน พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
โปรดฯ ให้ดำ� เนินการจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นขัน้ ตอน โดยให้อาจารย์ทา่ นอืน่ ร่วมด้วย พระองค์
ทรงเป ็ น ประธานในการประชุ ม ภายในกองวิ ช า เพื่ อ พิ จ ารณาเตรี ย มการเรี ย นการสอน
การก�ำหนดวัตถุประสงค์ เค้าโครงการบรรยาย การปรับปรุงเนื้อหาหลักสูตร การก�ำหนดแผนงาน
หรือรูปแบบการสอนต่าง ๆ การเชิญผู้ทรงคุณวุฒิมาบรรยายพิเศษ การทัศนศึกษา การวิจัย
การสัมมนา ฯลฯ
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงให้ความส�ำคัญ
กับการสอนนักเรียนนายร้อยเป็นอย่างยิ่ง ทรงเป็นแบบอย่างของนักวิชาการที่มีความสนใจศึกษา
เรื่องราวต่าง ๆ เพื่อน�ำมาเป็นข้อมูลในการสอน ภาพที่เป็นแรงบันดาลใจลูกศิษย์ของพระองค์
มากที่สุดนั้นคือ ภาพที่ “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ทรงบันทึกข้อมูลต่าง ๆ ในสมุดบันทึกและ
กล้องถ่ายภาพ

21

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“ทูลกระหม่อมอาจารย์” ทรงสอนลูกศิษย์ว่า การบันทึกนั้นมีผลให้ไม่ลืมเรื่องราว
ที่เรียนรู้ และยังเป็นก�ำลังใจแก่ผู้ให้ความรู้ซึ่งได้เพียรพยายามเตรียมการน�ำเสนอมาเป็นอย่างดี
การที่พระองค์ทรงบันทึกความรู้ต่าง ๆ อยู่เป็นนิจเช่นนี้เป็นทั้งเหตุและผล ท�ำให้พระองค์ได้ทรงน�ำ
ความรู้ดังกล่าวมาทรงสอนลูกศิษย์ ในหัวข้อที่ทรงสอนให้ได้ข้อมูลในมิติที่ลึกซึ้งและกว้างขวางยิ่ง
การเตรียมการสอน พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงให้เวลาอย่างมากที่จะทรงเตรียมการทั้งในด้านเนื้อหาที่จะทรงสอน และพระราชนิพนธ์เอกสาร
“Lecture Note” ประกอบการสอนซึ่งจะพระราชทานให้นักเรียนนายร้อย และแม้ว่าพระองค์มี
พระราชกรณียกิจที่ต้องเสด็จพระราชด�ำเนินยังที่ต่าง ๆ แต่พระองค์ก็จะทรงใช้เวลาระหว่างประทับ
พระราชพาหนะเปน็ เวลานาน ๆ (โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ เมอื่ เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ ไปตา่ งประเทศ) นนั้ เอง
ในการพระราชนิพนธ์
การทรงพระราชนพิ นธค์ ำ� สอน พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรม
ราชกุมารีทรงค้นคว้ามาอย่างดีเยี่ยมจากแหล่งข้อมูลทุกชนิดที่ทรงเห็นว่าจะเป็นประโยชน์ ไม่ว่า
จะเปน็ เอกสารชนั้ ตน้ จากหอจดหมายเหตุ ตำ� ราวชิ าการ บทความในสงิ่ พมิ พต์ า่ ง ๆ รวมทงั้ จากเวบ็ ไซต์
ในอินเทอร์เน็ต และที่ส�ำคัญ คือ เนื้อหาที่ทรงได้รับจากประสบการณ์ที่พระองค์ได้ทรงมีโอกาส
ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรม
ราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙ ไปทรงงาน ณ สถานที่ต่าง ๆ รวมถึงการเสด็จฯ โดยพระองค์เอง
ในการเยือนและการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับบุคคลจ�ำนวนมากและหลากหลาย ทั้งในประเทศ
และต่างประเทศ จึงท�ำให้พระราชนิพนธ์ค�ำสอนมีความสมบูรณ์และมีคุณค่าอย่างยิ่ง
เมอื่ ทรงสอน เนอื่ งจากการสอนวชิ าประวตั ศิ าสตรใ์ นโรงเรยี นนายรอ้ ยพระจลุ จอมเกลา้
เป็นการสอนซึ่งอาจารย์แต่ละคนในกองวิชาสอนวิชาเดียวกัน แต่แบ่งหัวข้อรับผิดชอบตามที่
มอบหมาย พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารที รงรบั เปน็ พระราชภาระ
ในการสอน “บทน�ำ” และ“บทสรุป”ของทุกวิชา นอกจากนั้นพระองค์ยังทรงสอนในหัวข้อเฉพาะ
อี ก อย่ า งน้ อ ยวิ ชาละหนึ่ ง หั ว ข้ อ เช่ น วิ ช าไทยศึ ก ษาทรงสอนหั ว ข้ อ “ภู มิ ศ าสตร์ กั บ วิ ถี ไ ทย”
วิชาประวัติศาสตร์ร่วมสมัยหรือวิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ที่เปิดสอนในภาควิชานั้น ๆ
พระองค์ทรงสอนหัวข้อที่เกี่ยวกับประเทศจีน เป็นต้น
ระหวา่ งการทรงสอน “ทลู กระหมอ่ มอาจารย”์ ทรงใชส้ อื่ การสอนและเทคโนโลยตี า่ ง ๆ
ประกอบ เช่น ภาพถ่าย สไลด์ วีดิทัศน์ ภาพยนตร์ บทเพลง ฯลฯ นอกจากนั้นพระองค์ยังโปรดให้
จัดนิทรรศการขนาดเล็กขึ้นในห้องเรียนเพื่อจัดแสดงภาพ แผนที่ หนังสือ สิ่งของ หรือพระราชทาน
22

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เลี้ยงอาหารแก่นักเรียนนายร้อย เพื่อให้นักเรียนได้สนใจซาบซึ้งและมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหา
และวัฒนธรรมของภูมิภาคที่ก�ำลังศึกษามากยิ่งขึ้น
สิ่งที่ส�ำคัญที่สุดคือ พระองค์ทรงเปิดโอกาสให้นักเรียนได้กราบบังคมทูลถามและแสดง
ความคิดเห็นอย่างเสรีทุกครั้ง นอกจากนั้นในคาบเรียนที่มีอาจารย์คนอื่นสอน พระองค์เสด็จฯ
มาประทับฟังการสอนด้วยเสมอ พร้อมกันนั้นพระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณทรงอธิบายเสริม
และพระราชทานความคิดเห็นเพื่อให้เนื้อหาในหัวข้อการบรรยายนั้นสมบูรณ์มากขึ้นด้วย
ด้วยเหตุที่พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงตระหนักถึง
ความเปลีย่ นแปลงอย่างรวดเร็วของสังคมโลกยุคไร้พรมแดน ประกอบกับวิธกี ารสอนทีท่ รงน�ำเนือ้ หา
ทางวิชาการมาผนวกกับประสบการณ์ในพระองค์ดังกล่าวแล้ว มีผลให้เนื้อหาและวิธีการเรียนวิชา
ประวัตศิ าสตร์ทสี่ อนในโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าอาจแตกต่างจากทีส่ อนกันในมหาวิทยาลัย
อื่ น บ ้ า ง เนื่ อ งจากมี ก ารเปลี่ ย นแปลงหั ว ข ้ อ การบรรยายทุ ก ภาคการศึ ก ษาเพื่ อ ให ้ ก ้ า วทั น
กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น จากการเรียนการสอนในลักษณะนี้เอง นักเรียนนายร้อยลูกศิษย์ของ
“ทูลกระหม่อมอาจารย์” จึงได้รับการสอนให้มีความเข้าใจในสังคมไทยและก้าวทันโลก พร้อมกับ
การตระหนักถึงภาระหน้าที่ราชการในการพัฒนาและเสียสละเพื่อสังคม นักเรียนนายร้อยสามารถ
เรียนรู้เรื่องราวในอดีต เพื่อเข้าใจปัจจุบัน และอาจจะเห็นแนวทางในอนาคตได้
บันทึกประวัติศาสตร์ในพระราชนิพนธ์ค�ำสอน
ตลอดระยะเวลา ๓๕ ปีแห่งการรับราชการ ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงพระราชนพิ นธเ์ อกสารประกอบ
การสอนเพื่อพระราชทานแก่นักเรียนนายร้อยจ�ำนวน ๒๗๑ บท ประกอบด้วย วิชาประวัติศาสตร์
โลก ๘ บท วิชาประวัติศาสตร์ร่วมสมัย ๕๓ บท วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย ๓๕ บท วิชาไทยศึกษา
๓๕ บท และวิชาเลือกเสรี ๑๔๐ บท
พระราชนิพนธ์ค�ำสอนใน “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ทุกบท นับว่าทรงคุณค่าทาง
วิชาการและแสดงพระปรีชาสามารถ พระราชด�ำริ และความมุ่งมั่นในการสอน เพราะมีเนื้อหา
สอดคล้องกับสถานการณ์และเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ในห้วงเวลาที่ทรงพระราชนิพนธ์
เอกสารค�ำสอนนั้น ซึ่งสามารถใช้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์และสะท้อนให้เห็นถึงการเรียน
การสอนวิชาประวัติศาสตร์ของโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าในยุคสมัยที่ผ่านมาได้อย่างดี

23

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พ.ศ. ๒๕๕๘ เนื่องในโอกาสที่พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม
ราชกุ ม ารี ท รงเกษี ย ณอายุ ร าชการ โรงเรี ย นนายร ้ อ ยพระจุ ล จอมเกล ้ า จึ ง ได ้ ข อพระราชทาน
พระราชานญ
ุ าตจดั พมิ พพ์ ระราชนพิ นธค์ ำ� สอนดงั กลา่ ว เนอื่ งจากตระหนกั วา่ พระราชนพิ นธค์ ำ� สอน
ทกุ บททที่ รงพระกรณ
ุ าธคิ ณ
ุ พระราชทานแกน่ กั เรยี นนายรอ้ ยนนั้ มคี วามสำ� คญ
ั อยา่ งยงิ่ ลว้ นเปย่ี มไป
ดว้ ยประโยชนท์ างวชิ าการประวตั ศิ าสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ และอาจจะนำ� ไปศกึ ษาในเชงิ ประวตั ศิ าสตร์
นิพนธ์ได้ สิ่งที่ส�ำคัญที่สุดคือ เป็นการเฉลิมพระเกียรติและเผยแพร่พระราชกรณียกิจทางวิชาการ
ของพระองค์ในขณะทรงรับราชการ ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าให้เป็นที่ประจักษ์ชัด
พระราชนิพนธ์ค�ำสอนในพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราช
กุมารีแบ่งได้เป็น ๒ ช่วงหลัก ๆ คือ ๑) พระราชนิพนธ์ช่วงรอยต่อระหว่างการยุติของสงครามเย็น
จนถงึ เหตกุ ารณ์ 9/11 (พ.ศ. ๒๕๓๒ – ๒๕๔๔) พระราชนพิ นธแ์ ตล่ ะวชิ าในชว่ งเวลานี้ เปน็ การอธบิ าย
เหตุการณ์ส�ำคัญในบริบทโลกโดยรวมเป็นหลัก และ ๒) พระราชนิพนธ์ช่วงหลังเหตุการณ์ 9/11
เป็นต้นมา (พ.ศ. ๒๕๔๕ – ๒๕๕๘) ในระยะเวลานี้กองวิชาประวัติศาสตร์ได้ปรับเปลี่ยนการเรียน
การสอนโดยใหม้ เี นอื้ หาในลกั ษณะกรณศี กึ ษา ดงั นนั้ พระราชนพิ นธค์ ำ� สอนในสมยั ที่ ๒ นี้ จงึ มลี กั ษณะ
ที่ทรงอธิบายปรากฏการณ์ทางประวัติศาสตร์ประกอบกับพระราชวินิจฉัยซึ่งน่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง
แม้ว่าเนื้อหาและพระราชนิพนธ์ค�ำสอนทุก ๆ บทในพลเอกหญิง สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ต่างล้วนเป็น “บันทึกประวัติศาสตร์” แต่โรงเรียนนายร้อย
พระจุลจอมเกล้าไม่สามารถตีพิมพ์ได้หมด เพราะความจ�ำกัดของจ�ำนวนหน้ากระดาษ โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้าจึงได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์พระราชนิพนธ์ค�ำสอน
แบ่งตามรายวิชาและล�ำดับเวลาเพียงจ�ำนวน ๓๐ บท และเฉพาะที่พระราชทานแก่นักเรียนนายร้อย
ในช่วงที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๔๕ - ๒๕๕๘) เท่านั้น ด้วยเหตุที่ว่า พระราชนิพนธ์ค�ำสอนที่พระราชทานแก่
นักเรียนนายร้อยในห้วงเวลานี้เป็นพระราชนิพนธ์ค�ำสอนที่ไม่เพียงแต่อธิบายประวัติศาสตร์เฉพาะ
เหตุ ก ารณ์ ส� ำ คั ญ ที่ น� ำ ไปสู ่ ก ารเปลี่ ย นแปลงของประวั ติ ศ าสตร์ โ ลกเท่ า นั้ น แต่ ยั ง ทรงอธิ บ าย
ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นพร้อมพระราชวินิจฉัย นอกจากนั้นยังได้จัดพิมพ์พระราชนิพนธ์ค�ำน�ำ
คู่มือทัศนศึกษาจ�ำนวน ๑๕ บท ซึ่งพระองค์ได้ทรงอธิบายให้เห็นถึงวิธีการเรียนการสอนโดยการ
ลงพื้นที่ไปทัศนศึกษา ณ สถานที่ต่าง ๆ ว่าจะกระท�ำด้วยเหตุผลใด อย่างไร ที่ไหน เพื่อให้นักเรียน
นายร้อยได้รับประโยชน์สูงสุดในการเรียนการสอนด้วย
ในการเตรียมต้นฉบับส�ำหรับจัดพิมพ์บทพระราชนิพนธ์ “สายธารแห่งประวัติวิทยา”
บทนี้ มีการตรวจแก้ไขแต่น้อยที่สุดเท่าที่จ�ำเป็น เพื่อคงความเป็น “พระราชนิพนธ์ค�ำสอน” หรือ
24

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“Lecture note” ที่ทรงเตรียมส�ำหรับการทรงสอนและพระราชทานแก่นักเรียนนายร้อยเป็นการ
เฉพาะ ส่วนเอกสารอ่านประกอบอื่น ๆ จ�ำนวน ๒๙ บท ที่ทรงอ้างอิงในเนื้อหา ไม่ได้น�ำมาตีพิมพ์
บทพระราชนิ พ นธ ์ ค� ำ สอนและพระราชนิ พ นธ ์ ค� ำ น� ำ คู ่ มื อ ทั ศ นศึ ก ษาดั ง ปรากฏใน
“สายธารแห่งประวัติวิทยา” นี้ ล้วนสะท้อนบริบททางประวัติศาสตร์ในห้วงเวลาที่ทรงสอนวิชา
นัน้ ๆ พร้อมกับอาจแสดงนัยส�ำคัญของแนวพระราชด�ำริที่ “ทูลกระหม่อมอาจารย์” ทรงสอนนักเรียน
นายร้อย และยังเป็นเครื่องยืนยันความบางตอนในพระราชนิพนธ์ของพระองค์ที่ว่า
“...ประวัติศาสตร์ไม่ได้หยุดอยู่แค่อดีต
หากส่งผลต่อมาถึงปัจจุบันและแฝงเร้นต่อไปในอนาคต...”

25

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

รายการบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน (พ.ศ. ๒๕๓๓ - ๒๕๕๘)
ก. วิชาบังคับ
๑. ประวัติศาสตร์โลก
ภาคต้น ๒๕๓๓
ภาคต้น ๒๕๓๕

ภาคต้น ๒๕๓๖

ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
ภาคต้น ๒๕๓๗
ภาคต้น ๒๕๓๘
ภาคต้น ๒๕๓๙

ประวัติศาสตร์จีน, มาเลเซีย, สิงคโปร์, อินโดจีน, อินโดนีเซีย
มองโลกร่วมสมัย (บทสไลด์)
จีนกับแนวทางในอนาคต
ปริทัศน์แดนมังกร (บทสไลด์)
เบิกฟ้าเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เหตุการณ์ปัจจุบันของโลก : เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
บทน�ำ
มองโลกร่วมสมัย (บทสไลด์ - แก้ไข)
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, กัมพูชา, บรูไนฯ, พม่า, มาเลเซีย, สิงคโปร์,
เวียดนาม, ลาว, ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย
จีน, ประวัติศาสตร์จีน, ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับประเทศ
มหาอ�ำนาจอื่น, การเมืองจีนสมัยคอมมิวนิสต์ปกครองจีน
ประวัติศาสตร์โลก : สรุป
โลกานุวัตร
บทน�ำ
ภูมิหลังของโลกร่วมสมัย
สมัยหลังสงครามเย็น การท้าทายของระเบียบโลกใหม่
บทน�ำ
ภูมิหลังของโลกร่วมสมัย
พินิจโลกร่วมสมัยในทศวรรษ ๑๙๙๐
จีน VS อังกฤษ อนาคตทางสองแพร่งของฮ่องกง
ความส�ำคัญทางยุทธศาสตร์ของมหาสมุทรอินเดีย
ความสัมพันธ์ทางการทูตของไทยกับกลุ่มประเทศเกิดใหม่จาก
ยูโกสลาเวีย (เดิม)
26

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคต้น ๒๕๔๐

ภาคต้น ๒๕๔๑

ภาคต้น ๒๕๔๒

ภาคต้น ๒๕๔๓
ภาคต้น ๒๕๔๔
ภาคต้น ๒๕๔๕

สรุป
สรุปสอบย่อยประจ�ำภาค
บทน�ำ
ภูมิหลังของโลกร่วมสมัย
พินิจโลกร่วมสมัย
เอเชียใต้
โลกอนาคตกับความขัดแย้งทางวัฒนธรรม
สรุปการเลือกข่าวต่างประเทศและวิเคราะห์ข่าว
IMF
บทน�ำ
ภูมิหลังของโลกร่วมสมัย
พินิจโลกร่วมสมัย
ปัญหาอาวุธนิวเคลียร์
วัฒนธรรมโลกในคริสต์ศตวรรษที่ ๒๑ : Americanization?
สรุปผลงานของนักเรียน
สรุป
บทน�ำ
พินิจโลกร่วมสมัย
การค้นพบโลกใหม่ถึงสงครามเย็น
สรุปเหตุการณ์ปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคต
วัฒนธรรมโลก : Métissage culturel หรือ Americanization?
บทน�ำ
จีน : มหาอ�ำนาจในศตวรรษที่ ๒๑?
สรุป : การปรับตัวเข้ากับยุคใหม่
โลก ๓ ยุค : อาณานิคม สงครามเย็น และหลังสงครามเย็น
จีน : อาณาจักรกลาง (Middle Kingdom - Zhong Guo) ยุคใหม่
โลก ๓ ยคุ : อาณานคิ ม สงครามเยน็ และหลงั สงครามเยน็ , เหตกุ ารณ์
วันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๔ : สาเหตุและความหมาย

27

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคต้น ๒๕๔๖
ภาคต้น ๒๕๔๗

ภาคต้น ๒๕๔๘

ภาคต้น ๒๕๔๙
ภาคต้น ๒๕๕๐
ภาคต้น ๒๕๕๑
ภาคต้น ๒๕๕๒
ภาคต้น ๒๕๕๓

โลก ๓ ยคุ : อาณานคิ ม สงครามเยน็ และหลงั สงครามเยน็ , เหตกุ ารณ์
วันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๔ : สาเหตุและความหมาย
ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
โลก ๓ ยคุ : อาณานคิ ม สงครามเยน็ และหลงั สงครามเยน็ เหตกุ ารณ์
วันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๔ : สาเหตุและความหมาย
จีน : ฝันร้ายของตะวันตก
เอกสารอ่านประกอบ ๑ จีนเป็นฝันร้ายของใคร?
เอกสารอ่านประกอบ ๒ จีนกับการพัฒนาของเอเชีย : ข้อคิดส�ำหรับไทย
เอกสารอ่านประกอบ ๓ China’s Century
เอกสารอ่านประกอบ ๔ กระแสแข่งดุป่วนหนัก ผู้ผลิตชิ้นส่วน
รถยนต์จีน
เอกสารอ่านประกอบ ๕ แบงก์ชาติจีนชี้เศรษฐกิจลดความร้อนแรง
เอกสารอา่ นประกอบ ๖ “ลงั โคม” ผดุ รา้ นคา้ ปลกี แหง่ แรกในเซยี่ งไฮ้
เอกสารประกอบการบรรยาย สหภาพยุโรป
บทน�ำประวัติศาสตร์โลกปัจจุบัน
จีน : มังกรย่อมเป็นมังกรอยู่ดี
จีน : ความเปลี่ยนแปลงและความโดดเด่น
เอกสารอา่ นประกอบ ภมู ทิ ศั นก์ ารเมอื งโลกทเี่ ปลยี่ นไป ประเทศจนี
บทน�ำ ภูมิหลังโลก ๓ ยุค
จีน : คู่แข่งหรือหุ้นส่วนของตะวันตก
ความน�ำ
จีน : บนเส้นทางการขยายอ�ำนาจและอิทธิพลแนวสันติ
บทน�ำ
จีน : ฤๅจะเป็นจักรวรรดินิยมยุคใหม่?
บทน�ำ : ความน�ำอธิบายเนื้อหาวิชาโดยสังเขป
จีน : ศูนย์กลางทุนนิยมใหม่
บทน�ำ : ประวัติศาสตร์ร่วมสมัยในบริบทกระแสโลก
จีน : ยังคงถูกจับตามองจากทุกมุมโลก

28

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคต้น ๒๕๕๔
ภาคต้น ๒๕๕๕
ภาคต้น ๒๕๕๖
ภาคต้น ๒๕๕๗
ภาคต้น ๒๕๕๘

๒. พื้นฐานอารยธรรมไทย
ภาคสอง ๒๕๓๑
ภาคสอง ๒๕๓๒
ภาคสอง ๒๕๓๔
ภาคสอง ๒๕๓๕
ภาคสอง ๒๕๓๖

บทน�ำ : ประวัติศาสตร์ร่วมสมัยในบริบทกระแสโลก
จีนและอินเดีย : มหาอ�ำนาจทางเศรษฐกิจใหม่กับบทบาทวิกฤติ
เศรษฐกิจโลก
บทน�ำ : ว่าด้วยแนวโน้มและการศึกษาประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
จีนเป็นหมายเลขสองของโลกแล้ว : ชาวโลกและชาวจีนคิดเรือ่ งนีอ้ ย่างไร
สรุป
บทน�ำ : ความน�ำและอธิบายเนื้อหาวิชาโดยสังเขป
จีน : รู้จักจีนและนโยบายใหม่ภายใต้ผู้น�ำ 5th G
สรุป
บทน�ำ : ความน�ำและอธิบายเนื้อหาวิชาโดยสังเขป
จีน : ผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ของโลกอนาคต
สรุป
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
จีน : ผู้น�ำรุ่นที่ ๕ กับปัญหาที่ท้าทาย
สรุป
จุดมุ่งหมายของการสอนวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย
จุดมุ่งหมายของการสอนวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย
ภาษาและวรรณคดีไทย
อารยธรรมไทย
บทน�ำและความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับพื้นฐานอารยธรรม
ภาษาในอารยธรรมไทย
สายธารแห่งอารยธรรมไทย
ข้อคิดเบื้องต้นเกี่ยวกับพื้นฐานอารยธรรม
สรุปการเมืองการปกครองไทย (๑)
สรุปการเมืองการปกครองไทย (๒)

29

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคสอง ๒๕๓๗

ภาคสอง ๒๕๓๘
ภาคสอง ๒๕๓๙
ภาคสอง ๒๕๔๐
ภาคสอง ๒๕๔๑
ภาคสอง ๒๕๔๒
ภาคสอง ๒๕๔๓

ภาคสอง ๒๕๔๔

ภาคสอง ๒๕๔๕

เกริ่นน�ำ
ข้อคิดบางประการเกี่ยวกับพื้นฐานอารยธรรม
ภาษาไทยกับอารยธรรมไทย
วรรณคดีกับอารยธรรมไทย
การปฏิรูปประเทศให้ทันสมัยในสมัยรัชกาลที่ ๕
การกระจายอ�ำนาจและการรวมอ�ำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง
สรุปปิดวิชา
ศาสนาในอารยธรรมไทย
บทน�ำ
ภาษาไทยกับอารยธรรมไทย
ศาสนาในสังคมไทย
บทน�ำ
ภาษาไทยกับอารยธรรมไทย
ศาสนาในสังคมไทย
บทน�ำ
บทน�ำ
บทน�ำ
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการของสังคม
มนุษย์ในประเทศและลักษณะสังคม
วัฒนธรรมยุคต้นของประเทศ
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายในการศึกษาและเนื้อหาสาระหลักสูตร
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการของสังคม
มนุษย์ในประเทศและลักษณะสังคม
วัฒนธรรมยุคต้นของประเทศ
การปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม : ความเป็นมาและข้อคิดเห็น
สังเขปเส้นทางแพรไหม
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายของการศึกษาและเนื้อหาสาระการบรรยาย
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ : ปัจจัยที่ก�ำหนดพัฒนาการของ
สังคมมนุษย์
สรุป
30

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ไทยศึกษา
ภาคต้น ๒๕๔๖

ภาคสอง ๒๕๔๗

ภาคสอง ๒๕๔๘

ภาคสอง ๒๕๔๙

ภาคสอง ๒๕๕๐
ภาคสอง ๒๕๕๑

บทน�ำ : จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
เอกสารอ่านประกอบเรื่องการพัฒนา
สรุปไทยศึกษา
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
สรุปไทยศึกษา
เอกสารอ่านประกอบเรื่องการพัฒนา
จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
สรุปไทยศึกษา
สรุปพัฒนาการการศึกษาเรื่องไทย
สรุปหัวข้อการท�ำวิจัย
จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
เอกสารอ่านประกอบ หัวข้อการประชุมไทยศึกษานานาชาติที่
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ม.ค. ๒๐๐๘ สังคมไทยในโลกที่ก�ำลัง
เปลี่ยนแปลง
จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
เอกสารเพิ่มเติม ดินโคลนถล่มที่อ�ำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่
จุดมุ่งหมายและขอบเขตของวิชาไทยศึกษา
สรุปไทยศึกษา
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
เอกสารอ่านประกอบ : ดิน น�้ำ ลม ไฟ ส�ำคัญไฉนต่อชีวิต
เอกสารอ่านประกอบ : ดินโคลนถล่มที่อ�ำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่
เอกสารอ่านประกอบ : อุทกภัยบ้านน�้ำก้อ ต�ำบลน�้ำก้อ อ�ำเภอ
หล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์
31

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคสอง ๒๕๕๒
ภาคสอง ๒๕๕๓

ภาคสอง ๒๕๕๔

ภาคสอง ๒๕๕๕

ภาคสอง ๒๕๕๖

ภาคสอง ๒๕๕๗

จุดมุ่งหมายและขอบเขตของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย มนุษย์กับความเน่าเสีย
สรุปไทยศึกษา
จุดมุ่งหมายและขอบเขตของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย
ภูมิศาสตร์มนุษย์ (Human Geography)
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
จุดมุ่งหมายของวิชาไทยศึกษา : ศึกษาไทย
ภูมศิ าสตร์กบั วิถชี วี ติ ไทย : ภูมศิ าสตร์การคมนาคมขนส่ง (Transport
Geography)
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย : ภูมิศาสตร์การเกษตร (Agricultural
Geography)
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
ภูมิศาสตร์พลังงาน
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
สรุป
จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
ภูมิศาสตร์มหาสมุทรของไทย
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
สรุป

32

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคสอง ๒๕๕๘

ข. วิชาเลือกเสรี
๑. ประวัติศาสตร์ไทย
ภาคสอง ๒๕๓๒

ภาคสอง ๒๕๓๓

ภาคสอง ๒๕๓๔

จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทยและภูมิศาสตร์กับโอลิมปิควิชาการ
เอกสารประกอบการสอน : แผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ
ฉบับที่ ๑๑ (๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)

บทน�ำ
การก่อตั้งอาณาจักรสุโขทัย
อาณาจักรโบราณ–สมัยอยุธยา
บทน�ำ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ พัฒนาการทางประวัติศาสตร์
บทน�ำ
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก : การสร้างเมือง
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก : การปกครอง
การปฏิรูปบ้านเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว
ภูมิศาสตร์เบื้องหลังประวัติศาสตร์
พัฒนาการทางประวัติศาสตร์
บทน�ำ
ประวัติศาสตร์ไทย ๑
ประวัติศาสตร์ไทย ๒
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก: การสร้างเมือง
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก: การปกครอง
การปฏิรูปบ้านเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยูห่ วั (ทบทวน)
การปฏิรูปบ้านเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยูห่ วั (การปกครองส่วนภูมิภาค)
การปฏิรูปบ้านเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยูห่ วั (การต่างประเทศกับเอกราช)
33

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคสอง ๒๕๓๕

ภาคต้น ๒๕๓๘

ภาคสอง ๒๕๓๙

บทน�ำ
วิชาประวัติศาสตร์ไทย : บทน�ำ
ภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์
สมยั กอ่ นประวตั ศิ าสตร์ และพฒ
ั นาการของแควน้ โบราณในดนิ แดน
ประเทศไทย
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ความน�ำ : หลักฐานเอกสารในการศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์
สมัยรัชกาลที่ ๕
การปฏิรูปบ้านเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจา้ อยหู่ วั
การปฏิรูปในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว :
การต่างประเทศ
การปฏิรูปการปกครองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว
ปัญหาบางประการจากการพัฒนาเศรษฐกิจในช่วงสามทศวรรษ
ที่ผ่านมา
บทน�ำ
รัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. ๒๓๒๕ - ๒๓๙๔)
การปฏิรูปในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว :
การต่างประเทศ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับการปฏิรูปบ้านเมือง
บทน�ำ
ภูมิศาสตร์การเมืองไทย
พินิจรัตนโกสินทร์
รัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. ๒๓๒๕ - ๒๓๙๔)
การเผชิญกับจักรวรรดินิยม : ยุทธวิธีและผลสืบเนื่อง
การเมืองไทยในช่วง พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๓๑
เศรษฐกจิ และการตา่ งประเทศของไทยในชว่ ง พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๓๑
เศรษฐกิจไทย’๓๙ : ครึ่งแรกอ่อนล้า...ครึ่งหลังยังมากปัญหา
34

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคต้น ๒๕๔๑

ภาคสอง ๒๕๔๓
ภาคต้น ๒๕๕๒

เอกสารอา่ นประกอบ : เหตกุ ารณท์ างการเมอื งระหวา่ ง ๑๔ ตลุ าคม
พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๑๙
เอกสารอ่านประกอบ : สภาพแวดล้อมกับการเมืองไทยระหว่าง
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๓๕
ความน�ำ
สังเขปสมัยรัชกาลที่ ๑ - รัชกาลที่ ๔ (พ.ศ. ๒๓๒๕ - ๒๔๑๑)
รัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. ๒๓๒๕ - ๒๓๙๔)
การเมืองไทยในช่วง พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๓๑
สรุปเศรษฐกิจไทยในช่วง พ.ศ. ๒๕๐๔ - ๒๕๓๙
โครงการพระราชด�ำริในช่วง พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๒๕
บทน�ำ : ศึกษาอดีตเพื่อให้มองการณ์ไกล
มองต่างชาติ เหลียวมองไทย
กล่าวน�ำ : ศึกษาประวัติศาสตร์ไทย ท�ำไม และอย่างไร
สังคมและวัฒนธรรมไทย : ความหลากหลาย
กรุงสุโขทัยเป็นราชธานี (พ.ศ. ๑๗๖๒ - ๑๙๘๑)
การโยงอ�ำนาจเข้าสู่องค์พระมหากษัตริย์: จุดเริ่มต้นการปฏิรูป
บ้านเมืองของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ชาวจีนในสมัยอยุธยา : สถานะในประวัติศาสตร์
วิชาประวัติศาสตร์ไทย : สุโขทัย
สงั คมสมยั ประวตั ศิ าสตรย์ คุ ตน้ ในดนิ แดนประเทศไทย
สงั เขปในการศกึ ษา

ประวัติศาสตร์ไทย : ความสัมพันธ์กับโลกตะวันตก
ภาคสอง ๒๕๕๗
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
ไก่ไวน์แดง (Coq au vin rouge)
โลกตะวันตกในสายตานักเดินทาง
Sugee Cake
สรุป

35

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๒. ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก
ภาคต้น ๒๕๓๔
มองโลกเอเชียตะวันออก
ข้อคิดเบื้องต้นเกี่ยวกับประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก
เอเชียตะวันออก
ภาคต้น ๒๕๓๕
จีนจะเดินทางไปตามแนวทางใด
จีนกับแนวทางในอนาคต
ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับประเทศมหาอ�ำนาจ
ภาคต้น ๒๕๔๐
บทน�ำ
เรื่องของเอเชียตะวันออกในช่วงนี้
ฮ่องกง, ฮ่องกงภาคผนวก
ทิเบต
ไต้หวัน
ภาคต้น ๒๕๔๓
บทน�ำ
ชาติจีนชาติไทยมิใช่อื่นไกลพี่น้องกัน
จีน, พุทธศาสนาในจีน
ญี่ปุ่น
เกาหลี
ภาคต้น ๒๕๔๙
บทน�ำ ภูมิหลังเอเชียตะวันออก
“ปัญหาความยากจน” ภาพซ้อนในการพัฒนาแบบ “อัศจรรย์จีน”
บทน�ำ สารสนเทศเอเชียตะวันออก
เกาหลี
จีน
ญี่ปุ่น
ไต้หวัน
เอกสารอ่านประกอบ พุทธศาสนาในจีน
ฉากประวัติศาสตร์เกาหลีในเรื่อง “แดจังกึม”
ภาคต้น ๒๕๕๓
บทน�ำ
ชนกลุ่มน้อยในจีน
เอกสารประกอบหมายเลข ๑ รายชือ่ ชนกลุม่ น้อยของจีนทัง้ ๕๕ ชนชาติ
36

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก : บูรพาภิวัตน์ศึกษา
ภาคสอง ๒๕๕๖
บทน�ำ : จุดมุ่งหมายและขอบเขตการศึกษา
จีน : โอกาสและยุทธศาสตร์การสร้างตะวันออกใหม่
สรุป
๓. ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภาคต้น ๒๕๓๑
บทน�ำ
ภาคต้น ๒๕๓๓
พม่าหลังสงครามโลกครั้งที่สอง
ภาคต้น ๒๕๓๔
พม่า
อินโดนีเซียในปัจจุบัน
บรูไนฯ
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภาคต้น ๒๕๓๕
เบิกฟ้าเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
บรูไนฯ
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
อินโดนีเซีย, อินโดนีเซียช่วงที่ประธานาธิบดีซูการ์โนปกครอง,
อินโดนีเซียในปัจจุบัน
ภาคต้น ๒๕๓๖
บทน�ำ : สภาพภูมิศาสตร์กับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์
สถานการณ์ทางการเมือง และเศรษฐกิจของอินโดจีน
อิ น โดนี เ ซี ย , ประวั ติ ศ าสตร ์ อิ น โดนี เ ซี ย , อิ น โดนี เ ซี ย ช ่ ว งที่
ประธานาธิบดีซกู าร์โนปกครอง, อินโดนีเซียในปัจจุบนั , สถานการณ์
ทางการเมืองและเศรษฐกิจของอินโดนีเซีย
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภาคต้น ๒๕๓๙
บทน�ำ
บทบาทของมหาอ�ำนาจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภาคต้น ๒๕๔๒
บทน�ำ
ลาว, สรุปประเทศลาว
37

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคต้น ๒๕๔๔
ภาคต้น ๒๕๔๖
ภาคสอง ๒๕๕๒

บทบาทและท่าทีของมหาอ�ำนาจในอาเซียน
เอกสารอ่านประกอบ
เอกสารอ่านประกอบ Asia at Crossroads
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ : จากอดีตถึงปัจจุบัน
ลาว, สรุปประเทศลาว
บทน�ำ
ลาว : การพัฒนาบนกระแสคลื่นใต้น�้ำ
บทน�ำ : เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปริบทกระแสโลก
อาเซียนกับโลกตะวันออก

ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ :
เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนาความรู้เพื่อนบ้านอาเซียนในฐานะมิตร
ภาคสอง ๒๕๕๔
บทนำ� : เขา้ ใจ เขา้ ถงึ และพฒ
ั นาความรเู้ พอื่ นบา้ นอาเซยี นในฐานะมติ ร
เรยี นรแู้ ละรจู้ กั เพอื่ นบา้ นอาเซยี นผา่ นผนู้ ำ� นกั ธรุ กจิ ขา้ ราชการและ
ชาวบ้าน : เรื่องเล่าจากประสบการณ์จริง
เอกสารอ่านประกอบ การเตรียมพร้อมของมาเลเซียในการเข้าสู่
ประชาคมอาเซียน
เอกสารอา่ นประกอบ ศนู ยอ์ าเซยี นศกึ ษา : การรจู้ กั ทยี่ งั รอความเขา้ ใจ
๔. การเมืองการปกครองประเทศไทย
(สอนร่วมกับกองวิชากฎหมายและสังคมศาสตร์)
ภาคสอง ๒๕๓๖
สรุปวิชาการเมืองการปกครอง
ภาคต้น ๒๕๓๗
การปฏิรูปประเทศให้ทันสมัยในสมัยรัชกาลที่ ๕
ภาคสอง ๒๕๓๗
บทน�ำ
ข้อคิดบางประการเกี่ยวกับการเรียนวิชาการเมืองการปกครองไทย
เอกสารอ่านประกอบ : การกระจายอ�ำนาจและการรวมอ�ำนาจ
เข้าสู่ศูนย์กลาง

38

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๕. ประวัติศาสตร์ยุโรป
ภาคสอง ๒๕๔๑

ภาคสอง ๒๕๕๘
๖. ประวัติศาสตร์อเมริกา
ภาคสอง ๒๕๔๐
ภาคสอง ๒๕๔๒
ภาคสอง ๒๕๔๔

ภาคต้น ๒๕๔๗
ภาคสอง ๒๕๕๑

บทน�ำ
ยุโรปในสมัยต่าง ๆ
สงครามเย็น
สงครามเย็น : สองยุโรป สองอุดมการณ์ สองระดับพัฒนา
สหภาพยุโรป
รัสเซียและประเทศในยุโรปตะวันออก
วัฒนธรรมและเทคโนโลยี
สรุปนโยบายกลาสนอสต์และเปเรสตรอยก้า
สงครามในบอสเนีย เฮอร์เซโกวิน่า, ปัญหาคอซอวอบนทางแยก
จุดมุ่งหมายและขอบเขตของการศึกษาประวัติศาสตร์ยุโรป
ยุโรปในความทรงจ�ำ
บทน�ำ
บทน�ำ
วัฒนธรรมและค่านิยมอเมริกัน
ท�ำไมจึงควรศึกษาประวัติศาสตร์อเมริกา
สหรัฐอเมริกากับยุโรป
สหภาพยุโรป
สงครามเย็น
Americanization กับประชาคมโลก
การเมืองระหว่างประเทศ : ระเบียบโลกยุคอเมริกา
ประวัติศาสตร์อเมริกันศึกษา : ประสบการณ์และข้อสังเกต
กล่าวน�ำ
วัฒนธรรมอเมริกา : วัฒนธรรมโลก?
American Economy Collapsing
Stopping By Woods On A Snowy Evening

39

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคสอง ๒๕๕๕

กล่าวน�ำ : ศึกษาประวัติศาสตร์อเมริกาท�ำไมและอย่างไร
วัฒนธรรมอเมริกัน : วัฒนธรรมโลก?
สรุป

๗. หัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์
- ประวัติศาสตร์ความมั่นคงของโลก
ภาคสอง ๒๕๔๕
โลก ๓ ยุค-บริบททางประวัติศาสตร์ (Historical Context)
ในการศึกษาประวัติศาสตร์ความมั่นคงของโลก
- ประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็น
ภาคสอง ๒๕๔๖
การศึกษาประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็น : ท�ำไมและอย่างไร
สงครามเย็นในยุโรปตะวันตก
เอกสารอ่านประกอบ
- ประวัติศาสตร์ทุนนิยมโลก
ภาคสอง ๒๕๔๗
บทนำ� โลกสามยคุ -บรบิ ททางประวตั ศิ าสตร์ (Historical Context)
ในการศึกษาประวัติศาสตร์ทุนนิยมโลก
บทบาทของจีนกับการค้าโลกในศตวรรษใหม่
เอกสารอา่ นประกอบ ทนุ นยิ มจนี : สมยั Treaty ports จนถงึ ปจั จบุ นั
- เปรียบเทียบพัฒนาการประชาธิปไตยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภาคต้น ๒๕๔๘
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภายใต้บริบทโลก
ลาว : การพัฒนาน�ำการเมือง
สรุป
- จีนกับความมั่นคงของโลก
ภาคสอง ๒๕๔๘
บทน�ำ : โลก ๓ ยุค-ความมั่นคงของโลกในบริบททางประวัติศาสตร์
จีนกับไทยพี่น้องสองสายเลือด

40

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

- ประวัติศาสตร์ความมั่นคงโลกกับประเทศไทย
ภาคสอง ๒๕๔๙
บทน�ำ
จีนกับความมั่นคงโลก
จีนกับไทยพี่น้องสองสายเลือด
- การเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมของโลกในกระแสโลกาภิวัตน์
ภาคต้น ๒๕๕๐
โลกสามยุคในมิติแห่งการเปลี่ยนแปลงทางสังคม
จีน : โลกขงจื๊อแบบจารีตสู่โลกขงจื๊อในยุคโลกาภิวัตน์
เอกสารอ่านประกอบหมายเลข ๑ พุทธศาสนาในจีน
เอกสารอ่านประกอบหมายเลข ๒ ลัทธิเต๋า
เอกสารอ่านประกอบหมายเลข ๓ ราชวงศ์ต่าง ๆ ที่ปกครองจีน
เอกสารอ่านประกอบหมายเลข ๔ ขงจื๊อฟื้นชีพ
เอกสารอ่ า นประกอบหมายเลข ๕ แนวคิ ด ของศาสตราจารย์
อึ้ง ออนโช
- ความมั่นคงของโลกในบริบท (context) ทางประวัติศาสตร์และร่วมสมัย
ภาคสอง ๒๕๕๐
ความมั่ น คงของโลกในบริ บ ท (context) ทางประวั ติ ศ าสตร์
และร่วมสมัย
ความมัน่ คงของมนุษย์ : พืน้ ฐานส�ำคัญในการสร้างความมัน่ คงทางสังคม
- ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
ภาคต้น ๒๕๕๑

บทน�ำ
ก�ำเนิดรัฐชาติ : การปฏิรปู การปกครองสมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว

41

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

- พระจุลจอมเกล้าศึกษาว่าด้วยการสร้างความมั่นคงของชาติ
ภาคสอง ๒๕๕๓
การศึกษาเกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ
พระจุลจอมเกล้าศึกษา (King Chulachomkalo Studies) ท�ำไม
และอย่างไร
การปฏิรูปทางการทหาร : การสร้างทหารอาชีพและสถาบันทหาร
และบทบาทของทหารที่มีต่อความมั่นคงของชาติ
- การศึกษาความมัน่ คงของไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ วั ผ่านมุมมอง
ปัจจุบัน
ภาคต้น ๒๕๕๔
การศึ ก ษาความมั่ น คงของไทยในรั ช สมั ย พระบาทสมเด็ จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผ่านมุมมองปัจจุบัน
ความส�ำคัญของเวทีโลกกับความมั่นคงของไทย : บทบาทของ
มหาอ�ำนาจไม่ใช่เรื่องใหม่
- มุสลิมศึกษาในโลกปัจจุบัน
ภาคต้น ๒๕๕๕
มุสลิมศึกษา : ศึกษาอะไร ท�ำไม และอย่างไร
จีนและมองโกเลีย : มุสลิม-คนนอกด่าน
เอกสารอ่านประกอบ : จีน
สรุป
- ไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน
ภาคต้น ๒๕๕๖

จุดมุ่งหมาย และขอบเขตการศึกษา
และวิธีการทางประวัติศาสตร์
ไทยกับลาวและกัมพูชา : ความร่วมมือในการพัฒนา
สรุป

42

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

- เอเชียใต้
ภาคต้น ๒๕๕๗

- อาเซียนศึกษา
ภาคต้น ๒๕๕๘

บทน�ำ: จุดมุ่งหมาย และขอบเขตการศึกษา
ภารตาภิวัตน์ : การพัฒนาอินเดียภายหลังได้รับเอกราช
เรื่องอินเดียเพิ่มเติม
สิกขิม
เอกสารอ่านประกอบ : สงครามและสันติภาพในโลกปัจจุบัน :
กรณีปัญหาความมั่นคงในเอเชียใต้
เอกสารอ่านประกอบ : Amartya Sen บรรยาย
สรุป
บทน�ำ : จุดมุ่งหมาย และขอบเขตการศึกษา
ไทยกับเพื่อนบ้านในอาเซียน : ความร่วมมือในการพัฒนา

43

��สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคที่ ๑

“วิชาไทยศึกษา : จากพื้นฐาน
อารยธรรมไทยสู่ไทยศึกษา”

45

�...นักเรียนได้มีความรู้เกี่ยวกับชีวิตของเราเอง ในฐานะที่เป็นคนไทย และอาศัยอยู่ใน
ผืนแผ่นดินไทยนี้ ขนบธรรมเนียมและความเป็นอยู่ของคนในชาติอาจจะมีความแตกต่างกันบ้างก็
เนอื่ งจากแตล่ ะคนมปี ระสบการณใ์ นชวี ติ ทแี่ ตกตา่ งกนั มา ถา้ เราเรยี นรแู้ บบแผน ความประพฤตปิ ฏบิ ตั ิ
นี้ไว้ก็จะท�ำให้เข้าใจสังคมไทยดีขึ้น เป็นประโยชน์ต่อการด�ำรงชีวิตต่อไป...
(พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี “อารยธรรมไทย”
วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย, ๕ กันยายน ๒๕๓๔)

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

47

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

48

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

49

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

50

�...สังคมแต่ละสังคมย่อมพัฒนาต่างกันออกไปตามรากฐานหรือพื้นฐานความเป็นมาของ
ตน รวมทั้งความสามารถในการปรับตัวต่อสถานการณ์ที่เกิดใหม่ สภาพภูมิรัฐศาสตร์ท�ำให้สังคมไทย
เป็นสังคมเปิดที่รับวัฒนธรรมจากต่างประเทศเข้ามาตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง มีทั้งที่ผสมผสานได้
กลมกลืนลงตัวดี และที่ก่อให้เกิดปัญหาตามมา...
...เรื่องของวัฒนธรรมมีวิธีการศึกษาหลายแง่มุม การย้ายถิ่นท�ำให้คนต่างวัฒนธรรมต้อง
มาพบกัน ท�ำให้เกิดความขัดแย้งกันได้ ถ้าเราเข้าใจลักษณะวัฒนธรรมของผู้อื่นอาจจะลดความขัดแย้ง
กันได้บ้าง...
(พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, “จุดมุ่งหมาย และ
ขอบเขตการศึกษา”, วิชาไทยศึกษา, ๔ กันยายน ๒๕๕๘)

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้เปิดสอน
วิชา “พื้นฐานอารยธรรมไทย” ในปีการศึกษา ๒๕๓๑ มีเนื้อหาที่ส�ำคัญคือ การศึกษาเรื่องเกี่ยวกับ
ไทยในทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นภูมิศาสตร์ โบราณคดี ประวัติศาสตร์ การเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ
ศิลปกรรม และวัฒนธรรมศึกษา
ต่อมาในปีการศึกษา ๒๕๔๕ ได้เปลี่ยนชื่อวิชาเป็น “ไทยศึกษา” พร้อมกับปรับเนื้อหา
ให้มีความทันสมัยเหมาะสมยิ่งขึ้น เพื่อให้นักเรียนนายร้อยได้มีความพร้อมที่จะออกไปรับราชการ
ในพืน้ ทีต่ า่ ง ๆ เช่น เพิม่ หัวข้อในการศึกษาเรือ่ งท้องถิน่ การพัฒนา และการท�ำสงครามต่อสูก้ บั ความ
ยากจน เป็นต้น
วิธีการเรียนการสอน นอกจากการบรรยายในชั้นเรียนตามปกติแล้ว ทุกปีการศึกษา
ยงั ไดม้ กี ารจดั หลากหลายกจิ กรรม ไดแ้ ก่ การนำ� เสนอหนา้ ชนั้ เรยี นของนกั เรยี นนายรอ้ ย การจดั สาธติ
นาฏศิลป์ดนตรีไทยของกรมศิลปากร การทัศนศึกษาโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาและพระบรม
มหาราชวัง นักเรียนนายร้อยจึงได้รับความรู้ ประสบการณ์ และซาบซึ้งในความเป็นไทยอย่างแท้จริง
การตีพิมพ์บทพระราชนิพนธ์ค�ำสอนวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย และวิชาไทยศึกษา
ณ ที่นี้ได้ตีพิมพ์เฉพาะบทน�ำซึ่งเป็นการอธิบายว่าวิชาไทยศึกษา มีวัตถุประสงค์และพัฒนาการของ
การศึกษาอย่างไร ศึกษาอะไร ท�ำไม และอย่างไร ส่วนพระราชนิพนธ์ค�ำสอนที่ทรงสอนในหัวข้อ
“ภมู ศิ าสตรก์ บั วถิ ไี ทยนนั้ ” ไมไ่ ดอ้ ญ
ั เชญ
ิ มาตพี มิ พเ์ นอื่ งจากทรงพระกรณ
ุ าโปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ ม
ให้ตีพิมพ์เป็นพระราชนิพนธ์อีกเล่มหนึ่งต่างหาก

52

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย (HI 2001)
พื้นฐานอารยธรรมไทย :
จุดมุ่งหมายในการศึกษาและเนื้อหาสาระหลักสูตร
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
๑๔ กันยายน ๒๕๔๔

๑. ท�ำไมจึงต้องเรียนวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย
สังคมแต่ละสังคมย่อมพัฒนาต่างกันออกไปตามรากฐานหรือพื้นฐานความเป็นมาของ
ตน รวมทั้งความสามารถในการปรับตัวต่อสิ่งใหม่ ๆ ที่รับเข้ามา สภาพภูมิรัฐศาสตร์ท�ำให้สังคมไทย
เป็นสังคมเปิด ที่รับวัฒนธรรมจากต่างประเทศเข้ามาตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง มีทั้งที่ผสมผสาน
ได้กลมกลืนลงตัวดี และที่ก่อให้เกิดปัญหาตามมา ช่วงนี้เป็นช่วงที่สังคมไทยก�ำลังมีปัญหาความ
ขัดแย้งระหว่างค่านิยมวิถีชีวิตแบบเก่าและแบบใหม่ การเกิดปัญหาทางการเมือง และวิกฤตการณ์
ทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๐ ต่อเนื่องถึงปัจจุบัน เมื่อมาประกอบเข้ากับการที่สังคมโลก
ปัจจุบันก�ำลังด�ำเนินไปในกระแสโลกาภิวัตน์ที่โลกทั้งโลกเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายเดียวกันจากฐาน
ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จึงท�ำให้ปัญหาต่าง ๆ ทวีความรุนแรงขึ้น เช่น
การขึ้นลงของราคาน�้ำมันในตลาดโลกท�ำให้เศรษฐกิจไทยซึ่งก�ำลังด�ำเนินการต่าง ๆ เพื่อฟื้นตัวนั้น
ต้องปรับทิศทางให้สอดคล้องกับสภาวะประเทศ ในภูมิภาคอื่น ๆ ก็ประสบปัญหาเรื่องราคาน�้ำมัน
เช่นกัน จนเกรงกันว่าจะส่งผลต่อเศรษฐกิจโลก ท�ำให้เกิดภาวะถดถอยได้
การเรียนวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทยท�ำให้เข้าใจวิถีชีวิตและวัฒนธรรมไทยด้านต่าง ๆ
ทั้งในด้านความเป็นมา การเปลี่ยนแปลง การรับวัฒนธรรมจากต่างประเทศ การปรับตัว และปัญหา
ที่เกิดจากการปรับตัว เมื่อมีความเข้าใจที่กระจ่างย่อมท�ำให้น�ำมาประยุกต์ใช้เชิงปฏิบัติในการงาน
ต่าง ๆ ได้ รวมทั้งปรับตัวได้ดีในกระแสความเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่างรวดเร็วหลากหลาย

53

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๒. เนื้อหาสาระของหลักสูตร
- ความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับค�ำว่า “อารยธรรม” และ “วัฒนธรรม”
- สภาพแวดล ้ อ มทางธรรมชาติ ที่ เ กี่ ย วข ้ อ งกั บ พั ฒ นาการของสั ง คมมนุ ษ ย ์ ใ น
ดินแดนประเทศไทย
- เทคโนโลยีพื้นบ้านและภูมิปัญญาไทย
- ลักษณะการปกครองของไทย : สถาบันการปกครอง สถาบันทหาร
- ศาสนาในประเทศไทย
- ลักษณะเศรษฐกิจไทย
- ประเพณีหลวง ประเพณีราษฎร์
- ภาษาและวรรณคดีไทย
- ศิลปกรรมไทย
- ดนตรีและนาฏศิลป์ไทย
- ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : นครนายก
- มิติใหม่ในการพัฒนาชุมชน
- วัฒนธรรมไทยในกระแสโลกาภิวัตน์

๓. ข้อพิจารณาในการศึกษา
การศึกษาวิชาพื้นฐานอารยธรรมไทยจะต้องศึกษาในมิติที่กว้าง ให้เห็นถึงความเป็นมา
ความสืบเนื่อง ความเปลี่ยนแปลง และการปรับตัวของวัฒนธรรม ทั้งในด้านรูปธรรมและนามธรรม
รวมทั้งสามารถน�ำความรู้ที่ได้เรียนมานั้นไปใช้ในเชิงปฏิบัติได้ อาจสรุปข้อพิจารณาของเรื่องต่าง ๆ
ในหลักสูตรได้ดังนี้
๓.๑ สภาพภมู ศิ าสตรก์ บั การตงั้ ถนิ่ ฐาน การตงั้ บา้ นเรอื น และการพฒ
ั นาวฒ
ั นธรรม
การตั้งถิ่นฐานจะมีผลต่อบ้านเรือนที่อยู่อาศัยและการท�ำมาหาเลี้ยงชีพทั้งในชุมชนเมืองและ
ชุมชนชนบท คนย่อมหาบ้านเรือนที่อยู่ใกล้แหล่งน�้ำแหล่งอาหารใกล้ที่ท�ำงานหาเลี้ยงชีพ ที่อยู่ได้
สะดวกสบาย มีสภาพภูมิประเทศภูมิอากาศเหมาะสม บ้านเรือนที่อยู่อาศัยต้องสร้างให้เหมาะกับ
ภูมิอากาศ ถ้าไม่สามารถหาพื้นที่ที่มีสภาพเหมาะสมได้ก็ต้องใช้เทคโนโลยีปรับปรุงให้ความเป็นอยู่
ดขี นึ้ ในดา้ นวฒ
ั นธรรม การตงั้ ถนิ่ ฐานกม็ สี ว่ นกำ� หนดลกั ษณะของวฒ
ั นธรรมวา่ จะเปน็ วฒ
ั นธรรมปดิ
หรือวัฒนธรรมที่เปิดกว้างต่อสิ่งใหม่ ๆ ไปจนถึงการผสมผสานทางด้านวัฒนธรรม
54

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๓.๒ การเมอื งการปกครอง มนษุ ยไ์ มส่ ามารถอยคู่ นเดยี วได้ ตอ้ งอยเู่ ปน็ กลมุ่ เพอื่ ชว่ ย
กันป้องกันอันตรายต่าง ๆ ที่จะเกิดมีขึ้น และร่วมมือช่วยกันพัฒนาให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน
การทคี่ นจำ� นวนมากจะอยรู่ ว่ มกนั ไดก้ ต็ อ้ งมกี ฎระเบยี บ แบบแผนการปกครอง เพอื่ รกั ษาผลประโยชน์
รว่ มกนั ตอ้ งมกี ารกำ� หนดชดั วา่ ใครจะเปน็ ผใู้ ชอ้ ำ� นาจหนา้ ทตี่ ดั สนิ ขอ้ พพิ าททเี่ กดิ ขนึ้ จากผลประโยชน์
ที่ขัดแย้งกัน จะใช้ตัวบทกฎหมายอย่างไรเป็นแนวทางการตัดสิน ลักษณะทางการเมืองการปกครอง
ทเี่ หมาะสมกบั แตล่ ะสงั คมและในแตล่ ะสมยั นนั้ มคี วามแตกตา่ งกนั ทงั้ นขี้ นึ้ อยกู่ บั วฒ
ั นธรรมการดำ� รง
ชวี ติ ของบคุ คลในสงั คมนนั้ สถาบนั หนงึ่ ทมี่ คี วามสำ� คญ
ั ในการเมอื งการปกครอง คอื สถาบนั ทหารซงึ่
มีบทบาทในลักษณะต่าง ๆ กันตามสภาพการณ์แห่งยุคสมัย
๓.๓ เศรษฐกิจ เป็นระบบที่เกี่ยวข้องกับความต้องการทางวัตถุของบุคคล หรือว่า
เกี่ยวกับการผลิตและการจ�ำหน่ายสิ่งที่เป็นความต้องการของสังคม ปัจจุบันนี้ระบบเศรษฐกิจไทย
มคี วามซบั ซอ้ นขนึ้ และเตบิ โตขนึ้ มาก แตก่ ารพฒ
ั นาโดยขาดการวางแผนทดี่ ี กอ่ ใหเ้ กดิ สภาพเศรษฐกจิ
ฟองสบู่ ในขณะเดียวกันการกระจายรายได้ก็มิได้เป็นธรรม เศรษฐกิจจึงเป็นต้นเหตุของปัญหา
ในสังคมหลายประการที่ผู้บริหารและสมาชิกของสังคมต้องช่วยกันแก้ไขต่อไป ในประเทศเดียวกัน
อาจจะมีเศรษฐกิจหลายระบบ เช่น ในประเทศไทยขณะนี้นักธุรกิจไทยได้ไปลงทุนในต่างประเทศ
ตั้งบรรษัทข้ามชาติ แต่บางส่วนของสังคมก็ยังมีเศรษฐกิจแบบยังชีพ ค้าขายแลกของกันอยู่
๓.๔ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นเครื่องมือที่ช่วยในการปรับเปลี่ยนแก้ไขชีวิต
ความเป็นอยู่ให้สุขสบาย มีความสะดวก หรือตื่นเต้นสนุกสนานมากขึ้น ปัจจุบันความรู้ทาง
วิทยาศาสตร์ในประเทศไทยก้าวหน้ากว่าแต่ก่อนมาก ส่วนใหญ่เป็นความรู้ที่ได้รับจากประเทศ
ตะวนั ตก นกั วทิ ยาศาสตรไ์ ทยตอ้ งนำ� มาดดั แปลงแกไ้ ขใหส้ อดคลอ้ งกบั ความจำ� เปน็ และความตอ้ งการ
ของคนไทย หรือต้องวิจัยเพิ่มเติมเพื่อให้ได้ค�ำตอบที่เรายังขาดอยู่ เรื่องการวิจัยยังมีสองลักษณะ
คือ การวิจัยพื้นฐานโดยมิได้คิดว่าจะน�ำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ แต่จะเป็นประโยชน์ในระยะยาว
และการวิจัยแบบประยุกต์ซึ่งขณะนี้มักพยายามให้สอดคล้องกับความต้องการในภาคอุตสาหกรรม
นอกจากนั้น มีความตื่นตัวในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับเทคโนโลยีพื้นบ้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้าน
ชวี เคมี เภสชั กรรม คน้ ควา้ เรอื่ งสมนุ ไพรตา่ ง ๆ การแพทยแ์ ผนไทย การเพาะปลกู การพฒ
ั นาแหลง่ นำ�้
และเครอื่ งมอื การผลติ ตา่ ง ๆ เพอื่ นำ� มาพฒ
ั นาเปน็ เทคโนโลยเี หมาะสม (appropriate technology)
ที่สอดคล้องกับฐานะทางเศรษฐกิจและศักยภาพการใช้เทคโนโลยีของชาวบ้านในชนบท เรื่อง
เทคโนโลยีเหมาะสมนี้โครงการพระราชด�ำริต่าง ๆ ได้ค้นคว้า และได้น�ำมาใช้ในหลายโครงการ

55

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๓.๕ ประเพณี เป็นแบบแผนปฏิบัติที่ท�ำสืบทอดกันมา ธรรมเนียมประเพณีที่สืบต่อ
มาจนทุกวันนี้หลายอย่างเรามองไม่เห็นประโยชน์ แต่ในยุคที่เริ่มต้นประเพณีนั้นมีประโยชน์และ
มีเหตุผล ได้มีการเปลี่ยนแปลงประเพณีให้เหมาะสมกับกาลสมัยและสิ่งแวดล้อมปัจจุบัน บางอย่าง
ก็ต้องมีการเปลี่ยนแปลงต่อไป ที่พูดถึงเรื่องประเพณีราษฎร์ประเพณีหลวงก็เพื่อเปรียบเทียบให้
เหน็ วา่ ประเพณเี กดิ จากวถิ ชี วี ติ ในสงั คมไทยทคี่ ลา้ ยคลงึ กนั มหี ลกั เดยี วกนั แตผ่ นู้ ำ� ในสงั คม ผมู้ อี ำ� นาจ
หรือผู้มีทรัพย์ อาจจะจัดงานได้ใหญ่โตกว่าคนสามัญ
๓.๖ ภาษาและวรรณคดี ภาษาเป็นเครื่องมือที่ส�ำคัญในการสื่อสารระหว่างบุคคล
ผู้ที่มีความสามารถในการใช้ภาษาก็ได้เปรียบในด้านความสามารถที่จะดึงดูดให้ผู้อื่นคิดคล้อยตาม
ในประเทศไทยปัจจุบัน นอกจากเราจะมีภาษาไทยกลางในการสื่อสารเข้าใจกันทั้งประเทศแล้ว
กย็ งั มภี าษาทใี่ ชใ้ นแตล่ ะภาค (แตกตา่ งกนั โดยสำ� เนยี งและศพั ทบ์ างคำ� ) หรอื กลมุ่ ชนทไี่ มใ่ ชภ้ าษาไทย
(คนละภาษา) ความรูใ้ นภาษาต่าง ๆ เป็นสือ่ ให้เข้าใจผูอ้ นื่ ได้ ในสังคมปัจจุบนั ซึง่ เป็นสังคมสารสนเทศ
มีความจ�ำเป็นมากขึ้นที่จะเรียนรู้และเข้าใจภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาอังกฤษ ญี่ปุ่น จีน เกาหลี
หรือภาษาของประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เวียดนาม เขมร พม่า
ส่วนวรรณคดีนนั้ คือหนังสือทัง้ ร้อยแก้วร้อยกรองทีแ่ ต่งดี เป็นแนวทางการเสนอ
ความคิดและอารมณ์ของผู้ประพันธ์ บางเรื่องสามารถสะท้อนให้ทราบความเป็นอยู่ในยุคสมัยที่แต่ง
วรรณคดี เป็นหลักฐานในการศึกษาประวัติศาสตร์สังคมได้
๓.๗ ดนตรี นาฏศลิ ป์ และศลิ ปกรรม ดนตรแี ละนาฏศลิ ปเ์ ปน็ เครอื่ งประเทอื งจติ ใจให้
สนุกสนานร่าเริง มีความสุขสงบ มีสมาธิ ดนตรีที่ใช้ในพิธีกรรมเป็นการเสริมความเชื่อในด้านศาสนา
ก่อให้เกิดศรัทธาปสาทะ ศิลปกรรมที่เป็นทัศนศิลป์ท�ำเพื่อประโยชน์ใช้สอยและประดิษฐ์ให้งามขึ้น
จะท�ำได้มากน้อยมีรูปแบบอย่างไรขึ้นกับต้นทุนที่มีอยู่ หรือฐานะของผู้ที่จะใช้ศิลปกรรมนั้น ๆ
๓.๘ ศาสนาและความเชื่อ เป็นเรื่องของการอธิบายภาวะที่ไม่สามารถเข้าใจได้
เพื่อเป็นพลังก่อให้เกิดความมั่นใจ และเป็นการวางกฎระเบียบในสังคมส่วนหนึ่ง นอกจากกฎหมาย
บ้านเมือง
๓.๙ มติ ใิ หมข่ องการพฒ
ั นาชมุ ชน เรือ่ งการพัฒนาชุมชนเป็นเป้าหมายทีส่ ำ� คัญข้อหนึง่
มาตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๕ และเป้าหมายนี้ก็ยังเป็นจุดเน้นในแผน
พัฒนาฯ ฉบับต่อ ๆ มา ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๘ ที่ใช้เป็นแนวทางการ
พัฒนาประเทศระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๐ - ๒๕๔๔ นั้น ให้ความส�ำคัญกับการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็ง

56

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในทุก ๆ ด้าน ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม มีค�ำขวัญว่า “คนมีความสุข ชุมชนเข้มแข็ง
สังคมสันติ สิ่งแวดล้อมยั่งยืน” แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๙ ที่จะเริ่มใน
พ.ศ. ๒๕๔๕ ก็ยังเน้นเป้าหมายนี้ต่อเนื่องมา
๓.๑๐ ประวัตศิ าสตร์ทอ้ งถิน่ : นครนายก ในประเทศหนงึ่ ๆ โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ประเทศ
ใหญ่ แต่ละท้องถิ่นจะมีความเป็นมา วัฒนธรรมประเพณี วิถีชีวิต ความเชื่อและศาสนาที่ต่างจาก
เมืองหลวง
นโยบายของเมืองหลวงหรือรัฐบาลกลางต่อท้องถิน่ แตกต่างกันออกไปในแต่ละประเทศ
และในแต่ละช่วงเวลา แต่ก่อนนี้ในประเทศไทยช่วงเผชิญจักรวรรดินิยมและก�ำลังสร้างรัฐชาติไทย
ในรัชกาลที่ ๕ เกรงว่าหากท้องถิ่นภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนแล้วจะคิดแบ่งแยกดินแดนเป็น
อิสระ รัฐบาลกลางจึงพยายามให้ศึกษาวัฒนธรรมส่วนกลาง ส่งคนจากเมืองหลวงและท้องถิ่นอื่น
เพื่อ “ละลาย” วัฒนธรรมท้องถิ่น
ปัจจุบันนี้กระแสความคิดเปลี่ยนแปลงไป เพราะสภาพการณ์เปลี่ยนแปลงไปแล้ว
รัฐชาติไทยที่เกิดขึ้นในรัชกาลที่ ๕ ได้พัฒนามาอย่างต่อเนื่องด้วยเสถียรภาพที่ดี รัฐบาลไทยจึงหันมา
ส่งเสริมให้มีการรับผิดชอบตนเองระดับท้องถิ่นด้วย มีการสนับสนุนองค์กรประชาชน ให้มีกิจกรรม
พึ่งตนเองทางธุรกิจ ส่งเสริมวัฒนธรรม การค้นคว้าประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ภูมิปัญญาท้องถิ่น พัฒนา
หลักสูตรเพื่อปลูกฝังเยาวชนให้เห็นความส�ำคัญของท้องถิ่นที่พัฒนาเคียงคู่อย่างสอดคล้องกลมกลืน
ไปกับการพัฒนาประเทศ
ปัญหาการศึกษาประวัตศิ าสตร์ทอ้ งถิน่ ของไทยคือ การขาดเอกสารข้อมูลหลักฐานระดับ
ท้องถิ่น ปัจจุบันมีการอพยพย้ายถิ่น จึงขาดคนสืบทอดความรู้ด้านประวัติศาสตร์บอกเล่า
ในหลักสูตรรายวิชานี้ยกตัวอย่างการศึกษาประวัติศาสตร์นครนายก เป็นตัวอย่างการ
ศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
๓.๑๑ วัฒนธรรมไทยในกระแสโลกาภิวัตน์ ปัจจุบันประชาคมโลกด�ำเนินอยู่ใน
กระแสโลกาภิวัตน์ มีแบบอย่างและกระบวนการที่คล้ายคลึงกันทั่วโลก สังคมกลายเป็นสังคม
สารสนเทศ มีพื้นฐานหลักอยู่ที่เทคโนโลยีสารสนเทศ (Information technology) ที่พัฒนาไปอย่าง
รวดเร็วและหลากหลาย ผู้ที่มีความรู้หรือมีข้อสนเทศมากที่สุด ผู้นั้นได้เปรียบในการพิจารณา
ตัดสินใจได้รวดเร็วแม่นย�ำ สามารถเป็นผู้น�ำหรือก�ำหนดทิศทางของสังคมได้ ข้อมูลกลายเป็น
สินค้ามีค่า มีการซื้อขายข้อมูลทุกด้านทุกสาขาวิชา ผ่านเครือข่ายเชื่อมโยงทางโทรคมนาคม
57

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เช่น อินเทอร์เน็ต ในขณะเดียวกัน วิชาการสาขาอื่น ๆ ก็ก้าวหน้าและเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว เช่น
ปโิ ตรเคมี พนั ธวุ ศิ วกรรมศาสตร์ ในดา้ นการบรหิ าร มกี ารจดั การแบบใหม่ การจดั สำ� นกั งานอตั โนมตั ิ
เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ก�ำลังเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมความเป็นอยู่ของคนไทย วัฒนธรรมที่เป็น
เอกลักษณ์ของสังคมไทยจึงย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วย หรือเปลี่ยนแปลงจุดประสงค์ เช่น ประเพณี
อันดีงามที่เคยมีหน้าที่ช่วยจัดให้วิถีชีวิตราบรื่นและรวมจิตใจผู้คนนั้น มีหน้าที่ใหม่ผสานเข้ามาด้วย
กล่าวคือ ให้นักท่องเที่ยวได้เพลิดเพลินและสร้างรายได้แก่คนในชาติ
วัฒนธรรมสากลที่หลั่งไหลเข้ามา เช่น เสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย ดนตรีและการแสดงงาน
ศิลปะต่าง ๆ มีส่วนท�ำให้คนไทยรุ่นใหม่สามารถเข้าใจประชาคมโลกมากขึ้น แต่ก็เป็นการเพิ่มการ
พึ่งพาต่างประเทศ ซึ่งสร้างปัญหาในช่วงวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ
การคลี่คลายทางวัฒนธรรมของประเทศหนึ่ง ๆ หรือชุมชนหนึ่ง ๆ ในกระแสโลกาภิวัตน์
นั้นยังมีแง่มุมที่น่าสนใจ และศึกษาถกเถียงกันอยู่มาก เพื่อหาแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมเกื้อให้
ประเทศได้ประโยชน์สูงสุด

๔. วิธีการศึกษา
ตั้งใจฟังค�ำบรรยาย อ่านเอกสารที่ได้รับแจก ศึกษาเพิ่มเติมด้วยตนเองเมื่อมีโอกาส
และอาจจะสามารถซักถามหรือออกความเห็นได้เป็นครั้งคราว รวมทั้งลองฝึกหัดเชื่อมโยงเรื่อง
ต่าง ๆ ที่เรียนมากับสภาพการณ์ในปัจจุบัน

58

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

วิชาไทยศึกษา (​HI 2011)
ไทยศึกษา : จุดมุ่งหมาย และขอบเขตการศึกษา
พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
๔ กันยายน ๒๕๕๘

สังคมแต่ละสังคมย่อมพัฒนาต่างกันออกไปตามรากฐานหรือพื้นฐานความเป็นมา
ของตน รวมทั้งความสามารถในการปรับตัวต่อสถานการณ์ที่เกิดใหม่ สภาพภูมิรัฐศาสตร์ทำ�ให้
สังคมไทย เป็นสังคมเปิดที่รับวัฒนธรรมจากต่างประเทศเข้ามาตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง มีทั้งที่
ผสมผสานได้กลมกลืนลงตัวดี และที่ก่อให้เกิดปัญหาตามมา เช่น อาหารจากต่างประเทศ (อาหาร
ฝรั่ง) อาจมีปัญหาต่อสุขภาพคนไทย
การที่สังคมโลกปัจจุบันกำ�ลังดำ�เนินไปในกระแสโลกาภิวัตน์ที่ทั้งโลกเชื่อมโยงกันเป็น
เครือข่ายเดียวกัน เป็นผลจากความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีหลากหลายด้าน
ปัญหาต่าง ๆ ทวีความรุนแรงขึน้ เช่น ปัญหาความขัดแย้งทางวัฒนธรรมหลักของประเทศกับวัฒนธรรม
ย่อยในประเทศ ปัญหาทางวัฒนธรรมของต่างประเทศที่เราไม่คุ้นเคย ปัญหาเรื่องการออกกฎหมาย
การตีความและบังคับใช้กฎหมาย เช่น ปัญหา cyber ปัญหาการก่อการร้ายสากลที่มาเกี่ยวข้องกับ
ความขัดแย้งภายในประเทศ เช่น เหตุการณ์วันที่ ๑๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๘ ความเปลี่ยนแปลง
ในเศรษฐกิจโลก เรื่องเหล่านี้ย่อมมีผลกระทบถึงประเทศไทยมากหรือน้อย แล้วแต่สภาพการณ์
ของปัญหา และความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องที่ไทยมีต่อปัญหาเหล่านี้
วัฒนธรรมเป็นวิถีชีวิต ธรรมเนียม ประเพณี ความเชื่อของกลุ่มคนในช่วงใดช่วงหนึ่ง
รวมเรื่องของควา มรู้ ความเชื่อ ศิลปะ ศีลธรรม กฎหมาย ลักษณะนิสัยของคนที่เป็นสมาชิก
ของกลุ่มสังคม
วัฒนธรรมในสังคมเปลี่ยนแปลงพัฒนาขึ้นได้ กลุ่มคนจะรับเป็นวัฒนธรรมของกลุ่มคน
นั้น ถ้ามีประโยชน์ เช่น เทคโนโลยีใหม่ เป็นต้น
59

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เรื่องของวัฒนธรรมมีวิธีการศึกษาหลายแง่มุม การย้ายถิ่น ท�ำให้คนต่างวัฒนธรรมต้อง
มาพบกัน ท�ำให้เกิดความขัดแย้งกันได้ ถ้าเราเข้าใจลักษณะวัฒนธรรมของผู้อื่นอาจจะลดความ
ขัดแย้งกันได้บ้าง
วิธีศึกษาวัฒนธรรมมีหลายอย่าง Geert Hofstede นักมานุษยวิทยาอาวุโสชาว
ฮอลแลนด์ เขาศึกษาเปรียบเทียบวัฒนธรรมที่แตกต่างกันในแง่มุมต่าง ๆ
๑. ความแตกต่างกันด้านอ�ำนาจ (Power Distance) การคบหากันเป็นทางการ หรือ
ไม่เป็นทางการ มีชนชั้นมากไหม ยึดระบบอาวุโสแค่ไหน ความต่างระหว่างเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ความ
ต่างระหว่างหญิงชาย เช่น ละครเรือ่ งผูก้ องยอดรัก นายพลชราดูแล้วรับไม่ได้กบั การทีพ่ ลทหารพูดจา
หยอกล้อกับนายทหาร
ั หรอื ถอื กลมุ่ (collectivism)
๒. สงั คมนนั้ ถอื ปจั เจกบคุ คล (individualism) เปน็ สำ� คญ
เปน็ สำ� คญ
ั บางสงั คมเคารพความเปน็ สว่ นตวั บางสงั คมถอื วา่ การทำ� ประโยชนต์ อ่ หมคู่ ณะสำ� คญ
ั กวา่
บางสังคมถือว่าคนในสังคมท�ำความผิดคนหนึ่ง คนอื่น ๆ ต้องรับผิดชอบด้วย เช่น ในชั้นเรียน
ใครที่ท�ำผิดแล้วไม่รับสารภาพ ท�ำให้ทุกคนในชั้นเรียนถูกลงโทษหมด
๓. หลีกเลี่ยงความไม่ชัดเจน (avoidance of uncertainty) เพียงใด สังคมนั้น
ชอบมหี ลกั เกณฑ์ กฎระเบยี บ หรอื วา่ ปลอ่ ยใหเ้ ปน็ ไปตามธรรมชาติ กลา้ เสยี่ ง ครกู ลา้ ใหน้ กั เรยี นออก
ความเห็น แล้วไปค้นคว้าร่วมกันเพราะครูก็อาจจะไม่รู้ค�ำตอบ
๔. ค่ า นิ ย มแบบชาย (masculinity) และค่ า นิ ย มแบบหญิ ง (femininity)
ต่างกันอย่างไร เช่นว่าชายเข้มแข็ง ทะเยอทะยานกว่าหญิง เป็นผู้น�ำ เป็นผู้ตาม
๕. ให้ความส�ำคัญต่ออนาคต (long term orientation) ให้ความส�ำคัญต่อปัจจุบัน
(short term orientation)
๖. ชอบความสบาย (indulgence) มีวินัยและอดกลั้น (restraint)
การศึกษาวัฒนธรรมไม่ใช่เฉพาะศึกษาจากหนังสือ แต่สามารถศึกษาจากสื่อต่าง ๆ เช่น
ภาพยนตร์ ซีดี ละคร ฟังเพลง รูปภาพ ภาพถ่าย ทรงผม แฟชั่น

60

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เนื้อหาสาระของการบรรยาย
การศึกษาวิชาไทยศึกษาจะต้องศึกษาในมิติที่กว้างรอบด้าน ให้เห็นถึงความเป็นมา
ความสืบเนื่อง ความเปลี่ยนแปลง และการปรับตัวของวัฒนธรรมทั้งในด้านรูปธรรมและนามธรรม
รวมทั้งสามารถน�ำความรู้ที่ได้เรียนมานั้นไปใช้ในเชิงปฏิบัติได้ อาจสรุปข้อพิจารณาของเรื่องต่าง ๆ
ในการบรรยายได้ดังนี้
๑. จุดมุ่งหมายและขอบเขตของวิชาไทยศึกษา
เป็นการสรุปให้นักเรียนเห็นภาพรวมของหัวข้อต่าง ๆ ที่น�ำมาบรรยายในวิชานี้
วิชาไทยศึกษานี้มีหัวข้อที่จะน�ำมาบรรยายได้อีกหลายเรื่อง แต่ว่ามีเวลาการศึกษาจ�ำกัดจึงบรรยาย
ได้ เพียงเท่านี้
ส่วนการตีความเรื่องไทยศึกษานั้น กล่าวอย่างสั้นก็คือ การศึกษาไทยหรือเรื่อง
เกีย่ วกับไทย ประเทศไทยหรือคนไทย มักจะนิยมศึกษาเรือ่ งวัฒนธรรมไทย ศิลปะไทย และตีความ
คำ� วา่ “วฒ
ั นธรรม” แตท่ จี่ รงิ แลว้ จะศกึ ษาโดยใชว้ ธิ กี ารทางวทิ ยาศาสตร์ เชน่ ลกั ษณะทางพนั ธกุ รรม
ก็ได้
ประเทศทุกประเทศมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม คนทีอ่ ยูใ่ นประเทศเดียวกัน
อาจจะพูดกันคนละภาษา หรือมีภาษาแม่ (mother tongue) ต่างกัน นับถือศาสนาหรือมีความเชื่อ
ที่ต่างกัน มีชุดแต่งกายประจ�ำเผ่าพันธุ์ที่ต่างกัน นิยมกินอาหารต่างกัน ถ้าไม่สามารถอยู่กันได้อย่าง
ผสมกลมกลนื กต็ อ้ งรบราฆา่ ฟนั กอ่ ความเดอื ดรอ้ น ความทกุ ขย์ ากใหแ้ กต่ นเองและผอู้ นื่ บางทถี่ งึ กบั
แบ่งแยกดินแดนเป็นสองประเทศหรือหลาย ๆ ประเทศ
ไทยศึกษาคืออะไร และความส�ำคัญที่มีต่อการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย
วิชาไทยศึกษา เป็นแนวทางที่มหาวิทยาลัยทั่วโลกที่มีการวิจัยน�ำผู้เชี่ยวชาญ
หลายสาขาวิชามาศึกษาประเทศหนึ่งหรือภูมิภาคหนึ่ง (multidisciplinary) หรือผสมผสานวิชาการ
ต่าง ๆ (interdisciplinary) ส�ำหรับไทศึกษา หรือไทยศึกษา จะศึกษาเรื่องไท-ไทยหลากหลาย
ด้าน เช่น ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ มานุษยวิทยา ศาสนา รัฐศาสตร์การปกครองและการเมือง
เศรษฐศาสตร์ ภาษาไทย วรรณคดีไทย ดนตรี และนาฏศิลป์ไทย บางกรณีรวมการวิจยั เกีย่ วกับเผ่าไท
ทอี่ ยนู่ อกประเทศไทยดว้ ย เชน่ พวกไทใหญ่ ไทลอื้ ทอี่ ยใู่ นสบิ สองปนั นา หรอื เผา่ อนื่ ๆ ทไี่ มใ่ ชเ่ ผา่ ไทย
ที่อยู่ในดินแดนประเทศไทย เช่น เผ่ามอญที่อยู่ในประเทศไทย วิธีการศึกษามีทั้งที่ศึกษาเฉพาะพื้นที่
61

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

และการเปรยี บเทยี บกบั พนื้ ทอี่ นื่ ในตา่ งประเทศ บางทไี มไ่ ดศ้ กึ ษาแตเ่ ฉพาะสงั คมศาสตร์ มนษุ ยศาสตร์
แต่จะศึกษาแนววิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีด้วย
เข้าใจว่าหน่วยงานแรกทีส่ ง่ เสริมสนับสนุนไทยศึกษาอย่างจริงจังคือ สยามสมาคม
ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตั้งขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๔๗ สยามสมาคมมีห้องสมุดที่มีเอกสารและวัตถุที่เกี่ยวกับ
ไทยศึกษา และออกวารสารสยามสมาคม ซึ่งมีเนื้อหาทางมนุษยศาสตร์ และยังมีส่วนที่วา่ ด้วยพืช
และสัตว์ในประเทศไทยด้วย
ในต่างประเทศมีสถาบันที่ศึกษาวิจัยเรื่องไทยศึกษา เช่น ที่สหรัฐอเมริกา มี
มหาวิทยาลัยคอร์แนล ซึ่งตั้งศูนย์ไทยศึกษาก่อนที่อื่น ผู้ที่มีบทบาทส�ำคัญในการตั้งศูนย์คือ Prof.
David K. Wyatt ผู้ล่วงลับไปแล้ว
ไทยศึกษาท�ำให้ผู้วิจัยและผู้เรียนเข้าใจความเป็นไทย วิถีชีวิต และวัฒนธรรมไทย
ดา้ นตา่ ง ๆ ทงั้ ดา้ นความเปน็ มา การเปลยี่ นแปลง การรบั วฒ
ั นธรรมจากตา่ งประเทศ การปรบั ตวั ใหเ้ ขา้
กับยุคปัจจุบันและปัญหาที่เกิดจากการปรับตัว เมื่อมีความเข้าใจที่กระจ่างย่อมท�ำให้น�ำมาประยุกต์
ใช้เชิงปฏิบัติในการงานต่าง ๆ ได้ รวมทั้งปรับตัวได้ดีขึ้นในกระแสความเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่าง
รวดเร็วหลากหลายในปัจจุบัน ชาวต่างประเทศที่เรียนเป็นพวกที่ตั้งใจจะมาอยู่ ลงทุนหรือท�ำงานใน
ประเทศไทย
ประวัติศาสตร์ หมายถึง การค้นหาความเป็นจริง ค้นหาความรู้ การเล่าความ
เป็นมา หรือภูมิหลังของสถานที่ เหตุการณ์ องค์กร บุคคล ฯลฯ การค้นหาข้อมูลท�ำได้ด้วยวิธีการ
ทางประวัติศาสตร์ ยังแยกออกได้เป็นประวัติศาสตร์หัวข้อต่าง ๆ เช่น ประวัติศาสตร์การเมืองไทย
ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจประเทศไทย
ไทยศึกษาจะเป็นข้อมูลที่ท�ำให้เราศึกษาประวัติศาสตร์ไทยได้ เมื่อรู้ว่าลักษณะ
ของการเมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมไทยเป็นอย่างไร ก็จะสามารถค้นคว้าเรื่องความเป็นมา
ของไทย สิ่งที่ท�ำให้ไทยเป็นเช่นนี้ในปัจจุบัน และคาดเดาสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้
๒. ภาษาและวรรณคดีไทย : การสืบสานทางวัฒนธรรม
ภาษาเป็นเครื่องมือที่ส�ำคัญในการสื่อสารระหว่างบุคคล ผู้ที่มีความสามารถ
ในการใช้ภาษาจึงได้เปรียบในด้านความสามารถทีจ่ ะรับรูค้ วามรูต้ า่ ง ๆ รูค้ วามต้องการ ความรูส้ กึ นึกคิด
ของผู้อื่น การชี้แจงความรู้ ความรู้สึกนึกคิดของตนให้ผู้อื่นเข้าใจและดึงดูดให้ผู้อื่นคิดคล้อยตามได้

62

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในประเทศไทยปัจจุบัน นอกจากเราจะมีภาษาไทยกลางในการสื่อสารเข้าใจกันทั้งประเทศแล้ว
ก็ยังมีภาษาถิ่นที่ใช้ในแต่ละภาค (แตกต่างกันโดยส�ำเนียงและศัพท์บางค�ำ) หรือกลุ่มชนที่ไม่ใช้
ภาษาไทย (คนละภาษา) มีทั้งกลุ่มภาษาที่มีอักษรของตนเองและไม่มีตัวอักษร ภาษาหนึ่งให้อิทธิพล
ต่ออีกภาษา เช่น บาลีสันสกฤต และภาษาอังกฤษ (ค�ำว่าฟรี)
สังคมปัจจุบันซึ่งเป็นสังคมสารสนเทศ สังคมโลกาภิวัตน์ที่คนเราต้องติดต่อกับ
ผู้อื่นมากขึ้น จึงจ�ำเป็นมากขึ้นที่จะเรียนรู้และเข้าใจภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส
เยอรมัน ญี่ปุ่น จีน เกาหลี ฯลฯ หรือภาษาของประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เวียดนาม ลาว เขมร พม่า
มาเลย์ ฯลฯ ปลายปีนี้ประเทศของเราจะร่วมกับประเทศอื่น ๆ ในอาเซียน รวมกัน ๑๐ ประเทศ
พัฒนาให้เป็นประชาคมอาเซียน จึงต้องพูดจาสื่อสารให้เข้าใจกัน ในเบื้องต้นนักวิชาการให้
ความคิดว่า ควรใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลาง ซึ่งจะเหมาะสมแค่ไหนยังไม่ทราบ หรือใช้ภาษา
มาเลย์ซึ่งเป็นภาษาที่มีประเทศต่าง ๆ ใช้กันมาก
ส่วนวรรณคดีนั้น คือ หนังสือทั้งร้อยแก้วร้อยกรองที่แต่งดี เป็นแนวทางการเสนอ
ความคิด และอารมณ์ของผู้ประพันธ์ สามารถโน้มน้าวจิตใจให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านมีความรู้สึกตามได้
บางเรื่องสามารถสะท้อนให้ทราบความเป็นอยู่ในยุคสมัยที่แต่งวรรณคดี เป็นข้อมูลหลักฐานแหล่ง
หนึ่งในการศึกษาประวัติศาสตร์สังคมได้
ภาษาและวรรณคดีไทยเป็นเครื่องมือบันทึกวัฒนธรรมของชาติซึ่งเป็นส่วนหนึ่งใน
อารยธรรมของมนุษยชาติด้วย
๓. ประวัติศาสตร์ไทยในมุมมองตะวันตก
เราต้องยอมรับว่าชาวตะวันตกมีนิสัยชอบจดบันทึกมากกว่าคนไทย ฉะนั้นใน
สมัยที่มีชาวตะวันตกเข้ามา เราได้ข้อมูลส่วนหนึ่งจากชาวตะวันตก ชาติตะวันออกที่จดในลักษณะนี้
ก็มี เช่น จีน เปอร์เซีย (สุไลมาน) การจดของชาวตะวันตกน่าสนใจเพราะบางเรื่องที่คนไทยเห็น
เป็นของธรรมดา ๆ ไม่ต้องจดก็ได้ ชาวตะวันตกเห็นเป็นของแปลก หรือบางเรื่องเป็นประเพณีของ
ไทยที่ชาวตะวันตกไม่เข้าใจอาจจะจดผิดได้ ในสมัยหลังมีชาวตะวันตกที่มาสนใจประวัติศาสตร์ไทย
ใชท้ งั้ เอกสารไทย และเอกสารตะวนั ตก ถงึ ชาวตะวนั ตกจะมคี วามรภู้ าษาไทย แตก่ ไ็ มท่ ราบภาษาไทย
ที่เป็นส�ำนวนประชดประชันอาจท�ำให้ตีความผิดได้ อย่างไรก็ตาม การศึกษาเรื่องประเทศไทย
หรือประวัติศาสตร์ไทยในมุมมองตะวันตกก็น่าสนใจเพราะท�ำให้เราเข้าใจว่าคนอื่นมองเราอย่างไร
ถ้าว่าไม่ดี และเป็นเรื่องจริงจะได้อาศัยเป็นข้อมูลปรับปรุงตัวได้
63

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

๔. ภูมิศาสตร์ในชีวิตไทย : รายงาน
ขอให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเลือกบทความในหนังสือที่แจกมาเสนอรายงาน จะเอา
ข้อมูลในบทความก็ได้ ค้นคว้าเพิ่มเติมก็ได้
โอลิมปิกภูมิศาสตร์
โอลิมปิกวิชาการ (International Science Olympiads) เป็นการแข่งขันประจ�ำ
ปีในวิทยาการสาขาต่าง ๆ ส่วนใหญ่เป็นด้านวิทยาศาสตร์ ประเทศต่าง ๆ ผลัดกันเป็นเจ้าภาพ
ไทยเคยเป็นเจ้าภาพเกือบทุกประเภท ผู้จัดคือ มูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐาน
วิทยาศาสตร์ศึกษา
ส�ำหรับโอลิมปิกภูมิศาสตร์ ผู้เข้าแข่งอายุประมาณ ๑๖ – ๑๙ ปี การแข่งขันมี
๓ ส่วน คือ ทดสอบข้อเขียน ทดสอบมัลติมีเดีย เช่น ใช้คอมพิวเตอร์วิเคราะห์หรือค�ำนวณ
ทดสอบภาคสนาม ข้อสอบมีหลายหัวข้อ เช่น เรื่องพื้นที่ เขตแดน เรื่องเมือง ชานเมือง นักท่องเที่ยว
ผู้ก่อการร้าย ผู้ลี้ภัย การค้าอาหาร เสื้อผ้า ยา ข้อมูลดิจิทัล การเพิ่มประชากร เอลนิโญ สึนามิ
และแผ่นดินไหว ฯลฯ แต่ก่อนจัดทุก ๒ ปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๕๕ เปลี่ยนเป็นจัดทุกปี ไทยเราเข้าร่วม
ในครั้งที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๕๘) ที่เมือง Tver ในรัสเซียเป็นครั้งแรก มีผู้แทนไทยไป ๔ คน ได้เหรียญเงิน
๑ คน และเหรียญทองแดง ๓ คน
๕. พัฒนาการทางการเมืองการปกครองไทย
มนุษย์ไม่สามารถอยู่คนเดียวได้ ต้องอยู่เป็นกลุ่ม เพื่อช่วยกันป้องกันอันตราย
ต่าง ๆ ที่จะเกิดมีขึ้น และร่วมมือช่วยกันพัฒนาให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน การที่ผู้คนจ�ำนวน
มากจะอยู่ร่วมกันได้ ก็ต้องมีกฎระเบียบแบบแผนการปกครอง เพื่อรักษาผลประโยชน์ร่วมกัน ต้องมี
การกำ� หนดชดั วา่ ใครจะเปน็ ผใู้ ชอ้ ำ� นาจหนา้ ทตี่ ดั สนิ ขอ้ พพิ าททเี่ กดิ ขนึ้ จากผลประโยชนท์ ขี่ ดั แยง้ กนั
จะใช้ตัวบทกฎหมายอย่างไรเป็นแนวทางการตัดสินเมื่อมีความคิดที่แตกต่างกัน
อนึ่ง ลักษณะทางการเมืองการปกครองที่เหมาะสมกับแต่ละสังคมในแต่ละยุค
สมัยนั้นอาจแตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมการด�ำรงชีวิตของบุคคลในสังคมนั้น เช่น ฐานะ
ทางสังคม เศรษฐกิจ และการศึกษาเรื่องของสถาบันทางการเมือง กลุ่มผลประโยชน์ต่าง ๆ หลัก
กฎหมาย

64

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

จะสังเกตได้ว่า ประเทศไทยมีลักษณะเหมือนกับประเทศต่าง ๆ ในโลกคือ
มีผู้คิดเห็น หรือตีความตัวบทกฎหมายแตกต่างกัน จนในบางครั้งกลไกของรัฐไม่สามารถขับเคลื่อน
ไปได้ ในลกั ษณะเดมิ จะมีทางออกอย่างไร
กฎหมายใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นมีอิทธิพลให้การเมืองพัฒนาเปลี่ยนรูปแบบไป บางครั้ง
การเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดจากกฎหมาย แต่เกิดจากการปฏิวัติ หรือจลาจล การเปลี่ยนแปลงย่อม
กระทบชีวิตของคนในประเทศไม่มากก็น้อย
ในสมัยก่อน ๆ การเมืองการปกครองจะเป็นอย่างไร มักจะขึ้นอยู่กับบุคคลชั้นผู้น�ำ
แตใ่ นปจั จบุ นั นปี้ ระชาชนทกุ คน แมแ้ ตค่ นตา่ งชาตจิ ะมามสี ว่ นรว่ มทางการเมอื งซงึ่ เปน็ ปรากฏการณ์
ใหม่ที่น่าสนใจ นักวิชาการรัฐศาสตร์ หรือทฤษฎีการปกครองจึงสนใจศึกษาในเรื่องนี้
๖. เศรษฐกิจไทย : พัฒนาการจากยุคเริม่ แรกสูก่ ารเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน
เศรษฐกิจเป็นระบบที่เกี่ยวข้องกับความต้องการทางวัตถุของบุคคล หรือว่า
เกี่ยวกับการผลิตและการจ�ำหน่ายสิ่งที่เป็นความต้องการของสังคม ปัจจุบัน ระบบเศรษฐกิจไทย
มีความซับซ้อนขึ้นและเติบโตขึ้นมาก การพัฒนาโดยขาดการวางแผนที่ดี หรือความไม่ซื่อสัตย์สุจริต
ความละโมบ ย่อมก่อให้เกิดความเสียหาย เช่น ก่อให้เกิดสภาพเศรษฐกิจฟองสบู่ และฟองสบู่แตก
เดือดร้อนกันไปทั่ว ในขณะเดียวกันการกระจายรายได้ที่ไม่ทั่วถึง ท�ำให้มีความเหลื่อมล�้ำกันมาก
ในสังคม
เศรษฐกิจเป็นต้นเหตุของปัญหาในสังคมหลายประการที่ผู้บริหารและสมาชิกของ
สังคมต้องช่วยกันแก้ไขต่อไป ในประเทศเดียวกันอาจจะมีเศรษฐกิจหลายระบบ เช่น มีนักธุรกิจไทย
ไปลงทุนในต่างประเทศ และนักธุรกิจต่างชาติมาลงทุนในประเทศไทย มีการตั้งบรรษัทข้ามชาติ
ภาวะเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในโลกมาเกี่ยวข้องกับไทย แม้แต่เรื่องปากท้อง เช่น ภาวะขาดแคลนอาหาร
ทวั่ โลก ทำ� ใหเ้ ครอื่ งอปุ โภคบรโิ ภคของไทยแพงขนึ้ อยา่ งทดี่ เู หมอื นวา่ ไรเ้ หตผุ ล แตบ่ างสว่ นของสงั คม
ก็ยังมีเศรษฐกิจแบบยังชีพ ค้าขายแลกของกันอยู่ตามระบบที่ฝรั่งเรียกว่า barter
ในปัจจุบันมีการอภิปรายพิจารณากันถึงแนวคิดและแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจ
ที่จะไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (sustainable development) เพื่อประโยชน์สุขของผู้คนทุก ๆ กลุ่ม
ในสงั คมไทยโดยรวม แนวทางการพฒ
ั นามอี ยหู่ ลายแนวทตี่ า่ งกนั ในรายละเอยี ด แตจ่ ดุ เนน้ หลกั และ
แนวคิดเหมือนกัน มีการทดลองด�ำเนินการในหลายหมู่บ้านหลายจังหวัด แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง
และทฤษฎีใหม่เป็นแนวทางหนึ่งที่จะน�ำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน
65

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เวลานี้ทุกคนจะพูดกันเรื่องประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (ASEAN Economic
Community) ซึ่งเป็นเสาหลักหนึ่งในสามของประชาคมอาเซียนที่จะเกิดขึ้นปลายปีนี้ จะเน้นใน
การรวมตลาดเพื่อแข่งขันกับประเทศหรือกลุ่มอื่นนอกภูมิภาคได้ คือ จะให้สินค้า บริการ การลงทุน
ทุนและแรงงานช�ำนาญงาน (skilled Labor) และแรงงานไร้ฝีมือ เคลื่อนไหวไปได้ในประชาคม
โดยไม่มีการกั้น เช่น ใช้ภาษีกั้น หรือที่เรียกว่า ตั้งก�ำแพงภาษี การรวมเช่นนี้จะเป็นทั้งโอกาสและ
วิกฤตการณ์ส�ำหรับประเทศไทย ประเทศในประชาคมอาเซียนจะต้องช่วยเหลือกัน พยายามสร้าง
โอกาสที่เท่าเทียมกันให้แก่ประชากรทุกประเทศ
การเปลยี่ นแปลงดา้ นเศรษฐกจิ ในตา่ งประเทศ หรอื เศรษฐกจิ ของโลกมผี ลกระทบ
ต่อไทยมากเข้าทุกที เป็นผลจากการให้สินเชื่อการค้ากับต่างประเทศ ฉะนั้นการติดตามข่าวคราว
เหตุการณ์ต่างประเทศจึงเป็นสิ่งจ�ำเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้น�ำประเทศจะต้องด�ำเนินนโยบายที่ดี
ที่เป็นประโยชน์และยุติธรรมต่อประชาชนในประเทศ
ยกตวั อยา่ งเชน่ เหตกุ ารณเ์ รอื่ งหนสี้ นิ ของประเทศกรซี ซงึ่ เปน็ สว่ นของสหภาพยโุ รป
ท�ำให้ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปล�ำบากกันทั่วถึง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศที่ใช้เงินสกุลยูโร (อยู่
ใน Eurozone)
หุ้นในประเทศจีนตก ท�ำให้ผู้ประกอบการการท่องเที่ยวและการโรงแรมใน
ประเทศไทยกังวลว่าคนจีนซึ่งนิยมมาเที่ยวเมืองไทย จะมีเงินเที่ยวหรือไม่ในปีหน้า
๗. ความเชื่อและศาสนา : ความหลากหลาย
ทุกคนมีความเชื่อและมักจะประพฤติปฏิบัติตามความเชื่อที่ตนยึดถือ ต่อมา
เมื่อคนในสังคมเชื่อสิ่งเดียวกัน มีความคิดอย่างเดียวกัน ความเชื่อนั้นก็กลายเป็นสถาบันศาสนา
เมื่อบุคคลในสังคมเดินทางติดต่อกันหรือย้ายถิ่นฐาน ก็เกิดการเผยแพร่ความเชื่อ ความคิด และ
ศาสนาไปกว้างไกลขึ้น ศาสนาเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตมนุษย์ทั้งในบ้านเรือนและชุมชนมาก
นอ้ ยไมเ่ ทา่ กนั แลว้ แตศ่ าสนา สถานที่ และชว่ งเวลา เปน็ พลงั ทกี่ อ่ ใหเ้ กดิ ความมนั่ ใจ เปน็ กฎระเบยี บ
ในสังคมอันเป็นพื้นฐานของการสร้างกฎหมาย บ้านเมือง ก่อให้เกิดวรรณคดี และศิลปะแขนงต่าง ๆ
ในประเทศไทยมีผู้นับถือศาสนาหลายศาสนา ศาสนิกชนในประเทศไทยย่อมมี
แนวคิดแนวปฏิบัติแตกต่างจากศาสนิกชนของศาสนาเดียวกันในที่อื่น ๆ บ้าง แม้ในประเทศไทย
ด้วยกัน คนนับถือศาสนาเดียวกันอาจมีความเชือ่ และแนวปฏิบตั พิ ธิ กี รรมต่างกัน เพราะแต่ละศาสนา
มักมีหลายนิกาย บางครั้งผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิม เรื่องผีสางเทวดาในท้องถิ่น การที่ประชาชน
66

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เชื่อต่างกัน บางครั้งถึงกับอ้างศาสนาท�ำร้ายผู้อื่น น�ำไปสู่ความขัดแย้งที่ต้องระมัดระวัง บางพวก
ถึงกับอ้างศาสนาท�ำร้ายฆ่าฟันผู้อื่น นอกจากนั้นยังมีผู้ที่ใช้ความเชื่อในศาสนาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
หลอกลวงผู้อื่น ท�ำสิ่งที่ผิดกฎหมายเพื่อประโยชน์ส่วนตน ซึ่งเป็นสิ่งที่อันตรายอย่างยิ่ง
ศาสนาอาจแบ่งได้เป็นศาสนาที่มาจากโลกตะวันออก คือ ฮินดู พุทธศาสนา และ
ซิกข์ จากอินเดีย และศาสนาจากโลกตะวันออกกลางและตะวันตก ได้แก่ คริสต์ศาสนา ยิว และ
ศาสนาอิสลาม
๘. วฒ
ั นธรรมไทย : จากวถิ ชี วี ติ เกษตรสเู่ ครอื่ งเกาะเกยี่ วสงั คมในกระแสโลกาภวิ ตั น์
ประเทศไทยแต่ไหนแต่ไรมาชาวบ้านท�ำการเกษตรเพื่อกินเอง มีอะไรเหลือก็
แลกเปลี่ยนกับเพื่อนบ้าน ของบางอย่างก็มาขายในเมืองเพื่อได้เงินซื้อของที่ต้องการ บางที่แปรรูป
เพื่อเก็บไว้ได้นาน ๆ แต่เมื่อชาวตะวันตกเข้ามาส่งเสริมการเพาะปลูก สินค้าที่เขาต้องการเป็นไร่
ขนาดใหญ่ (plantation) เพื่อรวบรวมพืชที่ต้องการ เศรษฐกิจพอเพียงตามวิถีดั้งเดิมก็หายไป ไม่มี
พืชสัตว์ที่ใช้กินตามปกติ การปลูกพืชเชิงเดี่ยว (monocrop) ก่อปัญหามากมาย เช่น ไม่ประหยัดน�้ำ
ทำ� ใหด้ นิ จดื ยคุ สมยั หลงั มสี งิ่ ของตา่ ง ๆ จากนอกประเทศเขา้ มาหลายอยา่ งกลายเปน็ ของจำ� เปน็ ในชวี ติ
ถือว่าเราเข้าสู่การเมือง เศรษฐกิจ สังคมตามกระแสโลกาภิวัตน์ การค้า กลไกของราคาขึ้นกับระบบ
ตลาดโลก เมอื่ ตอ้ งนำ� เขา้ มาก กต็ อ้ งสง่ ออกมาก สง่ ไดห้ รอื ไมไ่ ด้ แคไ่ หนกย็ งั ขนึ้ กบั คา่ เงนิ บาทอกี ดว้ ย
เราต้องคิดผลิตสินค้าทดแทนการน�ำเข้า ซึ่งเป็นสินค้าอุตสาหกรรม ระบบเช่นนี้ท�ำให้เกษตรกรรม
และวิถีชีวิตเกษตรกรซึ่งเต็มไปด้วยวัฒนธรรมอันดีงามของไทยหายไปมาก บางอย่างก็เหลือแต่ที่ท�ำ
เพื่อให้นักท่องเที่ยวมาชม เป็นการหารายได้อีกแบบ แต่ก่อนนี้ผู้ใช้น�้ำจะรองน�้ำฝนไว้ใช้ หรือตักน�้ำ
มากวนสารส้ม กรองและต้ม ปัจจุบันต้องใช้น�้ำประปา ต้องแบ่งน�้ำดิบจากชาวบ้านที่จะใช้เพาะปลูก
เกษตรกรที่ยังเหลืออยู่ก็ต้องหนีไปรับจ้างด้านการก่อสร้างและภาคอุตสาหกรรม ซึ่งต้องพึ่งสังคม
ภายนอกมากขึ้น
๙. ศลิ ปกรรม : ภาพสะทอ้ นชวี ติ วถิ ไี ทย (จะกลา่ วถงึ ทศั นศลิ ป์ (visual arts) เปน็ หลกั )
ศิลปกรรมไทยมีหลายประเภท เช่น ศิลปะที่เกี่ยวเนื่องกับความเป็นอยู่ของ
ประชาชน ไดแ้ ก่ เครอื่ งใชต้ า่ ง ๆ บา้ นเรอื น เสอื้ ผา้ และอาหาร สว่ นศลิ ปะทเี่ กยี่ วเนอื่ งกบั การปกครอง
ได้แก่ พระราชวัง สถานที่ราชการ เครื่องใช้ เสื้อผ้า อาหาร ที่แสดงขั้นล�ำดับขั้นยศบรรดาศักดิ์ของ
ผใู้ ชส้ อย ศลิ ปะอนั เนอื่ งดว้ ยศาสนา ไดแ้ ก่ ศาสนสถาน เครอื่ งใชใ้ นศาสนพธิ ี เครอื่ งประกอบสมณศกั ดิ์

67

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ของนักบวช ของใช้เหล่านี้เรียกว่า เป็นศิลปะ เพราะไม่เพียงแต่ใช้ได้เป็นประโยชน์พอเหมาะพอดี
เท่านั้น ยังประดิษฐ์อย่างสวยงามประณีต เป็นอาหารตาอาหารใจของผู้ใช้ และผู้ที่ได้เห็น เช่น งอบ
เป็นศิลปะและเทคโนโลยี ในงานเอ็กซโปที่มิลานปีนี้ ศาลาไทยท�ำเป็นรูปทรงงอบ
ศลิ ปะววิ ฒ
ั นาการไปตามสภาพสงั คม ความเปน็ อยขู่ องผสู้ รา้ งศลิ ปะ เชน่ ปจั จบุ นั นี้
คนไทยมีความเป็นอยู่แบบสากล จึงรับเทคนิคและความนิยมทางศิลปะแบบตะวันตก แต่ก็ยังคงมี
แนวทางแบบไทยเป็นพื้นฐาน
๑๐. ทัศนศึกษาโครงการส่วนพระองค์และพระบรมมหาราชวัง
พระบรมมหาราชวังเคยเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ ขณะนี้ยังใช้เป็นที่
ประกอบพระราชพิธี เป็นที่ตั้งของหน่วยราชการ เป็นที่ตั้งของโรงเรียน พิพิธภัณฑ์ เป็นสถานที่เรียน
รู้ในด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน
โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาเป็นสถานทีท่ พี่ ระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั ทรง
ทดลองความรู้ต่าง ๆ ด้านการเกษตร และอุตสาหกรรมการเกษตร เช่น การปลูกข้าว การเลี้ยงโคนม
การปลูกต้นยางนา การท�ำผลิตผลจากนม น�ำ้ ผลไม้ พลังงานจากพืช ฯลฯ การท�ำกิจกรรม เหล่านีต้ อ้ ง
ท�ำให้มีประสิทธิภาพ และไม่ก่อให้เกิดมลภาวะ เมื่อท�ำได้ดีแล้ว ได้น�ำความรู้ไปส่งเสริมให้เกษตรกร
ต่อไป หรือให้เกษตรกรและบุคคลทั่วไปดูงานเพื่อให้ได้ความรู้ความคิดไปปฏิบัติ หรือได้ทราบไว้ว่า
ประเทศไทยมีสิ่งเหล่านี้
๑๑. นาฏศิลป์และดนตรีไทย
เป็นธรรมชาติของมนุษย์ที่จะชอบเสียงที่เป็นจังหวะ และมีระเบียบเสียงสูงต�่ำเป็น
ระบบ จึงเกิดการขับร้องและการบรรเลงดนตรี เครื่องดนตรีไทยถือว่าเป็นศิลปหัตถกรรมที่ประณีต
งดงาม มีครบครันทั้งเครื่องดีด เครื่องสี เครื่องตี และเครื่องเป่า ทั้งการแสดงเดี่ยว และการรวมวง
แบบต่าง ๆ ดนตรีได้อวดทั้งฝีมือและสติปัญญา เป็นประโยชน์ในการสร้างความสนุกสนานครึกครื้น
เช่น ปี่กลองประกอบการต่อยมวยไทย การตีกระบี่กระบอง ดนตรีสร้างความสามัคคีในสังคม ถ้าได้
ร่วมวงเล่นดนตรีด้วยกันก็จะเป็นเพื่อนกัน ดนตรีประกอบในพิธีตา่ ง ๆ เป็นการสร้างบรรยากาศที่
เคร่งขรึม จริงจัง และศักดิ์สิทธิ์ ก่อเกิดสมาธิ เป็นเครื่องเจริญศรัทธาปสาทะในศาสนา
นาฏศิลป์เกิดจากภาษาท่าทางที่คนเราแสดงออกแล้วมาประดิษฐ์ให้ประณีต เป็น
จังหวะจะโคน น่าดูน่าชม แสดงประกอบดนตรีและการขับร้อง มีทั้งการฟ้อนร�ำแสดงท่าโดยไม่มี
เรื่องราวประกอบ และการแสดงเป็นเรื่องละคร
68

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ดนตรีและนาฏศิลป์ไทยแบ่งได้เป็น ดนตรี นาฏศิลป์พื้นบ้าน ที่ฝึกสอนต่อกันมา
ตามท้องถิ่นต่าง ๆ และดนตรี นาฏศิลป์ประจ�ำชาติ ซึ่งเป็นศิลปะที่ขัดเกลาจนเป็นที่พอใจของ
ผู้ปกครอง และเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปทั้งประเทศ เปรียบได้กับดนตรีและนาฏศิลป์คลาสสิกของ
ตะวันตก
๑๒. ประสบการณ์ในการท�ำสงครามต่อสู้กับความยากจน
เรื่องการพัฒนาชุมชน เป็นเป้าหมายที่ส�ำคัญประการหนึ่งมาตั้งแต่แผนพัฒนา
เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๕ และเป้าหมายนี้ก็ยังเป็นจุดเน้นในแผนพัฒนาฯ ฉบับต่อ ๆ มา
ในแผนพฒ
ั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาตฉิ บบั ที่ ๘ ทใี่ ชเ้ ปน็ แนวทางการพฒ
ั นาประเทศ ระหวา่ ง พ.ศ.
๒๕๔๐ - ๒๕๔๔ นั้น ให้ความส�ำคัญกับการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็งในทุก ๆ ด้าน ทั้งด้านเศรษฐกิจ
สังคม และสิง่ แวดล้อม มีคำ� ขวัญว่า “คนมีความสุข ชุมชนเข้มแข็ง สังคมสันติ สิง่ แวดล้อมยัง่ ยืน” แผน
พัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๙ ซึ่งด�ำเนินการระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๕ - ๒๕๔๙ ก็ยังเน้น
เป้าหมายนี้ต่อเนื่องมา แผนพัฒนาฯ ฉบับนี้ผู้ร่างอาศัยแนวพระราชด�ำริเศรษฐกิจพอเพียง ไปเป็น
ปรชั ญานำ� ในแนวทางการพฒ
ั นา สว่ นแผนพฒ
ั นาฉบบั ที่ ๑๐ ดำ� เนนิ การระหวา่ ง พ.ศ. ๒๕๕๐ - ๒๕๕๔
ปัจจุบันการพัฒนาประเทศอยู่ในแผนพัฒนาฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๕๕ - ๒๕๕๙)
ซึ่งมียุทธศาสตร์ในการพัฒนาที่มุ่งหมายให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ที่ว่า “ประเทศมีความมั่นคง เป็น
ธรรม และมีภูมิคุ้มกันจากวิกฤตการณ์” (อ่านเอกสารประกอบ)
ดงั ทไี่ ดก้ ลา่ วมาแลว้ ในสว่ นทกี่ ลา่ วถงึ เศรษฐกจิ วา่ เศรษฐกจิ ไทยมหี ลายรปู แบบใน
ประเทศไทยมีทั้งคนจนและคนรวย คนจนมักประสบปัญหาความทุกข์ยากต่าง ๆ ทั้งด้านความเป็น
อยู่ที่ขาดปัจจัยสี่ ความรู้สึกไม่เท่าเทียมกับผู้อื่น ขาดโอกาสการพัฒนาตนให้ก้าวหน้าขึ้น ผู้ที่มีโอกาส
ช่วยเหลือเพื่อนร่วมชาติ หรือเพื่อนมนุษย์ก็ควรจะกระท�ำเพื่อสังคมที่เข้มแข็งและเป็นสุข
เมื่อหลายสิบปีมาแล้ว ในระหว่างสงครามเย็น นักข่าวต่างประเทศได้กราบ
บังคมทูลถามพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่า การที่เสด็จพระราชด�ำเนินทรงงานในถิ่นทุรกันดาร
เป็นการท�ำสงครามต่อต้านภัยคอมมิวนิสต์ใช่หรือไม่ ทรงตอบว่าไม่ใช่ เป็นการท�ำสงครามต่อสู้ความ
ยากจน พระราชด�ำรัสนี้เป็นที่มาของหัวข้อบรรยาย
การตอ่ สคู้ วามยากจนไมใ่ ชเ่ รอ่ื งงา่ ย ตอ้ งปรบั ปรงุ สภาพชวี ติ ของประชาชนทกุ ดา้ น
อย่างครบวงจร หมายถึงทุกด้าน ไม่ใช่แจกเป็ด-ไก่ ข้าว ต้องสร้างโรงสี ดูแลเรื่องตลาด ให้การศึกษา
ดูแลสุขภาพอนามัย และดูแลความปลอดภัยในชีวิต และด้านจิตใจด้วย
69

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

มาถึ ง ปั จ จุ บั น นี้ ป ระเทศชาติ ก็ ยั ง ไม่ ไ ด้ เ จริ ญ ก้ า วหน้ า ดี อ ย่ า งที่ เ รามุ ่ ง หวั ง
ยังมีบางแห่งที่ประชาชนไม่สามารถประกอบอาชีพได้อย่างมั่นคงเนื่องจากการขาดปัจจัยการผลิต
ขาดความรู้ เกิดภัยธรรมชาติ และภัยที่มนุษย์สร้างขึ้น จึงมีความยากจนอยู่ทั่วไป หน้าที่หนึ่งของ
ทหารและคนอนื่ ๆ ทมี่ คี วามรคู้ วามสามารถ คดิ ทำ� สงครามตอ่ สคู้ วามยากจนเพอื่ ใหป้ ระชาชนมพี ออยู่
พอกิน จะท�ำให้เกิดความสงบร่มเย็นกันทั่วหน้า
การต ่ อ สู ้ ค วามยากจนไม ่ ไ ด ้ มี ต� ำ รั บ ต� ำ ราให ้ ศึ ก ษา นอกจากการศึ ก ษาจาก
ประสบการณ์ในด้านนี้ทั้งประสบการณ์ของผู้ที่เคยยากจนและสร้างชีวิตของตนขึ้นมา หรือผู้ที่อาจ
จะไม่ยากจนนัก แต่ได้มีประสบการณ์ช่วยเหลือผู้อื่นให้มีความเป็นอยู่ดีขึ้น ที่เรียกกันว่านักพัฒนา
จะเป็นข้าราชการหรือเอกชนก็ได้ อาจจะศึกษาด้วยการติดตามบุคคลเหล่านี้ ดูพวกเขาท�ำงาน หรือ
ช่วยเขาท�ำงาน แล้วเอาไปปฏิบัติเองโดยใช้สามัญส�ำนึกปรับปรุงให้เหมาะกับสถานการณ์
๑๓. ไทยศึกษากับความมั่นคง
ความมั่นคง คือ สภาพที่ได้รับการปกป้องไม่ให้ประสบอันตรายหรือความสูญเสีย
ในสงั คมไทย เดมิ ถอื กนั วา่ ผทู้ มี่ หี นา้ ทหี่ ลกั ในการรกั ษาความมน่ั คง คอื เจา้ หนา้ ทที่ หาร แตท่ จี่ รงิ แลว้
บุคคลอื่น ๆ ทั้งที่เป็นฝ่ายราชการและเอกชนย่อมมีหน้าที่รักษาความมั่นคงด้วย ในอดีตเมื่อมี
ศึกสงคราม พลเรือนก็มีหน้าที่ต่อสู้ผู้รุกรานเช่นเดียวกับทหาร ขณะนี้นอกจากความมั่นคงที่เป็น
เรื่องปัญหาทางการทหารและการเมืองแล้ว ยังมีปัญหาเกี่ยวกับความมั่นคงของมนุษย์อันเกี่ยวกับ
ปัญหาความปลอดภัยและปากท้องของประชาชนแต่ละบุคคลด้วย มีกระทรวงพัฒนาสังคมและ
ความมั่นคงของมนุษย์ รวมทั้งหน่วยงานอื่นที่มีหน้าที่ดูแลสวัสดิภาพของประชาชน บ�ำบัดทุกข์
บ�ำรุงสุขของประชาชนด้วย ทหารก็เป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่อย่างนี้เช่นเดียวกัน
๑๔. สรุป
เรอื่ งไทยศกึ ษาในปจั จบุ นั มใิ ชเ่ รอื่ งในกลมุ่ คนเผา่ ไทย หรอื เรอื่ งทเี่ กดิ ขนึ้ ในขอบเขต
ประเทศไทยเทา่ นนั้ เปน็ การรบั วฒ
ั นธรรมจากโลกภายนอก และยงั เผยแพรว่ ฒ
ั นธรรมวถิ ไี ทย ออกไป
ต่างประเทศด้วย มีคณะออกไปเผยแพร่วัฒนธรรม สอนภาษาไทย แสดงสินค้า ภาพยนตร์ไทย
ร้านอาหารไทย วัดไทย ปฏิทินและ ส.ค.ส. ฉะนั้นจึงควรศึกษาดูว่าวัฒนธรรมภายนอกอย่างไรที่ควร
จะรบั เขา้ มาผสมผสานกบั วฒ
ั นธรรมไทย และวฒ
ั นธรรมไทยอยา่ งไรทคี่ วรเผยแพรใ่ หโ้ ลกรู้ เพอื่ ความ
เจริญก้าวหน้าของไทยต่อไป

70

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="15124" order="3">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/e454bc5d66784e546e7ba5aca17031b5.pdf</src>
        <authentication>96d58f1b1412eee9c9ae9ae3b8aff587</authentication>
      </file>
      <file fileId="15125" order="4">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/799bec7569ba294d36c94b6b765c0986.pdf</src>
        <authentication>87afdeabadc6fcb69de74c342f208c10</authentication>
      </file>
      <file fileId="15126" order="5">
        <src>https://archives.nrct.go.th/histdept/files/original/4876c819de90f6ab25944452734438f7.pdf</src>
        <authentication>b5131a0c1eea103cd9d85b597ebaa281</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="135">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="227887">
                    <text>ภาคที่ ๔

“พระราชนิพนธ์คำ�นำ�
คู่มือทัศนศึกษา :
อ่านหนังสือ ๑๐๐ เล่ม
ไม่เท่าการเดินทาง ๑ ลี้”

�...การไปดูงานของพวกเรานั้น พวกเราหลายคนเข้าใจว่า ไปเพื่อดูของเก่า ของโบราณ
ซึ่งก็มีทั้งผู้ที่สนใจ และผู้ท่ีไม่สนใจ บางคนไม่สนใจแต่พยายามที่จะปลอบใจตนเองว่า “ของเก่า ๆ
ดูไปนาน ๆ ดูบ่อย ๆ ก็สวยไปเอง” ในที่นี้จะขอถือโอกาสเสริมว่าจุดมุ่งหมายของการดูงานมีหลาย
อยา่ ง เรมิ่ ตน้ ตงั้ แตก่ ารเดนิ ทาง เราจะตอ้ งสงั เกตภมู ปิ ระเทศลกั ษณะของบา้ นเมอื งใหร้ จู้ กั เมอื่ ไปถงึ ที่
เราจะดูทงั้ แหล่งโบราณคดี วัดวาอาราม พิพธิ ภัณฑสถานอันเป็นทีเ่ ก็บวัตถุทถี่ อื ได้วา่ เป็นอุปกรณ์การ
สอน (หรอื ทเี่ รยี กกนั ในปจั จบุ นั วา่ สอื่ การสอน) ในสว่ นนอี้ าจจะเปน็ สว่ นทเี่ รยี กวา่ เกา่ ซงึ่ จะมปี ระโยชน์
ในแง่ที่ท�ำให้เรามองเห็นว่ามนุษย์จะมีปฏิกิริยากับสภาพแวดล้อมของตนอย่างไร เราจะมองจาก
ของเก่าเห็นได้ชัดกว่าที่จะดูจากภาพสังคม ที่มีการพัฒนาในสมัยใหม่ ซึ่งซับซ้อนกว่า...
(พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี “พระราชนิพนธ์ค�ำน�ำ
คู่มือทัศนศึกษา”, ทักษิณฝั่งทะเลตะวันออก สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา ปัตตานี
นราธิวาส, ๒๓ - ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๓๔)

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

525

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

526

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

527

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

528

�...การได้ออกไปเห็นพื้นที่หลาย ๆ แห่งจะเป็นการเพิ่มประสบการณ์ชีวิต แต่ถ้าเราขาด
ความสังเกต ขาดความรู้ ข้อมูลพื้นฐาน และไม่ได้ให้เวลาพินิจพิเคราะห์แล้วก็จะได้รับประโยชน์
น้อยไปกว่าที่ควร...
(พลเอกหญงิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี “พระราชนพิ นธค์ ำ� นำ�
คู่มือทัศนศึกษาพื้นที่ภาคเหนือ”, สามนคร น่าน แพร่ อุตรดิตถ์, ๓ - ๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๓)
...เนื่องด้วยเรามีเวลาจ�ำกัด ไม่มากพอที่จะไปดูงานเมืองต่าง ๆ ได้จึงเลือกไปย่างกุ้ง
เมืองหลวงเก่า มีสิ่งที่น่าสนใจหลายอย่าง เช่น พิพิธภัณฑ์รวบรวมศิลปวัฒนธรรม และเล่า
ประวัติศาสตร์ของประเทศ โบราณสถาน สถาบันการศึกษา พบบุคคลที่น่าสนใจ
ถึงแม้ว่าในบางที่อาจจะไม่มีมัคคุเทศก์อธิบาย แต่เราสามารถใช้ความสังเกตของตนเอง
เช่น อาคารบ้านเรือน ต้นไม้ การแต่งกายของบุคคล ป้ายโฆษณา และอาหาร เป็นต้น หรืออาจจะ
ศึกษาจากบันทึกของผู้ที่ได้เดินทางไป...มาแล้ว...
(พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, “พระราชนิพนธ์คำ� น�ำ
คมู่ อื ทศั นศกึ ษา” มงิ กะลาบา เทยี่ วเมอื งพมา่ ยคุ ใหม่ ตามเสดจ็ ทศั นศกึ ษาสาธารณรฐั แหง่ สหภาพ
เมียนมาร์ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๖)

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
สยามบรมราชกมุ ารที รงพระกรณ
ุ าโปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ มใหจ้ ดั การทศั นศกึ ษาขนึ้ เพอื่ ใหน้ กั เรยี น
นายร้อยได้ศึกษาและได้รับประสบการณ์ในสถานที่จริง นอกจากการเรียนในห้องเรียนหรือในต�ำรา
เรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวิชาเลือกเสรีซึ่งนักเรียนนายร้อยจะได้เดินทางไปในสถานที่ต่าง ๆ ทั้งใน
และต่างประเทศนั้น พระองค์โปรดให้จัดท�ำคู่มือทัศนศึกษาขึ้นเพื่อนักเรียนนายร้อยจะได้ใช้ศึกษา
ล่วงหน้าและได้ประโยชน์อย่างแท้จริงเมื่อเดินทางไปถึงสถานที่จริง สิ่งที่ส�ำคัญคือ พระองค์ได้ทรง
พระราชนพิ นธค์ ำ� นำ� คมู่ อื ทศั นศกึ ษาเพอื่ อธบิ ายใหน้ กั เรยี นนายรอ้ ยไดต้ ระหนกั ถงึ เหตผุ ล ความสำ� คญ
ั
ของสถานที่ หรือวิธีการที่จะได้ประโยชน์ในการไปทัศนศึกษาครั้งนั้น
กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้จัดท�ำ
คมู่ อื ทศั นศกึ ษาทงั้ หมด ๑๙ ฉบบั ระหวา่ ง พ.ศ. ๒๕๓๒ - ๒๕๓๘ เปน็ คมู่ อื ทศั นศกึ ษาภายในประเทศ
และ พ.ศ. ๒๕๕๒ - ๒๕๕๘ เป็นคู่มือทัศนศึกษาต่างประเทศ ส่วนระหว่าง พ.ศ. ๒๕๓๙ - ๒๕๕๑ นั้น
ไม่มีการจัดท�ำคู่มือทัศนศึกษา

530

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน “อีสานเหนือ”
ชัยภูมิ มหาสารคาม กาฬสินธุ์ สกลนคร อุดรธานี หนองคาย ขอนแก่น
วันที่ ๒๙ - ๓๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๒
นักเรียนที่รักทุกคน
ปีนี้นักเรียนจะได้เรียนวิชาเอเชียอาคเนย์ ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์เหตุการณ์
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คงจะทราบกันดีว่าในการเรียนประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่เราจะ
เรียนรู้จากเอกสาร หนังสือ หรือค�ำบอกเล่าของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ค�ำบรรยาย
ของอาจารย์ (ซึ่งก็ทราบเรื่องจากการอ่านหนังสือและวิเคราะห์ดูว่าเหตุการณ์น่าจะเป็นอย่างไร)
การไปดูสถานที่ซึ่งเหตุการณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้น ดูศิลปะหรือสิ่งก่อสร้าง หรือวัฒนธรรมของชุมชนที่เป็น
เจ้าของประวัติศาสตร์ ก็จะท�ำให้เกิดความรู้ความเข้าใจได้ดีขึ้น ดังค�ำที่ว่า “สิบปากว่าไม่เท่า
ตาเห็น” ภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ประกอบด้วยประเทศหลายประเทศ แต่ว่าครูไม่สามารถพานักเรียน
ไปทัศนศึกษาต่างประเทศได้ จึงตัดสินใจพาไปดูงานในประเทศไทยซึ่งเป็นประเทศหนึ่งในภูมิภาค
ในครงั้ นคี้ รเู ลอื กพนื้ ทภ่ี าคอสี านตอนบนซงึ่ เปน็ พนื้ ทตี่ ดิ ชายแดนประเทศลาว จงึ มลี กั ษณะภมู ปิ ระเทศ
คล้ า ยคลึ ง กั บ ลาว เราจะได้ เ ห็ น พื้ น ที่ ซึ่ ง ก่ อ ให้ เ กิ ด ปั ญ หาทางการเมื อ งที่ มี ผ ลต่ อ ไทยและลาว
เป็นอย่างมากมาแต่อดีต มีโบราณสถานและโบราณวัตถุตามอารยธรรมที่มีความส�ำคัญในภูมิภาค
นี้มาแต่โบราณ ได้แก่ อารยธรรมมอญ และขอมหรือเขมร วัฒนธรรมต่างๆ ของชุมชนปัจจุบัน
ที่มีความคล้ายคลึงกับประเทศเพื่อนบ้านคือลาวและเขมร นักเรียนอาจจะลองเปรียบเทียบสิ่งที่
ได้เห็นในการดูงานครั้งนี้ กับรูปภาพและสไลด์ท่ีถ่ายในคราวที่นักเรียนรุ่นพี่เมื่อปีที่แล้วได้ไปดูงาน
ในภาคอีสานตอนล่าง

531

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในครั้งนี้ได้ขอร้องให้วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิกรุณาเขียนเอกสารประกอบค�ำบรรยาย
หลาย ๆ ด้าน ได้แก่ ภูมิหลังของอีสาน ลักษณะทางกายภาพหรือสภาพทางภูมิศาสตร์ซึ่งมีอิทธิพล
ต่อประวัติศาสตร์หรือความเป็นไปของบ้านเมือง แหล่งวัฒนธรรมที่ส�ำคัญที่จะได้ไปเห็น เรื่องส�ำคัญ
เรื่องสุดท้าย คือเรื่องอีสานในปัจจุบัน เป็นค�ำบรรยายที่เราจะทราบได้ว่าศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น
ที่บรรพบุรุษได้สั่งสมกันมาแต่ครั้งโบราณ จะสามารถน�ำมาดัดแปลงให้เป็นประโยชน์ต่อการ
สรา้ งสรรคศ์ ลิ ปะและสรา้ งฐานะของคนในทอ้ งถนิ่ นอกจากนนั้ เปน็ การอธบิ ายถงึ แนวทางการปฏบิ ตั ิ
ราชการของหน่วย นปข.
หวังว่านักเรียนคงจะได้ประโยชน์จากเอกสารคู่มือฉบับนี้ และได้ประโยชน์จากการ
ไปทัศนศึกษา ขอให้ตั้งใจเป็น “นักประวัติศาสตร์” ที่ดี คือ รู้จักสังเกต ไต่ถาม จดจ�ำ และ
น�ำสิ่งที่ศึกษาจดจ�ำมาได้ มาวิเคราะห์หาเหตุผลที่ถูกต้องต่อไป
ในโอกาสนี้ขอขอบคุณทุก ๆ ท่านที่กรุณาสละเวลาเขียนเอกสารค�ำบรรยายฉบับนี้

532

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคเหนือตอนบน “ล้านนา”
เชียงราย พะเยา เชียงใหม่ ล�ำปาง ล�ำพูน
วันที่ ๒๕ - ๒๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๒
สวัสดีนักเรียนที่รักทุกคน
จังหวัดต่าง ๆ ที่เราจะเดินทางไปคราวนี้ คือ เชียงราย พะเยา เชียงใหม่ ล�ำปาง ล�ำพูน
เป็นส่วนหนึ่งของล้านนา ดินแดนแถบนี้มีเนื้อที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา ที่วางตัวตามแนวเหนือใต้ มีที่ราบ
อยู่ไม่มากนัก มีแม่น�้ำหลายสายที่ไหลตามแนวเหนือใต้ เป็นส่วนใหญ่
แต่ครั้งโบราณ มีการตั้งถิ่นฐานในภูมิภาคนี้ แม้แต่บนภูเขาก็มีชาวเขาเผ่าต่าง ๆ ซึ่ง
สามารถเดินทางไปมาหาสู่กันถึงตอนใต้ของจีน พม่า ลาว ที่ราบลุ่มแม่น�้ำจะมีการตั้งถิ่นฐานมีการ
รวมกันเป็นเมืองเล็ก ๆ เป็นแคว้น และเป็นอาณาจักร วิวัฒนาการทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคม
ของบริเวณล้านนาเปรียบเทียบได้กับประวัติศาสตร์ไทยที่เราเรียนกันในรายวิชานี้
ตั้งแต่ยุคโบราณ เราทราบเรื่องราวได้จากต�ำนาน ตั้งแต่ชุมชนแม่น�้ำกก พวกลั้วะ
พื้นเมือง แคว้นหริภุญชัย การก่อตั้งอาณาจักรล้านนา สมัยพระเจ้ามังราย หรือพ่อขุนเม็งราย มีการ
รวบรวมแว่นแคว้นน้อยใหญ่ไว้ด้วยกัน มีกษัตริย์หลายพระองค์ครองเมืองต่อ ๆ มา ก็มีพระปรีชา
สามารถ มีความสัมพันธ์กับแว่นแคว้นอาณาจักรใกล้เคียง ภายหลังเมื่อเสื่อมอ�ำนาจก็ได้รวมกับพม่า
และไทย ในรัชสมัยรัชกาลที่ ๑ กรุงรัตนโกสินทร์ เราปกครองในลักษณะของประเทศราช และเมื่อมี
การปฏิรูปการปกครองครั้งใหญ่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ล้านนาก็เข้า
รวมเป็นมณฑล และเป็นจังหวัดต่าง ๆ สืบต่อมานับแต่นั้น

533

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เราจะศึกษาความเป็นมาของล้านนาได้จากต�ำนานหลายเรื่อง เอกสารพื้นเมือง จารึก
เอกสารที่ เ ก็ บ ไว้ ใ นหอสมุ ด แห่ ง ชาติ แ ละหอจดหมายเหตุ แ ห่ ง ชาติ กรมศิ ล ปากร หนั ง สื อ
วิทยานิพนธ์ บทความต่าง ๆ วรรณคดี โบราณสถาน โบราณวัตถุ เป็นต้น
ในการทัศนศึกษา ถ้ามีโอกาส อยากให้นักเรียนได้ศึกษาในแง่มุมต่าง ๆ เช่น
๑. ศิลปะ วัฒนธรรม ศาสนา การไปดูวัดหลาย ๆ แห่ง จะได้ความรู้มาก เพราะวัด
เป็นศูนย์รวมของสังคม เราจะได้เห็นประวัตคิ วามเป็นมาของบริเวณนัน้ ลักษณะทางศิลปะ และความ
เชื่อท้องถิ่น อิทธิพลทางวัฒนธรรมจากภายนอกมีความแตกต่างจากภาคกลางอยู่บ้าง การชม
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จะช่วยให้ได้เห็นสิ่งต่าง ๆ ที่มีอยู่ในภูมิภาค ในพื้นที่ที่เราไม่มีเวลาไปดู
มีทั้งโบราณวัตถุ และศิลปะพื้นบ้าน เช่น การทอผ้า ศูนย์วัฒนธรรมชาวเขา จะช่วยให้เราได้ทราบถึง
วัฒนธรรมความเป็นอยู่ของกลุ่มชนส่วนหนึ่งที่อาศัยในภูมิภาค
๒. ประวัติศาสตร์ ดังที่ทราบกันแล้วว่ามีเมืองหลายเมืองที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่
แตกต่างกัน เราจะไปดูเมืองโบราณหลายแห่ง เช่น ที่เชียงแสน เวียงกุมกาม ให้สังเกตด้วยว่าข้อดี
และขอ้ เสยี ในการตงั้ เมอื งอยทู่ น่ี นั้ เปน็ อยา่ งไร เรอื่ งของเขตแดนประเทศมคี วามสำ� คญ
ั อยเู่ สมอ ตงั้ แต่
ชว่ งทเี่ ราทำ� สงครามกบั ประเทศเพอื่ นบา้ น จะตอ้ งนกึ ยอ้ นวา่ เขตแดนในตอนนนั้ เปน็ อยา่ งไร เสน้ ทาง
เดินทัพในยุคก่อนเป็นอย่างไร มาจนถึงสมัยที่เราเสียดินแดนแก่มหาอ�ำนาจตะวันตก ซึ่งเป็นปัญหา
ในประวัติศาสตร์ที่สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
๓. เศรษฐกิจ และการพัฒนา ครูอยากให้นักเรียนได้รู้จักจังหวัดในภาคเหนือว่ามี
ลักษณะทางกายภาพอย่างไร ฉะนั้นถ้ามีโอกาสอยากให้ดูภูมิประเทศตั้งแต่อยู่ในเครื่องบิน และสอง
ข้างถนนในขณะเดินทางรถ อาจเปรียบเทียบกับแผนที่ภูมิประเทศ สภาพพื้นที่ ความสูงต�่ำ สภาพ
หินดิน มีความสัมพันธ์กับพืชพันธุ์ธรรมชาติ (นักเรียนดูอาจเปรียบเทียบ กับแผนที่ธรณีวิทยาที่
อยู่ในห้องสมุด) และพืชพันธุ์ที่ปลูกขึ้น ซึ่งอาจไม่เหมือนกับภาคอื่นที่นักเรียนเคยเห็น
กิจกรรมทางเศรษฐกิจอื่น ๆ เช่น โครงการหลวงอาหารส�ำเร็จรูป ไร่แม่ฟ้าหลวง สถานี
ประมงพะเยา
ศูนย์ฝึกลูกช้าง (จะเห็นกิจการป่าไม้ด้วย) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแม่เมาะ ศูนย์ศึกษาการ
พัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ ศูนย์เครื่องปั้นดินเผาเหมืองกุง มีความส�ำคัญต่อการพัฒนาประเทศในปัจจุบัน
และอนาคต ขอให้นักเรียนใช้วิธีพิจารณา เช่นเดียวกับภาคอื่นที่เคยท�ำเมื่อดูงานเมื่อปีที่แล้ว

534

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในการเดินทาง คณะครูได้จัดท�ำเอกสารประกอบฉบับนี้ขึ้น วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ
หลายท่านได้กรุณาเขียนบทความต่าง ๆ ให้ และหลายท่านช่วยเหลือในการจัดพิมพ์ ขอขอบคุณ
ทุกท่านในนามกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และต้อง
ขออภัยที่ได้ตัดทอนบางส่วนเพื่อให้จัดพิมพ์ได้ขนาดของหนังสือที่กะเตรียมไว้ ส่วนที่ไม่ได้พิมพ์
ได้ท�ำส�ำเนาไว้ให้นักเรียนที่สนใจศึกษาได้ในห้องสมุด

535

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง “อีสานใต้”
อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ ร้อยเอ็ด ยโสธร บุรีรัมย์ ปราจีนบุรี
วันที่ ๒๕ - ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๓

วิชาประวัติศาสตร์ที่สอนในโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ถือว่าเป็นการศึกษา
ความเป็นมาของมนุษย์ หรือกลุ่มชนในทุกแง่ทุกมุมของชีวิต รวมทั้งปัจจัยที่มีผลกระทบต่อชีวิต
นับตั้งแต่สภาพสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ ที่มีอิทธิพลต่อการอยู่อาศัยและการประกอบอาชีพ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาชีพทางด้านเกษตรกรรม ความเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าทางเทคโนโลยีซึ่งจะมีผล
ทำ� ใหค้ นเราสามารถดดั แปลงธรรมชาติ และมที างเลอื กในการดำ� รงชวี ติ มากขนึ้ ความจำ� เปน็ ทจี่ ะอยู่
ร่วมกันเป็นสังคมหรือหมู่คณะ ซึ่งจะต้องมีหลักเกณฑ์ที่ยึดถือเป็นระเบียบแบบแผนเดียวกัน ได้แก่
ระบบการปกครอง หลักกฎหมาย มีแนวทางการรักษาผลประโยชน์ที่เรียกว่าระบบเศรษฐกิจอันจะ
ตา่ งกนั ไปตามกาลเวลาและสภาพแวดลอ้ ม ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งกลมุ่ คน ไมว่ า่ จะเปน็ ในแงข่ องความ
ร่วมมือหรือความขัดแย้งก็เป็นสิ่งที่เราควรศึกษาด้วย นอกจากนั้นยังมีเรื่องของขนบธรรมเนียม
ประเพณี ศิลปวัฒนธรรมไม่ว่าด้านภาษา วรรณคดี ปรัชญา จิตรกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม
การดนตรีขับร้องและฟ้อนร�ำ ล้วนแต่เชื่อมโยงเกี่ยวพันกันมีหลักเกณฑ์มีเหตุผลในการเกิดขึ้นและ
เปลี่ยนแปลงทั้งสิ้น
การศึกษาโดยผ่านทางสื่อต่าง ๆ เช่น การบรรยายของคณาจารย์ของโรงเรียน วิทยากร
ภายนอกผู้มีประสบการณ์ตรงในกิจกรรมแง่ต่าง ๆ ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว การอ่านหนังสือ การดู
ภาพยนตร์ โทรทัศน์ วิดีโอเทป ภาพสไลด์ แผ่นใส แผนที่ หรือการนั่งถกปัญหาแสดงความคิดเห็น
แลกเปลี่ยนกันล้วนแต่มีประโยชน์ ช่วยให้เกิดความรู้ที่แจ่มแจ้ง แต่ครูยังมีความคิดเพิ่มเติมว่า

536

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

การที่ได้เดินทางไปสัมผัสชีวิตในพื้นที่ที่มีกิจกรรมทางประวัติศาสตร์ตามความหมายกว้างที่ได้กล่าว
มาข้างต้น จะท�ำให้นักเรียนได้ภาพที่แท้จริง ที่จะวินิจฉัยหาเหตุผลด้วยตนเองได้
การเดินทางครั้งนี้ครูได้เลือกพื้นที่อีสานตอนล่าง ที่น่าสนใจควรได้รู้ได้แก่ บริเวณ
ชายแดนที่มีการติดต่อกับต่างประเทศ (เช่น ช่องเม็ก) การแบ่งเขตแดนอันก่อให้เกิดปัญหา (เช่น
ทเี่ ขาพระวหิ าร) สภาพทางธรรมชาตทิ เี่ ปน็ อปุ สรรคตอ่ การคมนาคม (แกง่ ตะนะ) การพฒ
ั นาประเทศ
และปัญหาในท้องถิ่น (โครงการเขื่อนสิรินธร โครงการชลประทานล�ำโดมน้อย โครงการชลประทาน
หว้ ยเสนง โครงการพฒ
ั นาทงุ่ กลุ ารอ้ งไห้ โครงการพฒ
ั นาละหานทราย เปน็ ตน้ ) ในดา้ นศลิ ปวฒ
ั นธรรม
ประเพณี ซึ่งมีแตกต่างหลากหลาย เราจะได้เห็นที่พิพิธภัณฑ์และโบราณสถานที่จะไปชม กับทั้ง
ความงามตามธรรมชาติ (ทีอ่ ทุ ยานแห่งชาติแก่งตะนะ) ทัง้ หมดนีเ้ ราจะต้องท�ำหน้าทีข่ องพลเมืองไทย
ที่จะต้องสงวนรักษาไว้ให้เป็นสมบัติของส่วนรวม ไม่ใช่ของส่วนบุคคลหนึ่งบุคคลใด
หวังว่านักเรียนจะได้แนวความคิดที่มีคุณค่าที่เราจะมาพูดคุยแลกเปลี่ยนกันและเก็บไว้
เป็นหลักฐานเพื่อรุ่นน้อง ๆ จะได้ศึกษาเป็นแนวทางต่อไป

ด้วยความปรารถนาดี
พลตรีหญิง

537

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคเหนือ “สามนคร”
น่าน แพร่ อุตรดิตถ์
วันที่ ๓ - ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๓
ในการปฏิบัติราชการตามหน้าที่ เรามักจะต้องเดินทางมาก ต้องเข้าไปในภูมิประเทศ
ที่มีลักษณะต่าง ๆ กัน ลักษณะภูมิประเทศแปลก ๆ เหล่านี้นอกจากมีความสวยงามแล้ว ยังเป็น
เครื่องก�ำหนดความเป็นอยู่ของมนุษย์ไม่มากก็น้อย สถานที่ส่วนใหญ่ที่เราได้เยี่ยมเยือนมักจะเป็น
ชุมชนใหญ่น้อย ที่อยู่อาศัยของคนมากหน้าหลายตาที่มีวิถีชีวิต ถือประเพณีประกอบการงานอาชีพ
ตา่ งกนั สถานทเี่ หลา่ นบี้ า้ งกเ็ ปน็ ทตี่ งั้ ชมุ ชนทเี่ กดิ ขนึ้ ใหม่ แตเ่ รามกั จะพบบอ่ ย ๆ วา่ บรเิ วณทตี่ งั้ ชมุ ชน
ในปัจจุบันนี้เคยมีมนุษย์มาตั้งหลักแหล่ง ท�ำมาหาเลี้ยงชีพ สร้างสรรค์วัฒนธรรมสืบทอดกันมา
แต่อดีตอันยาวนาน บางครั้งเราอาจจะอดเสียมิได้ที่จะนึกย้อนกลับไปว่าแต่ก่อนสถานที่ซึ่งเราก�ำลัง
ยืนอยู่ เป็นทางด�ำเนินชีวิตของบรรพชนไม่รู้จักเท่าไหร่ ที่ผ่านความสุข ความทุกข์ นานาประการ
ได้มาและสูญเสียสิ่งต่าง ๆ บนผืนแผ่นดินนี้เป็นแผ่นดินไทย ที่เป็นของเรา ที่เราจะต้องถนอมรักษา
ไว้ให้อยู่ต่อไปอย่างดี
ดังที่กล่าวว่า การได้ออกไปเห็นพื้นที่หลาย ๆ แห่งจะเป็นการเพิ่มประสบการณ์ชีวิต
แต่ถ้าเราขาดความสังเกต ขาดความรู้ ข้อมูลพื้นฐาน และไม่ได้ให้เวลาพินิจพิเคราะห์แล้วก็จะได้รับ
ประโยชนน์ อ้ ยไปกวา่ ทคี่ วร ดงั นน้ั พนื้ ที่ “สามนคร” หรอื สามจงั หวดั ทเี่ รากำ� ลงั เดนิ ทางไปนี้ เปน็ กรณี
ตัวอย่างที่จะน�ำให้นักเรียนได้ฝึกหัด เก็บข้อมูลอันเป็นประโยชน์เข้าไว้ใน “คลังข้อมูล” ซึ่งมี
ประสิทธิภาพในหัวสมองของนักเรียน พร้อมที่จะน�ำออกมาวิเคราะห์ได้
นักเรียนจะได้ดูงานด้านการพัฒนาและป้องกันประเทศ เช่นที่หมู่บ้านน�้ำเลียง หมู่บ้าน
ป่ากลาง การอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ ทรัพยากรน�้ำ ทรัพยากรดิน (หน่วยปรับปรุงต้นน�้ำน่าน)

538

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

สิ่งแวดล้อม ภูมิประเทศ เช่น บริเวณ “แพะเมืองผี” แหล่งเหล็กน�้ำพี้ ศิลปวัฒนธรรม เช่น
เมืองโบราณ (เวียงเจ้าเงาะ อ�ำเภอทุ่งยั้ง) แหล่งรวบรวมความรู้เรื่องศิลปวัฒนธรรม ประวัติความ
เปน็ มา หรอื ประวตั ศิ าสตรท์ อ้ งถนิ่ ทเี่ กยี่ วขอ้ งหรอื มผี ลตอ่ ประวตั ศิ าสตรข์ องชาติ เชน่ เรอื่ งกบฏเงยี้ ว
เมอื งแพร่ เหตกุ ารณเ์ มอื่ มกี ารตอ่ สกู้ บั ผกู้ อ่ การรา้ ยในพนื้ ทตี่ า่ ง ๆ ของจงั หวดั นา่ น ทนี่ า่ สนใจอกี อยา่ ง
ก็คืองานศิลปหัตถกรรมต่าง ๆ ในพื้นที่
ในการจั ด การทั ศ นศึ ก ษาคร้ั ง นี้ ทางกองวิ ช าประวั ติ ศ าสตร ์ โรงเรี ย นนายร ้ อ ย
พระจุลจอมเกล้า ได้รับความอนุเคราะห์จากหน่วยงานและบุคคลหลายท่าน ในด้านต่าง ๆ เช่น
ในการจดั ทพี่ กั การจดั สถานทดี่ งู าน การมาชว่ ยเปน็ วทิ ยากร และอนญ
ุ าตใหน้ ำ� บทความมารวมพมิ พ์
ในเอกสารฉบับนี้ จึงขอแสดงความขอบคุณมา ณ ที่นี้ด้วย
						

พลตรีหญิง

539

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษา “ทักษิณฝั่งทะเลตะวันออก”
สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา ปัตตานี นราธิวาส
วันที่ ๒๓ - ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๔
ประเทศในภมู ภิ าคเดยี วกนั ยอ่ มมสี ว่ นทคี่ ลา้ ยคลงึ และสว่ นทแี่ ตกตา่ งกนั ดงั นนั้ การเดนิ ทาง
สู่ “ทักษิณฝั่งทะเลตะวันออก” ในครั้งนี้ ถึงจะเป็นระยะเวลาเพียงสั้น ๆ เราก็จะได้เห็นภูมิประเทศ
และสภาพความเปน็ อยขู่ องจงั หวดั ในภาคใตข้ องประเทศไทยหลายจงั หวดั โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ จงั หวดั
ที่เราจะแวะเข้าชมเป็นพิเศษ ได้แก่ สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา ปัตตานี และนราธิวาส
การไปดูงานของพวกเรานั้น พวกเราหลายคนเข้าใจว่า ไปเพื่อดูของเก่า ของโบราณ
ซึ่งก็มีทั้งผู้ที่สนใจ และผู้ท่ีไม่สนใจ บางคนไม่สนใจแต่พยายามที่จะปลอบใจตนเองว่า “ของเก่า ๆ
ดูไปนาน ๆ ดูบ่อย ๆ ก็สวยไปเอง” ในที่นี้จะขอถือโอกาสเสริมว่าจุดมุ่งหมายของการดูงาน
มีหลายอย่าง เริ่มต้นตั้งแต่การเดินทางเราจะต้องสังเกตภูมิประเทศลักษณะของบ้านเมืองให้รู้จัก
เมื่อไปถึงที่ เราจะดูทั้งแหล่งโบราณคดี วัดวาอาราม พิพิธภัณฑสถานอันเป็นที่เก็บวัตถุที่ถือได้ว่า
เปน็ อปุ กรณก์ ารสอน (หรอื ทเี่ รยี กกนั ในปจั จบุ นั วา่ สอื่ การสอน) ในสว่ นนอี้ าจจะเปน็ สว่ นทเี่ รยี กวา่ เกา่
ซึ่งจะมีประโยชน์ในแง่ที่ท�ำให้เรามองเห็นว่ามนุษย์จะมีปฏิกิริยากับสภาพแวดล้อมของตนอย่างไร
เราจะมองจากของเก่า เห็นได้ชัดกว่าที่จะดูจากภาพสังคมที่มีการพัฒนาในสมัยใหม่ ซึ่งซับซ้อนกว่า
ดูการท�ำมาหาเลี้ยงชีพของคนในพื้นที่ มีทั้งที่อาศัยความรู้ดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาตั้งแต่
สมัยโบราณครั้งปู่ย่าตายาย และเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นใหม่ ๆ ทั้งด้านการเกษตร ด้านการชลประทาน
ความเป็นอยู่ของประชาชน ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เมื่อมีวัฒนธรรมหรือเทคโนโลยีที่เข้ามาใหม่
ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ และต่อสภาพสังคม การปรับตัวของคนในพื้นที่ การปฏิบัติงาน
ของเจ้าพนักงานของรัฐทุก ๆ หน่วย และภาคเอกชนในพื้นที่ ที่จะท�ำให้สิ่งที่เกิดขึ้นใหม่ก่อผลเสีย
ต่อพื้นที่สืบต่อไปในอนาคตให้น้อยที่สุด
540

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เราจะได้เห็นบทบาทของหน่วยงานต่าง ๆ ที่ปฏิบัติงานประสานกัน เช่น ที่ศูนย์ศึกษา
การพัฒนาพิกุลทองฯ บทบาทของสถาบันการศึกษาในภูมิภาค ที่ส�ำคัญต่อการพัฒนาภาคใต้ ได้แก่
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ในเรื่องการเมือง หรือความมั่นคงภายในก็จะมีโอกาสได้ฟังความคิดเห็นของบุคคลที่
ปฏิบัติงานในท้องที่
เราอาจจะศกึ ษาความเปน็ ไปในดา้ นความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งประเทศไดใ้ นหลายแง่ โดยได้
ดูจากของจริง ได้แก่ เรื่องของการปักปันเขตแดน ทั้งบนแผ่นดินและในทะเล อันมีปัญหาทั้งในเชิง
ภูมิศาสตร์ กฎหมายและการเมือง อนึ่ง บริเวณแถบนี้เริ่มมีการค้นพบทรัพยากรอันมีค่าต่อเศรษฐกิจ
มากขนึ้ ทกุ ที พนื้ ทนี่ จี้ งึ มคี วามสำ� คญ
ั มากขนึ้ เรอื่ งการตดิ ตอ่ ระหวา่ งประเทศ อนั มรี ายละเอยี ดมากมาย
เช่น ด้านศุลกากร ด้านตรวจคนเข้าเมือง ด้านการตรวจพืช ฯลฯ
ในภาคการศกึ ษานี้ เรามไิ ดศ้ กึ ษาเฉพาะเรอื่ งทเี่ กยี่ วกบั ประเทศของเราเทา่ นนั้ นกั เรยี น
ทเี่ ดนิ ทางในครงั้ นมี้ ที งั้ ทเี่ ลอื กเรยี นวชิ าประวตั ศิ าสตรเ์ อเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ และวชิ าประวตั ศิ าสตร์
เอเชยี ตะวนั ออก กข็ อใหถ้ อื วา่ แมว้ า่ ทกุ ประเทศมคี วามแตกตา่ งกนั โดยเหตทุ มี่ พี นื้ ที่ และทตี่ งั้ ตา่ งกนั
มีประสบการณ์ (ของชาติ) ที่ต่างกัน แต่ก็มีส่วนที่มีความคล้ายคลึงกันอยู่บ้าง เช่น ในเรื่องวัฒนธรรม
ศาสนา ปญ
ั หาตา่ ง ๆ เราจงึ ศกึ ษาเรอื่ งของภมู ภิ าคโดยอาศยั กรณศี กึ ษาของประเทศไทยได้ อกี ประการ
หนงึ่ เราจะสงั เกตไดว้ า่ ในยคุ ทกี่ ารแขง่ ขนั ทางเศรษฐกจิ มคี วามสำ� คญ
ั มากขนึ้ เรอื่ ย ๆ อยา่ งในปจั จบุ นั
มีแนวโน้มในการเพิ่มบทบาทของกลุ่มประเทศ เช่น กลุ่มประเทศอาเซียน กลุ่ม APEC ในการตัดสิน
ปญ
ั หารว่ มกนั พฒ
ั นาเศรษฐกจิ วฒ
ั นธรรม และสงั คมรว่ มกนั ดงั นนั้ เราอาจศกึ ษาโครงการของภมู ภิ าค
ในประเทศได้
คงจะไม่เป็นการสมควรทีจ่ ะกล่าวอะไรให้ยดื ยาวไปกว่านี้ เพราะอีกไม่นานนักเรียนก็จะ
ได้เห็นของจริง ได้พบปะกับบุคคลทีน่ า่ สนใจ ได้ศกึ ษา พิจารณาและจดจ�ำสิง่ ทีห่ วังว่าจะเป็นประโยชน์
สืบต่อไป

พลตรีหญิง

541

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคกลาง “อู่อารยธรรม”
พระนครศรีอยุธยา สระบุรี ลพบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี
กาญจนบุรี ราชบุรี
วันที่ ๙ - ๑๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๔
บริเวณภาคกลางของประเทศไทยที่เราเดินทางไปในครั้งนี้ ส่วนใหญ่จะมีภูมิประเทศ
เป็นที่ราบ มีแม่น�้ำไหลผ่าน บางแห่งเราอาจจะคิดว่า คุ้นเคยจนไม่นึกอยาก หรือเห็นความจ�ำเป็น
ทจี่ ะไปเยอื นอกี แตถ่ า้ พจิ ารณาใหถ้ ถี่ ว้ นแลว้ จะเหน็ วา่ แผน่ ดนิ ทไี่ หนกต็ ามทมี่ อี ายตุ ามทนี่ กั ธรณวี ทิ ยา
ได้ศึกษาและก�ำหนดเอาไว้หลายร้อยล้านปี หรือช่วงที่ปรากฏมีมนุษย์ขึ้นในโลกไม่กี่ล้านปี ย่อมเป็น
ประดจุ สมดุ บนั ทกึ ธรรมชาตอิ นั ลลี้ บั รอการคน้ ควา้ ศกึ ษา บคุ คลคนเดยี วใชเ้ วลาชวั่ ชวี ติ กเ็ รยี นไมจ่ บ
ที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือ ในอดีตแผ่นดินที่เราได้เยี่ยมเยือนนี้เป็นที่อันเหมาะสมในการตั้งถิ่นฐานของ
มนุษย์ หมายความว่าพร้อมด้วยปัจจัยพื้นฐานในการด�ำรงชีวิต มีหลักฐานของคนตั้งแต่สมัยหินเก่า
หินกลาง และหินใหม่ จนกระทั่งรวมตัวกันเป็นชุมชนขนาดต่าง ๆ ปรากฏร่องรอยที่เราพอจะ
สันนิษฐานได้วา่ มีการติดต่อกัน ในยุคต่อมาจะได้รบั อิทธิพลของอารยธรรมภายนอก ได้แก่ อารยธรรม
อินเดีย เกิดรวมตัวเป็นอาณาจักร สร้างสรรค์ความเจริญรุ่งเรือง ฝากไว้เป็นสมบัติของอนุชนผู้เป็น
เจ้าของแผ่นดินจนถึงปัจจุบัน
ในยุคประวัติศาสตร์ของชนชาติไทย กรุงศรีอยุธยาราชธานีในอดีตและนครใกล้เคียง
ก็เป็นที่อยู่อาศัยของบรรพบุรุษของเรามาหลายร้อยปี เราน่าจะหวนคิดถึงชีวิตของท่านเหล่านี้ว่า
ไดผ้ า่ นความทกุ ข์ ความสขุ ตอ่ สกู้ บั ธรรมชาตแิ ละมนษุ ยด์ ว้ ยกนั เพอื่ ความอยรู่ อด ประสบความสำ� เรจ็
ความล้มเหลวมานับร้อยนับพันครั้ง มาจนถึงสมัยที่ศูนย์กลางของประเทศมาอยู่ที่กรุงธนบุรีและ
กรุงเทพมหานครโดยล�ำดับ เป็นที่น่าอัศจรรย์ว่าดินแดนที่เป็นที่ตั้งถิ่นฐานของมนุษย์แต่โบราณ

542

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เมืองต่าง ๆ ในสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีก็ยังคงมีความส�ำคัญต่อความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ
การเมือง ความเป็นอยู่ของสังคมปัจจุบัน ที่มีปัญหาต่าง ๆ ในรูปแบบใหม่ ๆ เช่น ปัญหาประชากร
มีจ�ำนวนมาก ในขณะที่ทรัพยากรมีจ�ำกัด ปัญหาการกระจายรายได้ไม่เป็นธรรม การเปลี่ยนแปลง
จากสงั คมการเกษตรกรรมมาเปน็ สงั คมอตุ สาหกรรม ปญ
ั หาการพฒ
ั นาและอนรุ กั ษ์ เปน็ ตน้ การแกไ้ ข
หรือการปรับตัวให้เข้ากับภาวะที่เกิดขึ้นจะต้องอาศัยความรู้ ประสบการณ์ข้อมูล จะต้องวิเคราะห์
ด้วยความเที่ยงตรง ดังนั้น ขอให้เราทุกคนเปิดใจให้กว้างขวางที่จะสังเกต ฟัง และคิด และหวังว่า
สิ่งที่ได้รับในสี่วันนี้จะเป็นประโยชน์ต่อชีวิตของทุก ๆ คนที่ได้ร่วมเดินทาง ในภายภาคหน้าสืบต่อไป
ขอขอบคุณทุก ๆ ท่านที่อ�ำนวยให้การมุ่งสู่ “อู่อารยธรรม” ของเราในครั้งนี้เป็นไป
ด้วยดี ประสบความส�ำเร็จสมดังที่มุ่งหมายทุกประการ

พลตรีหญิง

543

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคตะวันออก “บูรพาทิตย์”
ฉะเชิงเทรา ชลบุรี จันทบุรี ตราด ปราจีนบุรี
วันที่ ๑๑ - ๑๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๕
ท่านผู้อ่านอาจจะรู้สึกแปลกใจกับชื่อที่คุ้นหู แต่ไม่คุ้นตาของหนังสือประกอบการ
เดินทางไปจังหวัดทางภาคตะวันออกของประเทศไทยในครัง้ นี้ เราอาจจะเคยชินกับค�ำว่า “บูรพทิศ”
คือ ทิศตะวันออก หรือทิศเบือ้ งหน้า “บูรพาทิตย์” ในทีน่ เี้ ป็นสมาสของค�ำว่า “บูรพ” กับ “อาทิตย์”
แปลว่า ดวงอาทิตย์ทางทิศตะวันออก อันหมายถึงช่วงเวลาเช้าที่คนทั้งหลายลุกขึ้นมาเริ่มต้นวันใหม่
อย่างแข็งขันและมีความหวัง ดวงอาทิตย์ดวงเดียวกันนี้ที่ได้ส่องสว่างสร้างชีวิตให้แก่ดินแดนอันอุดม
สมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่เราจะเดินทางไปเยือนและจะได้ประจักษ์แก่สายตาว่ามีสภาพ
ภมู ศิ าสตรท์ เี่ ออื้ อำ� นวยตอ่ การเจรญ
ิ เตบิ โตของพชื สตั ว์ และการตงั้ ถนิ่ ฐานของมนษุ ย์ เพราะสามารถ
เพาะปลูก ใช้น�้ำ และอยู่ใกล้ทะเลซึ่งเป็นเส้นทางคมนาคมติดต่อกับภูมิภาคอื่น เกื้อกูลให้ชุมชน
ขยายตัวอย่างรวดเร็ว มีความมั่งคั่งและก้าวหน้าทางวิทยากร
รอ่ งรอยการตงั้ ถนิ่ ฐานมตี งั้ แตส่ มยั กอ่ นประวตั ศิ าสตร์ มชี มุ ชนโบราณสมยั ทไี่ ดร้ บั อทิ ธพิ ล
ทางอารยธรรมจากอินเดีย มีหลักฐานปรากฏอยู่ตั้งแต่สมัยทวารวดี และสมัยที่อาณาจักรขอม
เรืองอ�ำนาจ มีเมืองต่าง ๆ อยู่ในเส้นทางติดต่อกับเมืองอื่น ๆ ที่ปัจจุบันอยู่ในประเทศเขมรและ
เวยี ดนาม ในสมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยา เมอื งตา่ ง ๆ ในภมู ภิ าคนี้ โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ หวั เมอื งชายทะเลกก็ ลาย
เป็นหัวเมืองส�ำคัญของราชอาณาจักร ทั้งในด้านยุทธศาสตร์ ภูมิรัฐศาสตร์ และด้านเศรษฐกิจ จนถึง
สมัยกรุงธนบุรีและต้นรัตนโกสินทร์ ดังที่เราจะศึกษาได้จากเส้นทางเดินทัพ และเหตุการณ์ที่บันทึก
ไว้ในพระราชพงศาวดาร และจดหมายเหตุต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมัยรัชกาลที่ ๕
ไทยเรามีความขัดแย้งกับประเทศมหาอ�ำนาจตะวันตกอย่างรุนแรง จนเป็นเหตุให้เสียดินแดน
544

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

บางส่วน สนธิสัญญาเสียเปรียบที่เราต้องกระท�ำในยุคนั้น ยังส่งผลมาถึงปัจจุบัน ความไม่สงบ
ที่ เ กิ ด ขึ้ น ในประเทศอิ น โดจี น โดยเฉพาะอย่ า งยิ่ ง ในช่ ว งยี่ สิ บ ปี นี้ มี ผ ลกระทบต่ อ ความมั่ น คง
ทางการเมืองและเศรษฐกิจของไทยไม่น้อย
ในดา้ นเศรษฐกจิ ปจั จบุ นั ภมู ภิ าคนมี้ คี วามสำ� คญ
ั เพมิ่ ขนึ้ เรอื่ ย ๆ มที รพั ยากรตา่ ง ๆ มาก
เช่น พืชผลทางการเกษตร การประมง และการเพาะเลี้ยงสัตว์น�้ำ อัญมณี และแร่ธาตุมีค่าต่าง ๆ
ทสี่ ำ� คญ
ั คอื เปน็ แหลง่ นำ�้ มนั และกา๊ ซธรรมชาติ และยงั มกี ารพฒ
ั นาแหลง่ อตุ สาหกรรม มกี ารเชอื่ มโยง
กนั ครบวงจรทงั้ ฝา่ ยราชการและเอกชน มกี ารจดั ตง้ั เปน็ นคิ มอตุ สาหกรรม มเี ครอื่ งอำ� นวยความสะดวก
ต่าง ๆ ครบถ้วน ทั้งเส้นทางคมนาคม ถนน รถไฟ ท่าเรือน�้ำลึกเหมาะสมที่จะรับสินค้า วัตถุดิบจาก
ภูมิภาคอื่นของประเทศ เช่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดังนั้น ภูมิภาคนี้จึงมีความส�ำคัญต่ออนาคต
ของชาติเป็นอย่างยิ่ง
การขยายตัวทางเศรษฐกิจ ด้านการค้าและอุตสาหกรรม อาจจะก่อให้เกิดความเสียหาย
ในระยะยาวได้ถ้าไม่มีความระมัดระวังและความพยายามที่จะแก้ไขผลกระทบที่เกิดขึ้น ยกตัวอย่าง
เช่น การท่ีชุมชนขยายตัวขึ้น โรงงานอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น ท�ำให้เกิดความแออัด ทรัพยากรที่มีอยู่
ที่ส�ำคัญคือ น�้ำ อาจจะไม่เพียงพอแก่ความต้องการ มลภาวะที่เกิดขึ้นจากโรงงานอุตสาหกรรมหรือ
อุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น�้ำ ก่อให้เกิดอันตรายต่อสภาพแวดล้อม เช่น ป่าชายเลนที่ถูกท�ำลายไป
เปน็ ผลตอ่ การเพาะพนั ธส์ุ ตั วน์ ำ�้ ตามธรรมชาติ อาจจะทำ� ใหเ้ กดิ การกดั เซาะตามชายฝง่ั ทะเล อนั เปน็
ผลให้เกิดภัยธรรมชาติที่ร้ายแรงได้
ในการเดิ น ทางครั้ ง นี้ เราจะได้ เ ห็ น ทั้ ง ด้ า นศิ ล ปกรรม วั ฒ นธรรม (วั ด วาอาราม)
ด้านเศรษฐกิจ การค้า และเทคโนโลยี (โรงกลั่นน�้ำมันปิโตรเลียมเอสโซ่ศรีราชา นิคมอุตสาหกรรม
แหลมฉบงั ) รอ่ งรอยประวตั ศิ าสตร์ (งานโบราณคดใี ตน้ ำ�้ เมอื งโบราณ สถานทที่ ำ� การเดมิ ของฝรงั่ เศส)
ความมนั่ คง (ฐานทพั เรอื สตั หบี ชายแดนไทย-กมั พชู า พนื้ ทอี่ พยพ) การเกษตร (โครงการชลประทาน
ศูนย์วจิ ยั พืชสวน) ฯลฯ ส�ำคัญทีส่ ดุ เราจะได้เห็นความสืบเนือ่ งทีต่ อ่ กันเป็นลูกโซ่จากอดีตมาถึงปัจจุบนั
ส่งผลไปถึงอนาคตอันไกลต่อ ๆ ไป

พลโทหญิง

545

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษา “ภาคกลางตอนบน”
นครสวรรค์ ชัยนาท อุทัยธานี
วันที่ ๓๐ ตุลาคม - ๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๕
จงั หวดั นครสวรรค์ จงั หวดั ชยั นาท และจงั หวดั อทุ ยั ธานี อยบู่ รเิ วณภาคกลางตอนบน
หรอื ในบางครงั้ กเ็ รยี กวา่ ภาคเหนอื ตอนลา่ ง บรเิ วณดงั กลา่ วนอี้ ดุ มสมบรู ณ์ จงึ มคี วามเหมาะสมในการ
ตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เมื่อมนุษย์ยังอยู่ในถ�้ำ
เมอื่ มนษุ ยม์ เี ทคโนโลยมี ากขนึ้ จำ� นวนประชากรเพมิ่ มากขนึ้ สงั คมกข็ ยายตวั เปน็ ชมุ ชน
ระดับหมู่บ้าน ชุมชนเมืองในสมัยทวารวดี มีการติดต่อสัมพันธ์กับชุมชนอื่นที่ห่างไกลออกไป
การศึกษาจารึกและพงศาวดาร บันทึกจดหมายเหตุต่าง ๆ ท�ำให้ทราบได้ว่าจังหวัดทั้งสาม มีบทบาท
ส�ำคัญทางด้านยุทธศาสตร์ การเมือง และเศรษฐกิจมาตั้งแต่สมัยที่อาณาจักรสุโขทัยมีอ�ำนาจรุ่งเรือง
สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี กรุงรัตนโกสินทร์ สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
ในการเดินทางไปดูงานศึกษาภูมิประเทศในครั้งนี้ เราจะได้เห็นสถานที่และวัตถุต่าง ๆ
ทชี่ ว่ ยใหเ้ ราไดเ้ ขา้ ใจววิ ฒ
ั นาการของดนิ แดนแถบนี้ สถานทบี่ างแหง่ ทมี่ คี วามสำ� คญ
ั ตอ่ ประวตั ศิ าสตร์
ยุคใหม่ซึ่งแตกต่างจากที่เราเคยไปดูมา ได้แก่ กองบิน ๔ สนามบินตาคลี อันมีมาตั้งแต่ประเทศเรา
เริ่มมีกิจการด้านการบิน อันถือได้ว่าเป็นก้าวส�ำคัญก้าวหนึ่งในประวัติศาสตร์การพัฒนาประเทศ
ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ บริเวณกองบินก็เป็นที่ตั้งของกองทหารญี่ปุ่นส่วนหนึ่ง ในสมัยสงคราม
เวียดนามในช่วง ๓๐ ปีที่ผ่านมานี้ กองทัพอากาศสหรัฐฯ ได้มาใช้สนามบินตาคลี ก่อให้เกิดความ
เปลี่ยนแปลงทางสังคมในบริเวณใกล้เคียง
นอกจากดา้ นประวตั ศิ าสตรแ์ ลว้ เราจะไดไ้ ปทศั นศกึ ษาในทมี่ คี วามสำ� คญ
ั ทางเศรษฐกจิ
ต่อท้องที่และประเทศ เช่น เขื่อนเจ้าพระยา (ซึ่งมีความน่าสนใจในด้านเทคนิค) การค้าข้าว การค้า

546

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

วัวควาย การศึกษาด้านสังคม และศิลปวัฒนธรรม เช่น เรื่องชุมชนชาวจีนที่มาอาศัยในสามจังหวัดนี้
ศิลปวัฒนธรรมที่เกิดจากอาชีพท�ำนา เกิดจากการร่วมมือกันในหมู่เกษตรกร
นักเรียนจะได้เห็นสถานที่และสิ่งของต่าง ๆ ด้วยตนเอง ได้ฟังค�ำอธิบายของวิทยากร
หลายทา่ น อนั จะเปน็ ขอ้ มลู ทนี่ กั เรยี นจะสามารถใชใ้ นการเขยี นรายงาน และรายงานหนา้ ชนั้ นอกจากนนั้
หนังสือคู่มือฉบับนี้ยังรวบรวมเอกสาร บทความที่กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียน
นายร้อยพระจุลจอมเกล้าได้รับจากผู้รู้ที่ช่วยกรุณาเขียนให้สมทบกับบทความที่อาจารย์ในกองวิชา
เขียนเอง จึงขอขอบคุณทุกท่าน ณ โอกาสนี้
หวังว่าการเดินทางไปทัศนศึกษาและคู่มือ “ภาคกลางตอนบน” จะเป็นประโยชน์แก่
นักเรียนและผู้ที่ได้อ่านอื่น ๆ ตามสมควร

พลโทหญิง

547

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคใต้ฝั่งตะวันตก “หัวเมืองริมฝั่งอันดามัน”
ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง
วันที่ ๒๑ - ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๖
เมื่อสองปีมาแล้ว เราได้เดินทางไปดินแดน “ทักษิณฝั่งทะเลตะวันออก” เราได้เห็น
ลักษณะของฝั่งทะเลที่ยกตัวขึ้น มีหาดทราย ที่ราบ แผ่นดินงอกออกมา บริเวณหาดทรายเก่า
เป็นที่ตั้งของเมืองใหญ่ ๆ หลายเมือง
ชายฝั่งตะวันตกริมทะเลอันดามันที่เราจะไปกันในครั้งนี้ มีลักษณะที่แตกต่างจาก
ฝั่งตะวันออก ฝั่งทะเลบริเวณนี้เกิดจากการจมตัวท�ำให้เกิดอ่าวเว้า ๆ แหว่ง ๆ หาดทรายค่อนข้างชัน
และแคบ ถึงแม้จะมีการตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์แต่ไม่เหมาะแก่การสร้างอาณาจักร
ที่ใหญ่โต เนื่องจากที่ตั้งของบริเวณนี้อยู่ในเส้นทางการค้าระหว่างโลกตะวันตกและตะวันออกตั้งแต่
สมยั โบราณ จงึ มรี อ่ งรอยของอารยธรรมเกา่ แก่ หลกั ฐานทางโบราณคดวี า่ มกี ารพฒ
ั นาเมอื งทา่ พาณชิ ย์
นานาชาติที่มีชาวต่างประเทศมาติดต่อค้าขายเป็นจ�ำนวนมาก
ในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ มีการท�ำเหมืองดีบุกมากขึ้นในแหลมมลายู ในแถบภาคใต้
ฝั่งตะวันตกของไทยจึงมีเมืองต่าง ๆ เกิดขึ้นหลายเมือง ต่อมาในสมัยหลังการท�ำเหมืองแร่ซบเซาลง
เกิดปัญหาในการแก้ไขสภาพดินที่เสื่อมโทรมเพราะการท�ำเหมืองแร่ ความส�ำคัญของเมืองเหล่านี้
เปลี่ยนไปเป็นเมืองตากอากาศชายทะเล
ฝั่งทะเลอันดามันเป็นแหล่งที่อุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ ป่าไม้เมืองร้อน
ป่าชายเลน ปะการัง สัตว์น�้ำนานาพันธุ์ แร่ธาตุและพลังงานต่าง ๆ ซึ่งเป็นเรื่องที่บรรดาประเทศ
ในภูมิภาคต้องร่วมกันศึกษาวิจัย และวางนโยบายในการอนุรักษ์ ป้องกันมลภาวะ และการจัดการ
พัฒนาเพื่อให้ระบบนิเวศและทรัพยากรเหล่านี้คงอยู่เป็นประโยชน์แก่โลกสืบต่อไป

548

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

รั ฐ บาลได ้ ท� ำ แผนงานพั ฒ นาพื้ น ที่ ช ายฝ ั ่ ง ทะเลภาคใต ้ เพื่ อ การพั ฒ นาประเทศ
ในระยะยาวให้ก้าวหน้าและกว้างขวางยิ่งขึ้น มีเนื้อหาในด้านต่าง ๆ เช่น การพัฒนาอุตสาหกรรม
การค้าระหว่างประเทศ การพฒ
ั นาชมุ ชนเมอื ง เปน็ ตน้ อยา่ งไรกต็ าม เหน็ ไดว้ า่ การพฒ
ั นาดา้ นตา่ ง ๆ
เกิดขึน้ ไม่พร้อมกัน กล่าวคือราษฎรในท้องถิ่นบางพวกยังมีวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม ในสภาพสิ่งแวดล้อม
อย่างใหม่ การปรับตัวท�ำได้ยาก การพัฒนาจึงต้องท�ำด้วยความระมัดระวัง
การเดินทางศึกษาดูงานครั้งนี้ หวังว่านักเรียนจะได้ข้อคิดและเป็นประสบการณ์ ที่จะ
ชว่ ยในการพจิ ารณาสถานการณใ์ นประเทศไทยและภมู ภิ าคเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตใ้ นบางกรณดี ว้ ย

พลโทหญิง

549

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาภาคเหนือตอนล่าง “ประตูสู่พายัพ”
พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์
วันที่ ๒๓ - ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๗
ในรชั สมยั พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั จงั หวดั พษิ ณโุ ลกและจงั หวดั พจิ ติ ร
เป็นเมืองอยู่ในมณฑลพิษณุโลก ตั้งขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๓๗ เพชรบูรณ์อยู่ในมณฑลเพชรบูรณ์ ตั้งขึ้นใน
พ.ศ. ๒๔๔๒ พื้นที่จังหวัดทั้งสามเป็นแหล่งชุมชนที่มีความส�ำคัญมาแต่ครั้งโบราณ สืบเนื่องต่อมา
จนถึงสมัยปัจจุบันตั้งอยู่ในเขตที่บางคนก็ถือว่าเป็นภาคเหนือตอนล่าง บางคนก็ถือว่าเป็นภาคกลาง
ตอนบนที่ “เปิดประตู” สู่ภาคเหนือ
นักเรียนได้ศึกษาวิชาการเมืองการปกครองของไทยมาแล้ว การดูงานครั้งนี้จะเป็น
ประสบการณ์ประกอบในเรื่องการปกครองส่วนภูมิภาค เพราะจะได้มีโอกาสพบปะและฟังการ
บรรยายของเจา้ หนา้ ทผี่ รู้ บั ผดิ ชอบเกยี่ วกบั การปกครอง จะเหน็ ไดว้ า่ การปกครองเกยี่ วขอ้ งกบั กจิ การ
ทุกอย่างในชีวิตของประชาชน และความมั่นคงของท้องที่ เช่น จะมีวิทยากรบรรยายเกี่ยวกับ
สถานการณก์ ารปกครองและการแกไ้ ขปญ
ั หาของทอ้ งถนิ่ เรอื่ งสถานการณภ์ ยั แลง้ ซงึ่ คอ่ นขา้ งรนุ แรง
ในปีที่ผ่านมา เรื่องการพัฒนาอาชีพ เช่น การเลี้ยงปลา (การประมงน�้ำจืด) ซึ่งเป็นงานที่ช่วยเพิ่ม
รายได้และส่งเสริมสุขภาพของประชาชนเนื่องจากปลาเป็นอาหารโปรตีนที่คนไทยบริโภคมากที่สุด
ภารกิจและโครงการพัฒนาของกองทัพภาค ความส�ำคัญในการรวมตัวกันของประชาชนเป็น
สหกรณ์ในสถานการณ์เศรษฐกิจยุคปัจจุบัน งานพัฒนาธุรกิจการเกษตรภาคเอกชน
นอกจากเศรษฐกิ จ แล ้ ว ยั ง ได ้ เ ห็ น สภาพชี วิ ต ประจ� ำ วั น ของประชาชนในพื้ น ที่ ซึ่ ง
เราจะเห็นได้ตลอดเส้นทาง เรื่องศิลปวัฒนธรรม ความเชื่อถือของคนในท้องถิ่นและคนไทยทั่วไป
การเดินทางครั้งนี้เรายังจะได้ไปเยือนสถานที่หลายแห่งที่เป็นที่เกิดของเหตุการณ์หลายอย่างที่มี

550

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ผลกระทบต่อชีวิตของคนไทยในช่วงหนึ่งของเวลา ปัจจุบันเราถือว่าเหตุการณ์เหล่านี้เป็นเหตุการณ์
ทางประวัติศาสตร์ บางคนอาจจะเห็นว่าเหตุการณ์เหล่านี้เป็นบทเรียนที่ดีหรือส�ำหรับบางคน
เหตุการณ์เหล่านี้ยังถือว่ามีส่วนเปลี่ยนแปลงชีวิตของเขา
เรายังได้ชมภูมิประเทศและธรรมชาติ ซึ่งในปัจจุบันเป็นที่สนใจของคนทั่วไปมากขึ้น
การเดินทางดูงานครั้งนี้เราได้รับความร่วมมือจากบุคคลหลายท่าน หลายหน่วยงาน
จึงขอถือโอกาสนี้ขอบคุณทุกท่าน หวังว่านักเรียนจะได้ความรู้และข้อคิดเป็นประโยชน์ต่อการศึกษา
วิชานี้ รวมทั้งการศึกษาวิชาอื่นต่อไป

พลโทหญิง

551

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“คู่มือทัศนศึกษาจังหวัดน่าน”
วันที่ ๑๐ - ๑๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๘
ในอดีตเมื่อกล่าวถึงจังหวัดชายแดน หรือพูดว่า “ไปชายแดน” เรามักจะนึกถึงแต่
ท้องถิ่นที่ห่างไกลจากพระนครหรือศูนย์กลางการปกครอง การคมนาคมไม่สะดวกท�ำให้ความเจริญ
ไปไม่ถึง ประชาชนยากจน หลายพื้นที่มีการสู้รบ ในขณะเดียวกันมีความพยายามแก้ปัญหาทั้งด้าน
การท�ำมาหากินของราษฎร และด้านความมั่นคงของประเทศชาติ มีโครงการพัฒนาขึ้น เพื่อมุ่งให้
ประชาชนในทอ้ งถน่ิ ชายแดนสามารถประกอบอาชพี ได้ มสี ขุ ภาพพลานามยั ทดี่ ี ทงั้ ยงั มคี วามแขง็ แกรง่
ที่จะป้องกันตนเองจากภัยอันตรายที่มาในหลายรูปแบบ เป็นที่มาของหมู่บ้านป้องกันตนเองและ
หมู่บ้านพัฒนา
ปัจจุบันนี้สถานการณ์ทั่วไปของโลก ภูมิภาคและในประเทศมีความเปลี่ยนแปลง ส่งผล
ให้จังหวัดชายแดนมีบทบาทเพิ่มขึ้น ยุคนี้เป็นยุคที่ไทยเราพัฒนาความสัมพันธ์อันดีกับประเทศ
เพือ่ นบ้านทีม่ พี รมแดนติดกัน ฉะนัน้ จึงมีบทบาทในด้านความสัมพันธ์ระดับภูมภิ าค ทัง้ ด้านเศรษฐกิจ
ค้าขาย ลงทุนร่วม และการพัฒนาร่วมกัน แต่ก็ยังต้องแก้ปัญหาที่คงมีอยู่ เช่น ปัญหาเส้นเขตแดน
ปัญหาการเข้าเมือง ปัญหาการแบ่งสันผลประโยชน์จากทรัพยากร เป็นต้น ภายในประเทศเมื่อ
สถานการณ์อันตรายหมดไป ย่อมมีผู้ที่เข้ามาจากส่วนอื่นของประเทศมากขึ้น น�ำระบบเศรษฐกิจ
และวัฒนธรรมส่วนกลางเข้ามา ท�ำให้จังหวัดชายแดนต้องมีการปรับตัวในหลายด้านเปลี่ยนแปลง
ไปจากเดิม
น่านเป็นจังหวัดหนึง่ มีเขตติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เป็นจังหวัด
ที่มีพื้นที่เป็นภูเขาเป็นส่วนมาก แต่ก็มีพื้นที่ราบที่อุดมสมบูรณ์จึงเป็นที่ตั้งถิ่นฐานและเป็นแหล่ง
วัฒนธรรมความเจริญมาแต่โบราณ ในปัจจุบันนี้ก็เป็นจังหวัดที่ส�ำคัญจังหวัดหนึ่ง ในการเดินทาง

552

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ดูงานครั้งนี้เราจะได้เห็นทั้งสภาพทางภูมิศาสตร์ เช่น เสาดินนาน้อย ธรรมชาติวิทยา เช่น ที่อุทยาน
แห่งชาติดอยภูคา ลักษณะทางสังคม ศิลปวัฒนธรรม เรื่องราวของการต่อสู้ในอดีต ปัจจุบันมีการ
พัฒนาทางการเกษตร พัฒนาการค้าทั้งภายในประเทศและกับประเทศลาวชายแดน ทั้งยังมีเส้นทาง
คมนาคมต่อไป ท�ำให้สามารถร่วมมือพัฒนาธุรกิจ เช่น ท�ำเหมืองถ่านหินลิกไนต์ในลาวได้
หวังว่าการเดินทางครัง้ นีจ้ ะมีสว่ นท�ำให้นกั เรียนนายร้อยพอจะนึกภาพของความสัมพันธ์
ระหวา่ งไทยกบั ประเทศเพอื่ นบา้ นไดใ้ นบางแง่ ประกอบกบั บทเรยี นและสว่ นทไี่ ดศ้ กึ ษาจากวทิ ยากร
พิเศษ และขอขอบคุณทุกท่านที่ช่วยให้การเรียนการสอนและทัศนศึกษาเป็นไปด้วยดี

พลโทหญิง

553

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษาสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม
“ตามเสด็จเยือนฮานอย ศึกษาร่องรอยแห่งอดีต”
วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒
ถึงแม้ว่าการศึกษาวิชาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ส�ำหรับภาคการศึกษานี้ ไม่ได้เน้น
ประวตั ศิ าสตรข์ องประเทศแตล่ ะประเทศแยกจากกนั อยา่ งไรกต็ ามเราไดร้ บั การสนบั สนนุ ใหน้ กั เรยี น
ออกไปดงู านตา่ งประเทศได้ เนอื่ งจากมเี วลาจำ� กดั คอื จะตอ้ งไปเชา้ เยน็ กลบั ใชเ้ ครอื่ งบนิ เปน็ พาหนะ
ข้าพเจ้าจึงเห็นว่ากรุงฮานอย เมืองหลวงของสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามเป็นสถานที่ที่นักเรียน
ควรรู้จัก เวียดนามเป็นประเทศที่มีวัฒนธรรมอันดีงามแต่ครั้งโบราณ ได้ผ่านสงครามและความ
ทุกข์ยากมามาก แต่คนเวียดนามก็ไม่ได้ท้อถอย เมื่อมีโอกาสอย่างในปัจจุบัน เวียดนามก็พัฒนา
บ้านเมืองไปอย่างรวดเร็ว ทั้งในด้านเศรษฐกิจและสังคม มีการร่วมมือกับต่างประเทศ ทั้งในระดับ
พหุภาคี เช่น เข้าร่วมสหประชาชาติ ได้เป็นสมาชิกไม่ถาวรของคณะมนตรีความมัน่ คงใน ค.ศ. ๒๐๐๘
(พ.ศ. ๒๕๕๑) ได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียน และจะได้เป็นประธานอาเซียนในปีหน้าอีกด้วย
ในด้านวิชาการ เวียดนามพัฒนาก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการศึกษาภาษา
ต่างประเทศ
อนึ่ง ในการจัดก�ำหนดการได้น�ำไปพิพิธภัณฑ์เป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากเป็นสถานที่ที่ให้
ข้อมูลได้มากในเวลาสั้น
หวังว่าการเดินทางไปทัศนศึกษาในครั้งนี้จะช่วยให้นักเรียนมีความรู้เรื่องประเทศ
ร่วมภูมิภาคดีขึ้น เป็นการเพิ่มพูนความรู้และความรู้สึกเป็นมิตรไมตรีซึ่งจะเป็นประโยชน์ในชีวิต
ประจ�ำวันและหน้าที่การงานสืบไป

554

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

หนังสือคู่มือทัศนศึกษาเล่มนี้เป็นผลงานค้นคว้าร่วมกันระหว่างอาจารย์ และนักเรียน
นายร้อยเพื่อสร้างความเข้าใจให้การทัศนศึกษานี้ประสบความส�ำเร็จดีขึ้น
ขอขอบคุ ณ ทุ ก ท่ า นที่ ช ่ ว ยกั น จั ด การให้ ก ารเดิ น ทางครั้ ง นี้ ป ระสบความส� ำ เร็ จ
ดังความมุ่งหมาย

พลเอกหญิง

555

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ทัศนศึกษามาเลเซียและสาธารณรัฐสิงคโปร์
“Les voyages forment la jeunesse
ตามเสด็จเยือนสองนครามาเลย์-สิงคโปร์”
วันที่ ๒๔ - ๒๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๕
ภาษาฝรงั่ เศสมคี ำ� กลา่ ววา่ “Les voyages forment la jeunesse” แปลไดว้ า่ การเดนิ ทาง
ทอ่ งเทยี่ วสรา้ ง (ใหก้ ารศกึ ษา) วยั เยาว์ ซงึ่ เปน็ วยั เรยี นและเปน็ วยั ทส่ี มองวอ่ งไว ตคี วามวา่ ในการทอ่ งเทยี่ ว
ไปรู้เห็นในสถานที่ ที่ไม่เคยไป เป็นการเปิดหูเปิดตา และสร้างสติปัญญาของเยาวชนให้แตกฉาน จะเป็น
ผู้ใหญ่ที่ดีในอนาคต
ในวิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ : มุสลิมศึกษาในโลกปัจจุบัน เราจะมีโอกาสศึกษา
เรื่องผู้ที่นับถือศาสนาอิสลาม ซึ่งมีจ�ำนวนมากในโลก
เหตทุ เี่ ลอื กประเทศมาเลเซยี และสงิ คโปรเ์ ปน็ ประเทศทไ่ี ปทศั นศกึ ษา เพราะใกลป้ ระเทศไทย
อยู่ในวิสัยที่จะเดินทางไปได้ มาเลเซียเป็นประเทศที่ประชาชนเกินครึ่งหนึ่งเป็นมุสลิม ส่วนในสิงคโปร์
นั้นมีอยู่ประมาณร้อยละ ๑๕
มาเลเซียเป็นประเทศที่ส่งออกน�้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ก้าวหน้าในด้านโทรคมนาคม
เทคโนโลยีสารสนเทศ มีท่าเรือและนิคมอุตสาหกรรม ส่งเสริมการท่องเที่ยว ถึงแม้ว่ามาเลเซียจะลดการ
ผลติ ทางการเกษตรแตก่ ย็ งั มกี ารผลติ ยางพาราและปาลม์ นำ�้ มนั มาเลเซยี เปน็ ประเทศทผี่ ลติ นำ�้ มนั ปาลม์
ได้มากที่สุด
เราจะได้ไปเยี่ยมชม สถาบันความเข้าใจอิสลามมาเลเซีย (Institute of Islamic
Understanding Malaysia : IKIM) มีจุดประสงค์สร้างความเข้าใจระหว่างมุสลิมด้วยกัน และมุสลิมกับ
ผู้ที่นับถือศาสนาอื่น ส่งเสริมมุสลิมสายกลาง ป้องกันความรุนแรง ทั้งผู้อ�ำนวยการสถาบัน และประธาน
556

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

สถาบัน (ประธานสถาบันฯ คือ The Right Honourable Tun Abdullah bin Haji Ahmad
Badawi ซึ่งเคยเป็นนายกรัฐมนตรีมาเลเซีย) จะบรรยายให้เราฟัง
พพิ ธิ ภณ
ั ฑศ์ ลิ ปะอสิ ลามมาเลเซยี (Islamic Arts Museum Malaysia) เปน็ พพิ ธิ ภณ
ั ฑ์
ด้านศิลปะที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แสดงงานศิลปะอิสลามจากทั่วโลก แต่เน้นเอเชีย
มีศิลปะจีน อินเดีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นต้น
ตึกแฝดปิโตรนัส (Petronas Twin Towers) เป็นตึกสูงที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง นักเรียน
จะได้ศึกษาที่ศูนย์การเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์ปิโตรเลียม (Petrosains Centre) ซึ่งอยู่ในอาคารนี้
กรุงปุตราจายา เป็นเมืองที่วางผังเมืองเป็นอย่างดีใช้ส�ำหรับเป็นเมืองราชการ ณ ที่นี้
เราจะได้ฟังการบรรยายแนวคิดในการสร้างเมือง และดูมัสยิดในเมืองเพื่อเรียนรู้ด้านศาสนา และ
ศิลปะอิสลามยุคใหม่
สิงคโปร์ เป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจดี เป็นศูนย์กลางทางการเงิน เป็นสถานที่เหมาะสม
ในการประกอบธุรกิจ มีท่าเรือ สนามบินใหญ่ เป็นศูนย์การส่งออก บริษัทต่างชาติมาลงทุนตรง
(Foreign Direct Investment) เป็นจ�ำนวนมาก มีนักท่องเที่ยว และนักเรียนนักศึกษาก็นิยม
มาเรียนกัน มีมหาวิทยาลัย และศูนย์หรือสถาบันวิชาการต่าง ๆ มากมาย นักเรียนจะได้ทัศนศึกษา
รอบ ๆ เมืองตามย่านต่าง ๆ ไปเขื่อนกั้นน�้ำมารีนา บาร์ราจ (Marina Barrage) ที่กั้นปากอ่าวเพื่อ
เก็บรักษาน�้ำ ป้องกันน�้ำท่วม และไม่ให้น�้ำเค็มเข้ามา
เรื่องน�้ำเป็นเรื่องส�ำคัญส�ำหรับสิงคโปร์มาก แต่ก่อนต้องพึ่งน�้ำจากมาเลเซีย ปัจจุบัน
มีมาตรการต่าง ๆ เพื่อให้พึ่งตัวเองได้ เช่น การผลิตน�้ำรีไซเคิล NEWater เป็นทั้งน�้ำดื่มและน�้ำที่ใช้
ในอุตสาหกรรม
พิพิธภัณฑ์อารยธรรมเอเชีย (The Asian Civilizations Museum : ACM) เป็น
พิพิธภัณฑ์ที่น�ำนิทรรศการจากประเทศต่าง ๆ ในเอเชียมาจัดแสดงอย่างน่าสนใจ
Urban Redevelopment Authority : URA ดูเรื่องการบูรณะ ดูแลอาคารต่าง ๆ
และการวางผังเมืองในสิงคโปร์
นครวิทยาศาสตร์ Biopolis เป็นศูนย์ที่เน้นการวิจัยวิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ
โดยเฉพาะอย่ า งยิ่ ง วิ ท ยาศาสตร์ ชี ว เวชและวิ ศ วกรรมชี ว เวช (biomedical sciences and
biomedical engineering) เปน็ การศกึ ษาวชิ าการหลายสาขาแบบบรู ณาการ เปน็ การรว่ มมอื ระหวา่ ง

557

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ภาคเอกชนและรัฐบาล มุ่งให้งานวิจัยสามารถแปลงเป็นผลิตภัณฑ์ได้ด้วย ศูนย์นี้อยู่ใกล้สถาบัน
การศึกษาส�ำคัญ ๆ หลายแห่ง
ถึงเราจะมีเวลาน้อย แต่เราควรใช้ความสังเกตของเราในการศึกษาเพิ่มเติมจากสิ่งที่มี
ผอู้ ธบิ าย ถา้ มโี อกาสถามคำ� ถามกค็ วรถามเพอื่ แกค้ วามสงสยั หรอื จะดสู งิ่ ตา่ ง ๆ รอบตวั เชน่ ความ
เป็นอยูข่ องผู้คน ต้นไม้ แม้แต่ป้ายโฆษณาข้างทาง แล้วมาเปรียบเทียบกับประเทศไทย หรือประเทศ
ที่นักเรียนเคยไป จะได้ความรู้เพิ่มเติม
ความส�ำคัญของมาเลเซียและสิงคโปร์ส�ำหรับเรา นอกจากการมาศึกษาเรื่องมุสลิมแล้ว
ยังเป็นประเทศในกลุ่มอาเซียนที่เราจะต้องมีวิถีทางที่ใกล้ชิดกันมากขึ้น ทั้งสองประเทศนี้ ก�ำลังเร่ง
พัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิงคโปร์ที่มีโครงการใหม่ของ Singapore
Research Foundation คือ Global Young Scientists Summit 2013 ให้นักวิทยาศาสตร์
ปริญญาเอก อายุต�่ำกว่า ๓๕ ปี ทั่วโลกมาชุมนุมกัน และเชิญนักวิทยาศาสตร์ที่ได้รางวัลโนเบลมาพูด
เราควรเรียนรู้ทุกประเทศ เพื่อความร่วมมือที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นในอนาคต

พลเอกหญิง

558

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“มิงกะลาบา เที่ยวเมืองพม่ายุคใหม่”
ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์
วันที่ ๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖
สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์เป็นประเทศที่ใหญ่เป็นที่ ๔๐ ในโลกและเป็นที่สอง
ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีฝั่งทะเลเป็นแนวยาวติดต่อกัน เป็นประเทศที่อุดมด้วยทรัพยากร เช่น
น�้ำมัน แก๊สธรรมชาติ อัญมณี ไข่มุกแท้ พื้นดินอุดมสมบูรณ์ พม่าเป็นประเทศที่มีประชากรหลาย
เผ่าพันธุ์ หลากวัฒนธรรม เช่น พม่าแท้ ไทยใหญ่ กะเหรี่ยงหรือยาง ยะไข่ จีน มอญ กะฉิ่น อินเดีย
คะยาห์ ว้า นาคา ละหู่ ลีซอ ปะหล่อง ม้ง เย้า ฯลฯ
คนไทยควรสนใจเรียนรู้เกี่ยวกับประเทศพม่าเพราะมีพรมแดนติดกับไทยยาวที่สุด
คนพม่ามีลักษณะคล้ายคนไทย ใน ค.ศ. ๒๐๑๕ (พ.ศ. ๒๕๕๘) เป็นปีที่ก�ำหนดว่าประเทศอาเซียนจะ
เข้าร่วมกันเป็นประชาคมอาเซียน ที่มีสามเสาหลัก และขณะนี้ประเทศต่าง ๆ ล้วนสนใจไปพม่า
เราจึงมีความรู้เรื่องพม่ามากขึ้นกว่าเดิม
เนื่องด้วยเรามีเวลาจ�ำกัด ไม่มากพอที่จะไปดูงานเมืองต่าง ๆ ได้จึงเลือกไปย่างกุ้ง
เมืองหลวงเก่า มีสิ่งที่น่าสนใจหลายอย่าง เช่น พิพิธภัณฑ์รวบรวมศิลปวัฒนธรรม และเล่า
ประวัติศาสตร์ของประเทศ โบราณสถาน สถาบันการศึกษา พบบุคคลที่น่าสนใจ
ถึงแม้ว่าในบางทีอาจจะไม่มีมัคคุเทศก์อธิบาย แต่เราสามารถใช้ความสังเกตของตนเอง
เช่น อาคารบ้านเรือน ต้นไม้ การแต่งกายของบุคคล ป้ายโฆษณา และอาหาร เป็นต้น หรืออาจจะ
ศึกษาจากบันทึกของผู้ที่ได้เดินทางไปประเทศพม่ามาแล้ว เช่น “บันทึกเรื่องการเสด็จฯ ไปดูกิจการ
ต่าง ๆ ในแหลมมลายูและประเทศพม่า” ของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เมื่อ

559

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พ.ศ. ๒๔๓๑ พระนิพนธ์ “เที่ยวเมืองพม่า” ของสมเด็จฯ กรมพระยาด�ำรงราชานุภาพ พ.ศ. ๒๔๗๘
นอกจากนยี้ งั มบี นั ทกึ เรอื่ ง “ไทยเทยี่ วพมา่ ” ซงึ่ ไดเ้ ขยี นไวเ้ มอื่ ครงั้ เดนิ ทางไปเยอื นพมา่ ใน พ.ศ. ๒๕๒๙
เป็นต้น
ใหท้ กุ คน

หวงั วา่ การเดนิ ทางครงั้ นคี้ งจะมปี ระโยชนใ์ นการเพมิ่ พนู ความรู้ และสรา้ งความบนั เทงิ

พลเอกหญิง

560

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“บูรพาภิวัตน์จากประเทศจีน”
ตามเสด็จทัศนศึกษานครกว่างโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน
วันที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๖
		

ในโลกแห่งบูรพาภิวัตน์ ทุกแห่งเชื่อมโยงมาสู่โลกตะวันออก ประเทศจีนเป็นประเทศ
สำ� คญ
ั ทเี่ ปน็ ผนู้ ำ� การเชอื่ มโยง ตงั้ แตย่ คุ เกา่ มาแลว้ ทมี่ คี นจากดนิ แดนทงั้ ใกลแ้ ละไกลมาสจู่ นี มที งั้ ทมี่ า
และกลับไปแพร่ขยายความรู้เกี่ยวกับจีนในท้องถิ่นของตน ผู้ที่มาอยู่จีนก็ดูดซับความเป็นจีน ท�ำให้
อารยธรรมจีนร�่ำรวย กว้างขวางและหลากหลายขึ้น
คนจีนเองที่ได้เดินทางไปท่องโลกกว้างก็มีไม่น้อยเช่นเดียวกัน มีทั้งผู้ที่ไปและกลับ
นำ� ความคดิ และสงิ่ ของตา่ ง ๆ มาสจู่ นี หรอื ไปอยใู่ นประเทศตา่ ง ๆ กลนื หายเปน็ ประชากรของประเทศ
ที่ไปอยู่ หรือไปรวมเป็นกลุ่มบุคคลเชื้อสายจีน รักษาวัฒนธรรมของตนไว้ เรียกว่า “จีนโพ้นทะเล”
(Overseas Chinese) หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งเป็นภาษาอังกฤษว่า Chinese diaspora
จีนโพ้นทะเลจ�ำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่มาสู่ประเทศไทยมาจากมณฑลกว่างตง
หรือที่ไทยเราเรียกว่ากวางตุ้ง ฝรั่งเรียกว่า Canton มีหนังสือที่เล่าถึงเมืองกวางตุ้งซึ่งเป็นที่รู้จักกัน
คือ นิราศกวางตุ้ง ของนายมหานุภาพ หรือ พระยามหานุภาพ (อ้น) ที่ไปเมืองกวางตุ้งสมัยพระเจ้า
กรุงธนบุรี (นิราศพระยามหานุภาพไปเมืองจีนครั้งกรุงธนบุรี เมื่อปีฉลู พุทธศักราช ๒๓๒๔)
มณฑลกวางตุง้ เป็นมณฑลทีม่ ปี ระชากรมากทีส่ ดุ ของจีน มีเมืองหลวง คือ กว่างโจว หรือ
ที่คนไทยเรียกว่า กวางเจา และมีศูนย์กลางทางเศรษฐกิจคือ นครเซินเจิ้น (Shenzhen) ซึ่งเป็นเขต
เศรษฐกิจพิเศษแห่งหนึ่งของจีน (Special Economic Zones of the People’s Republic of
China-SEZs)

561

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ในด้านประวัตศิ าสตร์ กวางตุง้ ถือว่าเป็นมณฑลทีเ่ ชือ่ มโยงทางการค้ากับทัว่ โลกมากทีส่ ดุ
ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ การที่ชาวอังกฤษมาค้าฝิ่นที่กวางตุ้ง ท�ำให้เกิดสงครามฝิ่น (ค.ศ. ๑๘๓๙ ๑๘๔๒) และจีนเสียดินแดนเกาะฮ่องกงให้อังกฤษ
ในทศวรรษ ๑๘๕๐ เกิดกบฏไท่ผิง หรือไท่เผง (ค.ศ. ๑๘๕๐ - ๑๘๖๔) เป็นกบฏต่อต้าน
รฐั บาลทคี่ รอบคลมุ พนื้ ทกี่ วา้ งขวางมาก หวั หนา้ กบฏ คอื หงซวิ่ ฉวน เปน็ ชาวกวางตงุ้ กวางตงุ้ จงึ กลาย
เป็นศูนย์กลางต่อต้านแมนจู (ราชวงศ์ชิง) และต่อต้านจักรวรรดินิยม ซุน ยัต-เซน ผู้น�ำการปฏิวัติ
ประชาธิปไตยก็เป็นชาวกวางตุ้ง
ต้นทศวรรษที่ ๑๙๒๐ กวางตุ้งเป็นศูนย์กลางของก๊กมินตั๋งที่จะบุกขึ้นไปตีทางเหนือ
เพื่อปราบพวกขุนศึก และใน ค.ศ. ๑๙๒๔ ได้ตั้งโรงเรียนนายร้อยหวงผู่เพื่อให้การศึกษาด้านทหาร
แบบตะวันตก
ในการติดต่อกับประเทศไทย มีคนจีนจากมณฑลกวางตุ้งที่มาอยู่ในประเทศไทยหลาย
วัฒนธรรมและส�ำเนียงภาษา เช่น กวางตุ้ง แต้จิ๋ว และแคะ บุตรหลานชาวจีนเหล่านี้ได้กลมกลืนเป็น
คนไทยประกอบคุณงามความดีเป็นประโยชน์ต่อประเทศไทย และยังมีส่วนร่วมสร้างความสัมพันธ์
ไทย-จีน จนถึงทุกวันนี้
มณฑลกวางตงุ้ ในปจั จบุ นั เปน็ มณฑลทเี่ จรญ
ิ ทางดา้ นอตุ สาหกรรม การคา้ และเทคโนโลยี
มีเขตเศรษฐกิจพิเศษ เขตการค้าเสรี มีสถานที่ศึกษาที่มีชื่อเสียงหลายแห่ง
คณะผู้จัดท�ำเอกสารประกอบการดูงานหวังว่า เอกสารฉบับนี้จะช่วยให้ผู้ร่วมดูงาน
ทุกท่านได้ความรู้ที่มีประโยชน์ ท�ำให้เข้าใจประเทศจีนมากขึ้น และต่อเนื่องให้เกิดความคิด
ที่กว้างขวางสืบไป

พลเอกหญิง

562

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“ท่องอนุทวีปเอเชียใต้ใน ๒๔ ชั่วโมง”
ตามเสด็จทัศนศึกษาเมืองกัลกัตตา สาธารณรัฐอินเดีย
วันที่ ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๗
เอเชียใต้เป็นภูมภิ าคทีใ่ หญ่โตและหลากหลาย ไม่ใช่วา่ ใช้เวลาเพียง ๒๔ ชัว่ โมง จะเข้าใจ
ได้อย่างถ่องแท้ เหตุที่เลือกเมืองกัลกัตตา (Calcutta หรือปัจจุบัน เรียกว่า Kolkata) เนื่องจาก
เป็นเมืองใหญ่ที่เราพอจะเดินทางไปได้ กัลกัตตาอยู่ในรัฐเบงกอลตะวันตก (เบงกอลตะวันออกคือ
ประเทศบังกลาเทศ) เป็นเมืองที่มีประชากรหนาแน่น เป็นศูนย์กลางทางการศึกษาและวัฒนธรรม
ในสมยั โบราณเปน็ หมบู่ า้ นของนาวบั (nawab - ผคู้ รองเมอื งมสุ ลมิ สมยั จกั รวรรดโิ มกลุ )
ต่อมานาวับให้สิทธิบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษท�ำการค้า บริษัทสร้างกัลกัตตาเป็นฐาน
การค้า มีป้อมค่ายป้องกันเมือง ภายหลังเมื่ออินเดียอยู่ใต้การปกครองของอังกฤษ (British Raj)
กัลกัตตาได้เป็นเมืองหลวงของอินเดีย จนถึง ค.ศ. ๑๙๑๑ เมืองหลวงจึงย้ายไปนิวเดลี
ท่าอากาศยานของกัลกัตตาชื่อ เนตาจิ สุภาส จันทร โพส ตั้งตามชื่อนักชาตินิยม
ชาวกัลกัตตาในการต่อสู้เรียกร้องเอกราชให้อินเดีย
บุคคลมีชื่อเสียงชาวเบงกอลที่เราจะได้พบคือศาสตราจารย์ ดร.อมารตยะ กุมาร เซน
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลทางด้านเศรษฐศาสตร์ ใน ค.ศ. ๑๙๙๘
ฟอร์ตวิลเลียม บริษัทอินเดียตะวันออกสร้างและรัฐบาลอังกฤษสร้างต่อ คุกในฟอร์ต
มีชื่อว่า Black Hole of Calcutta ครั้งหนึ่งนาวับส่งทหารมาบุกฟอร์ตจับคนอังกฤษขังคุกนี้
วันรุ่งขึ้นเสียชีวิตกันเป็นส่วนมากเพราะไม่มีอากาศหายใจ

563

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พพิ ธิ ภณ
ั ฑสถานแหง่ ชาตอิ นิ เดยี (Indian Museum) เปน็ พพิ ธิ ภณ
ั ฑเ์ กา่ แกท่ สี่ ดุ ในอนิ เดยี
ที่ Asiatic Society of Bengal สร้างใน ค.ศ. ๑๘๑๔ เพื่อให้ผู้เข้าชมได้ศึกษาวัฒนธรรม และ
วทิ ยาศาสตรแ์ บบสหวทิ ยาการ เราจะไดศ้ กึ ษาศลิ ปะอนิ เดยี ซงึ่ เราไมค่ อ่ ยไดม้ โี อกาสศกึ ษาในชนั้ เรยี น
สิ่งอื่น ๆ ที่แสดงอยู่จะให้ความรู้ด้านสัตววิทยา ธรณีวิทยา มัมมี่จากอียิปต์ซึ่งเป็นที่สนใจของชาว
ต่างประเทศในยุคที่ตั้งพิพิธภัณฑ์นี้
อนุสรณ์สถานสมเด็จพระราชินนี าถวิกตอเรีย (Victoria Memorial) เป็นอาคารหินอ่อน
ที่งามสง่า มีคุณค่าด้านสถาปัตยกรรม อยู่ริมแม่น�้ำ Hooghly สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียทรง
ได้รับพระสมัญญาว่า สมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งอินเดีย หลังจากที่บริษัทอินเดียตะวันออกเลิกไป
ในอนุสรณ์สถานนี้มีห้องแสดงสิ่งของต่าง ๆ เช่น ภาพเขียน หนังสือโบราณ ประวัตินครกัลกัตตา
ด้านนอกมีสวนสวยงาม
พิพิธภัณฑ์รพินทรภารตีซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยรพินทรภารตี เป็นที่แสดง
ประวัติของท่านรพินทรนาถ ฐากุร (Rabindranath Tagore) เป็นคนที่ไม่ได้เป็นชาวยุโรปคนแรก
ที่ได้รับรางวัลโนเบลทางวรรณคดี ใน ค.ศ. ๑๙๑๓ ท่านเขียนทั้งกวีนิพนธ์ เรื่องสั้น นวนิยาย บันทึก
การเดินทาง เขียนภาพ แต่งเพลง ได้เคยเขียนบทกวีเรื่องประเทศไทยด้วย นอกจากนั้นท่านยังเป็น
นักการศึกษา ได้ตั้งมหาวิทยาลัยวิศวภารตี ที่สันตินิเกตัน เพื่อส่งเสริมความคิดอิสระ และการ
แลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างวัฒนธรรม
หลังอาหารเย็นนักเรียนจะได้ไปเที่ยวศึกษาวิถีชีวิตชาวกัลกัตตายามค�่ำคืนที่ตลาด
พื้นเมือง ที่เรียกกันว่า New Market ก่อนจะกลับประเทศไทย
หวังว่าการเดินทางครั้งนี้จะเพิ่มประสบการณ์ให้นักเรียนเกี่ยวกับประเทศอินเดีย
นอกจากความรู้ที่ได้เรียนในชั้นเรียน

พลเอกหญิง

564

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“สิงคโปร์ : ประตูสู่ตะวันตกในอดีต”
ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐสิงคโปร์
วันที่ ๓๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๗
หัวข้อวิชาเลือกเสรีในภาคการศึกษานี้เป็นเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับโลก
ตะวนั ตก เราไมส่ ามารถเดนิ ทางไปประเทศตะวนั ตกได้ ขา้ พเจา้ เหน็ วา่ สงิ คโปรเ์ ปน็ ประเทศทใี่ กลท้ สี่ ดุ
ที่จะใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ในเรื่องนี้ได้ เนื่องจากเป็นประเทศแรกที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสต่างประเทศครั้งแรก ใน พ.ศ. ๒๔๑๓ (ค.ศ. ๑๘๗๐) เพื่อทรงเรียนรู้
เทคโนโลยี วทิ ยาการ การเมอื งการปกครองของตะวนั ตกสำ� หรบั นำ� มาใชเ้ ปน็ แบบอยา่ งในการปฏริ ปู
สยามขณะนั้น
สิงคโปร์เป็นศูนย์กลางของอังกฤษในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในการเดินทาง
สมัยก่อน ถ้าจะไปยุโรป เช่น ราชทูตไทยจะไปอังกฤษในสมัยรัชกาลที่ ๔ ต้องหยุดจอดและเปลี่ยน
เรือใหญ่ทสี่ งิ คโปร์กอ่ นทีจ่ ะออกไปประเทศตะวันตก (ยุโรปและอเมริกา) การไปเรือในสมัยก่อนท�ำให้
เกิดปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกับคนชาติอ่ืน ถึงปัจจุบันเราเดินทางทางเครื่องบินได้สะดวก แต่ทว่า
เครื่องบินหลายสายการบินยังต้องหยุดแวะที่สิงคโปร์
เนื่องจากในปัจจุบัน สถานที่ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จ
พระราชด�ำเนินเยือนถูกรื้อ หรือเปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว จึงเพิ่มสถานที่อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องและเป็น
ประโยชน์ในการศึกษา บางแห่งที่คงเหลืออยู่ เช่น โรงพยาบาลตันต๊อกเส็ง ที่พระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงบริจาคพระราชทรัพย์ในการสร้างโรงพยาบาลส่วนหนึ่ง ก็ไม่สะดวก
ในการเข้าชม
สถานที่ที่เราจะไปชมกันมีฟอร์ตแคนนิ่งพาร์ค (Fort Canning Park) แสดงการเข้ามา
ของตะวันตก ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๕
565

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสิงคโปร์ (National Museum of Singapore) มีนิทรรศการ
หมุนเวียนเรื่อง “๗๐๐ ปี สิงคโปร์” เป็นเรื่องความเป็นมาของสิงคโปร์ ส่วนที่แสดงการเข้ามาของ
ตะวันตกเชื่อมโยงกับหัวข้อที่เราศึกษาได้
โบสถ์เซนต์แอนดรูว์ (St. Andrew’s Cathedral) แสดงให้เห็นบทบาทชาวตะวันตก
ส่วนหนึ่งที่เข้ามาในภูมิภาคของเราเพื่อเผยแผ่คริสต์ศาสนา (กรณีนี้เป็นนิกายแองกลิคัน Anglican
ของอังกฤษ) ได้มีบทบาททางการศึกษา การแพทย์แผนตะวันตก และอื่นๆ
พิพิธภัณฑ์กองทัพบกสิงคโปร์ (Army Museum of Singapore) เพื่อให้นักเรียนนาย
ร้ อ ยและผู ้ ร ่ ว มเดิ น ทางทราบประวั ติ ค วามเป็ น มาของการทหารสมั ย ใหม่ ข องกองทั พ สิ ง คโปร์
ที่น�ำวิทยาการทหารแบบตะวันตกมาใช้ สิงคโปร์มีความสัมพันธ์อันดีในด้านการทหารกับไทย
ยูเรเชียนเฮอริเทจเซนเตอร์ (Eurasian Heritage Centre) เป็นศูนย์มรดกวัฒนธรรม
ของพวกยูเรเชียน คือ พวกที่มีเชื้อสายลูกผสมระหว่างชาวเอเชียกับชาวยุโรป มีสมาคมของตนเอง
และมีวัฒนธรรมเฉพาะเป็นเอกลักษณ์ของตน
นอกจากนั้น เรายังจะมีโอกาสรับประทานอาหารที่มีชื่อเสียงในสิงคโปร์อีกด้วย
ถึงจะเป็นช่วงเวลาสั้น ๆ เราควรจะถือโอกาสสังเกต เรียนรู้สิ่งต่าง ๆ แม้ว่าไม่ได้อยู่
ในหลักสูตรที่เราศึกษา ก็จะช่วยเพิ่มประสบการณ์ที่มีประโยชน์แก่เรา

พลเอกหญิง

566

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“เยือนลาว : เพื่อนใกล้บ้าน”
ตามเสด็จทัศนศึกษาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ณ นครเวียงจันทน์ และเมืองหลวงพระบาง
วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘
		
ประเทศไทยและลาวเป็นประเทศที่อยู่ใกล้ชิดกัน พูดจากันเข้าใจ “บ่ต้องใช้นายภาษา
(ล่าม)” ตั้งแต่ยังเด็กคุณครูซึ่งเป็นชาวหนองคายเคยสอนให้ร้องเพลงที่คนลาวแต่ง “...ทั้งสองฝั่ง
กัน้ กลางด้วยสายนที แต่ประเพณีนนั้ บ่ตา่ งกัน ชาติไทยและลาวก่อนนี้ เคยร่วมสัมพันธ์ ร่วมสายโลหิต
เดียวกัน มีน�้ำเท่านั้นมากั้นแบ่งกลาง”
หลังจากที่มีการสู้รบกันบริเวณชายแดน คนลาวก็ได้แต่งเพลง “...อย่าให้หมางหมอง
หม่นหัวใจคนที่เคยรักกัน อยู่ใกล้เคียงกัน ช่วยเหลือกันเถิด เหล่าลาวไทย”
หลังจากที่ลาวเข้าเป็นสมาชิกสมาคมอาเซียนและปลายปีนี้สมาคมอาเซียนจะเปลี่ยน
เป็นประชาคมอาเซียน ประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าอดีตจะเป็นอย่างไรก็ต้องปรับตัวเข้าหากันมากขึ้น จึงจะ
ได้ประโยชน์ด้วยกันทุกชาติ เราจึงควรท�ำความรู้จักกันมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักเรียนนายร้อย
ซึ่งยังอยู่ในข่ายเป็นเยาวชน และเป็นทหาร ซึ่งถือกันว่าเป็นผู้ที่สร้างความสัมพันธ์ได้ดีที่สุด
เนื่องจากเวลาของเราไม่มากนัก จึงเยือนได้เพียงนครหลวงเวียงจันทน์และหลวง
พระบาง ถงึ กระนนั้ กไ็ มส่ ามารถทจี่ ะไปหลายแหง่ ทคี่ ดิ ไว้ เพราะไกลเกนิ ไป เชน่ โครงการศนู ยพ์ ฒ
ั นา
และบริการทางการเกษตร ห้วยซอน-ห้วยซั้ว (หลัก ๒๒) และโรงเรียนวัฒนธรรมเด็กก�ำพร้า
(หลกั ๖๗) ซงึ่ พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั เคยเสดจ็ ฯ เยอื นเมอื่ หลายปแี ลว้ (๘ - ๙ เมษายน ๒๕๓๗)
มีผู้เสนอไปที่จัมปาศักดิ์ เพราะอยากไปชมโครงงานผลิตกาแฟ ยี่ห้อดาว ซึ่งอาจ
ถือได้ว่ามีชื่อเสียงที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ก็ไม่สามารถจัดให้ได้ เพราะเวลาไม่พอ

567

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

นอกจากการไปชมสถานที่ต่าง ๆ แล้ว ยังขอให้ท่านเอกอัครราชทูตไทยประจ�ำประเทศ
ลาวและบุคคลอื่นบรรยายเพื่อให้นักเรียนนายร้อย และผู้ร่วมเดินทางมีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้น
ทั่วกัน

หวงั วา่ การเดนิ ทางครงั้ นจี้ ะทำ� ใหท้ กุ ทา่ นไดร้ บั ความรู้ ความบนั เทงิ และความประทบั ใจ

พลเอกหญิง

568

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

“จากมะละกาสู่ปีนัง”
ตามเสด็จทัศนศึกษารัฐมะละกาและเมืองปีนัง
ประเทศมาเลเซีย
วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๘
กล่าวกันว่าก่อนตั้งเมืองมะละกา บริเวณที่เป็นมะละกาเป็นหมู่บ้านประมง ประชาชน
เป็นคนพื้นเมืองที่เรียกกันว่า Orang Laut หรือคนทะเล (ไม่ทราบว่าเป็นพวกเดียวกันกับพวกชาวเล
เผ่าหนึ่งที่เราเรียกว่า “อูรัก ลาโว้ย” ใช่หรือไม่) มีเจ้าชายทรงพระนามว่าปรเมศวรมาจากปาเล็มบัง
ในสุมาตราถูกอาณาจักรศรีวิชัยโจมตีหนีไปที่สิงคโปร์ซึ่งขณะนั้นเรียกว่าตูมาสิก หรือเทอมาเสค
จากนั้นมาที่มะละกานี้ มีเรื่องเล่าว่าเจ้าชายปรเมศวรออกล่าสัตว์ ทรงพักผ่อนที่ใต้ต้นไม้ที่ภาษา
มาเลยเ์ รยี กวา่ Melaka ทอดพระเนตรกระจงหนั เขา้ ตอ่ สสู้ นุ ขั ลา่ สตั วข์ องพระองคด์ ว้ ยความกลา้ หาญ
จึงทรงคิดว่าที่นี่น่าจะเป็นชัยภูมิที่ดีในการตั้งอาณาจักร ประมาณ ค.ศ. ๑๔๐๐ หรือ พ.ศ. ๑๙๔๓
ต่อมารับนับถือศาสนาอิสลามมีอีกพระนามว่า “อินกันดาร์ ชาห์” บ้างก็ว่ามีพระมเหสีเป็นชาว
พื้นเมืองมุสลิม และพระโอรสเป็นสุลต่านท่านแรกที่นับถือศาสนาอิสลาม
เจิ้งเหอ นายพลเรือจีนมาหยุดที่มะละกา มีเรื่องเล่าว่า มีเจ้าหญิงจีนพร้อมบริวารมา
เสกสมรสกับสุลต่านองค์หนึ่งที่ครองราชย์ประมาณ ค.ศ. ๑๔๕๖ - ๑๔๗๗ (พ.ศ. ๑๙๙๙ - ๒๐๒๐)
ตามประวัติศาสตร์ว่า มะละกาต้องพึ่งจีนเพราะมีศัตรูรอบด้าน ที่ส�ำคัญคือกรุงศรีอยุธยาทางเหนือ
ที่มาตีราว ค.ศ. ๑๕๐๐ (พ.ศ. ๒๐๔๓) แต่ไม่ส�ำเร็จ และอาณาจักรมัชฌปาหิตทางใต้ อาณาจักร
มะละการุ่งเรืองมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการค้าผ้าอินเดีย การค้าไหม และเครื่องกระเบื้องจีน
กับเครื่องเทศมาเลย์ มีความสัมพันธ์ที่ดีกับหมู่เกาะโมลุกกะหรือหมู่เกาะเครื่องเทศ และขยาย
อาณาเขตตีเมืองต่าง ๆ ได้มาก

569

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ชาตติ ะวนั ตกชาตแิ รกทมี่ าคอื โปรตเุ กส ตงั้ แตป่ ลายครสิ ตศ์ ตวรรษที่ ๑๕ พวกยโุ รปชอบ
เครื่องเทศมาก พวกพ่อค้าเวนิสผูกขาดการค้าเครื่องเทศ โดยติดต่อผ่านอาหรับและอินเดีย ซึ่งที่จริง
ก็ติดต่อกับมะละกา กษัตริย์โปรตุเกสอยากติดต่อแหล่งผลิตโดยตรงจึงส่งนักส�ำรวจไป เริ่มต้นตั้งแต่
วาสโกดากามา ไปที่เมืองกาลีกัต (Calicut) ขณะนี้อยู่ในรัฐเกรละ (Kerala) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของ
อินเดียต่อมามีลูกขุนนางชื่อ ซีเกียรา (De Sequeira) ติดต่อกับมะละกาโดยตรง เมื่ออุปราชเมืองกัว
(ในอนิ เดยี ตะวนั ตก) คอื อลั ฟองโซ อลั บเู คอรก์ ออกไปยดึ มะละกาใน ค.ศ. ๑๕๑๑ สรา้ งปอ้ มหนิ มชี อื่
ว่า A Famosa วัสดุก่อสร้างได้จากหินหลุมศพ และมัสยิดมาผสมกับศิลาแลงและอิฐ โปรตุเกส
ไม่ประสบความส�ำเร็จด้านการค้ามากเท่าที่ควร ต้องอาศัยพวกมาเลย์อย่างเช่นเคย
ค.ศ. ๑๖๔๑ พวกดัตช์และยะโฮร์ตีป้อมแตก พวกมะละกาไปตั้งถิ่นฐานสร้างเมืองที่อื่น
พวกดัตช์ครองมะละกาอยู่นานที่สุดจนถึง ค.ศ. ๑๘๒๕ เว้นแต่ช่วงสงครามนโปเลียน (ค.ศ. ๑๘๐๔ ๑๘๑๕) ช่วงนี้เงียบสงบ แต่มะละกากลายเป็นเมืองที่ไม่ส�ำคัญนักเพราะว่าพวกดัตช์ชอบปัตตาเวีย
(จาการ์ตา) มากกว่า ต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗ บริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ หรือ VOC พยายาม
ท�ำลายอิทธิพลของโปรตุเกสท�ำได้ส�ำเร็จใน ค.ศ. ๑๖๔๑ ดังที่กล่าวมาแล้ว พวกดัตช์พัฒนาปรับปรุง
ป้อมของโปรตุเกส และสร้างศาลาว่าการปกครอง (city hall ที่ภาษาดัตช์เรียกว่า Stadthuys
ในก�ำหนดการเรียกว่า “พิพิธภัณฑ์ท�ำเนียบข้าหลวง”) ปัจจุบันบางคนเรียกว่าตึกแดง
มะละกากลายเป็นของอังกฤษตามสนธิสัญญา ค.ศ. ๑๘๒๔ แลกกับเมืองในสุมาตรา
พวกดัตช์รู้ว่าเก็บไว้ก็ไม่มีประโยชน์เพราะอังกฤษพัฒนาสิงคโปร์ขึ้นมาได้ดีกว่า ในระยะแรกบริษัท
อินเดียตะวันออกของอังกฤษปกครอง ต่อมารัฐบาลอังกฤษให้เป็น Crown Colony รวมกับสิงคโปร์
และปนี งั เปน็ Straits Settlements สมยั สงครามโลกครงั้ ที่ ๒ ถกู ญปี่ นุ่ ยดึ ครองอยเู่ กอื บ ๔ ปี ปจั จบุ นั
เป็นส่วนของประเทศมาเลเซีย เป็นรัฐที่เจริญทางเศรษฐกิจมาก
สถานที่น่าสนใจที่เราจะได้ไปชม
๑. Stadthuys ดัตช์สร้างเป็นส�ำนักงานเมื่อ ค.ศ. ๑๖๕๐ เมื่ออังกฤษเข้ามาใน
คริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ สร้างโรงเรียนมิชชันนารี ใน ค.ศ. ๑๘๒๖ ให้การศึกษาฟรี ค.ศ. ๑๘๗๖
เปลี่ยนเป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์ (History &amp; Ethnography)
๒. St. Paul’s Church สร้างบนยอดเนิน ถ้าเรียกแบบไทยก็จะว่า “สันเปาโล” เป็น
ที่บูชาแม่พระ สร้างเมื่อ ค.ศ. ๑๕๒๑ เพราะขุนนางชาวโปรตุเกสคนหนึ่งเชื่อว่าแม่พระช่วยให้เขา
รอดพ้นจากพายุในทะเลจีนใต้ ท�ำนองเดียวกับที่คนจีนเชื่อเจ้าแม่หมาจู่ เซนต์ฟรังซิสซาเวียร์ซึ่งเป็น

570

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

พวกเจซูอิต สนใจด้านการศึกษามาสร้าง St. Paul’s College ใน ค.ศ. ๑๕๔๘ ถือได้ว่าเป็นโรงเรียน
แบบสมัยใหม่แห่งแรกในคาบสมุทรมลายา เมื่อเซนต์ฟรังซิสซาเวียร์เสียชีวิตในจีนได้น�ำศพมาไว้ที่นี่
ก่อนส่งไปฝังที่กัว
เมื่อดัตช์เข้ามาใช้เป็นศาสนสถานช่วงหนึ่ง ต่อมาย้ายออกไปใช้โบสถ์เก่าเป็นป้อม
สมัยอังกฤษ ค.ศ. ๑๘๒๔ ใช้เก็บดินปืนพักหนึ่งแล้วทิ้งให้พัง ต่อมามีการขุดค้น
Malacca Historical Society เป็นผู้ดูแล เอาหินหลุมศพติดข้างก�ำแพง ค.ศ. ๑๙๕๒ ตั้งรูป
เซนต์ฟรังซิสซาเวียร์
๓. Porta da Santiago เป็นป้อมของโปรตุเกสที่เรียกว่า A Famosa เป็นศิลปะ
โปรตุเกสที่เก่าที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่คงเหลืออยู่ สร้างสมัยอัลบูเคอร์ก ที่ต้องการเชื่อม
เส้นทางเครื่องเทศ (spice route) ที่มั่นของโปรตุเกสยังมีมาเก๊าที่จีน และกัวที่อินเดีย แต่ก่อน
มีก�ำแพงและหอสี่ด้านเป็นที่เก็บอาหาร และเป็นที่อยู่ของทหาร
ค.ศ. ๑๖๔๑ ดัตช์เข้ายึดครอง ค.ศ. ๑๖๗๐ ซ่อมส่วนที่เป็นประตูใหญ่จึงมีจารึกไว้ว่า
ANNO 1670 มีเครื่องหมายของบริษัท VOC
คริ ส ต ์ ศ ตวรรษที่ ๑๘ อั ง กฤษท� ำ ลายเพื่ อ ไม ่ ใ ห ้ ต กอยู ่ ใ นมื อ ของฝร่ั ง เศส ต ่ อ มา
Sir Stamford Raffles ซ่อมขึ้นมาเพราะเขาเป็นคนชอบประวัติศาสตร์
ปีนัง เป็นเกาะซึ่งเป็นรัฐหนึ่งของมาเลเซีย อยู่บริเวณช่องแคบมะละกา เป็นรัฐที่เจริญ
ทางเศรษฐกิจมาก
ปีนัง หรือที่ไทยเรียกว่าเกาะหมาก ปรากฏอยู่ในแผนที่เดินเรือของนายพลเรือเจิ้งเหอ
สมัยราชวงศ์หมิง คนอังกฤษที่มาถึงคนแรกคือ Sir James Lancaster ใน ค.ศ. ๑๕๙๒ ปล้นเรือ
อื่น ๆ และกลับไปอังกฤษ ค.ศ. ๑๗๘๖ กัปตันฟรานซิส ไลท์ ซึ่งเป็นนักผจญภัยอยู่ที่มัทราส และ
คนอื่น ๆ จากบริษัทอินเดียตะวันออกมาที่ปีนัง สุลต่านให้เช่าที่ดินแลกเปลี่ยนกับการป้องกัน
รฐั เคดะห์ หรอื ไทรบรุ ี จากกองทพั สยามและพมา่ สำ� หรบั ไลทบ์ รเิ วณนสี้ ำ� คญ
ั มากทจี่ ะปอ้ งกนั อทิ ธพิ ล
ของฝรั่งเศสในอินโดจีน และเฝ้าระวังอ�ำนาจของดัตช์ในสุมาตรา ต่อมาอังกฤษไม่เห็นความจ�ำเป็น
ที่จะต้องไปยุ่งกับการเมืองภายในของมาเลย์ แต่ก็ยังยึดปีนังอยู่ สุลต่านพยายามเอาคืนแต่ไม่ส�ำเร็จ
ไลท์เสียชีวิตที่ปีนัง

571

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ค.ศ. ๑๗๙๖ อังกฤษเอานักโทษจากหมู่เกาะอันดามันมาที่ปีนัง ปีนังเป็นแหล่งการค้า
เครื่องเทศ พริกไทย สินค้าอินเดีย หมาก ดีบุก ฝิ่น และข้าว และอาจจะเป็นที่ปลูกเครื่องเทศ
อยา่ งเดยี วกบั หมเู่ กาะโมลกุ กะของดตั ชไ์ ด้ ธรุ กจิ เครอื่ งเทศทำ� ใหค้ นจนี เขา้ มามากมาย ทา่ เรอื สงิ คโปร์
อยใู่ นทตี่ งั้ ทางภมู ศิ าสตรด์ กี วา่ ปนี งั จงึ เปน็ ผผู้ ลติ สง่ ไปทา่ สงิ คโปร์ คคู่ า้ สำ� คญ
ั คอื อนิ เดยี สยาม สมุ าตรา
ชวา อังกฤษ
การที่ประชากรเพิ่มขึ้นท�ำให้โครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่ไม่เพียงพอ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
การคมนาคมและการสาธารณสขุ การกอ่ สรา้ งตอ้ งใชแ้ รงงานนกั โทษอนิ เดยี ใน ค.ศ. ๑๘๖๗ มจี ลาจล
ครั้งใหญ่
การที่มีคนจีนมากท�ำให้ซุน ยัต-เซ็นมาหาเสียง และหารายได้หลายครั้งส�ำหรับการล้ม
ราชวงศ์ชิง มาครั้งสุดท้าย ค.ศ. ๑๙๑๐ ท�ำส�ำเร็จใน ค.ศ. ๑๙๑๑
สมัยสงครามโลกครั้งที่ ๑ เรือรบเยอรมันแล่นเข้ามาที่ปีนัง จมเรือของฝ่ายสัมพันธมิตร
๒ ลำ� ชว่ งระหวา่ งสงคราม และชว่ งเศรษฐกจิ ตกตำ�่ ธรุ กจิ ในปนี งั ซบเซาแตก่ ม็ เี ศรษฐใี หมข่ นึ้ มาหลาย
คน สมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ถูกทิ้งระเบิดและถูกญี่ปุ่นยึดครอง อังกฤษถอยไปสิงคโปร์ เป็นฐานที่
ตงั้ U-Boat การทสี่ มั พนั ธมติ รทงิ้ ระเบดิ อาคารเลขาธกิ ารปนี งั ทำ� ใหเ้ สยี ขอ้ มลู เอกสารทงั้ ขององั กฤษ
และญี่ปุ่น ท�ำให้การเขียนประวัติศาสตร์ปีนังท�ำได้ยาก
สถานที่ที่เราจะไปเยือน
๑. SMK Convent Light Street เปน็ โรงเรยี นสตรที เี่ กา่ แกท่ สี่ ดุ ในปนี งั และมาเลเซยี
ตั้งใน ค.ศ. ๑๘๕๒ มีแม่ชีมาจากฝรั่งเศส สอนเด็กชั้นเล็ก ๆ รับเด็กชายด้วย บางทีมีคนเอาเด็กทารก
มาแอบทิ้งไว้ แม่ชีก็เอามาเลี้ยง สอนให้มีความรู้ ให้มีจิตใจที่ดี ระหว่างสงครามญี่ปุ่นใช้เป็นที่กักขัง
เชลย
๒. Penang State Museum มีทั้งพิพิธภัณฑ์และหอศิลป์ ใน ค.ศ. ๑๙๔๑ มีผู้สร้าง
พิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ แต่ของหายไปหมดระหว่างสงครามโลกฯ ค.ศ. ๑๙๕๖ สร้างอีกแต่ไม่ส�ำเร็จ ค.ศ.
๑๙๖๒ รัฐบาลของรัฐสร้างพิพิธภัณฑ์ในบริเวณที่เคยเป็น Penang Free School ตนกูอับดุล
ราห์มาน นายกรัฐมนตรีมาเลเซียเป็นผู้เปิดใน ค.ศ. ๑๙๖๕
๓. Peranakan Museum เพอรานากันเป็นลูกหลานชาวจีนที่มาอยู่ในคาบสมุทร
มลายาในครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี ๑๕ - ๑๗ สว่ นมากมาทำ� ธรุ กจิ เชน่ เปน็ พอ่ คา้ คนกลาง เปน็ ผมู้ คี วามรู้ มกี าร

572

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ศึกษาดี มักพูดได้ ๒ ภาษาหรือมากกว่า ภักดีต่ออังกฤษมากกว่าจีน เรียกว่าพวกย่าหยา บ้าบ๋า หรือ
พวก Straits Chinese จะอยู่กันที่ปีนัง สิงคโปร์ มะละกา ประเทศไทยที่จังหวัดภูเก็ตและจังหวัด
ใกล้เคียง มีพิพิธภัณฑ์เพอรานากันในสิงคโปร์ มะละกา และไทยด้วย แสดงให้เห็นงานด้าน
สถาปัตยกรรม สิ่งของที่ใช้ในชีวิตประจ�ำวัน เช่น โต๊ะเตียง ถ้วยชาม เสื้อผ้า เกมต่าง ๆ ประเพณี
เช่น ประเพณีแต่งงาน การท�ำอาหาร
หวังว่าการเดินทางครั้งนี้จะเป็นประโยชน์ในการเชื่อมโยงยุโรปกับเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ และเชื่อมโยงกับไทย ให้ผู้สนใจได้ศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

พลเอกหญิง

573

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ดัชนี
ก

กฎหมายอิสลาม
๓๕๒
กรมพระก�ำแพงเพชรอัครโยธิน
๓๒๑
กรมยุทธนาธิการ
๓๑๑
กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
๓๒๑
กระทรวงกลาโหมของสหรัฐอเมริกา	๘๙
กรุงฮานอย
๕๕๔
กลุ่มไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด
๓๙๒, ๓๙๓
กว่างโจว
๒๗๗, ๓๑๘, ๓๗๖, ๕๖๑
กองทัพปลดแอก
๑๐๕, ๑๓๒,
		
๑๗๖, ๒๑๘, ๓๗๗
กองทุนการเงินระหว่างประเทศ	๗๘
๙๔
กอร์บาชอฟ
กะเหรี่ยง
๒๘๕, ๒๘๘
กัมพูชา
๔๒, ๔๕๖
การก่อการร้ายสากล
๕๙
การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ๑๑๕, ๑๒๖, ๒๐๗, ๒๖๗
การปฏิรูปเมจิ
๓๒๔
๓๘๘
การปฏิวัติเขียว
การปฏิวัติฝรั่งเศส	๘๐, ๓๒๑, ๔๓๒
การปลูกพืชเชิงเดี่ยว
๖๗
การพัฒนาชุมชน
๕๔, ๖๙
การพัฒนาที่ยั่งยืน
๖๕, ๔๘๐
การส�ำรวจทางทะเล	๘๐
การส�ำรวจอวกาศ	๘๔
ก้าวกระโดดไกล
๙๑, ๓๗๗

574

ก�ำแพงเบอร์ลิน	๘๕, ๒๕๓
เกตุวลี นภาศัพท์
๓๔๐
เกริก วณิกกุล
๓๔๐
เกาหลีเหนือ	๘๖, ๘๙
แก๊งชิงหัว
๑๕๒
ไกสอน พมวิหาน
๓๓๐, ๔๗๒
ขงจื๊อ
ขจัดภัย บุรุษพัฒน์
ขวัญใจ โกเมซ
ขีปนาวุธ
เขตปกครองตนเอง
เขาพระวิหาร

ข

ค

๑๔๙, ๓๐๐
๒๐๘, ๓๓๕
๓๔๑
๑๙๓
๒๐๐
๓๒๙

คริสต์ศาสนา
๖๗, ๒๖๓, ๒๙๓, ๓๑๘
คลองสุเอซ
๓๒๐
คลินตัน
๑๐๖, ๑๑๑, ๒๔๕
ความมั่นคงของชาติ
๔๒, ๓๐๔, ๓๐๖
คอซอวอ
๑๐๗, ๒๐๑
ค่าปฏิกรรมสงคราม
๓๑๘, ๓๗๘
ค่ายโลกเสรี	๘๓, ๒๕๐, ๒๙๕
เครือจักรภพแห่งรัฐเอกราช	๘๕, ๒๕๓
แคว้นหริภุญชัย
๕๓๓
โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา ๕๒, ๖๘

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

จ

จักรพรรดินโปเลียน	๘๐
จักรวรรดินิยมยุคใหม่
๒๘, ๘๐
จัตุรัสเทียนอันเหมิน
๙๓
จางเกาลี่
๑๗๓, ๑๘๑
จางเต๋อเจียง
๑๗๓
จีนฮ่อ
๒๘๕
จูมมาลี ไชยะสอน
๓๓๐
จูไห่		
๙๕
เจ้าจื่อหยาง
๙๔, ๑๗๑
เจ้าฟ้านิภานภดล
๔๒๒
เจ้ามหาชีวิตสว่างวัฒนา
๓๓๐
๒๙๔, ๓๓๐
เจ้าสีหนุ
เจิ้งเหอ
๕๖๙
เจียงเจ๋อหมิน
๙๕, ๑๐๕, ๑๗๑
เจียงชิง
๙๒
โจวเอินไหล
๙๒, ๑๗๑
เฉินสุ่ยเปียน
ชนกลุ่มน้อย
ชีอะห์
เชียงราย
เชียงใหม่
ไช่หยวนเผย์

ฉ
ช

๑๐๗
๓๖, ๙๖, ๒๐๘
๒๙๒, ๓๕๐
๕๓๓
๕๓๓
๑๕๐

ซ

ซาไก
๒๘๘
ซ่านโถว
๙๕
ซาอุดีอาระเบีย	๘๘
ซิกข์		
๖๗, ๒๘๓, ๔๐๗
ซินเกียง
๑๘๒, ๒๐๙
ซีเรีย
๒๑๑, ๒๖๐
ซุนยัดเซ็น
๙๐, ๑๙๑
ซูการ์โน
๒๙๔, ๓๒๘
ซูฟิสม์
๓๕๐
เซินเจิ้น
๙๕, ๕๖๑
เซี่ยงไฮ้
๙๓, ๑๘๑, ๓๗๕
๙๕, ๓๑๘
เซี่ยเหมิน
โซเนีย คานธี
๓๙๗
ไซโคลนนาร์กีส
๒๙๖
ญิฮาด
ดราวิเดียน
ดาไลลามะ
แดจังกึม
ต้มย�ำกุ้ง
ติมอร์เลสเต
เตช บุนนาค

575

ญ
ด

ต

๓๕๑
๓๘๗
๒๒๑
๓๖, ๒๑๐
๓๗๗
๒๙๑, ๔๗๘
๓๓๘

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เติ้งเสี่ยวผิง
๙๒, ๙๓, ๙๖, ๑๗๓
โตโจ	๘๓, ๒๕๐	
ไต้ปิ่งกว๋อ
๑๖๐
ไต้หวัน
๑๐๕, ๑๒๓, ๑๗๗, ๒๘๕, ๓๗๒

ท

ทฤษฎีใหม่
๖๕
ทวารวดี
๕๔๖
ทหารอาชีพ
๔๒, ๓๑๑
ทักษิณฝั่งทะเลตะวันออก
๕๔๐, ๕๔๘
ทัศนศิลป์
๕๖, ๖๗
ทิเบต
๓๖, ๑๐๗
เทคโนโลยีชีวภาพ	๘๖, ๒๗๑, ๓๙๖
เทคโนโลยีสารสนเทศ
๕๗, ๘๖, ๒๔๒
เทคโนโลยีเหมาะสม
๕๕
ไทใหญ่
๖๑

ธ

ธนาคารเพื่อพัฒนาเอเชีย
ธนาคารโลก
ธรรมาภิบาล
นครนายก
นโปเลียนที่ ๑
นโปเลียนที่ ๓
นโยบายสี่ทันสมัย
นเรนทรา โมดิ
นางาซากิ

น

๒๒๓
๒๒๓, ๓๑๔
๒๐๕
๕๔, ๕๗
๓๒๑, ๔๒๐
๓๒๑, ๔๒๙
๙๔, ๑๔๕
๒๑๓
๒๖๙, ๓๑๘
576

น่าน		
นานกิง
นิโคลัสที่ ๒
เนวิน
บรรสาน บุนนาค
บรูไน
บอสเนีย
บ้าบ๋า
บิสมาร์ค
บุช		
บูรพาภิวัตน์

๕๓๙, ๕๕๒
๙๘, ๓๒๐
๓๒๓
๓๓๐

บ

ป

๓๔๒
๓๗, ๔๗๐
๓๙, ๔๘๕
๒๘๗
๓๒๒
๑๐๕, ๑๑๕
๓๖๗, ๕๖๑

ปฏิทินอิสลาม
๓๕๒
ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน
๖๖, ๓๔๐
ประเทศโลกที่สาม
๑๑๔
ประเพณีราษฎร์
๕๔
ประเพณีหลวง
๕๔
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
๕๗, ๒๗๓
ประวัติศาสตร์นิพนธ์
๓๐๕
ป้อมพระกาฬ
๒๘๗
ปัจเจกบุคคล
๖๐, ๒๑๔, ๒๓๐
ปัญญาประดิษฐ์
๑๙๐, ๑๙๖
ปัญหาสิ่งแวดล้อม	๘๖, ๒๕๓
ปัตตานี
๒๘๔, ๕๔๐
ปาปัวนิวกินี
๒๙๑
ปาเลสไตน์	๘๘, ๒๖๐

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ปีนัง		
๒๘๗, ๕๖๙, ๕๗๑
เปรมชัย กรรณสูต
๓๓๗
เปอร์เซีย
๖๓
โป๋ซีไหล
๙๘, ๓๗๗
โปรตุเกส
๒๙๓, ๓๙๒
โปแลนด์	๘๕, ๒๐๑

ผ

เผด็จการฟาสซิสต์	๘๓, ๒๕๐
เผิงเต๋อหวาย
๙๒
แผน วรรณเมธี
๓๓๘, ๔๖๐
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ๖๙
ฝรั่งเศส	๘๓, ๒๙๓

พ

พม่า
๒๐๘, ๒๒๓, ๒๙๖, ๓๓๑, ๕๕๙
พรรคก๊กมินตั๋ง
๙๐
พรรคคองเกรส
๒๑๓, ๓๙๖
พระบรมมหาราชวัง
๖๘, ๒๘๖
พระบาทสมเด็จ
พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
๓๒๑
พระบาทสมเด็จ
พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
๒๘๖
พระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
๓๒๑
พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ
๓๐๙, ๓๒๒
พะเยา
๕๓๓
พัฒนา หลังปูเต๊ะ
๓๔๐

พาสินี ลิ่มอติบูลย์
พิจิตร
พิษณุ จันทร์วิทัน
พิษณุโลก
พุทธศาสนา
เพชรบุรี
เพชรบูรณ์
แพร่		
ฟิลิปปินส์
ภารตาภิวัตน์
ภาวะโลกร้อน
ภาษาไทย
ภูมิปัญญาไทย

๓๓๗
๕๕๐
๓๓๒
๕๕๐
๖๗, ๓๖๓
๒๘๔
๕๕๐
๕๓๙

ฟ
ภ

ม

๒๙๑, ๔๗๑
๔๐๐
๑๒๖
๕๖
๕๔

มหาธีร์
๓๐๓
มหาวิทยาลัยนาลันทา
๑๔๘, ๔๐๐
มหาสมุทรอินเดีย
๑๒๐, ๒๙๑
มองโกเลีย
๓๐๒, ๓๗๕, ๔๐๘
มะละกา
๓๒๐, ๕๖๙
มาเลเซีย
๙๖, ๑๑๘, ๒๘๘, ๒๙๑, ๓๒๐
มุสโสลินี
๒๕๐
เมียนมาร์
๕๕๙
แมนจูเรีย
๙๘, ๒๗๗

577

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ย

ยานอวกาศฉางเอ๋อร์
๑๘๙
ยานอวกาศเสินโจว
๑๘๙
ยุคโลกาภิวัตน์
๒๖๓, ๓๑๔
ยุคสงครามเย็น	๗๙, ๒๕๐
ยุคหลังสงครามเย็น	๗๙, ๘๘
ยุคอาณานิคม	๗๙, ๒๘๐
ยูโกสลาเวีย	๘๕, ๓๙๓
ระบบไพร่
รัชกาลที่ ๕
รัฐชาติ
รัตนโกสินทร์
รัสเซีย
ราชวงศ์ชิง
ราหุล คานธี
ไร่ขนาดใหญ่

ร

๓๑๐, ๓๒๓
๕๗, ๓๒๓
๕๗, ๒๗๘, ๓๐๗, ๓๖๗
๒๗๗, ๓๐๕, ๓๓๕
๖๔, ๘๗, ๑๒๕, ๓๒๒
๙๐, ๑๕๐, ๔๑๕
๓๙๖
๖๗

ล

ลัทธิคอมมิวนิสต์	๘๓, ๓๗๗
ลัทธิจักรวรรดินิยม	๘๐
ลัทธิชาตินิยม	๘๓, ๒๕๐
ลัทธิเต๋า
๓๐๐
ลัทธิอาณานิคม	๘๐
ลั้วะ		
๒๘๗
ล้านนา
๕๓๓
ลาว		
๖๓, ๒๐๘, ๒๙๓, ๓๓๓

578

ล�ำปาง
ล�ำพูน
ลีกวนยู
ลีเติงฮุย
แลมัง
โลกาภิวัตน์
		

๕๓๓
๕๓๓
๑๓๗
๑๐๖
๔๒๑
๕๓, ๘๕, ๑๖๓,
๒๔๕, ๒๙๒, ๓๑๖

ว

วงไพบูลย์แห่งมหาเอเชียบูรพา
๓๐๑
วรรณคดีไทย
๕๔, ๖๒
วรรณา สิริวัฒนภักดี
๓๓๖
วังเทวะเวสม์
๓๑๒
วังบางขุนพรหม
๓๑๒
วัฒนธรรมโลก
๒๓๗, ๒๔๗
วัฒนธรรมสากล
๕๘
วัฒนธรรมอเมริกัน
๒๔๐
วิชาไทยศึกษา
๕๙, ๓๐๔
วิชาประวัติศาสตร์โลก
๒๑, ๗๘
วิชาพื้นฐานอารยธรรมไทย
๕๓
เวินเจียเป่า
๑๐๖, ๑๔๔
เวียงจันทน์
๕๖๗
เวียดนาม
๕๖, ๒๙๑
ศาสนาอิสลาม
ศิลปกรรมไทย
เศรษฐกิจไทย

ศ

๖๗, ๒๑๒, ๓๕๒
๕๔, ๖๗
๕๔, ๖๕

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เศรษฐกิจแบบยังชีพ
เศรษฐกิจพอเพียง
เศรษฐกิจมหภาค

๕๕, ๖๕
๖๕
๑๓๔

ส

สงครามตัวแทน	๘๔, ๒๕๑
สงครามลับ	๘๔, ๒๕๑
สงครามโลกครั้งที่ ๑	๘๓, ๒๕๐
สงครามโลกครั้งที่ ๒	๘๐, ๙๘, ๑๗๑,
		
๒๒๗, ๒๓๙, ๒๗๕
สถาบันขงจื๊อ
๑๔๐, ๓๗๕
สถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา ๑๗
สนธิสัญญาคะนะงะวะ
๓๑๘
สนธิสัญญาเบาว์ริง
๓๐๙
สนธิสัญญาแวร์ซาย	๘๓, ๒๕๐
สเปน
๒๙๓, ๓๔๔
สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ๓๑๒, ๕๑๐
สมัยราชวงศ์หมิง
๑๒๔, ๕๗๑
สยามสมาคม
๖๒
สฤษดิ์ ธนะรัชต์
๒๘๗
สหภาพโซเวียต	๘๓, ๑๐๘
สหภาพยุโรป
๑๓๗, ๑๔๔, ๒๐๕,
๒๑๕, ๓๐๒, ๔๘๑
		
สังคมความรู้	๘๖
สาธารณรัฐประชาชนจีน	๘๓, ๓๗๒, ๕๖๑
สามเหลี่ยมเศรษฐกิจ
๓๕๘, ๔๖๕
ส�ำนักตักษิลา
๔๐๐
๓๙๒
สิกขิม

สิงคโปร์
๒๙๑, ๔๗๖, ๕๕๖
สิทธิมนุษยชน	๘๖, ๒๐๗, ๒๕๘
สิทธิสภาพนอกอาณาเขต
๓๐๘
สิบสองปันนา
๖๑
สีจิ้นผิง
๑๖๐, ๑๗๒, ๒๑๗
สึนามิ
๖๔, ๓๙๐
สุขาภิบาล
๓๑๑
สุรินทร์ พิศสุวรรณ
๒๐๙
สุหนี่
๓๕๐
เสี่ยวคัง
๑๗๓
โส้		
๒๘๗

ห

หนึ่งประเทศสองระบบ
หนูฮัก พูมสะหวัน
หม่อมราโชทัย
หยูเจิ้งเชิง
หลวงพระบาง
หลินเปียว
หลิวเฉาฉี
หลิวหยุนชาน
หลี่เค่อเฉียง
หลี่เผิง
หลูซาน
หวังฉีชาน
หอรัษฎากรพิพัฒน์
หูจิ่นเทา
หูเย่าปัง

579

๒๐๐
๓๓๐
๔๑๖
๑๗๓
๓๗๗, ๕๖๗
๙๒
๙๒
๑๗๓
๑๗๒, ๓๘๑
๙๔, ๑๗๑, ๓๘๑
๙๒
๑๗๓
๓๐๙
๑๐๕, ๑๑๒, ๑๑๕
๙๓, ๙๔, ๑๗๒

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

เหมาเจ๋อตง
เหรินหมินปี้
เหลยเฟิง

๙๑, ๑๗๑, ๓๗๗
๙๗, ๑๑๘
๙๒

อ

องค์การการค้าโลก	๗๘, ๓๗๗
องค์การนาโต	๘๔, ๒๕๒
องค์การวอร์ซอร์	๘๔
องค์การสหประชาชาติ	๗๘, ๓๑๖
องค์การอนามัยโลก
๑๗, ๘๘
องค์การอาหารและเกษตร
แห่งสหประชาชาติ
๑๗
อเล็กซานเดอร์ที่ ๒
๓๒๓
อองซานซูจี
๒๙๖
ออสเตรเลีย
๑๑๒, ๒๙๑
อังกฤษ	๘๓, ๒๙๓, ๓๑๗
อัฟกานิสถาน	๘๘, ๘๙, ๓๙๘
อัมพวา
๒๘๖
อาณาจักรสุโขทัย
๕๔๖
อาบูซายาฟ	๘๙
๑๐๔, ๒๕๑
อาวุธนิวเคลียร์
อาสา สารสิน
๓๓๘

580

อินเดีย
๑๐๘, ๑๔๓
อินโดจีน ๒๐๘, ๓๑๘, ๓๑๘, ๓๔๔, ๕๔๕
อินโดนีเซีย
๑๑๑, ๑๖๒, ๒๙๑,
		
๓๓๑, ๓๕๗, ๔๗๘
อิรัก		๘๙, ๒๖๐
อิสราเอล
๒๖๐
อีสานตอนล่าง
๕๓๗
อีสานเหนือ
๕๓๑
อุยกูร์
๙๖, ๒๑๐
อู๋อี๋		
๑๒๘
เอเชียใต้
๒๑๒, ๓๘๗, ๕๖๓
เอลนิโญ
๖๔
โอลิมปิก
๑๐๐
๖๔, ๒๙๘, ๔๗๕
โอลิมปิกวิชาการ
ฮ่องกง
ฮอลแลนด์
ฮิญาบ
ฮิตเลอร์
ฮินดู

ฮ

๙๖, ๑๑๘, ๑๓๑
๒๙๓, ๓๑๗, ๓๒๓
๓๕๒
๒๕๐
๖๗, ๓๖๘, ๓๙๖

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

Index
A

ABM Treaty	๘๗
AIDS
๒๖๖
AIIB		
๒๒๓
AIT		
๔๙๗
Al Qaeda	๘๘, ๒๑๑
Albert Speer
๙๙
Alfred Nobel
๔๘๔
Alibaba
๑๘๒, ๑๙๓
Amazon
๑๙๔
American Dream
๒๑๔, ๓๗๑
Americanization
๒๓๗, ๒๔๐
๕๒๐
Amu Darya
Angela Merkel
๑๑๓
Angelo Inganni
๕๑๔
Anne Frank
๔๘๕
Anthrax	๘๘, ๒๖๗
APEC
๓๗๓
๔๘๒
Appeal of 18 June
Arab Spring
๑๗๔, ๒๑๐
Arakan
๒๙๖
ARF		
๓๑๖
Arturo Toscanini
๕๑๔
ASEAN
๒๙๕
๒๔๓, ๒๖๐
Asian Values
Auguste Piccard
๑๙๗

Balance of Power
Battle of Somme
Beethoven
Beluga
Bill Gates
biological diversity
Bollywood
BRICS
Bruce Bower
Bullet Train

B

C

carbon footprint
CCP
CCTV
centralization
CERN
Charles De Gaulle
Charlie Hebdo
Chen Duxiu
Chevron
China Dream
China’s Silicon Valley
Chindia
Chinoiserie
581

๓๐๒
๔๘๔
๔๘๓
๕๒๐
๑๑๑, ๒๔๒
๒๗๐
๑๕๔, ๓๘๘, ๓๙๑
๑๔๕, ๓๘๓
๑๓๘
๑๙๖
๒๐๖, ๒๕๑
๑๗๒
๑๖๑, ๑๙๔
๓๐๖, ๓๐๗
๔๙๑
๔๕๒
๒๑๒
๑๕๐, ๑๕๓
๑๑๒
๑๗๙
๑๘๖
๑๔๔, ๓๙๔
๙๐, ๓๖๘

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

Christian Anderson
๔๘๑
CIA		
๒๕๑
Civil War
๒๗๔
climate change
๒๐๕, ๕๐๘
COMPASS
๑๙๖
Comprehensive Nuclear Test Ban
		๘๗, ๑๓๑
connectivity
๒๒๖, ๓๕๘
CRI		
๑๙๕
Cricket Diplomacy
๓๙๓
CryoSat-2
๒๐๓
๒๘๑
cultural diversity
cultural tourism
๒๙๘

D

Darfur
๑๑๓, ๑๑๕, ๑๒๖
de Mello
๒๖๕
decentralization
๓๐๖
diaspora
๒๔๔, ๔๐๖, ๕๖๑
Digital Revolution
๒๐๒
Donald K. Emmerson
๒๔๘
Donald Rumsfeld	๘๙
Dwight Perkins
๑๖๘

E

East Asia Community
๓๐๒
East India Company
๓๒๐
East-West Economic Corridor
		
๑๗๙, ๔๖๗
582

eBay
Ebola
eco-tourism
Edward Henry Strobel
Edward VII
Elizabeth Perry
entrepreneurialism
Eurasia
European Space Agency
Eurozone

F

Ferdinand E. Marcos
Ford Foundation
Franco-Prussian War
Fukushima

G

G20		
Galileo
Gavin Menzies
Generation C
Generation X
Generation Y
Generation Z
Geneva Convention
George Shultz
Gerard de NERVAL
Gerhard Schroeder

๑๙๔
๒๖๖
๒๙๘
๓๒๕
๔๒๖
๑๖๘
๒๔๐
๒๒๕
๑๙๖, ๒๐๒
๖๖, ๒๑๕
๓๓๐
๒๙๔
๓๒๑
๔๐๘
๓๘๔
๑๙๖
๙๖
๒๐๕
๒๐๔
๒๐๔
๒๐๕
๒๖๙
๒๔๘
๕๑๕
๑๑๓

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

globalization
๒๘๒, ๒๘๒, ๓๖๗
GLONASS
๑๙๖
GMO
๑๔๗, ๒๖๖
GPS		
๑๙๐, ๑๙๖
Great Recession
๑๔๓
Grimms’ Fairy Tales
๔๘๒
Gudi Staiblia
๔๙๗
Gulf States
๒๑๐
Gustave Rolin - Jacquemyns
๓๒๓

H

H.R. Dharsono
๓๔๐
Haier
๑๕๕
Hamburger Crisis
๓๗๔
HANBAN
๑๑๗
HDI		
๑๖๕
Helmholz
๒๐๓
Henrik Ibsen
๔๘๓
Henry (Hank) Paulson
๑๒๕
Henry M. Beachell
๑๙๗
๒๖๓
Hispanic
HIV		
๑๘๕, ๒๖๖, ๒๙๐
Holy See
๔๙๘, ๕๐๖
Homan van der Heide
๓๐๙, ๓๒๓
Huawei
๑๕๕, ๑๙๓
Human Dignity
๒๓๐, ๒๕๗
๒๖๙
human shields
Huntington
๒๖๓
Hushi
๑๕๐

illegal immigrants
IMF		
Indian diaspora
Indianized states
individualism
Infosys Foundation
ISIS		
Islamization

I

J

๒๕๙, ๒๖๔, ๓๔๓
๒๒๓, ๒๔๑, ๓๘๙
๔๐๖
๒๙๒
๖๐, ๒๔๐
๑๕๔, ๓๙๑
๒๑๑
๒๒๐

Jack Ma
Jame McCarthy
Jens Iverson Westengard
Joachim du Bellay
John Bowring
John F. Kennedy
John Kenneth Galbraith
John Yettaw
Jonathan Spence
Joseph Needham
K Pop
Kametaro Toyama
Kenneth Courtis
KGB
Korean Wave

583

K

๑๙๓
๓๐๙
๓๒๕
๔๑๓
๓๑๙
๑๐๕
๓๘๗
๒๙๗
๑๒๔
๑๕๓
๒๑๐
๓๐๙
๑๑๑
๒๕๑
๒๑๐

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

L

Lawrence Summers
Lehman Brothers
Lindau
localization
Louis Mountbatten
Lu Yongxiang
Luxun

๒๔๘
๑๔๓
๔๘๗
๒๘๒
๒๙๑
๑๕๓
๑๕๐

M

M.S. Swaminathan
๑๔๙
Macapagal
๓๒๙
Magna Carta
๔๘๔
Medicaid
๑๖๓
medical tourism
๒๙๘
Medicare
๑๖๓
Melting pot
๒๓๙
Metissage culturel
๒๓๗
Michael Pettis
๑๖๙
Milan Charter
๕๑๗
Millennium Development Goals ๒๐๗
Modernization
๒๓๘, ๓๖๗
๑๐๙
Morgan Stanley
Mortimer B. Zuckerman
๒๔๐
mythology
๔๑๔
NAM
Nasser

N

๒๙๔
๓๙๓
584

National Missile Defense	๘๗
NATO
๒๓๘, ๒๖๐, ๓๘๔
natural diversity
๒๘๑
Nawaz Sharif
๓๙๘
Ngo Din Diem
๓๒๘
non-state actors
๒๕๗
non-traditional threats
๓๑๖
๑๔๙, ๓๘๘
Norman Borlaug
novelty
๒๔๐

O

Official Visit
๓๒๘, ๔๔๙
Oliver Cromwell
๒๗๔, ๒๗๕
Open Door Policy
๓๒๕
Opium War
๓๑๗
Organization ๑๗, ๘๕, ๒๒๔, ๓๗๙, ๓๘๔
Orientalism
๓๖๗
Osama bin Laden	๘๘
OTOP
๒๘๒, ๓๘๒
Otto Hahn
๔๘๗
Paul Kruger
Paulson
Pax Americana
Pax Britannica
Pax Romana
Pax Sinica
Peace Corps

P

๒๔๔
๑๒๗
๓๑๗
๓๑๗
๓๑๗
๓๑๗
๒๕๕, ๒๙๔, ๔๗๖

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

personal diplomacy
๓๒๖, ๓๒๙
Peter Mandelson
๙๘, ๑๑๙
PetroChina
๑๘๗
Phoumsawan
๓๒๙
politburo
๑๗๒, ๑๗๘
pragmatism
๒๑๔, ๒๔๐
preventive diplomacy
๓๑๖
protectionism
๑๒๖, ๑๒๘
proxy war	๘๔, ๒๕๑

R

R&amp;D
๙๙, ๑๑๗, ๑๘๕
realism
๒๑๔
Realpolitik
๑๐๕
Red Cross
๒๖๕
refugee
๒๖๔, ๓๔๓
Roald Amundsen
๔๘๓
Robert A. Mundell
๙๗, ๑๑๙
Robert Zoellik
๑๐๙
Rogue States	๘๙
๕๑๔
Rossini
Rule of Law
๒๑๘
Russo-Japanese War
๓๒๓
S. Jayakumar
S.R. Nathan
SAARC
SARS

S

๓๔๗
๓๓๐
๓๓๙, ๓๙๘
๒๕๘, ๒๖๗

Scrapbook
๔๙๔
SEATO
๒๙๔, ๓๔๐
secular states
๒๕๘
๒๖๐
self-determination
Senkaku
๓๐๑, ๓๗๘
๒๙๑
Seven Sisters
Shale Gas
๑๘๘
Shanghai Cooperation Organization
๑๒๔, ๒๒๔, ๓๗๙
		
Siemens
๑๑๓, ๑๕๖
Silk Road
๒๒๕, ๓๘๔
๒๔๕
single market
Sinopec
๑๑๔, ๑๘๘
SLORC
๒๙๖
social network
๑๖๑, ๒๐๒
Soekarno
๓๒๘
soft power
๑๑๗, ๒๒๖, ๓๑๕, ๓๗๖
space race	๘๔, ๒๕๑
SPDC
๒๙๖
sphere of influence	๘๔, ๒๕๑
Spirit of Beijing
๑๗๘
Spratley Islands
๒๒๐
Sputnik	๘๔, ๒๕๑
State Banquet
๓๒๘
State Visit
๓๒๘, ๔๔๙
Steve Jobs
๑๖๔
Straits Settlements
๓๔๖
Suez
๑๑๓
Sukarno
๓๙๓
585

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

T

Takeshima
๓๐๑
Taliban	๘๘
Tata Consultancy Service
๑๐๘
Tata Group
๑๕๓
Tito		
๓๙๓
Tokichi Masao
๓๒๔
totalitarianism	๘๔, ๒๕๒

U

U Moe Myint
๓๔๒
U Thant
๒๙๔
U Win Maung
๓๒๘
UN Security Council
๒๔๖
UNDP
๔๗๐
UNESCO
๑๗, ๒๑๑, ๒๘๒, ๓๔๗
UNHCR
๒๐๘, ๒๖๔, ๒๖๕
UNICEF
๒๖๕
unilateralism
๓๑๕

586

Verdun

V

๒๖๙

W

Wang Xuan
๑๙๕
Wang Ying-lai
๑๙๕
Westernization
๒๓๗, ๒๔๓, ๓๖๗
white collar
๑๗๐
Wilhelm I
๓๒๒
World Food Program ๑๗, ๒๖๘, ๔๖๗
World Trade Center	๘๗, ๒๕๓
Zheng Bijian
Zlata Filipovic

Z

๑๒๓
๔๘๕

�สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

สายธารแห่งประวัติวิทยา
รวมบทพระราชนิพนธ์ค�ำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
บทพระราชนิพนธ์ใน

พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

คณะที่ปรึกษาในการจัดพิมพ์

๑. รองศาสตราจารย์ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล
๒. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประพจน์ อัศววิรุฬหการ
๓. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุกัญญา บ�ำรุงสุข
๔. นางกรพินธุ์ ศรีสุขสวัสดิ์
๕. พลโท สิทธิพล ชินส�ำราญ
๖. พลตรี วินัฐ อินทรสุวรรณ
๗. พลตรี ปราโมทย์ ว่านเครือ

คณะบรรณาธิการ

๑. พลตรี ศาสตราจารย์ ดร.ศรศักร ชูสวัสดิ์
๒. พลตรีหญิง ปิยนุช รัตนวิชัย
๓. พันเอก รองศาสตราจารย์ ดร.พีรพล สงนุ้ย
๔. พันเอกหญิง รองศาสตราจารย์ชมนาด เทียมพิภพ
๕. พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ
๖. พันโทหญิง ณัฏฐ์พร บุนนาค
๗. พันตรี ดร.อภิเษก มนเทียรวิเชียรฉาย
๘. นางสาวพอฤทัย อดใจ

ภาพประกอบ

นายเอกชัย เขียวชอุ่ม ฝ่ายช่างภาพส่วนพระองค์ กองงานส่วนพระองค์ ส�ำนักพระราชวัง

587

���สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์คำ�สอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

สายธารแห่งประวัติวิทยา

รวมบทพระราชนิพนธ์คำ�สอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ
๒ เมษายน ๒๕๕๘

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="5">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2878">
                  <text>คลังความรู้</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <itemType itemTypeId="1">
      <name>Text</name>
      <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
    </itemType>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227864">
                <text>สายธารแห่งประวัติวิทยา : รวมบทพระราชนิพนธ์คำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227865">
                <text>พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับราชการ ในตำแหน่งอาจารย์ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ระหว่าง พ.ศ. 2523-2558 พระยศทางทหารสุดท้ายก่อนทรงเกษียณอายุราชการคือ พลเอกหญิง (อัตราจอมพล) ตำแหน่งทางวิชาการคือ ศาสตราจารย์ ตำแหน่งทางบริหารคือ ผู้อำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษาและทรงดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการพิเศษโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (พ.ศ.2553 - ปัจจุบัน)&#13;
เนื่องในโอกาสที่ทรงเกษียณอายุราชการ พ.ศ. 2558 โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าจึงขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดพิมพ์บทพระราชนิพนธ์สำคัญเพื่อเฉลิมพระเกียรติรวม 2 บท พระราชนพินธ์ ได้แก่ สายธารแห่งประวัติวิทยา : รวมบทพระราชนิพนธ์คำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และ รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ : รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทยในการทรงงานวิชาการและงานบริหาร ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พลเอกหญิงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงประกอบพระราชกรณียกิจอเนกอนันต์ อันมีผลให้โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้ามีความเจริญก้าวหน้าทัดเทียมสถาบันอุดมศึกษาอื่นเช่น พระองค์ทรงนำวิทยาการและเทคโนโลยีใหม่มาใช้ประโยชน์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการเรียนการสอน หรือทรงริเริ่มในการก่อตั้งกองทุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เป็นต้น ในฐานะศาสตราจารย์และผู้อำนวยการกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีแนวทางและขั้นตอนในการจัดการศึกษาอย่างเป็นระบบระเบียบ เริ่มจากทรงเป็นประธานในการประชุมเพื่อจัดทำกำหนดการสอนทุกครั้ง ทรงเปิดโอกาสให้อาจารย์หัวหน้าวิชาและอาจารย์ทุกนาย มีความริเริ่มในการกำหนดประเด็นที่จะทำการสอนเสมอ อีกทั้งยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานแนวพระราชดำริเพิ่มเติม ในประเด็นที่จะทำการสอน การเลือกเฟ้นผู้เชี่ยวชาญที่จะมาให้ความรู้เพิ่มเติมแก่นักเรียนนายร้อย รวมทั้งทรงดำริให้จัดกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเปิดโอกาสให้นักเรียนนายร้อยได้แสดงความคิดเห็นและฝึกหัดให้นำเสนอ การจัดสัมมนาทางวิชาการ การจัดนิทรรศการในห้องเรียน และการทัศนศึกษา เป็นต้น กิจกรรมเหล่านี้ล้วนเสริมสร้างความรู้ประสบการณ์ และวิสัยทัศน์แก่นักเรียนนายร้อย อาจารย์ รวมถึงผู้บังคับบัญชา ในคราวเดียวกัน</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227866">
                <text>เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า เจ้าฟ้า กรมสมเด็จพระ, 2498-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227867">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227868">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227869">
                <text>2018</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227870">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227871">
                <text>This document is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) and copyright of the Chulachomklao Royal Military Academy Copyright of Chulachomklao Royal Military</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227872">
                <text>&lt;a href="https://archives.nrct.go.th/histdept/admin/items/show/id/10176" title="รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ : รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช 2510-2559"&gt;รวมบรรเลงเพลงดนตรีมี่เสนาะ : รวมพระราชนิพนธ์บทร้องเพลงไทย ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช 2510-2559&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227873">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227874">
                <text>th</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227875">
                <text>Text</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227876">
                <text>9786168035245</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227877">
                <text>2018</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="92">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227878">
                <text>รวมบทพระราชนิพนธ์คำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ใน พลเอกหญิง ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="96">
            <name>Date Created</name>
            <description>Date of creation of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227879">
                <text>2023-12-11</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="103">
            <name>Access Rights</name>
            <description>Information about who can access the resource or an indication of its security status. Access Rights may include information regarding access or restrictions based on privacy, security, or other policies.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227880">
                <text>This is an open access document. You are free to Share and Use under the terms of the Creative commons license.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="104">
            <name>License</name>
            <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227881">
                <text>This document is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="118">
            <name>Extent</name>
            <description>The size or duration of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227882">
                <text>588 หน้า</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227888">
                <text>48 MB</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="131">
            <name>Rights Holder</name>
            <description>A person or organization owning or managing rights over the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227883">
                <text>Chulachomklao Royal Military</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="227884">
                <text>ประวัติศาสตร์--การศึกษาและการสอน</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227885">
                <text>History--Study and teaching</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="227886">
                <text>โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </item>
</itemContainer>
